12.30 GRDEBEVELANDEN Tussentijdse rapportage energietoeslag 2023

Tussentijdse rapportage Energietoeslag 2023

GR de Bevelanden

Inhoudsopgave

Inleiding

3

1. Voorbereidingen

4

2. Uitvoering

5

-

Aantal ambtshalve uitbetalingen Energietoeslag t/m 31 december 2023

5

-

Totaal ingediende aanvragen Energietoeslag t/m 31 december 2023

6

-

Communicatie

7

-

ICT

7

3. Financiën

8

-

Uitgaven Energietoeslag t/m 31 december 2023

8

-

Geschatte uitgaven en tekorten Energietoeslag 2023

8

-

Bevoorschotting en definitief financieel inzicht

9

2

Inleiding In verband met de stijgende energiekosten heeft het kabinet eind 2021 besloten om huishoudens met een laag inkomen te compenseren in 2022 door middel van een eenmalige energietoeslag. De uitvoering van de Energietoeslag 2022 is een extra taak die door GR de Bevelanden is opgepakt. In de loop van het jaar 2022 werd bekend dat er voor 2023 ook weer een kabinetsvoorstel Energietoeslag zou komen. Eind december is het wetsvoorstel Energietoeslag 2023 ter advisering aangeboden aan de Raad van State. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de wet was juni 2023. Dat is niet gelukt en de invoering van de Energietoeslag 2023 is uitgesteld. Gemeenten mochten niet eerder dan de inwerkingtreding van de wet aan de slag met aanvragen en uitkeren van de Energietoeslag 2023. Dit in tegenstelling tot de inwerkingtreding van de Energietoeslag 2022, waarbij met hoge uitzondering door het Rijk aan gemeenten werd gevraagd om er alvast mee aan de slag te gaan. Dit was dus niet het geval bij de Energietoeslag 2023. Uiteindelijk is op 3 oktober 2023 door de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Energietoeslag 2023. Vanaf dat moment kon GR de Bevelanden aan de slag met de uitvoering. Binnen twee dagen nadat er is ingestemd met de wet zijn er ambtshalve betalingen verricht aan mensen die bij de GR bekend zijn met een uitkering.

Op 16 oktober 2023 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) van GR de Bevelanden ingestemd met het advies Eenmalige Energietoeslag 2023. Vervolgens zijn er nog meer ambtshalve betalingen verricht aan de mensen waarvan met zekerheid gesteld kon worden dat zij recht hebben op de toeslag. Nadat de diverse ambtshalve betalingen zijn verwerkt, is begin december de mogelijkheid opengesteld om een aanvraag in te dienen. Dit kan zowel middels een papieren aanvraagformulier als digitaal via de website van GR de Bevelanden. Deze rapportage is een tussentijdse weergave van de aantallen en kosten Energietoeslag 2023 op basis van de gegevens tot en met 31 december 2023. Aangezien de toeslag over het jaar 2023 nog tot 1 juli 2024 kan worden aangevraagd, wordt na 1 juli 2024 een definitief rapport opgesteld met de volledige gegevens Energietoeslag 2023.

3

1. Voorbereidingen Begin 2023 is er gestart met de voorbereidingen Energietoeslag 2023. Dit in afwachting van de definitieve wetgeving. Op basis van de ervaringen met de Energietoeslag 2022 konden we een aantal zaken zorgvuldig voorbereiden, zoals een beter digitaal aanvraagsysteem en het vervaardigen van goede bestanden voor het verrichten van ambtshalve betalingen. Er is een nieuwe digitale aanvraagprocedure ingericht (E-dienst Energietoeslag). Dit systeem is aangeschaft, geïmplementeerd en veelvuldig getest. Met dit nieuwe digitale aanvraagsysteem, waarbij klanten met hun DigiD een aanvraag kunnen indienen, is het proces van digitaal aanvragen efficiënter ingericht. De voorbereidingen van de eerste ambtshalve betalingen zijn getroffen. Er zijn bestanden vervaardigd van diverse doelgroepen, zodat er direct tot betaling kan worden overgegaan op het moment dat er is ingestemd met het wetsvoorstel. Het advies Energietoeslag 2023 is in concept voorbereid (in afwachting van het definitieve wetsvoorstel). De bijbehorende beleidsregels hebben wij - voor zover mogelijk - in concept afgerond, zodat deze direct de besluitvormingsroute in konden op het moment dat het wetsvoorstel definitief werd. De conceptversies zijn vooraf gedeeld met de gemeenten, onder voorbehoud van eventuele wijzigingen in het wetsvoorstel.

4

2. Uitvoering Aantal ambtshalve uitbetalingen Energietoeslag t/m 31 december 2023 Op dinsdag 3 oktober 2023 is er door de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Energietoeslag 2023. Hierop is door GR de Bevelanden direct de eerste groep ambtshalve betalingen in orde gemaakt. De voorbereidingen voor de diverse ambtshalve betalingen zijn in de maanden voorafgaand aan de instemming door de Eerste Kamer getroffen. Donderdag 5 oktober 2023 hebben ongeveer 1.330 klanten (Participatiewet, IOAW/IOAZ/ Bbz en Aio = Aanvullende inkomensvoorziening ouderen) de energietoeslag van € 1.300 op hun rekening ontvangen. Dit zijn klanten waarvan we zeker weten dat ze op basis van de wetgeving in aanmerking komen. Hiervoor is de peildatum 1 juli 2023 gehanteerd. Wij zijn als organisatie blij dat we zo snel de toeslag betaalbaar hebben kunnen stellen aan deze eerste groep mensen, waarvan we weten dat ze hier al lang op zaten te wachten. Op 16 oktober 2023 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) ingestemd met het advies Eenmalige Energietoeslag 2023. Hiermee is tevens ingestemd met een inkomensgrens van 130%. Na dit besluit zijn de klanten betaald waarvan bij ons bekend is dat ze voldoen aan de inkomensgrens van 130%. Dit zijn klanten die gebruik maken van één of meerdere minimaregelingen zoals bijvoorbeeld het declaratiefonds en de collectieve ziektekostenverzekering (Gemeentepolis).

Vervolgens zijn er in oktober en begin november nog de volgende ambtshalve betalingen verricht:  Klanten die nieuw in de uitkering zijn gekomen in de periode van 1 juli 2023 tot 1 oktober 2023 op grond van de Participatiewet;  Klanten die op peildatum 1 oktober 2023 bekend zijn met een MSNP-traject;  Overige klanten die de Energietoeslag 2022 hebben ontvangen en waarvan na toetsing door het Inlichtingenbureau is vastgesteld dat zij ook aan de voorwaarden voldoen voor de toeslag van 2023. In totaal is de Energietoeslag 2023 aan 3.935 klanten ambtshalve uitbetaald. Tabel 1

Aantallen ambtshalve betalingen Energietoeslag 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal

Ambtshalve tot 130% na controle Inlichtingenbureau 423 681 181 152 453 1.890

Ambtshalve tot 130% 316 1.161 152 138 278 2.045

5

Totaal 739 1.842 333 290 731 3.935

Totaal ingediende aanvragen Energietoeslag t/m 31 december 2023 Naast de grote aantallen ambtshalve betalingen, zijn er in de periode van medio oktober 2023 t/m 31 december 2023 aanvragen energietoeslagen ingediend en afgehandeld. In totaal hebben op 31 december 2023 4.224 huishoudens (3.935 ambtshalve toegekend en 289 op aanvraag toegekend) de Energietoeslag 2023 van € 1.300 ontvangen. Tabel 2

Aantal ingediende aanvragen Aanvraag (papier)

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal

Tabel 3

28 32 3 7 16 86

Aanvraag (digitaal via E-dienst Energietoeslag) 45 145 26 11 56 283

Totaal 73 177 29 18 72 369

Uitkomst ingediende aanvragen

Gemeente

Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal

Nog in behandeling (op 31-12-2023) 9 6 1 5 3 24

Toekenning

50 150 24 10 55 289

Afwijzing

14 21 4 3 13 55

Buiten behandeling 1 1

Totaal

73 177 29 18 72 369

Communicatie In aanloop naar de behandeling van het wetsvoorstel Energietoeslag 2023 is er op diverse momenten en manieren gecommuniceerd over de stand van zaken. Via tussentijdse memo’s zijn de deelnemende gemeenten op ambtelijk en bestuurlijk niveau geïnformeerd. Ook zijn de collega’s van de uitvoering en het klantcontact centrum (KCC) geïnformeerd. Inwoners zijn over de eerdere ontwikkelingen Energietoeslag 2023 en de vertraging van de wetgeving geïnformeerd via de website en social media. Zodra bekend werd dat we tot uitvoering konden overgaan, is er extra veel aandacht besteed aan de communicatie. Dit is gedaan door middel van publicatie in de huis-aan-huisbladen, op social media en op de websites van GR de Bevelanden en de deelnemende gemeenten. Ook verleent GR de Bevelanden medewerking aan bijeenkomsten die zijn georganiseerd waarbij ondersteuning wordt geboden aan mensen bij het indienen van de aanvraag. Er zijn gedurende het jaar vragen binnengekomen van inwoners over de Energietoeslag 2023, maar er zijn geen signalen geweest dat mensen in de financiële problemen kwamen doordat er in het eerste halfjaar van 2023 nog geen betaling heeft plaatsgevonden. Dit is wel bewaakt door de uitvoerende collega’s van GR de Bevelanden.

Op het moment dat er inwoners in de financiële problemen dreigen te komen door een te hoge energierekening, wordt er vanuit de GR altijd gezocht naar een oplossing om deze mensen te ondersteunen en zo verdere financiële problemen te voorkomen.

6

ICT Na de ervaringen rondom het digitaal indienen van een aanvraag Energietoeslag 2022 is er voor 2023 geïnvesteerd in de E-dienst Energietoeslag. Middels dit systeem is het voor inwoners mogelijk middels hun DigiD in te loggen en een aanvraag Energietoeslag 2023 in te dienen. Er wordt direct een toekennings- of afwijzingsbeschikking vervaardigd, welke direct per email naar de aanvrager wordt verzonden. Op die manier heeft de klant dezelfde dag duidelijkheid of er wel of geen recht bestaat op de toeslag. Indien er nader onderzoek nodig is, wordt de aanvraag doorgezet naar een klantmanager die de aanvraag alsnog beoordeelt. Bij een digitale toekenning volgt er een automatische uitbetaling van de toeslag. Deze betaling vindt plaats binnen enkele werkdagen, uiterlijk binnen 1 week na het indienen van de digitale aanvraag. Dit systeem draagt bij aan een nog betere en efficiëntere manier van het digitaal aanvragen van de energietoeslag.

7

3. Financiën De gemeenten hadden de mogelijkheid om begin 2023 een betaling van € 500 te verrichten. Op advies van de GR is in gezamenlijkheid met de gemeenten besloten dit niet te doen, vanwege diverse compenserende maatregelen vanuit de landelijke overheid (zoals het ingestelde energieplafond, de compensatie via de energiemaatschappij van 2x € 190 eind 2022 en de stijging van de normen van uitkeringen en toeslagen). Dit bedrag van € 500 had alleen betaald kunnen worden door het toe te voegen aan de Energietoeslag van 2022 en dat bedrag dan op te hogen tot € 1.800. De gemeenten hadden hier echter nog geen financiële middelen voor ontvangen vanuit het Rijk en dat zou een financieel risico kunnen betekenen. Derhalve is besloten de definitieve wetgeving Energietoeslag 2023 af te wachten en pas na vaststelling van de wet tot uitvoering over te gaan.

Uitgaven Energietoeslag t/m 31 december 2023 Door de grote groep ambtshalve betalingen zijn er in de periode van medio oktober t/m december 2023 al grote bedragen Energietoeslag 2023 uitgegeven. In onderstaande tabel zijn de uitgaven weergegeven t/m december 2023. Tabel 4

Financieel overzicht uitgaven t/m 31 december 2023

Gemeente

Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal

Energietoeslag 2023 (Ambtshalve + aanvragen) 938.600 2.373.800 430.300 375.700 939.900 5.058.300

Energietoeslag 2023 (eDiensten)

Totaal

41.600 153.400 24.700 14.300 59.800 293.800

980.200 2.527.200 455.000 390.000 999.700 5.352.100

Bedragen zijn in €

Geschatte uitgaven en tekorten Energietoeslag 2023 De deelnemende gemeenten ontvangen van het Rijk middelen voor de Energietoeslag 2023 inclusief uitvoeringskosten. Middels een mailing van het ministerie SZW d.d. 18 september 2023 is er inzicht gekomen in de effecten van de nieuwe verdeelsystematiek en zijn de bedragen per gemeente bekend gemaakt. Hierop is een berekening gemaakt van de geschatte uitgaven en tekorten Energietoeslag 2023, welke is gebruikt voor het advies Eenmalige Energietoeslag 2023. Op 16 oktober 2023 is er in het Dagelijks Bestuur besluitvorming geweest over de Eenmalige Energietoeslag 2023. Hierbij is er gekozen voor het hanteren van een inkomensgrens van 130%. Bij het hanteren van de inkomensgrens van 130% is er bij een bereik van 75% van de doelgroep voor alle vijf de gemeenten een tekort. Bij besluitvorming over de Eenmalige Energietoeslag 2023 bedroeg het totale geschat budget € 6.233.492. Naar verwachting bedragen de totale kosten € 6.977.048. Dit betekent een gezamenlijk tekort van € 743.556. Tabel 5

Schatting financiën

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord – Beveland Reimerswaal Totaal

Schatting totale kosten 1.258.992 3.213.828 618.176 512.727 1.373.327 6.977.048

Geschat budget 1.072.112 2.983.775 542.454 447.872 1.187.279 6.233.492

Bedragen zijn in €

8

Tekort - 186.880 - 230.053 - 75.722 - 64.855 - 186.048 - 743.556

Bevoorschotting en definitief financieel inzicht De deelnemende gemeenten is middels het advies Eenmalige Energietoeslag 2023 gevraagd de totale geraamde kosten over te maken aan de GR. Dit overeenkomstig de werkwijze van de Energietoeslag 2022. Na uitvoering van de Energietoeslag 2023 wordt verantwoording afgelegd aan de deelnemende gemeenten over de hoogte van de uitgaven. Op basis van de gegevens verwerkt t/m 31 december 2023 ligt het totaal van de uitgaven 2023 op dit moment logischerwijs nog lager dan de geschatte uitgaven Energietoeslag 2023. Vanaf 1 juli 2024 is het totaal aantal aanvragen en bijbehorende kosten bekend. Het complete financiële overzicht, inclusief de uitvoeringskosten, wordt na 1 juli 2024 aangeleverd in het definitieve rapport Energietoeslag 2023.

9