11. Voorstel inzake zienswijzen financiële stukken diverse gemeenschappelijke regelingen

Raadsvoorstel

Zaaknummer: Z23.029311

*Z02B5C59BF5*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

11 29 juni 2023 Burgemeester Dijksterhuis; wethouder Weststrate; wethouder Van de Plasse-Nagelkerke; wethouder Witkam

Onderwerp

Zienswijzen over de financiële stukken van de gemeenschappelijke regelingen

Geachte raad,

RAADSVOORSTEL

Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor. VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De navolgende zienswijzen in te dienen over de begroting 2024 van: a. De Veiligheidsregio Zeeland: I. Het AB verzoeken de benodigde € 788.000 als totaal van de mutaties bovenop de VZG-richtlijn 2024 uit de programmabegroting te halen en deze inzichtelijk te maken in de eerste begrotingswijziging 2024. II. Na deze aanpassing - onder voorbehoud dat het nog te ontvangen procesvoorstel naar aanleiding van de voorgestelde gewijzigde verdeling van de gemeente bijdragen geen gevolgen heeft voor de hoogte van de in dit voorstel genoemde bedragen - in te stemmen met de programmabegroting 2024. b. Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: Het AB verzoeken om een onderbouwing te geven van de in de toekomst te plegen investeringen in de milieustraten. c. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland zijnde: een positieve zienswijze. d. De Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden: een positieve zienswijze. e. De Gemeenschappelijke regeling De Betho: een positieve zienswijze. f. De Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze. g. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: I. Instemmen met de begroting 2024 behalve voor het programma ‘Uitvoering Wmo’, onderdeel Hulpmiddelen. II.

Het AB verzoeken de geraamde lasten 2023 en 2024 voor hulpmiddelen aan te passen aan de hand van de consumentenprijsindex over maart 2023 ter grootte van 4,4%. Pagina 1 van 35

RAADSVOORSTEL

III.

Het AB verzoeken maatregelen te nemen om mogelijke overschrijding van de VZG-richtlijn vanaf boekjaar 2025 te voorkomen. h. De Zeeuwse Muziekschool: I. Niet instemmen met de procedure van het AB van de MZ tot het indienen van zienwijzen en de voorgestelde datum van vaststelling. II. Het AB van de MZ oproepen de begroting 2024 en meerjarenraming 2025– 2027 sluitend te maken door middel van het opnemen van een taakstelling in plaats van een structurele onttrekking aan de reserve ‘Activiteiten’. III. Het AB van de MZ oproepen om de uitwerking van de taakstelling uiterlijk 15 juli 2023 toe te zenden aan de deelnemende gemeenten; deze niet gepaard te laten gaan met een gewijzigde begroting 2024; de stand van de algemene reserve juist weer te geven; de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ te concretiseren en in de eerste begrotingswijziging 2024 te heroverwegen een aangepaste VZG-richtlijn te volgen. IV. Het AB van de MZ oproepen een herstelplan voor 2024 in te dienen. i. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: een positieve zienswijze. j. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. 2. De navolgende zienswijzen in te dienen over de begrotingswijzigingen van: a. De Veiligheidsregio Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023. b.

Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023. c. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023. d. De Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden: een positieve zienswijze over de tweede begrotingswijziging 2023. e. De Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2024. f. De Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023. g. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: een positieve zienswijze over de tweede begrotingswijziging 2023. h. De Zeeuwse Muziekschool inzake de eerste begrotingswijziging 2023: I. Niet instemmen met de procedure van het AB van de MZ tot het indienen van zienwijzen en de voorgestelde datum van vaststelling. II. Instemmen met het verwerken van de aangepaste VZG-richtlijn. III. Het AB van de MZ oproepen het negatieve rekeningresultaat 2022 eerst in minder te brengen op het eigen vermogen; vervolgens het negatieve rekeningresultaat 2022 aanzuiveren met een eenmalige verhoogde deelnemersbijdrage van € 135.396. IV.

Niet instemmen met het ten laste brengen van het verwachte tekort over 2023 van € 435.060 via een onttrekking aan de reserve ‘Activiteiten’; in plaats daarvan de deelnemersbijdrage eenmalig te verhogen met een bedrag van € 435.060. Pagina 2 van 35

V.

Aan het AB van de MZ het signaal af geven dat het niet acceptabel is dat deelnemende gemeenteraden pas op een erg laat tijdstip zijn geïnformeerd over het ontstane significante tekort. VI. Het AB van de MZ opdragen dat beheermaatregelen worden genomen en dat deze ook geborgd worden binnen de planning-en-controlcyclus. i. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2023. j. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze over de vierde begrotingswijziging 2023, inzake de resultaatbestemming van het onderdeel Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, zijnde € 341.028 positief voor Borsele. 3. Geen zienswijzen in te dienen over de jaarstukken 2022 van de GR-en. 4. De financiële consequenties van de begrotingen 2024, te weten € 1,6 miljoen nadelig, te verwerken in de kadernota 2024-2027. 5. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2023, te weten € 614.000 nadelig, ten laste te brengen van het algemeen weerstandsvermogen.

RAADSVOORSTEL

AANLEIDING EN DOEL Als gemeenten gezamenlijk taken willen uitvoeren, kunnen ze een gemeenschappelijke regeling (GR) instellen. We hebben de GR-en waaraan we deelnemen, hieronder in beeld gebracht. Regeling

Afkorting

A.

Veiligheidsregio Zeeland

VRZ

B.

Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

O.L.A.Z.

C.

Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland

RUD

D.

Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden

GR De Bevelanden

E.

Gemeenschappelijke regeling De Betho

De Betho

F.

Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland

Sabewa

G.

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio

SWVO

H.

De Zeeuwse Muziekschool

MZ

I.

Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio

RBL

J.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

GGD

Pagina 3 van 35

RAADSVOORSTEL

We schetsen kort de verschillende aanleidingen en gebeurtenissen: - De inwerkingtreding op 1 juli 2022 van de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en enige andere wetten in verband met het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen. - Op 19 september 2022 bent u als raad geïnformeerd over de gevolgen van deze wijziging tijdens een gezamenlijke bijeenkomst van de GR-en. - Op 5 september 2022 hebben we het rapport ‘Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland’ van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) ontvangen via hun ledenbrief 2022-010. Dit rapport hebben we met u gedeeld. - Via de VZG-ledenbrief 2023-002 van 15 maart 2023 is de bijstelling van VZGindexatierichtlijn voor de begroting 2023 van de GR-en bekendgemaakt. We hebben deze informatie met u gedeeld. - Op 16 maart 2023 heeft onze concerncontroller de conclusies en aanbevelingen uit zijn rapport ‘Grip op gemeenschappelijke regelingen; 213a-onderzoek gemeente Borsele’ aan u gepresenteerd. - In uw besluitvormende vergadering van 1 juni 2023 hebt u kennisgenomen van (de aanbevelingen uit) het 213a-rapport. Vanaf 1 mei 2023 is de zogeheten samenstellingscommissie aan de slag gegaan met de begrotingen van de GR-en.

De samenstellingscommissie is een nieuw collectief dat is ingesteld om de financiële stukken – incluis de adviezen van de begeleidingscommissies (BC) – voor alle Zeeuwse gemeenten eenduidig te voorzien van een oordeel. De samenstellingscommissie duidt (alleen) de financiële kant van de stukken. Zij ontvangt daartoe de stukken rechtstreeks van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO). De commissie heeft de begrotingen in de eerste drie weken van mei 2023 beoordeeld. De commissie heeft een sjabloon ingevuld (zie bijlage). Dat is een tabel met onder andere de bijdragen voor 2023 en 2024 en of de GR voldoet aan de verschillende VZG-richtlijnen: indexering, reserve, bezuiniging. De samenstellingscommissie had nog geen rol in het beoordelen van de begrotingswijzigingen 2023. In overeenstemming met de VZG-richtlijnen leggen we hierbij de financiële stukken van alle GR-en in één vergadering (en voorstel) voor aan uw raad. Daaronder vallen ook de begrotingswijzigingen 2023. Bij de jaarstukken vervult de samenstellingscommissie geen rol. De VZG-afspraak is dat slechts een zienswijze wordt gevraagd als het dagelijks bestuur (DB) van de betreffende GR een ándere bestemming van het positieve jaarrekeningresultaat wenst dan toevoeging aan de reserve van de GR óf als de reserve boven de 5% uitkomt.

ARGUMENTEN Via dit raadsvoorstel behandelen we de ingediende financiële stukken van de openbare lichamen. Een openbaar lichaam is de meest gebruikte vorm van publiekrechtelijke samenwerking op basis van de Wgr. Per GR stippen we eerst de jaarrekening 2022 aan, vervolgens de eventuele ontwerpbegrotingswijziging 2023, de ontwerpbegroting 2024 en in een enkel geval een ontwerpbegrotingswijziging voor 2024. Aan het einde van dit voorstel hebben we een overzicht opgenomen met de totale financiële gevolgen voor onze Pagina 4 van 35

gemeente. Daarin nemen we ook op welke wijze we de extra bijdragen willen dekken. De VZG heeft richtlijnen ontwikkeld waar de GR-en zich aan moeten houden bij het opstellen van de jaarrekening en de begroting. Voor 2023 was de indexatierichtlijn van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) voor de GRen vastgesteld op 2,7%. Deze is gecorrigeerd naar 7,2% (een stijging van 4,5%). Deze aanpassing heeft een structurele doorwerking met betrekking tot het opstellen van de begrotingen 2024 van de GR-en. Verder is de indexatierichtlijn voor het jaar 2024 vastgesteld op 3,4% in verband met inflatie en loonstijgingen. De totale reservepositie mag maximaal 5% van de jaaromzet bedragen. Elke GR heeft een ambtelijke begeleidingscommissie waarin de financiële stukken besproken worden; de VRZ heeft een eigen adviescommissie Financiën (ACF). Negen GR-en zijn zelfstandige organisaties (openbaar lichaam). RBL maakt onderdeel uit van de afdeling Samenleving van de gemeente Goes; dat is de centrumgemeente voor deze samenwerkingsvorm. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) moeten de negen openbare lichamen vóór 15 april de ontwerpbegroting voor het komende jaar aan uw raad sturen. U kunt daarover een zienswijze indienen. Ook over een begrotingswijziging kunt u een zienswijze indienen.

RAADSVOORSTEL

A. VEILIGHEIDSREGIO ZEELAND Binnen de veiligheidsregio werken verschillende partijen nauw samen op het gebied van brandweerzorg, rampenbeheersing, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening en handhaving van de openbare orde en veiligheid. Veiligheidsregio Zeeland bestaat uit de Meldkamer, Risico- en Crisisbeheersing en de onderdelen Brandweer Zeeland en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). JAARSTUKKEN 2022 In 2022 kreeg de wereld te maken met de gevolgen van de Russische invasie van Oekraïne. De gemeenten hebben zich gezamenlijk ingezet voor de opvang van vluchtelingen. Ook was 2022 een jaar van bijzondere incidenten, denk aan stormen, een tornado, extreme droogte en regenval, vogelgriep, gaslekkage en verschillende grote branden. Verder kreeg de VRZ te maken met de landelijke contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg. De komende jaren wordt gewerkt aan de versterking van de (boven)regionale en landelijke crisisbeheersing. Belangrijke thema’s hierbij zijn informatiegestuurde veiligheid en informatieveiligheid. Het kabinet stelt hiervoor structureel extra middelen beschikbaar. Ook is in 2022 werk gemaakt van de Veilige Energie Transitie (VET). Het voorlopige rekeningresultaat 2022 is € 613.731 nadelig ten opzichte van het nadeel van € 502.000 zoals vermeld in de bestuursrapportage 2022. Het tekort is incidenteel van aard.

Het kan worden verklaard vanuit een tweetal posten: het vormen van een voorziening vanwege de cao-afspraak om ‘verlofsparen’ mogelijk te maken én een te verwachten tegenvaller vanuit de afrekening energielasten 2022.

Pagina 5 van 35

EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De eerste begrotingswijziging 2023 bevat diverse mutaties als gevolg van recente ontwikkelingen die in de begroting 2023 moeten worden aangepast. Noemenswaardig is het extra (structurele) budget ter grootte van € 1.542.894 vanuit de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) boor crisisbeheersing, informatieveiligheid en informatievoorziening. Naast de verwerking van de BDUR-gelden bevat de begrotingswijziging bijstellingen ten aanzien van de reserves, het investeringsplan en een aantal minder significante budgetten. Deze eerste begrotingswijziging bevat nog niet de verrekening van de aangepaste VZG-richtlijn. Deze aanpassing van 2,7% naar 7,2% wordt in een tweede begrotingswijziging 2023 aan u voorgelegd. Die tweede begrotingswijziging 2023 zal gevolgen hebben voor de gemeentelijke bijdrage. Deze eerste begrotingswijziging is in die mate budgetneutraal dat geen aanvullende bijdrage vanuit de gemeenten wordt gevraagd. BEGROTING 2024 Bij het opstellen van de programmabegroting 2024 is rekening gehouden met de VZG-norm 2024 en de extra ophoging voor 2023. Voor de begroting 2024 van de VRZ betekent dit € 2,4 miljoen aan extra kosten.

RAADSVOORSTEL

De Veiligheidsregio’s kennen vanaf 2023 een eigen cao. De loonontwikkeling die hieruit voortvloeit (met name het vrijwilligersgedeelte) ligt aanzienlijk hoger dan de loonontwikkeling vanuit de gemeentelijke cao. Daardoor komt de VRZ met een aanvullende loonbijstelling van € 272.000 bovenop de door de VZG-aangegeven bijstelling van 4,5% in 2023. Voor 2024 en verder wordt € 550.000 extra budget gevraagd voor repressieve opleidingen brandweer en voor extra officiersopleidingen. De verdeling van de gemeentelijke bijdrage 2024 is gebaseerd artikel 27 van de gemeenschappelijke regeling VRZ 2021. Deze is op 1 maart 2022 in werking getreden. De herijking van de verdeling van het Gemeentefonds (gelden Openbare Orde en Veiligheid) is hierin meegenomen. Voor Borsele betekent dit een verhoging van de gemeentelijke bijdrage met € 10.043. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie geeft aan dat in de begroting 2024 sprake is van een extra kostenpost van € 788.000. Daarvan kan gesteld worden dat deze kosten in eerste instantie opgevangen zouden moeten worden binnen de VZG-indexering van 3,4%. Bij de genoemde posten is niet echt sprake van nieuw beleid/nieuwe taken die als motivering zouden kunnen gelden voor een aanvullende verhoging bovenop de VZG-richtlijn.

Wanneer mocht blijken dat dit niet mogelijk is, kunnen deze kosten via een eerste begrotingswijziging 2024 aan de gemeenteraden worden voorgelegd. We stellen voor dit in uw zienswijze mee te nemen. De ACF heeft dit ook geadviseerd. Echter, dit advies is niet overgenomen door de VRZ. Het bedrag dat de samenstellingscommissie vermeldt, wijkt af van het bedrag dat de ACF aangeeft omdat eerstgenoemde een ruimere interpretatie geeft van het bedrag dat binnen de VZG-indexering zou moeten worden opgevangen, namelijk € 788.000. Pagina 6 van 35

RAADSVOORSTEL

B. OPENBAAR LICHAAM AFVALSTOFFENVERWIJDERING ZEELAND O.L.A.Z. behartigt de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers op het gebied van de afvalstoffenverwijdering. JAARSTUKKEN 2022 De exploitatie bestaat uit een tweetal onderdelen, namelijk de door het O.L.A.Z. te vermarkten aangeboden huishoudelijke afvalstromen en de exploitatie van de milieustraten. Basis voor de verrekening zijn de (langlopende) verwerkingscontracten voor brandbaar (rest)afval, groente- fruit en tuinafval (GFT), oud papier en karton (OPK), flessenglas en plastic-, metalenverpakkingen en drankenkartons (PMD). Op basis van werkelijke aangeboden hoeveelheden vindt per deelnemende gemeente doorbelasting plaats. In de jaarrekening 2022 zien we over de hele linie de hoeveelheden afval afnemen. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door het einde van de coronacrisis en anderzijds door wijzigingen in gemeentelijk afvalbeleid. In onderstaande worden de meest opvallende ontwikkelingen nader toegelicht. In het document van de jaarrekening 2022 zelf is per afvalstroom een verklarende toelichting opgenomen. - Bij brandbaar restafval zien we de transportkosten toenemen als gevolg van de stijging in brandstofprijzen door de oorlog in Oekraïne. - Bij het OPK zijn transportkosten gestegen vanwege de energiecrisis.

Anderzijds is de papieropbrengst aanzienlijk gunstiger uitgevallen, waardoor deze afvalstroom uitkomt op een positiever resultaat dan geraamd. - Bij de gemeenten die het PMD gescheiden inzamelen, zien we in de laatste periode van 2022 de ontwikkeling van afkeur op deze afvalstroom. Dit wordt veroorzaakt door strengere kwaliteitsnormen op het PMD-afval: maximaal 15% vervuiling. Ook wordt deze afvalstroom sinds het 4e kwartaal van 2022 per gemeente apart gestort en gekeurd. Voorheen werd deze afvalstroom op Zeeuwse schaal gekeurd. De afkeur van PMD wordt verrekend met de betreffende gemeente waar afkeur heeft plaatsgevonden. Voor de PMD+-gemeenten waaronder Borsele (met nascheiding van het PMD) geldt dat de drankenkartons vanwege het ontbreken van verwerkingscapaciteit niet zijn gerecycled maar verwerkt als restafval. - Ook in de afvalstromen, aangeboden op de milieustraat, is zichtbaar dat er minder afval is aangeboden maar dat de kwaliteit van de afvalstromen is toegenomen. Daarnaast is met name de opbrengst van OPK, metalen en frituurvet significant hoger uitgevallen dan geraamd vanwege marktontwikkelingen. - Binnen de exploitatiekosten van de milieustraten zijn met name de personeelskosten gestegen met ongeveer € 100.000, ten opzichte van de begroting.

Onder meer vanwege: - Wet- en regelgeving tot verdere noodzaak afvalscheiding en daarmee toezicht en aansturing op de milieustraten. - Loonstijging vanuit de cao. - Ziekteverzuim (met name als gevolg van enkele langdurig zieken).

Pagina 7 van 35

RAADSVOORSTEL

De jaarrekening sluit af met een positief saldo van € 69.698. Op 29 maart 2017 heeft het AB besloten om ingaande 2016 bedragen aan het eigen vermogen toe te voegen. De achterliggende reden om het eigen vermogen te versterken, is om te sparen zodat van O.L.A.Z. in de toekomst in staat is om de ten behoeve van de overname van de ZRD afgesloten leningen bij de BNG Bank (gedeeltelijk) af te lossen. Dit besluit valt binnen de 5%richtlijn van de VZG. Daarom wordt het positief saldo van 2022 toegevoegd aan de algemene reserve van het O.L.A.Z. Het saldo van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2022 na vaststelling van de jaarrekening € 551.638. Vanuit de jaarrekening vindt een afrekening plaats per gemeente. In totaal is er aan de dertien Zeeuwse gemeenten een bedrag terug te betalen van € 1.410.591. Voor de gemeente Borsele betreft dit een te ontvangen bedrag van € 88.879. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De begrotingswijziging O.L.A.Z. 2023 heeft betrekking op drie onderdelen. - Brandbaar afval | De verwerkingskosten van het brandbaar afval bij de verbrandingsinstallatie zijn in 2023 gestegen als gevolg van een (gedeeltelijke) doorberekening van de inflatie. Dit leidt tot een stijging van € 3,50 per ton in het tarief voor de verwerking van het restafval.

Daarnaast zijn de tarieven voor transport met 8,2% gestegen en is de belasting op het restafval vastgesteld met € 0,70 per ton, hoger dan geraamd. Het verwerkingstarief voor brandbaar afval wordt daarmee in totaal verhoogd van € 124 naar € 128,20 per ton. Het totale financiële effect van deze wijziging betreft een stijging van € 337.722. - GFT-afval | In 2023 is op basis van Europese aanbesteding een nieuw overeenkomst met Indaver afgesloten voor de verwerking van het GFT-afval. Eén van de elementen in deze overeenkomst is dat er een staffel van toepassing is op het tarief; afhankelijk van de vervuilingsgraad van het door O.L.A.Z. aangeboden GFT-afval. Uitgangspunt daarbij is dat hoe schoner het GFT is, hoe lager het verwerkingstarief op langere termijn. Om de kwaliteit van het GFT-afval te bepalen (en zo het tarief) moeten er analysekosten worden gemaakt. De kosten hiervan worden geraamd op € 27.355. Dit leidt tot extra kosten van € 0,50 per ton. Daarnaast is de stijging van transportkosten te noemen. Dit komt neer op een verhoging van € 1 per ton. Het verwerkingstarief van GFT wordt daarmee in totaal verhoogd van € 75 naar € 76,50 per ton. Het totale financiële effect bedraagt een stijging van € 82.065.

- Milieustraten | De exploitatiekosten van de milieustraten worden door middel van een voorschot tarief (bedrag per inwoner) in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten. Het voorschot wordt bepaald op basis van ramingen voor het desbetreffende jaar en opgenomen in de begroting van O.L.A.Z. Op basis van de in de jaarrekening 2022 weergegeven resultaten en voortschrijdend inzicht wordt een doorberekening gemaakt naar de exploitatiekosten van 2023. De raming leidt tot een daling van de exploitatiekosten van per saldo € 1.500.000 per jaar. Oorzaak van deze daling is een toename van de personeelskosten (stijging loonkosten en uitbreiding formatie versterking aansturing milieustraten), daling verwerkingskosten (met name hout), hogere opbrengsten afvalstromen (met name metaal en textiel). De bijdrage per inwoner daalt daarmee van € 25,20 naar € 21,32 in 2023. Pagina 8 van 35

Samenvattend wijzigt de bijdrage in 2023 ten gevolge van deze begrotingswijziging voor Borsele met € 63.241. Na vaststelling verrekent O.L.A.Z. de financiële consequenties van de begrotingswijzigingen met de gemeenten. Dit zal plaatsvinden tijdens het lopende boekjaar 2023. BEGROTING 2024 In de ontwerpbegroting 2024 is onder andere als uitgangspunt genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar restafval en GFT. Hiermee is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die eventueel gemaakt zijn. Inbegrepen in de begroting 2024 is de doorwerking van de hogere verwerkings- en transportkosten vanwege inflatie en stijgende energielasten. Een toelichting hiervan is onderdeel van de begrotingswijziging 2023. De gezamenlijke gemeentelijke bijdrage van alle deelnemende gemeenten wordt in 2024 geraamd op afgerond € 22.036.095. In de begroting 2023 inclusief wijzigingen bedraagt de totale gemeentelijke bijdrage € 21.677.142. In deze gemeentelijke bijdrage wordt onderscheid gemaakt tussen beïnvloedbare activiteiten en niet-beïnvloedbare activiteiten.

RAADSVOORSTEL

Reservering toekomstige ontwikkelingen - In de begroting 2024 is een bedrag van € 874.000 opgenomen ter reservering van benodigde investeringen voor de milieustraten. Het algemeen bestuur (AB) van O.L.A.Z. heeft door middel van een principebesluit ingestemd met onderzoek naar regionale spreiding van de milieustraten. Dit besluit kan de komende jaren mogelijk leiden tot definitieve besluitvorming en daarmee tot een toename in kosten ten behoeve van realisatie. Om de kosten van de milieustraat gelijk te stellen aan 2023 en zo een reservering te maken voor (hoge) kosten in de toekomst, kan een waarschijnlijke fluctuatie in lasten de komende jaren worden voorkomen. Dankzij het ‘sparen voor de toekomst’ is er slechts sprake van een kostenstijging van ongeveer 2,5%. Risico's - De tarieven die uit de begroting voortvloeien zijn voorschottarieven. De in de voorschottarieven verwerkte indexering en het tarief van de milieustraten zijn gebaseerd op aannames. Daarnaast is bij de ontwerpbegroting 2024 van een bepaalde grootte van de verschillende afvalcomponenten uitgegaan. De omvang van de verschillende afvalcomponenten kan fluctueren, evenals de opbrengsten van diverse afvalcomponenten.

Ook merken wij op dat de ontwikkeling van de afvalstoffenbelasting (inclusief CO₂-heffing) in de toekomstige jaren een risico kan vormen voor de deelnemende gemeenten evenals onvoorziene stijgingen in energielasten. Het vermogen van O.L.A.Z. bedraagt per 31 december 2022 € 551.638 en valt daarmee (ruim) binnen de VZG-norm. Het verschil van de begroting 2024 ten opzichte van de initiële Pagina 9 van 35

begroting 2023 bedraagt 1,66% en valt daarmee binnen de begrotingsrichtlijn van de VZG. Bij het opstellen van onze gemeentelijke begroting 2024 houden we rekening met de tarieven/bijdragen zoals genoemd in de ontwerpbegroting 2024 van het O.L.A.Z. Voor Borsele betekent dit een bedrag van € 1.396.986. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie geeft aan dat O.L.A.Z. momenteel voldoet aan de VZGreserverichtlijn van 5%. Voor de komende jaren verwacht O.L.A.Z. een toename van de investeringen als gevolg van de (waarschijnlijk) benodigde aanpassingen op de milieustraten, om deze toekomstbestendig te kunnen maken (naast een eventuele regionale spreiding van de milieustraten). In verband hiermee zijn de geraamde kosten voor de milieustraten in de begroting 2024 op het niveau van de begroting 2023 gehouden. Op deze wijze wordt in de begroting 2024 een structurele stelpost van € 874.000 gecreëerd die alsdan ingezet kan worden voor de verwachte toekomstige toename van de kapitaallasten. Hiermee tracht O.L.A.Z. te voorkomen dat de gemeentelijke bijdragen in de komende jaren sterk(er) moeten stijgen. Wanneer deze verwachting tot realisatie komt, zal voor het dan ontstane begrotingsoverschot vanuit O.L.A.Z. voorgesteld worden om dit te reserveren in een bestemmingsreserve kapitaallasten.

Hiermee zal dan rekening moeten worden gehouden bij de toetsing van de (algemene) reservepositie van O.L.A.Z. aan de VZGreserverichtlijn van 5%. We stellen voor om in uw zienswijze een onderbouwing te vragen van de in de toekomst te plegen investeringen in de milieustraten.

RAADSVOORSTEL

C. REGIONALE UITVOERINGSDIENST ZEELAND De deelnemers van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) zijn: de gemeenteraden van de dertien gemeenten, Provinciale Staten en de Algemene Vergadering van het Waterschap. De RUD zorgt voor de uitvoering vergunningsverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het kader van de (basis)taken milieu. JAARSTUKKEN 2022 De RUD heeft de planning om de jaarstukken in het AB van 3 juli 2023 te behandelen zodat deze tijdig aan de toezichthouder kunnen worden gestuurd. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De onderdelen in de eerste begrotingswijziging 2023 hebben betrekking op besluiten van het AB uit 2022. Het betreft de volgende onderdelen: - Ondermijning | Tijdens de vergadering van het AB van 7 maart 2022 is ingestemd met uitvoering van de taken voor ondermijning met een evaluatie van deze taken in 2026. De financiële gevolgen hiervan zijn nu in de begroting 2023 opgenomen. - Helsinki en Espoo | De internationale verdragen van Helsinki en Espoo verplichten landen hun buurlanden in te lichten als (industriële) activiteiten in het ene land, negatieve milieugevolgen kunnen hebben in het buurland. Deze verdragen regelen dat inwoners en instanties van het buurland kunnen reageren op de potentiële schadelijke effecten van de voorgenomen activiteit(en). De geraamde inzet is gebaseerd op een pilot die in 2023 wordt geëvalueerd.

Eerst dan is duidelijk wat de nodige structurele inzet is. Pagina 10 van 35

-

-

RAADSVOORSTEL

-

Cao 2022-2023 | Eind 2022 is de provinciale cao 2022-2023 vastgesteld. Die is ook van toepassing op de RUD Zeeland. Het gevolg is dat de in de begroting 2023 opgenomen raming voor salariskosten te laag is. In totaal gaat het om een bedrag van € 500.000. Strategisch adviseur | Tijdens de vergadering van het AB van 18 juli 2022 is ingestemd met het toevoegen van € 728.000 uit het jaarrekening resultaat aan de algemene reserve om gedurende twee jaar twee strategisch adviseurs en één communicatiemedewerker aan te kunnen trekken. Per saldo zal de onttrekking over de twee jaar iets hoger uitvallen als gevolg van iets hogere salariskosten (cao). Hiervoor is ruimte in de algemene reserve. Energie | Er is een voorstel ‘Energiewerkzaamheden in het takenpakket van de RUD’ opgesteld dat invulling geeft aan de wettelijke taken op het gebied van energiebesparing die door de RUD uitgevoerd moeten worden. Deze taken zijn niet nieuw, maar maken vanaf de start van RUD geen onderdeel uit van de deelnemersovereenkomsten (P*Q). In de afgelopen jaren heeft de Rijksoverheid het aantal wettelijke energietaken uitgebreid en zet zij in op intensivering van de uitvoering van de bestaande taken door de Omgevingsdiensten. Daardoor kwam duurzaamheidsbeleid - waaronder energiebesparing - steeds prominenter op de politieke agenda te staan.

De laatste jaren hebben een aantal gemeenten, de provincie en het Rijk hiervoor dan ook extra (incidentele) middelen beschikbaar gesteld. In de periode 2022 tot en met 2026 stelt het Rijk opnieuw een omvangrijk bedrag beschikbaar voor energie(besparing), via een SPUK-regeling. De Rijksoverheid heeft hierbij de verwachting dat ook bevoegde gezagen hierin bijdragen. We hebben een aanvraag ingediend en deze is ook toegekend. In totaliteit betreft het een bedrag van € 1.332.467. De RUD wil de wettelijke energiewerkzaamheden op structurele wijze invullen. In het voorstel ‘Energiewerkzaamheden in het takenpakket van de RUD’ is, per deelnemer, aangegeven wat ‘structurele uitvoering’ inhoudt voor het takenpakket en de daarvoor benodigde financiële middelen van de deelnemers van de RUD. Het voorstel is gereed en zal in de loop van 2023 gelijktijdig met een aantal andere nota’s (rapport TwynstraGudde) aan het AB worden aangeboden. Om die reden worden de wettelijke energiewerkzaamheden 2023 uitgevoerd ten laste van de SPUK-energieregeling. Voor één jaar is dat mogelijk. Deze wijziging van de begroting voorziet hierin.

Voor Borsele leidt deze eerste begrotingswijziging 2023 tot een verhoging van de deelnemersbijdrage in 2023 met € 62.700 naar € 693.100. De deelnemersbijdrage in de meerjarenbegroting na de eerste begrotingswijziging 2023 is voor Borsele als volgt: - 2024 € 717.500 - 2025 € 742.900 - 2026 € 769.200 - 2027 € 796.400 De deelnemersbijdragen zoals opgenomen in de bijgevoegde ontwerpbegroting sluiten niet aan bij het overzicht uit het voorstel eerste begrotingswijziging. Bij een eerstvolgende rapportage wordt dit rechtgetrokken.

Pagina 11 van 35

BEGROTING 2024 In de nu voor zienswijze voorliggende begroting is het voorstel uitwerking meerjarenprogramma nog niet opgenomen. Dit voorstel betreft het versterken van de robuustheid/ bedrijfsvoering van de RUD wat grote financiële gevolgen heeft. Gebaseerd op het rapport ‘Robuuste Milieutaken Zeeland’ dat in opdracht van de provincie Zeeland is opgesteld door Twynstra Gudde (rapport TwynstraGudde). Vanwege de omvang en impact van het meerjarenprogramma wordt eerst een voorgenomen besluit genomen door het AB waarna een zienswijzeprocedure volgt. In de voorliggende begroting 2024 is dus uitgegaan van die zaken waarover al wel een besluit is genomen. De begrote totale deelnemersbijdrage voor het jaar 2024 bedraagt € 13 miljoen. Dat is een stijging van € 1,4 miljoen ten opzichte van 2023. Deze stijging is het gevolg van inflatie: de cao 2022/2023, het inrichtingenbestand en de uitbreiding van capaciteit ten behoeve van de taken ondermijning en Helsinki/Espoo. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie merkt op dat een lager indexeringspercentage is opgenomen dan de maximale VZG-richtlijn voor zowel 2023 als 2024. Met dit indexeringspercentage is een sluitende begroting voorgelegd. Het is (nog) niet mogelijk om vast te stellen of aan de reserverichtlijn voldaan wordt.

RAADSVOORSTEL

D. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SAMENWERKING DE BEVELANDEN GR de Bevelanden zorgt voor efficiency en kwaliteitsborging bij de uitvoering van gemeentelijke taken door samenwerking op diverse onderdelen van de bedrijfsvoering: P&O, ICT en Werk, Inkomen & Zorg (WIZ). Op 15 mei 2023 heeft er een gezamenlijke bijeenkomst van de gemeenteraden plaatsgevonden. Daarin heeft u toelichting gehad op de stukken en de bijbehorende rapporten. JAARREKENING 2022 De jaarrekening 2022 heeft een positief saldo van € 802.000. Voor een bedrag van € 557.000 is dat het gevolg van een eliminatie van een rechtmatigheidsfout. Enkele contracten blijken nog op naam te zijn gesteld bij de individuele gemeenten in plaats van bij de GR. Deze contracten zijn in rekening gebracht bij de gemeenten. Via de resultaatbestemming wordt het voordeel vervolgens verrekend met de gemeenten. Het overige voordeel van € 280.000 was met name het gevolg van een positieve einddeclaratie een project van het Europees Sociaal Fonds (ESF). Van het positieve resultaat van € 802.063 wordt € 96.250 toegevoegd aan de algemene reserve en € 705.813 uitgekeerd aan de gemeenten. Borsele ontvangt een resultaatuitkering van ongeveer € 89.000. Dit bedrag verwerken we in de jaarrekening 2022 van de gemeente Borsele. De GR heeft - na correctie van de tenaamgestelde facturen - een goedkeurende accountantsverklaring ontvangen.

Wat betreft het onderdeel WIZ gaat vanaf 2023 wel een aanpassing in de verantwoording plaatsvinden. Tot boekjaar 2023 werden de baten en lasten van de WIZ (zoals bijstand) met een bijbehorende SiSa-verklaring verantwoord in de jaarrekening van de Pagina 12 van 35

gemeenten. SiSa staat voor Single information, Single audit. De accountant heeft geconstateerd dat de verantwoording hiervan eigenlijk berust bij GR de Bevelanden. De GR zal de lasten van WIZ vervolgens als bijdrage aan de gemeente in rekening brengen. Deze technische wijziging wordt in 2023 doorgevoerd en heeft geen budgettaire gevolgen. We hebben ook de rapportage energietoeslag 2022 en de rapportage leefgeld Oekraïners 2022 toegevoegd. Hieronder een korte toelichting: - De verruiming van de beleidsregels energietoeslag van € 800 naar € 1.300 is uitbetaald. Ook is deze aan meer groepen uitbetaald. In 2022 zijn er in totaal 2.658 toekenningen uitbetaald. Voor Borsele waren dit er 531. Voor Borsele bedraagt het verwachte tekort over 2022 € 155.000. In dit budget zijn echter nog niet de middelen uit de decembercirculaire betrokken. De definitieve afrekening vindt plaats in 2023. - GR de Bevelanden draagt zorgt voor uitbetaling van het leefgeld. Leefgeld is een deel van de ‘Regeling opvang ontheemden Oekraïne’. Alle vluchtelingen uit de Oekraïne die ingeschreven staan hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld. In totaal zijn er per 31 december 2022 351 geregistreerde vluchtelingen en 210 kinderen. Voor Borsele bedroeg dit 53 volwassenen en 45 kinderen. De totale uitbetaling leefgeld bedroeg € 1.165.960. Het Borselse aandeel bedroeg € 210.387.

De kosten van uitvoering van het leefgeld blijven voor Borsele beperkt tot ongeveer € 15.000 TWEEDE BEGROTINGSWIJZIGING 2023 In de tweede begrotingswijziging 2023 wordt voorgesteld: A. De budgetten van het onderdeel bedrijfsvoering met € 1.642.678 te verhogen. B. De bevoorschotting WIZ met € 1.179.120 te verhogen. Ad A. De belangrijkste wijzigingen hebben we opgenomen in tabel A.

RAADSVOORSTEL

TABEL A: Belangrijkste mutaties:

Bedrag

- Aanpassing van de VZG-richtlijn van 2,7 % van 7,2 %

€ 794.800

Toelichting: In 2022 heeft aanpassing van de VZG-richtlijn plaatsgevonden als gevolg van de hoge inflatie. - Extra indexatie van de ICT-contracten

€ 164.100

Toelichting: De kosten van deze contracten stijgen meer dan gemiddeld, waardoor de bijstelling van de budgetten noodzakelijk is. - I-Visie

€ 236.200

Toelichting: De kosten voor 2022 bedragen € 332.700 waarvan € 96.500 wordt gedekt uit de algemene reserve. Het rapport over de I-Visie is toegevoegd. Uw raad is in de raadsvergadering van 2 februari 2023 eerder geïnformeerd over deze ontwikkeling. - Contracten tenaamgesteld gemeenten*

-€ 390.551

Pagina 13 van 35

TABEL A: Belangrijkste mutaties:

Bedrag

Toelichting: Deze correctie in verband met de rechtmatigheid betreft een verschuiving van de kosten van de GR naar de gemeenten. - Evaluatie vroegsignalering

€ 464.800

Toelichting: De personeelsbezetting wordt structureel aangepast op basis van het evaluatierapport Vroegsignalering 2021/22 - Aanpassing beschermd wonen

€ 139.640

- Reiskosten Woon-Werk verkeer

€ 90.000

- DVO SDV Tholen

-€ 15.000

Totaal

€ 1.642.678

*Contracten tenaamgesteld Borsele betreft € 80.000 die in tabel B is opgenomen

Ad B. We stellen voor de budgetten WIZ budgettairneutraal bij te stellen met de rijksinkomsten voor bijstandsuitkeringen. Hoewel de budgetten nooit 1-op-1 vergoed worden, bezien we bij de programmarapportage 2023 of een volledige benutting van de WIZ-budgetten heeft plaatsgevonden. De totale budgettaire effecten voor 2023 – onderdeel A en B - hebben we voor onze gemeente in tabel B in beeld gebracht: TABEL B Basisbijdrage aan GR de Bevelanden

€ 3.659.547

RAADSVOORSTEL

Facturen tenaamgesteld gemeente Borsele

€ 80.000

Individuele afname door Borsele: WMO/Schulddienstverlening

€ 78.000

Datacommunicatie ICT

€ 11.000

Totaal te betalen

€ 3.828.547

Opgenomen in begroting 2023 gemeente Borsele Reguliere bijdrage € 3.395.968 Stelpost I-Visie

€ 100.000 € 3.495.968 € 332.579

Pagina 14 van 35

We stellen voor dit tekort van € 332.579 te dekken uit het algemeen weerstandsvermogen. BEGROTING 2024 De programmabegroting 2024-2027 is verhoogd met de VZG-indexering van 3,4%. Daarnaast heeft in de begroting bijstelling plaatsgevonden voor de dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor Beschermd Wonen, de evaluatie Vroegsignalering, reiskosten woon-werk en contracten op naam van de gemeenten. Deze onderwerpen zijn ook bij de tweede begrotingswijziging 2023 behandeld.

RAADSVOORSTEL

In de primaire begroting 2024 is de bijstelling van de VZG-richtlijn van 2023 van 2,7 % naar 7,2% nog niet verwerkt. Ook het effect van de ICT-contracten, de I-Visie en de effecten van het formatieonderzoek WIZ/HRM zijn nog niet verwerkt. Deze zijn in de eerste begrotingswijziging 2024 verwerkt. In de gezamenlijke bijeenkomst van de gemeenteraden op 15 mei 2023 bent over deze onderwerpen, met name de I-Visie en het formatieonderzoek nader geïnformeerd. Formatie - De huidige organisatie bij GR de Bevelanden is niet op orde. Door de druk op de organisatie loopt men tegen steeds grotere knelpunten aan. Uit (benchmark)onderzoeken blijkt dan de formatie niet overeenstemt met de werkzaamheden die de GR moet uitvoeren. Bij het onderdeel Wmo van het team Werk en Handhaving zien we een steeds grotere stijging en complexiteit van aanvragen en controles die uitgevoerd moeten worden. Op het onderdeel participatie zien we een steeds grotere groep mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. De complexiteit en de begeleiding hiervan vraagt meer formatie. Ook voor de taakstelling van de verdubbeling van het aantal statushouders is extra capaciteit nodig. - Bij de afdeling betreft Human Resource Management (HRM) zijn de knelpunten vooral het gevolg van de stijging van het personeel van de gemeenten de afgelopen jaren. Bij de start was de verhouding 1 HR-medewerker per 46 medewerkers.

Dat is gestegen tot 1 op 54. Daarnaast is het personeelsverloop bij de gemeenten veel groter. Dat brengt veel extra werkzaamheden met zicht mee. Ook is er veel meer behoefte aan advisering richting personeel van gemeenten en de bestuurders. I-Visie - In het I-Visie-document is een stip op de horizon bepaald voor de ICT-tak van GR de Bevelanden. Belangrijke thema’s hierin zijn: formatie, continuïteit en uitwijk, security en innovatie. Door de groei van de gemeenten is het aantal accounts met 40% gestegen. Voor beheer, onderhoud en ondersteuning hiervan is extra formatie nodig. De continuïteit en uitwijkmogelijkheid in geval van calamiteiten blijkt maar voor 10 % geborgd te zijn. Een groei naar 70% is nodig om de (verzekerings)risico’s af te dekken. Security betreft het optimaliseren van onze beveiligingsschil en is zeker wenselijk gezien de recente landelijke computerkraken (hacks). Voor innovatie wordt nu in de begroting structureel een bedrag van € 250.000 vrijgemaakt, zodat de GR adequaat kan handelen. Pagina 15 van 35

Dit budget werd in het verleden bij de GR via een tussenrekening doorgefactureerd aan de gemeenten. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2024 Zoals we hiervoor hebben aangegeven, is de eerste begrotingswijziging 2024 ter besluitvorming aangeboden. In tabel C hebben we de incidentele en structurele effecten in beeld gebracht TABEL C Eerste begrotingswijziging 2024 -

I-Visie

-

De VZG-richtlijn van 2,7 % naar 7,2 %

-

Aanvullende indexering ICT-contracten

-

Formatie Teams werk en Handhaving en Team

Structureel

Incidenteel

€ 1.483.726

€ 576.275

€ 821.800 € 164.650 € 721.300 Totaal

€ 3.026.826

€ 740.925

Totaal structureel en incidenteel € 3.767.751 Waarvan gedekt door de GR de Bevelanden

-€ 204.851

In tabel D vertalen we het financiële effect van de begroting 2024 van GR de Bevelanden voor onze gemeente.

RAADSVOORSTEL

TABEL D Totaal te reserveren budget

€ 4.545.137

Toegestaan 2024 (3,4%) op basis VZG-richtlijn

€ 3.723.000

Al gereserveerd voor I-Visie in bestuursprogramma

€ 100.000

Al gereserveerd voor innovatie (tussenrekening GR de Bevelanden)

€ 50.000

Extra reservering 2024

€

672.137

Extra reservering structureel vanaf 2025

€

544.236

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie geeft aan dat een financieel beleidsmatig onderbouwde meerjarenbegroting ontbreekt. De tweede begrotingswijziging 2023 en de eerste begrotingswijziging 2024 moeten worden bezien in relatie tot de begroting 2024. De verhoging opgenomen in de tweede begrotingswijziging 2023 met 4,5% naar 7,2% is Pagina 16 van 35

nog niet verwerkt in de begroting 2024. De samenstellingscommissie merkt op dat alle wijzigingen en verhogingen van de bijdragen wel in de juiste volgorde moeten worden opgenomen. Dit betekent dat de 4,5% verhoging nu ook wordt toegepast op nieuw toegevoegde onderwerpen, zoals benoemd in de begroting 2024. De eerste begrotingswijziging 2024 is toegezonden aan de gemeenten maar niet beoordeeld door de BC. Om die reden heeft de samenstellingscommissie hierover ook geen oordeel uitgesproken, mede op grond van de onduidelijke verwerking en presentatie van de gemeentelijke bijdragen. De samenstellingscommissie geeft in overweging een zienswijze in te dienen op de begroting 2024 en de eerste wijziging begroting 2024 in overeenstemming met de opmerkingen zoals hierboven opgenomen. Op 25 mei 2023 is de BC door het MT van GR de Bevelanden bijgepraat over bovengenoemde zaken in relatie tot de eerste begrotingswijziging 2024. Hierdoor is inzicht verschaft in de achtergrond van de financiële doorvertaling in de begrotingswijzigingen. Gelet op deze toelichting heeft de BC dan ook geen nadere opmerkingen en geeft de BC voor de volledigheid een positief advies. Gezien de bovenstaande argumenten, stellen we u voor om een positieve zienswijze in te dienen ondanks dat de samenstellingscommissie opmerkt dat niet wordt voldaan aan VZGrichtlijn.

RAADSVOORSTEL

E. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING DE BETHO De Betho voert op een bedrijfsmatig verantwoorde wijze alle taken uit die voortvloeien uit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), waaronder het bieden van beschutte werkplaatsen aan inwoners van de deelnemende gemeenten die behoren tot de doelgroep van de Wsw. JAARSTUKKEN 2022 Voor de jaarrekening 2022 van De Betho is de accountantsverklaring bijgevoegd. De Betho had - zoals gebruikelijk - ‘conservatief’ begroot. Dat wil zeggen met ruimte voor eventuele onzekerheden zoals de gevolgen van het coronavirus en de onduidelijkheid over de door de gemeenten door te betalen subsidie van de rijksoverheid. De omzet is gelijk gebleven ten opzichte van 2021, de bedrijfskosten zijn licht gestegen en de gevolgen van de coronapandemie zijn beperkt gebleven. Per saldo leiden bovengenoemde zaken tot een aanzienlijk beter resultaat over 2022 dan vooraf was begroot. Ook over 2022 wordt het resultaat aan de deelnemende gemeenten uitgekeerd als winstuitkering. Daarnaast krijgen zij een bonus ter grootte van € 219.000 voor het verstrekken en laten uitvoeren van opdrachten binnen De Betho. De totale uitkering op basis van het resultaat en omzetbonus bedraagt bijna € 1.350.000 over 2022. Voor Borsele komt dit neer op een bedrag van € 171.200. BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De Betho heeft geen begrotingswijziging voor 2023 ingediend.

Pagina 17 van 35

RAADSVOORSTEL

BEGROTING 2024 De Betho is voor het belangrijkste deel afhankelijk van de rijkssubsidie sociale werkvoorziening (SWV). De begeleidingscommissie heeft haar advies uitgebracht. Het voldoen aan de VZG-normen is niet van toepassing aangezien we buitenom de rijksubsidie geen bijdrage verstrekken aan de Betho. De Betho heeft namelijk besloten de jaarlijkse vaste gemeentelijke bijdrage te laten vervallen sinds 2021. Ook de samenstellingscommissie heeft geen aanvullende bemerkingen. De huidige kernactiviteiten worden voortgezet, te weten: De Betho als sociaal werkbedrijf en de re-integratie van doelgroepen uit de Participatiewet. Tot nu toe is er bij de Betho, mede op basis van aanvullende inkoop door de deelnemende zes gemeenten, een financieel gezond Wsw-bedrijf. De Betho blijft kritisch naar de kosten kijken en vermindert waar mogelijk de kosten en probeert meer inkomsten te genereren. Ondanks alle onzekerheden wordt toch een aanzienlijk positief resultaat verwacht. De begroting 2024 heeft de cijfers van jaarrekening 2022 als basis waarbij aanvullend rekening is gehouden met nieuwe activiteiten vanuit de participatiewet. Deze nieuwe activiteiten zijn als financieel neutraal meegenomen in de begroting 2024.

Er is sprake van een aanzienlijke mate van onzekerheid, die in de begroting 2024 is meegenomen: - De stijging van het minimumloon in 2023 met ruim 10%: ongeveer 65-70% van de doelgroep bij De Betho verdient het minimumloon. - De inflatie in 2023 (8,5% t.o.v. 2022) en 2024 leiden tot grote kostenstijgingen. Voor 2023 zal ook De Betho de gestegen kostprijs verwerken in de verkooptarieven, voor zover mogelijk. - De grootste onbekende factor is de loon-prijscompensatie van de (door de gemeenten doorbetaalde) subsidie van de rijksoverheid. In de begroting 2024 is meegenomen dat van de kostprijsstijging voor maximaal 50% wordt gecompenseerd. - De vermindering van het aantal SW-dienstverbanden en de teruglopende doorbelaste subsidie van de rijksoverheid, evenals de toename van het aantal Beschut Werkers, is verdisconteerd in de meerjarenraming. We stellen u voor om een positieve zienswijze in te dienen over de conceptbegroting 2024 omdat: - De Betho dekt het geprognosticeerde resultaat van € 338.000 negatief uit de eigen reserve. - De aanwezige reserve voldoende groot is om de kosten van noodzakelijke organisatorische wijzigingen de komende jaren zonder extra kosten te kunnen opvangen. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie merkt op dat de VZG-reserverichtlijn bij De Betho in ruime mate wordt overschreden.

Om die reden geeft de samenstellingscommissie in overweging een zienswijze op de begroting 2024 in te dienen. We stellen voor in uw zienswijze de kwestie van de overschrijding niet op te nemen. De discussie over de algemene reserve in relatie tot de 5%-norm heeft eerder gespeeld. Behalve de algemene reserve zijn de reserves gekoppeld aan een bestemming, die primair tot doel hebben om de gevolgen van de participatiewet, de brand en andere bestemmingen op te vangen, die in de nabije toekomst gaan plaatsvinden. Deze Pagina 18 van 35

bestemmingsreserves moeten niet worden meegenomen in de berekening van de 5%norm. Eerder heeft het AB al aangeven dat de bestemmingsreserves in stand moeten blijven. F. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BELASTINGSAMENWERKING SABEWA ZEELAND Sabewa draagt zorg voor het uitvoeren van de taken op het gebied van de gemeentelijke en waterschapsbelastingen - met uitzondering van de leges - en de Wet waardering onroerende zaken. Dat wil zeggen het bepalen van de waardes van de onroerende zaken en het heffen en invorderen van de aanslagen onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolrechten, forensenbelasting en hondenbelasting. JAARREKENING 2022 Het jaar 2022 was ook voor Sabewa een bijzonder jaar door de effecten van de pandemie. Dankzij de flexibiliteit van de organisatie zijn de processen goed en tijdig uitgevoerd en waar nodig aangepast. De volgende speerpunten zijn gerealiseerd: - Een tijdige en juiste aanslagoplegging volgens wettelijke voorschriften, gevolgd door een tijdig inningsproces. - Door snelle en duidelijke beantwoording van vragen is de service richting burgers verbeterd. - Doorgroei om een goede samenwerkingspartner voor de huidige deelnemers te zijn door middel van intensieve gesprekken inclusief het afstemmen van de verwachtingen. - De ontwikkeling van het personeel en de organisatie heeft de aandacht gehad.

RAADSVOORSTEL

Sabewa sluit het jaar 2022 af met een positief rekeningresultaat van afgerond € 128.000. Het AB van Sabewa heeft besloten om het positief rekeningresultaat van € 128.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Hiermee wordt de VZG-indexatierichtlijn van 5% voor reservevorming niet overschreden. De reden is dat enkele begrote uitgaven nog niet zijn besteed in 2022. De betreffende kosten zullen in 2023 worden gemaakt. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De basis voor de begrotingswijziging 2023 is het visiedocument 2023-2027 en een analyse van het management van Sabewa wat er nodig is om de basis op orde te brengen in 2023. Dit bestaat uit: - De kwaliteit van de aanslagoplegging verbeteren. - De proceskosten verlagen. - De basis leggen voor het behalen van vier sterren bij de Waarderingskamer in 2027. Volgens de primaire begroting 2023 bedraagt de totale deelnemersbijdrage € 6.233.336. De begroting voor 2023 is in het voorjaar 2022 opgesteld en door het AB vastgesteld in juni 2022. In december 2022 is een begrotingswijziging voor 2022 vastgesteld door het AB. Zoals bij deze begrotingswijziging toegelicht, heeft deze een structurele doorwerking van € 119.533 naar 2023. Verder wordt rekening gehouden met het principeakkoord voor de nieuwe cao Gemeenten/SGO. De salarissen stijgen per 2 januari 2023 eerst met € 240 en daarna met 2%. Pagina 19 van 35

Verder wordt het hoger uitvallen van de kosten vooral veroorzaakt doordat onze softwareleverancier een inflatiecorrectie toepast van 9,4%. Deze diverse ontwikkelingen leiden tot een totale deelnemersbijdrage in 2023 van € 7.637.393, een verhoging van € 1.404.057. Dit bedrag is als volgt opgebouwd: TABEL E Ontwikkeling

Incidenteel Structureel Totaal

Versterking organisatie

€ 681.685

€ 167.764

€ 849.449

Doorwerking begrotingswijziging 2022

€0

€ 119.533

€ 119.533

Stijging personeelslasten door nieuwe cao

€0

€ 296.274

€ 296.274

Doorwerking hogere lasten jaarrekening 2022

€0

€ 69.300

€ 69.300

Hogere inkomsten en besparingen 2023

€0

€ - 65.277

€ - 65.277

Hogere kosten 2023

€ 3.600

€ 27.878

€ 31.478

Hogere niet compensabele btw

€ 42.754

€ 10.689

€ 53.433

Vervanging langdurig zieke medewerker

€ 49.857

€0

€ 49.857

Totaal

€ 777.896

€ 626.161 € 1.404.057

Voor een verdere toelichting op bovenstaande lasten verwijzen we u naar de bijlage(n). In onderstaande tabel staan de gevolgen voor de bijdragen 2023 van de deelnemers weergegeven.

RAADSVOORSTEL

TABEL F Deelnemer

2022

2023 (Primair)

2023 (Gewijzigd)

Borsele

€ 428.615

€ 406.865

€ 501.860

Goes

€ 772.757

€ 747.890

€ 922.376

Hulst

€ 470.891

€ 450.754

€ 559.260

Kapelle

€ 212.354

€ 204.637

€ 253.588

Reimerswaal

€ 354.082

€ 338.016

€ 418.703

Sluis

€ 697.474

€ 661.680

€ 813.739

Terneuzen

€ 962.484

€ 925.461

€ 813.739

Tholen

€ 447.078

€ 433.793

€ 537.093

Pagina 20 van 35

TABEL F Deelnemer

2022

2023 (Primair)

2023 (Gewijzigd)

Waterschap

€ 2.146.193

€ 2.064.238

€ 2.480.409

Totaal

€ 6.491.928

€ 6.233.334

€ 7.637.392

De begrotingswijziging 2023 van Sabewa laat een overschrijding van de VZG-norm zien. Dit leidt tot een hogere deelnemersbijdrage in 2023 met een doorwerking naar 2024. Sommige lasten zijn incidenteel en sommige structureel. De omvang van de structurele overschrijding ten opzichte van de totale gemeentelijke bijdrage is beperkt en is volgens ons geen aanleiding om negatief te adviseren over deze begrotingswijziging 2023. Hier ligt ook de koppeling met de begroting 2024-2027. De begrotingswijziging en toelichting van Sabewa geeft een onderbouwing van de benodigde uitbreiding. De uitbreiding is een uitwerking van het visiedocument om de basis op orde te brengen. De besluitvorming over de begrotingswijziging 2023 kunnen we niet los zien van het visiedocument. BEGROTING 2024 De begroting 2024 van Sabewa laat een overschrijding van de VZG-norm zien met € 615.331. Hiervan is € 175.323 incidenteel en € 440.008 structureel. De overschrijding hangt met name samen met nieuw beleid (visiedocument), waarover de deelnemers individueel een afweging moeten maken.

RAADSVOORSTEL

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie geeft aan dat in de begroting 2024 de structurele doorwerking van de nog vast te stellen begrotingswijziging 2023 is verwerkt. In de nieuwe bijdrage 2024 is zowel bestaand als nieuw beleid vanaf 2023 meegenomen. Ook is er sprake van incidentele en structurele verhogingen. De samenstellingscommissie geeft in overweging akkoord gaan met de begroting 2024, mits de eerste begrotingswijziging 2023 door u wordt goedgekeurd. G. SAMENWERKINGSVERBAND WELZIJNSZORG OOSTERSCHELDEREGIO Het SWVO zorgt voor de gezamenlijke beleidsvoorbereiding, besluitvorming en beleidsuitvoering op het terrein van de welzijnszorg. Daarnaast is het SWVO de intermediair voor de financiering van het algemeen maatschappelijke werk, Wmo (indiceringen, verstrekkingen, huishoudelijke hulp), doelgroepenvervoer, volwasseneducatie, gezondheidsbeleid, culturele zaken en incidentele regionale projecten. JAARREKENING 2022 We hebben de definitieve jaarrekening nog niet ontvangen. De financiële jaarresultaten verwerken we evenwel niet in ons gemeentelijke jaarrekeningresultaat 2022. De resultaten van onder meer SWVO verwerken we namelijk in het opvolgende boekjaar. Dit is volgens de T+1-systematiek. Op basis van de voorlopige cijfers verwachten we een voordeel van € 95.000.

Pagina 21 van 35

BEGROTING 2024 De begeleidingscommissie (BC) van het SWVO heeft zich over de ontwerpprogrammabegroting 2024 (hierna: begroting 2024) gebogen. Onder meer aan de hand van dat BC-advies adviseren wij u een zienswijze in te dienen. De zienswijze betreft de toegepaste indexatie op de hulpmiddelen. De begroting 2024 vermeldt hierover dat in de overeenkomst tussen Medipoint en SWVO is afgesproken dat Medipoint de tarieven per 1 juni indexeert op basis van de consumentenprijsindex (CPI) van maart van dat jaar. Inmiddels is de CPI over maart 2023 bekend, deze komt aanzienlijk lager uit en wel op 4,4%. Het SWVO gaat echter uit van een verhoging van een indexatie van 10% vanaf juni 2023 en van 8,5% voor 2024. Comfort het advies van de BC vinden we dat een te hoge prijsindexatie ten onrechte een te hoog beslag legt op onze meerjarige bijdragen aan SWVO voor dat onderdeel. We stellen u voor de volgende zienswijze in te dienen: - In te stemmen met de begroting 2024 behalve voor het programma ‘Uitvoering Wmo’, onderdeel Hulpmiddelen. - Het AB van het SWVO te verzoeken de geraamde lasten 2023 en 2024 voor hulpmiddelen aan te passen aan de hand van het CPI over maart 2023 ter grootte van 4,4%. De BC vraagt aandacht voor het negatieve resultaat dat 2023 en 2024 wordt verwacht. Dit wordt voorlopig onttrokken uit de reserve exploitatieresultaten.

Bij een structureel negatief resultaat komt SWVO onder preventief toezicht (nu repressief) van de provincie Zeeland. Om dat te voorkomen, raamt het SWVO in de meerjarenraming in begrotingsjaar 2025 een extra gemeentelijke bijdrage van € 75.000 om een structureel evenwicht te realiseren. Hoewel de meerjarenraming 2025-2027 slechts voor kennisgeving bij u voorligt, wil de BC op dit moment al aandacht vragen bij het SWVO door maatregelen te treffen om deze mogelijke overschrijding van de VZG-richtlijn 2025 te voorkomen.

RAADSVOORSTEL

TABEL G

Begroting 2023

Cultuureducatie Wmo (hulpmiddelen; begeleiding; dagbesteding; huishoudelijke hulp) Gezondheidsbeleid (Cliëntondersteuning; Algemeen maatschappelijk werk; Regionaal preventiebeleid) Wmo-, leerlingen- en jeugdvervoer en secretariaatskosten Totaal

Begroting 2024

Verschil begroot Borsele versus begroot 2024

€ 28.046

€ 30.480

€ 2.434

€ 4.402.620

€ 4.758.373

€ 355.753

€ 689.322

€ 726.117

€ 36.795

€ 1.329.562

€ 1.356.219

€ 26.657

€ 6.449.550

€ 6.871.189

€ 420.262

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De samenstellingscommissie heeft alleen een beoordeling gedaan op de loketkosten leerlingenvervoer en de secretariaatskosten: hierover zijn geen bemerkingen.

Pagina 22 van 35

BEGROTINGSWIJZIGING 2023 De zienswijze voor de begroting 2024 geldt eveneens voor de tweede begrotingswijziging 2023. Voor Borsele gaat het om een wijziging van € 34.044. TABEL H

Begroting 2023

Cultuureducatie Wmo (hulpmiddelen; begeleiding; dagbesteding; huishoudelijke hulp) Gezondheidsbeleid (Cliëntondersteuning; Algemeen maatschappelijk werk; Regionaal preventiebeleid) Wmo-, leerlingen- en jeugdvervoer en secretariaatskosten Totaal

2023 - tweede wijziging

Verschil begroot Borsele versus tweede begrotingswijziging 2023

€ 28.046

€ 29.479

€ 1.433

€ 4.402.620

€ 4.442.311

€ 39.691

€ 689.322

€ 708.676

€ 19.354

€ 1.329.562

€ 1.309.049

-€ 20.513

€ 6.449.550

€ 6.489.515

€ 34.044

RAADSVOORSTEL

H. DE ZEEUWSE MUZIEKSCHOOL De Zeeuwse Muziekschool (hierna: MZ) verzorgt muziekonderwijs aan particulieren, muziekverenigingen en scholen. JAARREKENING 2022 De MZ sluit het boekjaar 2022 af met een negatief resultaat van € 415.600. De MZ vraagt om het negatieve resultaat te verrekenen met de gemeenten door het vragen van een hogere deelnemersbijdrage. In lijn met het voorstel van de BC stellen we voor dat de MZ het negatieve resultaat onttrekt aan de reserve voor een bedrag van € 280.204. Het restant van € 135.396 wordt volgens de verdeelsleutel bij de deelnemende gemeenten gevraagd. Voor Borsele gaat het om een bedrag van € 8.076,20. De accountant van de MZ geeft pas een goedkeurende verklaring ‘controle jaarrekening 2022’ af na de definitieve vaststelling door het AB. De oorzaken van het tekort zijn samengevat als volgt: - Het plan om meer zichtbaarheid te creëren voor de MZ en daarmee de productie te laten toenemen, kwam door Corona stil te liggen. - De cursussen werden online gegeven. Dat resulteerde in een terugval van 10% in cursisten. Door extra te investeren op PR is het gelukt de 10% terugval recht te trekken. Echter er zijn minder derden-inkomsten gegenereerd dan begroot. - Het hoge ziekteverzuim in de nasleep van corona: overwegend langdurig ziekteverzuim wat heeft geleid tot een overschrijding op de post vervangingskosten.

- Kijkend naar de periode sinds 2019 lopen de aanpassingen van de VZG-richtlijn en de verplichtingen vanuit de cao niet in de pas. Sinds 2019 is dat een verschil van een kleine 3% aan structurele loonkosten. - De eenmalige uitkeringen die de MZ moest uitkeren aan de medewerkers op grond van de cao - onder meer ter compensatie van de gestegen lasten - kwam neer op een nietbegroot bedrag van € 60.000 tot € 70.000. Pagina 23 van 35

BEGROTINGSWIJZIGING 2023 Ondanks de ophoging van 2,7 naar 7,2% verwacht de MZ voor 2023 een tekort van € 435.060. Dat moet worden aangevuld. Voor Borsele betekent dat de bijdrage stijgt van € 115.362 naar € 141.312. Dat komt neer op een extra bijdrage van € 25.950. De oorzaken zijn grotendeels dezelfde zoals vermeld onder het kopje ‘Jaarrekening 2022’. Bij een structureel negatief resultaat komt MZ onder preventief toezicht van de provincie Zeeland. BEGROTING 2024 In de conceptbegroting van 2024 neemt de MZ de structurele verhogingen op alsook de 3,4% VZG-indexatie 2024. Daarnaast stelt het DB van de MZ op om - overwegende het advies van de begeleidingscommissie en in overleg met de provincie - in de conceptbegroting van 2024 een taakstelling op te nemen om het structurele tekort duurzaam op te lossen. In de algemene bestuursvergadering zullen we het dekkingsprobleem voor de taakstelling in een herstelplan voorleggen uitgaande van een aantal scenario’s voor een toekomstbestendige organisatie. De bijdrage voor Borsele bedraagt € 125.472. Voor het jaar 2024 moet de muziekschool met een herstelplan komen. We plaatsen hierbij wel een kanttekening. We lopen het risico dat het herstelplan niet (tijdig in 2024) het gewenste effect zal hebben. Dat betekent dat € 400.000 van de gemeenten gevraagd kan worden. Voor Borsele komt dat neer op ongeveer € 25.000.