11.29 GRDEBEVELANDEN rapportage energietoeslag

Tussentijdse rapportage Energietoeslag 2022

GR de Bevelanden

Inhoudsopgave Inleiding

3

1. Uitvoering

4

2. Financiën

6

3. Vooruitblik 2023

7

2

Inleiding In verband met de stijgende energiekosten heeft het kabinet eind 2021 besloten om huishoudens met een laag inkomen te compenseren in 2022. Dit gebeurt enerzijds door de verlaging van de energiebelasting. Anderzijds kunnen huishoudens met een inkomen rond bijstandsniveau eenmalig een energietoeslag aanvragen. Deze toeslag wordt in de vorm van categoriale bijzondere bijstand verstrekt. De gemeenten ontvangen van het Rijk middelen voor de energietoeslag inclusief uitvoeringskosten. De uitbetaling van de energietoeslag is een extra taak die door GR de Bevelanden is opgepakt. Om dit uit te kunnen voeren is afgesproken dat de gemeenten de hiervoor benodigde financiële middelen verstrekken, voor zowel de toeslagen als voor de uitvoeringskosten. Nadere richtlijnen en de ondersteuning bij de implementatie zouden eigenlijk eind 2021 beschikbaar komen, maar een wetswijziging bleek noodzakelijk. Het wetsvoorstel voor aanpassing van de Participatiewet werd uiteindelijk pas op 15 maart 2022 voorgelegd aan de Eerste en Tweede Kamer. De voorbereiding voor het uitbetalen van de toeslag van € 800 kon vanaf dat moment starten. Nadat ook het softwarepakket was ingericht, zijn eind april 2022 ambtshalve de energietoeslagen uitbetaald aan alle inwoners van de Bevelandse gemeenten die bekend zijn bij GR de Bevelanden (uitkeringsgerechtigden of gebruikers van het minimabeleid).

Vanaf 1 mei 2022 konden alle inwoners met een laag inkomen (tot 120% van het sociaal minimum) een aanvraag indienen. In de maand september werd vanuit de rijksoverheid de mogelijkheid geboden het bedrag van de energietoeslag te verhogen naar € 1.300. Gezamenlijk is op 17 oktober 2022 besloten het bedrag inderdaad te verhogen en ook de inkomensgrens te verhogen van 120% naar 130%. Ook is besloten de doelgroep uit te breiden met onder andere klanten met een wettelijk of minnelijk schuldhulpverleningstraject (WSNP/MSNP) en studenten. Na dit besluit heeft iedereen die eerder dit jaar de toeslag van € 800 heeft ontvangen, ambtshalve de nabetaling van € 500 ontvangen. Daarnaast is aan verschillende klantgroepen waarvan bekend was dat ze in aanmerking komen voor de toeslag op basis van de verruimde beleidsregels, het bedrag van € 1.300 ambtshalve uitbetaald. Deze rapportage is een tussentijdse weergave van de aantallen en kosten energietoeslag 2022 op basis van de gegevens tot en met 31 december 2022. Aangezien de toeslag over het jaar 2022 nog tot 1 april 2023 kan worden aangevraagd, zal na 1 april 2023 een definitief rapport opgesteld worden met de volledige gegevens Energietoeslag 2022.

3

1.

Uitvoering

Aantal ambtshalve uitbetalingen Energietoeslag t/m 31 december 2022 In de eerste betalingsronde eind april 2022 is aan 1637 bijstandsgerechtigden en mensen met Aio (= Aanvullende inkomstenvoorziening ouderen SVB) de energietoeslag van € 800 ambtshalve uitbetaald. Na de verruiming van de beleidsregels in oktober 2022 is aan 3074 mensen ambtshalve het bedrag van € 500 nabetaald. Dit is aan de 1637 mensen die in april reeds € 800 hadden ontvangen en aan 1437 mensen die € 800 hadden ontvangen op basis van een ingediende aanvraag. Daarnaast is er na de eerdergenoemde verruiming van de beleidsregels ambtshalve € 1.300 uitbetaald aan de volgende groepen:  97 klanten bekend met de CZM (= collectieve ziektekostenverzekering) en/of regeling chronisch zieken;  44 klanten met een MSNP-traject;  61 klanten die eerst een afwijzing hebben ontvangen op basis van inkomen > 120%, maar waarvan reeds bekend was dat ze een inkomen hadden < 130%. Het realiseren van de diverse ambtshalve uitbetalingen heeft veel inzet van diverse medewerkers gevraagd. Het vergde veel tijd en inspanning om in kaart te brengen welke mensen het betreft, te onderzoeken of ze niet al eerder de energietoeslag hebben ontvangen en/of hebben aangevraagd en of ze voldeden aan alle voorwaarden.

Om deze reden bleven inwoners langer dan gewenst in onzekerheid over het recht op de toeslag en de daadwerkelijke toekenning daarvan. Achteraf gezien was dit veel bewerkelijker dan verwacht. Voor de energietoeslag 2023 houden we rekening met deze constatering in de keuze welke groepen we ambtshalve uitbetalen.

Totaal ingediende aanvragen Energietoeslag t/m 31 december 2022 Naast de grote aantallen ambtshalve betalingen die het afgelopen jaar zijn verwerkt, zijn er in 2022 3463 aanvragen energietoeslagen afgehandeld. Naar aanleiding hiervan hebben 2658 personen de energietoeslag toegekend gekregen en ook daadwerkelijk ontvangen. Tabel 1

Afhandeling ingediende aanvragen

Afgehandeld Gemeente In behandeling ingetrokken Afwijzen Buiten behandeling Toekennen Borsele 1 24 116 11 531 Goes 6 65 276 39 1098 Kapelle 4 8 45 9 239 Noord-Beveland 1 3 45 6 214 Reimerswaal 3 25 104 14 576 Totaal 15 125 586 79 2658

Totaal 683 1484 305 269 722 3463

In totaal hebben 4.095 (1.437 ambtshalve toegekend en 2.658 op aanvraag toegekend) huishoudens de energietoeslag 2022 van € 1.300 ontvangen.

4

Van de afgehandelde aanvragen is 87% binnen de wettelijke termijn van 8 weken afgehandeld. Door onder andere het enorme aantal aanvragen die binnen een kort tijdsbestek ingediend zijn en de vele gegevens die gecontroleerd dienden te worden is 13% buiten de wettelijke termijn afgehandeld. Tabel 2

Afhandelingstermijn

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Totaal

< 8 weken 605 1262 264 234 642 3007

> 8 weken 78 222 41 35 80 456

Door de inzet van veel collega’s (onder andere Applicatiebeheer, ICT, secretariaat, uitkeringsadministratie en klantmanagers) is het in een betrekkelijk korte periode mogelijk gemaakt dat de energietoeslag aangevraagd en verwerkt kon worden en is dit mooie resultaat mogelijk is gemaakt.

Terugvorderingen Door de complexiteit van de ambtshalve uitbetalingen is er aan 47 klanten onterecht de energietoeslag uitbetaald. Dit is teruggevorderd. Op het totaal van 4497 rechthebbenden is dit echter een gering aantal. Om te voorkomen dat er onterecht energietoeslag ambtshalve wordt uitbetaald, zal voor de verstrekking van de energietoeslag in 2023 opnieuw worden beoordeeld aan welke groepen we de energietoeslag ambtshalve gaan verstrekken.

Communicatie Zowel bij de eerste betalingsronde, als bij de tweede (na de verruiming van de beleidsregels) is er veel aandacht besteed aan de communicatie. Dit is gedaan door middel van publicatie in de huis-aan-huisbladen, de website van GR de Bevelanden en de deelnemende gemeenten en op social media. Ook heeft GR de Bevelanden medewerking verleend aan bijeenkomsten die zijn georganiseerd waarbij ondersteuning werd geboden aan mensen bij het indienen van de aanvraag.

ICT Het digitale indienen van een aanvraag heeft voor de nodige uitdagingen gezorgd. Na het oplossen van een aantal kinderziekten verliep de digitale aanvraagprocedure voorspoedig. Voor 2023 wordt gewerkt aan een nog betere en efficiëntere manier van het digitale aanvraagsysteem.

5

2.

Financiën

Tabel 3

Uitgaven Energietoeslag t/m 31 december 2022

Gemeente

Energietoeslag 2022

Energietoeslag 2022 (ambtshalve)

Energietoeslag eenmalige verhoging

Borsele

€

472.900

€

189.600

€

246.000

€

908.500

Goes

€

1.029.400

€

748.800

€

790.800 €

2.569.000

Kapelle

€

217.300

€

89.600

€

116.500

€

423.400

Noord-Beveland

€

205.000

€

84.800

€

110.000

€

399.800

Reimerswaal

€

548.300

€

197.600

€

273.500 €

1.019.400

Totaal

€

2.472.900 €

1.310.400 €

1.536.800 €

5.320.100

Tabel 4

Totaal

Geschatte uitgaven en tekorten Energietoeslag 2022 (obv schatting financiën verruiming doelgroep naar 130% sociaal minimum en ophoging toeslag naar € 1.300)

Gemeente

Geschatte uitgaven

Beschikbaar Rijksbudget

Totaal

Borsele

€

1.126.616 €

1.028.431 €

-98.185

Goes

€

2.885.805 €

3.515.758 €

629.953

Kapelle

€

514.349 €

543.911 €

29.562

Noord-Beveland

€

475.640 €

332.947 €

-142.693

Reimerswaal

€

1.272.969 €

1.072.136 €

-200.833

Totaal

€

6.275.379 €

6.493.183 €

217.804

Op basis van de gegevens verwerkt t/m 31 december 2022 ligt het totaal van de uitgaven 2022 op dit moment nog lager dan de geschatte uitgaven energietoeslag 2022 (zie DB besluit d.d. 17 oktober 2022 op Advies verruiming doelgroep en ophoging bedrag energietoeslag 2022). De energietoeslag 2022 kan nog tot 1 april 2023 worden aangevraagd. Vanaf 1 april 2023 is het totaal aantal aanvragen en bijbehorende kosten bekend en wordt dit verwerkt in de eindrapportage. Het complete financiële overzicht, inclusief de uitvoeringskosten, wordt na 1 april 2023 aangeleverd in het definitieve rapport energietoeslag 2022.

6

3. Vooruitblik 2023 Wetsvoorstel Eind december is het wetsvoorstel energietoeslag 2023 ter advisering aangeboden aan de Raad van State. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de wet is juni 2023. De wijze van uitkeren van de energietoeslag sluit aan op de toeslag voor 2022. Zo krijgen gemeenten in 2023 opnieuw de bevoegdheid om een eenmalige energietoeslag toe te kennen aan huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum. Dat vraagt om een nieuwe wijziging van de Participatiewet. De Raad van State adviseert over de goedkeuring van het wetsvoorstel. Het voorstel moet worden aangenomen door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Op de dag nadat de wet in het Staatsblad is gepubliceerd, treedt de wet in werking. Gemeenten mogen niet eerder dan de inwerkingtreding van de wet aan de slag met aanvragen en uitkeren van de energietoeslag 2023. Zij mogen dus niet op de wet vooruitlopen. Dit in tegenstelling tot de inwerkingtreding van de energietoeslag 2022, waarbij met hoge uitzondering door het Rijk aan gemeenten werd gevraagd om er alvast mee aan de slag te gaan. Dit is dus niet het geval bij de energietoeslag 2023. De energietoeslag 2023 kan tot en met 31 december 2023 worden uitgekeerd.

Ambtshalve vaststelling en verstrekking 2023 Gemeenten bepalen binnen het wettelijke kader zelf welke groep inwoners de energietoeslag ambtshalve ontvangt:  Personen met een uitkering op grond van de Participatiewet (tot de AOW-gerechtigde leeftijd), de IOAW, de IOAZ of het Bbz 2004;  Huishoudens die voldoen aan de door de gemeente te stellen eisen aan het recht op een energietoeslag en waarvan de getoetste inkomensgegevens bij de gemeente bekend zijn (bijzondere bijstand, minimaregelingen en energietoeslag 2022). Huishoudens aan wie de energietoeslag niet ambtshalve kan worden toegekend door de GR de Bevelanden, kunnen net als in 2022 via een aanvraag bij de GR de Bevelanden in aanmerking komen voor deze tegemoetkoming.

Beleidsvrijheid Het college bepaalt binnen het wettelijke kader de doelgroep van de eenmalige energietoeslag, hetgeen betekent dat het college bepaalt wat er onder een 'laag inkomen' moet worden verstaan. Het college bepaalt bij de formulering van de doelgroep of er groepen moeten worden uitgesloten van het recht op een eenmalige energietoeslag. Het college bepaalt welk inkomen in aanmerking wordt genomen. Het college bepaalt de periode waarover het inkomen in aanmerking wordt genomen. Het college bepaalt óf en welk vermogen in aanmerking wordt genomen. Het college bepaalt de hoogte van het bedrag van de toe te kennen eenmalige energietoeslag, eventueel gedifferentieerd naar leefsituatie. Wettelijk zijn er voor 2023 drie doelgroepen uitgesloten: studenten, dak- en thuislozen en jongeren tot 21 jaar. Er is geen wettelijke uitsluiting van mensen in een instelling. GR de Bevelanden bereidt een advies voor de Energietoeslag 2023 voor. Hierin worden de ervaringen en bevindingen van 2022 meegenomen. Dit advies bieden we (afhankelijk van het wetsvoorstel) in Q2 ter besluitvorming aan.

7