11.1 Rapportage Sociaal Domein 2023

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Rapportage Sociaal Domein 2023

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

INHOUD 1. INLEIDENDE WOORDEN ...................................................................................................... 3 2. WIE DOET WAT? ................................................................................................................... 3 3. ALGEMEEN SOCIAAL DOMEIN ........................................................................................... 5 Actieplan, koersplan en maatschappelijke ontwikkelingen sociaal domein .......................... 5 Lokale Inclusie Agenda ....................................................................................................... 6 GGD .................................................................................................................................... 6 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en Veilig Thuis Zeeland ............................ 7 Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland ................................................................................. 8 Transformatie zorg voor jeugd (algemeen) .......................................................................... 8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio ................................................. 9 Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ................................................................... 9 4.

BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 ....................................................................... 9 Inleiding............................................................................................................................... 9 | 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie ............................................................................ 9 | 6.2 | Wijkteams ................................................................................................................ 11 | 6.3 | Inkomensregelingen ................................................................................................ 16 | 6.4 | Begeleide participatie .............................................................................................. 19 | 6.5 | Arbeidsparticipatie ................................................................................................... 19 | 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo) ............................................................................... 20 | 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ ................................................................................ 21 | 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18- ................................................................................. 23 | 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ .........................................................................................

25 | 6.82 | Geëscaleerde zorg 18- .......................................................................................... 25 | 7.1 | Volksgezondheid ..................................................................................................... 26 5. FINANCIEEL ........................................................................................................................ 27 Financiële verantwoording................................................................................................. 27 6. BIJLAGEN ............................................................................................................................ 27

Bladzijde 2

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

1. INLEIDENDE WOORDEN In deze rapportage brengen wij verslag uit over het Sociaal Domein in de gemeente Borsele. We rapporteren uitgebreid over de ontwikkelingen aan de hand van de IV31-codes. We hebben als gemeente Borsele de verantwoordelijkheid voor de taken in het sociaal domein: maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en (arbeids)participatie. Een aantal uitvoerende taken vanuit deze wettelijke verantwoordelijkheden hebben we belegd bij de afdeling Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) de Bevelanden, de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ), de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland, het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de stichting Maatschappelijk werk en Welzijn Oosterschelderegio (SMWO). Een groot deel voeren wij echter als gemeente lokaal zelf uit.

2. WIE DOET WAT? Vanuit de gemeentelijke verantwoordelijkheid zijn binnen het sociaal domein meerdere organisaties actief om onze inwoners te ondersteunen. In tabel A brengen we in beeld met welke organisaties we te maken hebben en wat deze doen. Tabel A Organisatie GGD

Werkgebied Provinciaal

Taken (kort verwoord) Uitvoering geven aan taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid.

Veilig thuis (GGD)

Provinciaal

IJZ (GGD)

Provinciaal

SWVO

Regionaal (7 Oosterscheldegemeenten)

WIZ (GR de Bevelanden)

Regionaal (5 Bevelandse gemeenten)

Advies en meldpunt Huiselijk geweld en kindermishandeling (onderzoek, advies, meldcode en radarfunctie). Inkopen en contracteren van jeugdzorg: beheer van contracten, verzamelen gegevens t.b.v. monitoring en verantwoording op productniveau. Backoffice beleid (inkoop en betalingen) voor de Wmo maatwerkvoorzieningen (regiotaxi, huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, et cetera). Daarnaast ook werkzaamheden op het gebied van cultuur, volwasseneneducatie en dergelijke. Toegang voor werk, inkomen en Wmo-zorg.

SMWO

Regionaal (5 Bevelandse gemeenten)

1

Maatschappelijk werk, cliëntondersteuning.

Informatie voor Derden (IV3). Dit is een informatiesysteem. Hierin staat welke financiële informatie de gemeente, provincie en gemeenschappelijke regeling moet verstrekken. En op welke manier. De afnemers van deze financiële informatie zijn onder meer de financiële toezichthouder, de Europese Unie, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Bladzijde 3

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Borsele

Borsele

Gemeentelijk loket voor alle vragen over- en het aanbieden van preventieve activiteiten rondom opvoeden en opgroeien, inclusief de toegang voor de jeugdzorg: intakes, kortdurende ondersteuning en toekennen van zorg door middel van beschikking.

VrijwilligersHuis

Borsele

College voor Zorg en Welzijn (CZW)

Provinciaal

Task Force Jeugd

Provinciaal

De gemeentelijke welzijnsorganisatie. Organisatie preventieve activiteiten, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorgers et cetera. Beleid rondom anti-discriminatie, huiselijk geweld, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Verantwoordelijk voor de gemeenteoverstijgende taken m.b.t. jeugdbeleid.

Bladzijde 4

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

3. ALGEMEEN SOCIAAL DOMEIN Actieplan, koersplan en maatschappelijke ontwikkelingen sociaal domein Actieplan en koersplan In 2020 is het actieplan Sociaal Domein 2020-2023 vastgesteld (hierna: het actieplan). Het actieplan is vooral gericht op preventie. We investeren in het voorliggende veld, in vroegtijdige signalering en in de toegang. Daarmee kunnen we de mate van de duur en de kosten van de zorg beheersen of temperen. Het actieplan loopt dit jaar af. We maakten een evaluatie van de actiepunten die als bijlage bij deze rapportage is gevoegd. Daarnaast is in 2021 het Koersplan Sociaal domein Borsele (hierna Koersplan) vastgesteld. Het Koersplan is een verdiepingsslag op het actieplan, een doorontwikkeling op de gekozen route van het actieplan. De evaluatie van het Koersplan is eveneens opgenomen in de genoemde bijlage. Jeugd Ondanks de onverminderd hoge kosten - die met name worden veroorzaakt door de (CAO)-stijgingen en enkele extreem dure casussen - zien we inhoudelijk wel de eerste contouren van de koersveranderingen. Een voorzichtige tendens van stabilisatie en een lichte daling van de kosten binnen de verschillende productcategorieën wordt zichtbaar. Ook krijgen we meer zicht op het aantal cliënten, het soort en de duur van begeleidingstrajecten. Dit leidt op termijn tot een betere kostenbeheersing en een normalisatie van het kostenniveau.

Doordat we zelf als organisatie en binnen de toegang meer inzetten op het voorliggende veld maken we minder externe kosten. In 2023 gaven we vanuit het Koersplan intern het Consultatie- & Regie Team (CRT) verder vorm. De inhoudelijke aanpak beschrijven we in de evaluatie van het koersplan. Door het CRT krijgen we meer zicht op de zorgstapeling en de kosten en wordt de samenwerking vanuit 1Gezin1Plan1Regisseur (1G1P1R) geïntensiveerd. Dat zal zich in de nabije toekomst naar verwachting vertalen in de verkorting van de veiligheidsketen en de daarmee gepaard gaande doorlooptijden. Wmo Binnen de Wmo zijn we na de invoering van het abonnementstarief sinds 2020 - na een jarenlange daling van de kosten voor huishoudelijke hulp - geconfronteerd met een explosieve stijging van de kosten. Om de kosten beheersbaar te houden hebben we diverse maatregelen genomen zoals beschreven in ‘Grip op de Wmo’. In 2022 zagen we hiervan de eerste resultaten. De ‘gripmaatregelen’ en de op diverse onderdelen gewijzigde Wmo-verordening, zorgden voor meer grip op de toegang bij de maatwerkvoorzieningen Wmo. Het omvormen van maatwerkvoorzieningen op indicatie naar algemene voorzieningen, zoals de inloopvoorziening voor dagbesteding en het inzetten van welzijnsvoorzieningen, zijn hier voorbeelden van. In 2023 zien we een stabilisatie of soms lichte toename in de instroom in de Wmo-maatwerkvoorzieningen.

Dit komt deels door de autonome groei van de doelgroep. Ook de Wmo-verordening moest weer worden geüpdatet om te voldoen aan de wettelijke eisen. Het nieuwe kabinet wil vanaf 2026 voor de huishoudelijke hulp naar een eerlijkere eigen bijdrage met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid voor lage- en middeninkomens. Maatschappelijke ontwikkelingen We zien op het moment dat veel jeugdigen kampen met psychische problemen en minder gelukkig zijn. Ook zien we een verzwaring in de jeugdzorgtrajecten, die mogelijk zullen doorwerken in de (financiële) cijfers. Dat uit zich vooral in een stijging van de kosten ‘jeugd GGZ’: complexer, zwaarder en langere doorlooptijden die we in de tussenrapportage IJZ-jeugdhulp in de cijfers terugzien. Bladzijde 5

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Omdat we maatschappelijk van de ene ‘crisis’ in de andere belanden, maakt de voorspelbaarheid van de zorg lastig. Steeds meer inwoners worden geraakt in hun bestaanszekerheid en hebben ondersteuning nodig. Dit wordt ook zeker gevoeld in de vraag naar ondersteuning rondom schulden. We merken dit ook in de vraag naar ondersteuning vanuit maatschappelijk werk in combinatie met de gemeentelijke schulddienstverlening en vroegsignalering. Daarnaast lopen de wachtlijsten voor ondersteuning bij psychosociale problematiek op. Ook hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt, wat zeker in de zorg die onder gemeentelijke verantwoordelijk valt, een probleem wordt. Denk aan de stijgende vraag naar huishoudelijke hulp, waarin we niet altijd direct kunnen voorzien. De onzekerheid die alle crises meebrengen, verhoogt de kans op een toename in psychologische problemen. Het is bekend dat er een causaal verband is met diverse angststoornissen en depressies, die onvermijdelijk gevolgen hebben voor onze zorg.

Lokale Inclusie Agenda De gemeente Borsele wil een inclusieve gemeente zijn voor mensen met en zonder handicap, beperking of kwetsbaarheid. Daarom heeft de gemeenteraad in januari 2023 de eerste Lokale Inclusie Agenda (LIA) van gemeente Borsele vastgesteld. Deze LIA omvat verschillende actiepunten binnen de volgende vijf thema’s: Bewustwording, Fysieke toegankelijkheid, wonen en leefomgeving, Informatie & communicatie, Welzijn, gezondheid & ondersteuning en Vrije tijd. De nota is tot stand gekomen met behulp van adviesraden en inwoners. We zetten ons de komende jaren gezamenlijk extra in om Borsele fysiek, sociaal en digitaal toegankelijk te maken voor iedereen. Dit doen we onder andere door middel van interne en externe bewustwording, heldere communicatie, ondersteuning in de dorpen en deelname aan de Week van de toegankelijkheid.

GGD De GGD geeft uitvoering aan diverse taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gezien de wettelijke kaders en de omvang van dit taakveld, bieden we de bestuursrapportage 2023 van de GGD afzonderlijk van de rapportage Sociaal domein aan. Binnen de rapportage Sociaal Domein benoemen we kort de algemene ontwikkelingen en lichten we twee onderdelen uitgebreider toe: - Veilig Thuis Zeeland - Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland Waar in 2022 nog veel werkzaamheden van de GGD in het teken van COVID-19 stonden, lag aan het begin van 2023 de nadruk op de ontwikkelingen rondom de 1e Begrotingswijziging 2023 ‘Basis op orde’. Vanaf januari werd er nieuw personeel geworven om de open vacatures in te vullen. De organisatie kampt met hoge loon- en prijsstijgingen, onder andere als gevolg van CAO kostenontwikkelingen. Daarnaast staat de GGD voor grote sociaal-maatschappelijke uitdagingen, zoals de blijvende toename in jeugdzorg, de stijging in mentale problematiek en de (on)houdbaarheid van het zorgstelsel. Bij deze thema’s ziet de GGD voor zichzelf een rol in preventie, vroegsignalering en tijdige interventies om (zwaardere) zorg te voorkomen. Ook het PFAS2-vraagstuk blijft van invloed op de werkzaamheden van de organisatie. De impact van factoren als geluidsoverlast, PFAS, luchtverontreiniging etc.

op de gezondheid van inwoners wordt steeds duidelijker en deze (complexe) vraagstukken vragen een brede benadering van de aanpak publieke gezondheid door de GGD. Het programma Publieke gezondheid is onderverdeeld in drie programmalijnen:

2

PFAS is de afkorting van poly- en perfluoralkylstoffen

Bladzijde 6

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele De programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en bescherming’ omvat de taken op het gebied van infectieziekten, toezichttaken en fysieke leefomgeving, welke onder de Algemene Gezondheidszorg (AGZ) vallen. In het kader van deze programmalijn rapporteert de GGD onder andere dat de controles in het kader van de Technische Hygiënezorg (THZ) weer op hetzelfde peil als voor de COVID-19 crisis zijn. Daarnaast vond extra inzet plaats op de HPV-vaccinatiecampagne. II. De programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ beslaat vooral de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Met een integrale benadering zet de GGD in op de bescherming, de bewaking en de bevordering van gezondheid van de jeugd. Een belangrijk aandachtspunt blijft het toenemende tekort aan jeugdartsen. De gevolgen van dit tekort is één van de zaken die meegenomen wordt in het lopende programma ‘toekomst JGZ’. Daarnaast verzorgt de GGD ‘Nu Niet Zwanger’ en het prenataal huisbezoek binnen haar reguliere dienstverlening. Ook voert de organisatie diverse aanvullende diensten uit en taken op het gebied van ‘publieke gezondheid asielzoekers’ en reguliere JGZ aan niet-geregistreerde vluchtelingenkinderen. De schommelende instroom maakt het moeilijk om de personeelscapaciteit daarop af te stemmen. Op het gebied van onderzoek en advies voert de GGD in najaar 2023 de gezondheidsmonitor Jeugd uit. III.

De programmalijn ‘Sociale veiligheid’ richt zich op zorgwekkende situaties en het gevoel van veiligheid van inwoners. Deze lijn omvat onder meer het Meld- en Adviespunt Bemoeizorg (MAB) en de forensische geneeskunde (FG). Vanwege het blijvend tekort aan artsen loopt binnen de FG de tijdelijke noodmaatregel met de inzet van forensisch geneeskundigen nog steeds door. Deze maatregel houdt in dat de GGD forensisch artsen als ZZP-er inhuurt en enkele huisartsen opleidt. I.

De GGD heeft in april 2023 incidentele gelden ontvangen van de landelijke overheid voor de versterking van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid. De organisatie zet deze gelden in om via taakdifferentiatie te bepalen of en hoe niet-medische professionals ingezet kunnen worden bij het voorkomen van een uitbraak van infectieziekten en bij het adequaat reageren op een pandemie of andere crisis. Ook wordt ingezet op deskundigheidsbevordering en de versterking van bovenregionale samenwerking op het gebied van monitoring en surveillance.

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en Veilig Thuis Zeeland Veilig Thuis Zeeland is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Vanuit deze rol levert Veilig Thuis een bijdrage aan het doorbreken van onveilige situaties en het stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Er is sprake van toenemende aantallen meldingen, adviezen en vervolgdiensten alsmede toenemende complexiteit en multiproblematiek. Door oplopende wachtlijsten bij de hulpverlening kan hulp niet altijd tijdig of afdoende worden opgestart. Dat maakt dat er tussentijds zowel door cliënten als professionals (werkbegeleiding) vaker een beroep wordt gedaan op de medewerkers van Veilig Thuis. Toenemende complexiteit en multiproblematiek vraagt van medewerkers dat er soms andersoortige interventies ingezet moeten worden ingezet. Dat vergt ook een andere intensiteit van de ketensamenwerking. Dit alles legt vanzelfsprekend meer druk op de capaciteit van de medewerkers waardoor de er aandacht moet blijven voor het bewaken van de doorlooptijd van het melden van een casus. In het nieuwe programma ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’ staat het verbeteren van de hulp aan- en bescherming van gezinnen waar sprake is van onveiligheid of een ontwikkelingsbedreiging van het kind centraal. Hierbij wordt ingezet op de vereenvoudiging van de huidige jeugdbeschermingsketen.

De lokale teams hebben een belangrijke, constante rol in het helpen en bijstaan van het gezin zodat beter en sneller passende hulp kan worden geboden, dicht bij de doelgroep (0 tot 100 jaar). Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de rechtsbescherming en cliëntondersteuning en op het implementeren en versterken van het systeemgericht werken.

Bladzijde 7

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland Eén van de basistaken van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten Zorg In Natura (ZIN) voor de jeugdhulp aan de inwoners van de dertien Zeeuwse gemeenten. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de toeleiding van jeugdigen naar deze hulp en de ondersteuning via hun toegangs- of gebiedsteams. Er wordt gewerkt aan de inrichting van een nieuwe governance voor de inkoop van jeugdhulp, beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Het streven is om vanaf 1 januari 2025 te starten met de uitvoering.

Inkoopbeleid De belangrijkste doelstelling van de sinds 2020 geldende nieuwe inkoopstrategie is het beheersbaar maken van het zorgaanbod door het stimuleren van samenwerking en schaalgrootte op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Er zijn samenwerkingsverbanden geformeerd in meerdere percelen die diverse sectoren binnen de jeugdhulp omvatten: J-GGZ3, Jeugd & Opvoeding (J&O) en Licht Verstandelijk Beperkten (LVB). Hierdoor kunnen we intersectorale hulp bieden en zullen overdrachten/schakels aanzienlijk verminderen. De afgelopen periode deden we onderzoek naar de hiaten en verbeterpunten in het zorglandschap. Op dit moment wordt de nieuwe aanbestedingsronde voorbereid. Sinds twee jaar ontvangen we maandelijks de ‘Grip op Jeugd’-monitor en een financiële rapportage van IJZ. Hierdoor hebben we meer zicht op de kostenontwikkeling. Binnen onze huidige capaciteit en mogelijkheden kijken we waar we de gegevens kunnen ontsluiten om onze werkprocessen te verbeteren. Dit is onderdeel van het groter geheel van data-gedreven werken binnen Borsele.

Transformatie zorg voor jeugd (algemeen) Onder begeleiding van de programmamanager Jeugd werken we in Zeeland nauw samen met de zorgaanbieders en -partners om de doelstellingen van de transformatie te realiseren. Dit doen we aan de hand van de vijf actielijnen die vanuit het programma ‘Zorg voor jeugd’ zijn vastgesteld.

Hervormingsagenda De Hervormingsagenda is de start van een nieuwe fase van de hervorming van het jeugdstelsel en zal minimaal tot en met 2028 doorlopen. De uitspraak van de Commissie van Wijzen (mei 2021) blijft gelden als uitgangspunt, inclusief de daarin genoemde interbestuurlijke verhoudingen, maatregelen, de vastgestelde financiële reeksen en de instelling van een onafhankelijke deskundigencommissie voor de monitoring van de uitvoering. Om dit te kunnen realiseren hebben Rijk en gemeenten elkaar nodig. De hervormingsagenda kent twee gekoppelde doelen: - Een betere en tijdige jeugdzorg op de juiste plaats en voor elk kind (en het gezin) dat dit nodig heeft. - Een betaalbaar en houdbaar stelsel ook op de lange termijn.

3

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)

Bladzijde 8

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio Een van de basistaken van het SWVO is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten Zorg In Natura (ZIN) namens de zeven Oosterschelderegio-gemeenten. Zij doet dit op het gebied van zorg & gezondheid, voorzieningen Wmo, volwasseneneducatie, cultuur & bibliotheek en leerlingenvervoer. In 2023 wordt de nieuwe contractering voorbereid. Deze gaat in per juli 2024.

Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ GR de Bevelanden afdeling Werk, inkomen en zorg (WIZ) geeft uitvoering aan de toegang tot Wmomaatvoorzieningen en diensten. Daarnaast geeft de GR invulling aan beleid en uitvoering van de Participatiewet en voert zij werkzaamheden uit die voortkomen uit de Wet inburgering. De organisatorische ontwikkelingen hebben we opgenomen de paragraaf ‘Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken’.

4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 Inleiding Per 2017 heeft het Rijk de indeling voor de IV3-categorieën veranderd. We rapporten de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen per IV3-taakveld.

| 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie VrijwilligersHuis - welzijnswerk We zien dat de ogen steeds meer gericht zijn op welzijn. Zowel vanuit het rijksbeleid met onder andere het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), maar ook vanuit de zorgaanbieders wordt er steeds meer beroep gedaan op het voorliggend veld ter voorkoming van geïndiceerde maatwerkvoorzieningen of in combinatie met welzijn. Dat betekent dat er steeds meer gevraagd wordt van onze welzijnswerkers. Onze welzijnsmedewerkers zetten sterk in op sociale samenhang, wijkopbouw en preventie. We werken nu vooral aan vraaggerichte ondersteuning. Welzijn op recept is één van de methoden die daar heel goed in voorziet. De welzijnswerker is de verbinder naar de juiste ondersteuning. Ook het wijkgericht werken als methode om goed in contact te komen met de sociale netwerken in de dorpen krijgt goed vorm. De welzijnswerkers worden goed gevonden door de inwoners, door de actieve vrijwilligersgroepen in de dorpen maar ook door onze zorgpartners. De welzijnswerkers werken nauw samen met toegangsmedewerkers Jeugd en Wmo en we zien een groei in het aantal GGZ-casussen waarin zij betrokken worden door onze procescoördinatoren. Ook in combinatie met de Wijk GGD-ers die vanaf de zomer al volop ingezet worden. Dit gebeurt met name wanneer er sprake is van GGZ-problematiek en/of overlast voor de omgeving.

Maar ook voor eenvoudige hulpvragen, waar vrijwilligers voor worden ingezet, worden de welzijnswerkers vaker benaderd. We zijn voor de groeiende groep met psychosociale problematiek aan het verkennen of we een inloopvoorziening kunnen vormgeven met ervaringsdeskundigen van Hersteltalent. Via de huidige indicatieloze inloopvoorzieningen krijgen we regelmatig signalen van zorg, waardoor we vroegtijdig en preventief ondersteuning kunnen bieden. Daarnaast zijn we volop bezig met de verbinding van het jeugd- en jongerenwerk met het opbouwwerk als onderdeel van het plan ‘Integrale aanpak jeugdgroepen, van preventie tot repressie’. Onderdeel van deze integrale aanpak is het ontwikkelen van een jeugdpreventieteam. De Bladzijde 9

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele opbouwwerker jeugd die in dit kader nu een jaar bezig is, heeft inmiddels al diverse activiteiten en netwerken opgezet. Eind 2023 evalueren we het eerste jaar voor de doorontwikkeling in het tweede pilot jaar.

Vrijwilligerswerk Het werven en aanbieden van nieuwe vrijwilligers doen we zoveel mogelijk via het onlinedienstenplatform, maar ook via onze sociale contacten in de dorpen. Het lukt bijna altijd om in de vraag te voorzien. We zien wel een toename in de vraag naar vrijwillige ondersteuning, ook vanuit onze zorgpartners. Dat is een goede ontwikkeling en vraagt tegelijkertijd meer coördinatie, begeleiding en opleiding van de vrijwilligers door de welzijnswerkers. Dit onder andere vanwege het risico dat de problematiek of ondersteuning de draagkracht van een vrijwilliger overstijgt. We onderzoeken of we meer met vrijwilligerspoules en ambassadeurs kunnen werken voor onder andere informatieve huisbezoeken voor vijfenzeventigjarigen en voor het werven van vrijwilligers per dorp. Verder zien we een toename in de behoefte aan mantelzorgers. We bieden mantelzorgondersteuning volgens ons reguliere aanbod (registreren, ondersteunen en waarderen van mantelzorgers). We zijn aan het verkennen wat extra nodig is voor de komende jaren op het gebied van mantelzorgondersteuning. De groep jonge mantelzorgers, mantelzorgers voor mensen met GGZ problematiek en werkende mantelzorgers verdient de komende jaren een meer gerichte aanpak.

Maatschappelijke activering De welzijnswerkers werken preventief samen met de sociale netwerken in het dorp. Regelmatig worden zij benaderd met signalen van zorg en voor leefbaarheidsvragen of ideeën voor een burgerinitiatief. Zij ondersteunen de inwoners of werkgroepen in de realisatie van hun initiatief. Vaak hebben deze te maken met welzijnsactiviteiten en ontmoeting. Zoals al genoemd hebben wij sinds 2023 voor een periode van twee jaar een opbouwwerker jeugd aangesteld. Deze heeft bijvoorbeeld de jeugdsoos in Heinkenszand samen met jongeren en volwassen vrijwilligers weer nieuw leven ingeblazen.

Van adviesraden naar ‘brede participatie sociaal domein’ In 2023 liepen we samen met de adviesraden een traject naar aanleiding van de uitvoering van het bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’, waarin het volgende doel is benoemd: “[Het] toekomstbestendig maken van de adviesraden (WMO-, Senioren- en Jongerenraad)”. Het resultaat dat daarbij is benoemd, luidt: ‘Gewijzigde opzet van de adviesfunctie met betrekking tot het sociaal domein en domein Samenleving’. Hiervoor hebben we via de reguliere overlegmomenten met de adviesraden en een aparte bijeenkomst onder leiding van een extern bureau gezamenlijk een nieuw Bladzijde 10

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele idee van brede participatie uitgewerkt. De raad is hierover in juni via een memo geïnformeerd. Nu wordt er via een stappenplan gewerkt aan een plan van aanpak voor de uitwerking van de nieuwe vorm van brede participatie, die vanuit vijf verschillende perspectieven vorm wordt gegeven. Dat wordt in 2024 verder uitgewerkt.

Nieuwkomers Het huisvesten van statushouders is belegd bij GR de Bevelanden WIZ. De meest recente cijfers van 2023 laten onderstaand beeld zien. Vanaf oktober moeten we nog 35 statushouders huisvesten in onze gemeente. Het is nog niet duidelijk of we onze taakstelling gaan halen, dit komt doordat het COA in 2023 nog niet voldoende statushouders aan onze gemeente heeft gekoppeld. Hierdoor kunnen we niet voldoen aan de realisatie van de taakstelling. Dit geldt als een verschoonbare reden en de provincie kan dan niet handhaven op achterstanden. In de laatste maanden kan de achterstand echter ook nog worden rechtgetrokken. Begin 2024 ontvangt de raad meer informatie over de taakstelling en de realisatie.

| 6.2 | Wijkteams We blijven uitgaan van het principe dat investeren in de preventieve en voorliggende voorzieningen – ofwel vroegsignalering - de problematiek mogelijk minder groot kan laten worden. Waar eerst vooral geïnvesteerd werd in het verhelderen van de vraag van de klant en het toeleiden naar de juiste zorg, verleggen we al enige tijd de aandacht naar het preventief en outreachend werken4. Deze visie dragen we uit naar al onze ketenpartners. We verwachten dat zij ook vanuit deze visie werken en dat zij bij een zorgbehoefte eerst goed kijken naar de mogelijkheden binnen onze voorliggende voorzieningen, het netwerk en de eigen kracht van de klant. Zo proberen we te normaliseren en tegelijkertijd de toenemende druk op de financiën te verminderen.

4

Outreachend werken is een koepelterm voor ondersteuning buiten de eigen organisatie en binnen de leefwereld van maatschappelijk kwetsbare mensen. Het gaat om een actieve manier van contact leggen met mensen die daar niet altijd zelf om vragen. Outreachers gaan aan de slag op straten en pleinen, in huiskamers of in andere organisaties of instellingen. Bron: Sociaal.Net

Bladzijde 11

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken Sinds 2022 werken we in een sociaal gebiedsteam waarbij de toegang tot zorg en ondersteuning voor jeugdhulp, Wmo, participatie en welzijn is geïntegreerd in een frontoffice, die lokaal is gesitueerd. De backoffice wordt en blijft gedeeltelijk centraal georganiseerd (GR de Bevelanden WIZ/SWVO/IJZ). Nu de toegang gebiedsgericht is vormgegeven, wordt ‘ontschot’ werken een meer natuurlijke manier van werken. De toegangsmedewerkers en het welzijnswerk weten elkaar steeds beter te vinden. Door de methode van de omgekeerde toets wordt een hulpvraag bekeken vanuit de oplossing in plaats van deze langs de meetlat van de verschillende verzuilde wetten te leggen. Door het samen ‘doorleven’ van een hulpvraag komt er meer begrip voor de behoefte vanuit de klant, maar ook voor de belemmeringen die de toegangsmedewerkers ervaren vanuit hun wettelijke kaders vanuit Jeugd, Wmo en Participatie. Het VrijwilligersHuis (welzijn) is sinds januari 2022 gesitueerd in het gemeentehuis, naast het CJG. Ook zijn de klantmanagers WIZ lokaal komen te werken. We organiseren een paar keer per jaar bijeenkomsten voor alle collega’s van de verschillende organisaties van het gebiedsteam. Hierbij kijken we hoe we de samenwerking verder kunnen ontwikkelen en verbeteren.

De eerste signalen over het gebiedsgericht werken zijn positief: medewerkers geven aan dat de lijntjes korter zijn en er meer effectief en kwalitatief beter, domeinoverstijgend overleg plaatsvindt. Het herinrichten van de (brede) toegang tot zorg en ondersteuning blijft de komende periode een belangrijk punt van aandacht.

Centrum voor Jeugd en Gezin De ontwikkelingen binnen het sociaal domein en de hiermee gepaard gaande uitdagingen vragen om professionals die zich in dit brede veld kunnen bewegen en hier de kennis, deskundigheid, beroepshouding en vaardigheden voor hebben. De afgelopen jaren hebben we het CJG dusdanig ingericht dat we kunnen inspelen op de vraag en behoefte van gezinnen, zorgaanbieders en partners in het voorliggend veld. Zoals beschreven in het Actieplan werken we niet langer op basis van ‘recht op zorg’ maar gaan we uit van de eigen mogelijkheden van onze jeugdigen en gezinnen. Dat vraagt een nieuwe manier van denken en doen met daarbij veel ruimte voor de professional, met aandacht voor het kostenaspect van bepaalde interventies bij de toewijzing van zorg. Bij een verzoek voor jeugdhulp wordt eerst gekeken naar de achterliggende behoefte van de vraag en niet direct jeugdhulp aangereikt. Daarbij staat de eigen verantwoordelijkheid voorop, zetten we de kracht van de jeugdige en zijn of haar ouders in en wordt gewerkt vanuit vertrouwen. Het CJG bestaat uit professionals die deel uitmaken van drie uitvoerende teams: Toegangsteam Jeugd, Team met Jeugd- en gezinsondersteuners en het Consultatie- en Regieteam (CRT). Ieder team heeft specifieke specialismen op het gebied van ketensamenwerking voor de uitvoering van de jeugdzorg en het hieraan gerelateerd preventieve jeugdbeleid.

Bij volwassenen richt dit zich vooral op complexe zorgcasussen, verwarde personen en de verplichte GGZ, waarbij integraal handelen centraal staat. Tussen de teams wordt nauw samengewerkt bij op- en afschalen. We treden naar buiten als één CJG.

Maatschappelijk werk en onafhankelijke cliëntondersteuning SMWO ziet een toename van kwetsbare groepen in de samenleving alsook meer complexe problematiek. Dit resulteert in meer aanvragen in alle disciplines binnen het SMWO. Omdat dit ook voor de gespecialiseerde zorg en ondersteuning geldt, betekent dat ook dat het langer duurt voordat een casus kan worden overgedragen. Vanaf 2024 gaan we ook het SMWO nadrukkelijker betrekken in het gebiedsgericht werken en de samenwerking met het welzijnswerk versterken. In verband met de wens om meer inzicht te krijgen in de besteding van middelen en de effectiviteit van beleid, is in de afgelopen periode samen met SMWO gekeken naar de huidige verantwoordingswijze. De wensen zijn vertaald naar een nieuwe wijze van verantwoording op Bladzijde 12

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele kwaliteit en kwantiteit. Vanwege het inleren in het nieuwe registratiesysteem zijn in de huidige rapportages nog vooral de basisgegevens weergegeven. In toekomstige rapportages komen meer verdiepende resultaten terug.

Team Jeugd- en Gezinsondersteuning Het team Jeugd- en Gezinsondersteuners biedt laagdrempelige en kortdurende (opvoed)ondersteuning aan gezinnen en jeugdigen. Zij zijn een belangrijke schakel tussen onderwijs en preventieve zorgondersteuning. Zij worden veelvuldig benaderd, ook door ouders zelf. De inzet voorziet in een behoefte en zorgde ervoor dat diverse gezinnen met kortdurende ondersteuning weer verder konden. Zij kwamen daardoor niet terecht in geïndiceerde hulpverlening. We zien dat deze investering zich langzamerhand begint terug te verdienen. Het team zorgt ook voor zichtbaarheid van het CJG, door laagdrempelig contact met onder andere scholen, kinderopvang en huisartsen.

Bladzijde 13

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Samenwerking met huisartsenpraktijken De afgelopen jaren hebben we de samenwerking met huisartsen op verschillende manieren versterkt en geïntensiveerd. We zien steeds vaker dat de huisarts ervoor kiest de bredere vraagverheldering via de gemeentelijke toegang te laten lopen. Ook op het gebied van welzijn zijn we sinds de afspraken over Welzijn op recept een volwaardige samenwerkingspartner. Via Zorgdomein hebben huisartsen inmiddels ook de mogelijkheid om – met toestemming van de klant – ook digitaal door te verwijzen naar het CJG voor een bredere vraagverheldering.

Toegangsteam Jeugd We hebben het Toegangsteam Jeugd zo breed mogelijk ingericht. Zo maken Jeugd- en Gezinsprofessionals, een jeugdverpleegkundige (GGD Zeeland) en een psycholoog (Emergis) deel uit van het team. Gezinnen kunnen met opvoed- en opgroeivragen - groot en klein - terecht bij het CJG. Op basis van een brede vraagverheldering, besluit het Toegangsteam tot kortdurende hulpverlening (eigen inzet), toeleiding naar het voorliggend veld geïndiceerde zorg, monitoring en of zorgcoördinatie. Door een goede analyse en het tijdig inzetten van de ondersteuning voorkomen we dat niet-passende hulpverleningstrajecten worden ingezet en of worden afgewend. We zien dat er Bladzijde 14

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele steeds meer gebruik wordt gemaakt van de inzet van kortdurende hulpverlening door het team en er regelmatig wordt doorverwezen naar het voorliggend veld. Daarnaast zijn de professionals van het Toegangsteam steeds vaker betrokken bij het monitoren en op- en afschalen van geïndiceerde jeugdhulp, bijvoorbeeld bij verlengingen. We ondersteunen zorgaanbieders met onze kennis van het voorliggend veld en kijken samen naar mogelijkheden die passen bij onze visie.

Consultatie- en regieteam Het team bestaat uit één gespecialiseerde jeugd- en gezinsprofessional aangevuld met twee gespecialiseerde maatschappelijk werkers voor kortdurende hulpverlening en/of casusregie, het team wordt ondersteund door een medewerker vanuit JB West (GI) en Veilig Thuis en een gedragswetenschapper, waarbij zij kunnen rekenen op de juiste expertise bij complexe (veiligheid) casuïstiek.

Bladzijde 15

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.2. Het betreft de periode 2017 tot en met 2023. Voor het jaar 2023 betreft het de lasten op basis van de begroting 2023, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

| 6.3 | Inkomensregelingen BUIG (Wet bundeling uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten) Uit het budget BUIG betalen we de algemene bijstand, IOAW, IOAZ en de bijstand voor starters in het kader van het Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ). De prognose laat een licht nadelig saldo zien voor het programma Werk & Inkomen. We hebben dit gedetailleerd geduid in de gemeentelijke programmarapportage. Het aantal uitkeringen is licht gedaald naar 1.403 uitkeringen. De instroom

Bladzijde 16

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele over 2023 bedraagt tot en met het 2e kwartaal 187 uitkeringen en de uitstroom 199. De cijfers zijn voor de vijf Bevelandse gemeenten.

Minimabeleid en inkomensondersteuning Tezamen met de andere Bevelandse gemeenten vervullen we onze rol als vangnet voor inwoners met een laag inkomen, die niet of moeilijk kunnen rondkomen. We hebben ons minimabeleid ingericht om mensen, ondanks een laag inkomen, mee te laten doen en een toekomst te bieden. In 2022 en 2023 hebben we de taak om een energietoeslag van € 1.300 uit te keren aan huishoudens met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. In samenwerking met GR de Bevelanden treffen we ook aanvullende maatregelen om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten. Hieronder benoemen we de aanvullende maatregelen die worden genomen: - Energietoeslag | Net als in 2022 is er in 2023 opnieuw een energietoeslag van € 1.300 voor huishoudens met een laag inkomen. De inkomensgrens is in 2023 in de Bevelanden opnieuw verruimd van 120% naar 130% van de bijstandsnorm, waardoor meer huishoudens ondersteuning krijgen. - Extra inzet op vroegsignalering schulden | De stijging van het aantal betalingsachterstanden van vaste lasten zet door. We krijgen deze signalen van onze vroegsignalering-partners zoals energieleveranciers, zorgverzekeraars, waterbedrijven en woningcorporaties. We hebben de aanpak van vroegsignalering van schulden structureel gemaakt.

Daarbij is extra capaciteit ingezet om de mensen met betalingsachterstanden te helpen, op een manier die recht doet aan de uitgangspunten van vroegsignalering. We onderzoeken de mogelijkheden om de groep met vastelasten-partners uit te breiden. - Extra inzet op communicatie | We ondernemen diverse acties op het bekend en toegankelijk maken van onze bestaande minimaregelingen, bij de inwoners van de Bevelandse gemeenten. We zetten in op extra communicatie om de minimaregelingen extra onder de aandacht te brengen. Zo willen we bewustwording creëren, schaamte wegnemen, drempels verlagen en grotere problemen voorkomen. We gaan met onze samenwerkingspartners van het Bevelandse Platform Armoede in gesprek om te kijken hoe we inwoners kunnen bereiken die verder van de gemeenten afstaan, omdat we juist voor hen veel kunnen betekenen. Door mensen vroegtijdig onze hulp aan te bieden, proberen we te voorkomen dat inwoners dieper in de schulden terechtkomen en de bestaanszekerheid zoveel mogelijk te waarborgen. - We sluiten aan bij de Bevelandse werkgroep energiearmoede | Vanuit het armoedebeleid zijn we aangesloten bij de werkgroep energiearmoede. Vanuit die werkgroep willen we ervoor zorgen dat duurzaamheidsmaatregelen en financiële hulp op elkaar aansluiten.

- We voeren een minima-effectonderzoek uit | In 2023 is een minima-effectonderzoek uitgevoerd in opdracht van de Bevelandse gemeenten. De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat huishoudens met een laag inkomen dankzij de gemeentelijke minimaregelingen voldoende budget hebben voor vrije bestedingen. Uit de behoeftepeiling van het minimaonderzoek blijkt dat inwoners tevreden zijn over de tegemoetkomingen en ondersteuning, wanneer ze deze weten te vinden. In het onderzoek worden diverse aanbevelingen gedaan om het armoedebeleid verder te verbeteren. De laatste maanden van 2023 en het jaar 2024 worden gebruikt om de aanbevelingen uit te werken en verbetervoorstellen te doen. De resultaten van het complete onderzoek worden nog apart ter kennisname met de raad gedeeld. - Brochure inkomensregelingen en potjescheck | We hebben een flyer over onze inkomensregelingen huis-aan-huis laten bezorgen. Deze is ontwikkeld door ons VrijwilligersHuis in samenspraak met WIZ. In de brochure leggen we kort uit welke inkomensregelingen we hebben, waar deze voor bedoeld zijn en waar inwoners deze kunnen aanvragen. Bij al deze regelingen wijzen we de inwoners ook op het inschakelen van onze zogeheten ‘Vrijwillige Thuisadministratie’. Dit zijn vrijwilligers die helpen met het (digitaal) invullen van formulieren of het aanvragen van een vergoeding.

In december 2023 organiseren we een aantal inloopdagen in Bladzijde 17

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

-

verschillende kernen waar we inwoners helpen met aanvragen van de Energietoeslag en waar we samen met de inwoners een ‘Potjescheck’ doen. Door het invullen van de Potjescheck kunnen inwoners controleren of ze tegemoetkomingen of toeslagen mislopen. Gratis deelname aan BONS-activiteiten | Kinderen uit gezinnen met een minimuminkomen kunnen vanaf schooljaar 2023-2024 gratis meedoen met drie activiteiten van BONS (Borsele na School). Ouders met kinderen in de basisschoolleeftijd zijn geïnformeerd door middel van een brief via GR de Bevelanden.

Armoedebestrijding en schulddienstverlening Per 1 januari 2021 is de Kadernota Armoede & Schulden (‘Leven zonder (geld)zorgen’) door uw raad vastgesteld. Over de uitwerking van de kaders hebben de gemeenten en WIZ afspraken gemaakt voor een periode van vier jaar. Voor de uitvoering van de schuldhulpverlening hebben we naast de kaders uit de Kadernota ook te maken met de kaders uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). De Wgs is per 1 januari 2021 gewijzigd. Als gevolg van de wijziging zijn er meer mogelijkheden voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten en betrokken partijen. Het doel is om de inwoners met problematische schulden te ontzorgen en de snelheid van schuldhulpverlening te bevorderen. WIZ geeft hieraan inhoud door middel van het uitvoeren van Vroegsignalering. Op 10 maart 2022 is door uw raad het Plan Schulddienstverlening 2022-2025 vastgesteld. Voor de uitvoering van ons armoedebeleid subsidiëren we verschillende partijen, zoals het Leger des Heils, Humanitas, de Voedselbank, de Kledingbank en het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Sinds 2022 zijn we ook aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Voor minima kan het verlagen van de drempel tot deelname aan sport, zingeving, gezonde leefstijl en cultuur een preventieve werking hebben.

Het beroep op het declaratiefonds wordt meestal voor andere dringende benodigdheden gebruikt zoals een fiets, een wasmachine of een koelkast. In 2023 zijn we een samenwerking gestart met Stichting Babyspullen. Deze stichting geeft gratis babystartpakketten uit voor (aanstaande) ouders die moeten rondkomen van een minimum inkomen. Dit draagt bij aan kansrijke start voor deze gezinnen.

Bladzijde 18

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

| 6.4 | Begeleide participatie De Betho Gemeenschappelijke regeling De Betho (hierna: De Betho) biedt werkgelegenheid onder aangepaste omstandigheden aan mensen met een beperking. De Betho geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Ook voert ze re-integratieactiviteiten en gesubsidieerde arbeid uit voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Op dit moment wordt uitvoering gegeven aan de bestuursopdracht voor de doorontwikkeling van De Betho voor de nieuwe doelgroepen vanuit de Participatiewet.

| 6.5 | Arbeidsparticipatie Uitvoering Participatiewet De participatiewet wordt uitgevoerd door GR de Bevelanden WIZ. Op basis van deze wet kunnen mensen een beroep doen op een uitkering voor levensonderhoud. De afdeling WIZ begeleidt deze uitkeringsgerechtigden waar mogelijk richting de arbeidsmarkt, zodat zij zelf weer in de kosten van hun levensonderhoud kunnen voorzien. Bij toeleiding naar werk gaat de voorkeur uit naar duurzame arbeidsparticipatie (minimaal 6 maanden), maar ook tijdelijke plaatsingen op betaald werk zijn waardevol. Het werkgeversservicepunt (WSP) bemiddelt werkfitte kandidaten, die behoren tot de gemeentelijke doelgroepen, is verantwoordelijk voor de werkgeversdienstverlening en participeert in de arbeidsmarktregio. Een jobhunter (werkbemiddelaar) is gestart in het Zeeuws team als onderdeel van ‘Aan de slag in Zeeland’. Dit team bestaat uit jobhunters en jobcoaches afkomstig van het UWV, GR de Bevelanden, Orionis Walcheren, gemeente Schouwen-Duiveland en het werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen. Deze samenwerking is succesvol en leidt tot plaatsingen, maar ook tot het delen van elkaars netwerk en het leren van elkaar. Onder de noemer ‘Breed offensief’ zijn er recentelijk enkele wijzigingen doorgevoerd in de Participatiewet.

Daarnaast is het Breed offensief bedoeld als een pakket aan maatregelen om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Eén van de doelstellingen is het transparanter maken van de diverse re-integratie-instrumenten die gemeenten tot hun beschikking hebben. Deze instrumenten dienen in de re-integratieverordening te worden vastgelegd. In samenwerking met GR de Bevelanden en andere gemeenten is de huidige re-integratieverordening aangepast. Begin 2024 wordt deze verordening ter besluitvorming voorgelegd.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.5. Het betreft de periode 2017 tot en met 2023. Voor het jaar 2023 betreft het de lasten op basis van de begroting 2023, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

Bladzijde 19

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

| 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo) We investeren intensief in het verbinden van de lokale netwerken en de voorliggende voorzieningen met de toegang voor de Wmo en de jeugdhulp door gebiedsgericht te werken. Zoals ook beschreven bij de paragraaf ‘Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken’. Daarnaast scherpten we de kaders van de Wmo-verordening aan voor de toegang tot de Wmo-maatwerkvoorzieningen rondom bijvoorbeeld woningaanpassing of verhuizen. Ook werken we interventies uit die effect hebben op instroom en daarmee de Wmo-uitgaven. De indicatieloze dagbesteding (inloopvoorziening) is daar een voorbeeld van. We hebben het vergroten van bewustzijn (normalisatie en schaarste) voortgezet en dat onder de aandacht gebracht bij de toegangsmedewerkers. We blijven investeren in communicatie naar inwoners. De zichtbare effecten van de kanteling naar het voorliggend veld zal enkele jaren vergen.

Project ‘Grip op de Wmo’ van Berenschot Voor het project ‘Grip op de Wmo’ is een eindrapport geschreven met aanbevelingen en conclusies. In het rapport worden de cijfers, bevindingen en aanbevelingen uitgebreid toegelicht. Hoewel geen duurzame trend, is een voorzichtige stabilisatie op kosten en uitgaven in 2022 bereikt. Er is echter geen garantie dat deze ontwikkeling zich doorzet. De stabilisatie lijkt het gevolg van alle maatregelen en ingezette interventies tezamen. De mate waarin de afzonderlijke maatregelen hebben bijgedragen is niet te duiden. Aan de hand van de beschikbare cijfers van 2023 zien we een lichte stijging van het aantal maatwerkvoorziening, veroorzaakt door de autonome groei van de doelgroep. De gemeenteraden worden uitgenodigd voor een informatieve bijeenkomst over de eindresultaten.

Nieuwe contractering vanaf 1 mei 2024 De inkoop en de betalingen van de Wmo-voorzieningen zijn een taak van het SWVO. Zij doen de betalingen voor de trapliften, de Regiotaxi, de hulp bij het huishouden, de hulpmiddelen voor vervoer en de begeleiding. In 2023 zijn we Oosterschelderegio-breed gestart met het evalueren van het huidige contract binnen de Wmo. Op 1 mei 2024 loopt het huidige contract af. We ontwikkelen nieuwe contracten, die passen bij de huidige tijd en de huidige inzichten. Inzichten die gebaseerd zijn op landelijke regelingen, jurisprudentie en de opgedane ervaring in de eigen regio met het huidige contract. De inhoud van de maatwerkvoorzieningen blijf grotendeels gelijk, maar enkele maatwerkvoorzieningen worden samengevoegd of vallen weg. Ook zullen er nieuwe prijzen gaan Bladzijde 20

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele gelden, die gebaseerd zijn op huidige loonstijgingen, Cao-afspraken en landelijke normen. Daarnaast komt er meer regie te liggen bij de gemeentelijke toegangen, zodat we beter kunnen sturen. We blijven daarbij aandacht houden voor de ontwikkeling naar meer algemene / voorliggende voorzieningen, zodat uitstel of afstel van een maatwerkvoorziening voor een bepaalde cliëntengroep mogelijk is.

Wmo-vervoer (Regiotaxi) In 2023 is het aantal gebruikers van de Regiotaxi licht gestegen. Hierdoor zijn ook de kosten licht toegenomen. Lokaal zijn de kosten van de Regiotaxi voor de gemeente Borsele gestegen ten opzichte van de 2e begrotingswijziging. In de 3e begrotingswijziging 2023 is hiermee rekening gehouden.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo). Het betreft de periode 2017 tot en met 2023. Voor het jaar 2023 betreft het de lasten op basis van de begroting 2023, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

| 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ Begeleiding Waar we in de eerste helft van 2022 nog een lichte daling zagen van het aantal cliënten met een indicatie begeleiding (of dagbesteding), zien we in de 2023 juist weer een lichte stijging van het aantal cliënten in Borsele. In de 3e begrotingswijziging 2023 worden de kosten hiervoor bijgesteld. We blijven onderzoeken hoe we grip kunnen houden op de kosten. Zo zijn we naar aanleiding van het Berenschotrapport 'Grip op de Wmo' en een van de punten uit het Koersplan gestart met een nieuw project. We onderzoeken de mogelijkheden om begeleiding in te richten als voorliggende voorziening. We zijn in een vergevorderd stadium met het plan van aanpak om voor de maatwerkvoorziening Wmo-begeleiding in 2024 te starten met begeleiding als voorliggende voorziening. Het start bij melding van een hulpvraag tot het wel / niet indicatiestelling in samenspraak met Welzijn. We verwachten hiermee sneller en meer passende ondersteuning in te kunnen zetten in combinatie met ondersteuning in het voorliggende- of informele veld. Daarnaast loopt de indicatieloze dagbesteding inmiddels in drie dorpen. Zie hiervoor ook de evaluatie van actiepunt 9 en 12 in actieplan sociaal domein. Bladzijde 21

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

Huishoudelijke hulp Uit de 3e begrotingswijziging 2023 blijkt dat de kosten van de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Hulp (HH) mogelijk hoger uitkomen dan voorzien. Dit komt voornamelijk door een stijging van het aantal cliënten ten opzichte van 2022. Eén van de oorzaken hiervoor is het dalen van de wachtlijsten voor huishoudelijke hulp. Er spelen nog andere factoren mee die invloed hebben op het aantal indicaties HH. Vanaf maart 2022 wordt de - sinds juli 2021 ingevoerde - inkomens- en vermogenstoets niet langer toegepast bij aanvragen voor HH. In het gesprek tussen toegangsmedewerker en aanvrager wordt de financiële draagkracht wel besproken als onderdeel van de zelfredzaamheid van de aanvrager.

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen In Zeeland is Vlissingen de centrumgemeente voor Beschermd Wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwenopvang (VO). Zij is als centrumgemeente financieel verantwoordelijk. Beleid komt tot stand na afstemming met de dertien Zeeuwse gemeenten. Vooralsnog is het Rijk voornemens om BW door te decentraliseren. Dan ontvangen alle gemeenten, met inachtneming van een ingroeipad, een eigen rijksbijdrage. De voorbereidingen om dit mogelijk te maken, vergen Zeeuws-breed veel afstemming en besluitvorming. Op 11 januari 2022 heeft u de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025 vastgesteld. In de regiovisie staat wat de regio Zeeland doet om inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid te ondersteunen. Begin 2023 is de ‘Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023’ gesloten. U hebt hiermee ingestemd in uw vergadering van 2 maart 2023. Daarin waren tijdelijke partnerschapsafspraken Bladzijde 22

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele opgenomen. Deze overeenkomst zou in werking treden op het moment van de doordecentralisatie van BW; die was toen voorzien per 1 januari 2024. Intussen is de doordecentralisatie evenwel uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2025. Dat betekent dat de eerder vastgestelde samenwerkingsovereenkomst niet in werking is getreden. De Zeeuwse gemeenten hebben de wens om samen te werken, ongeacht of doordecentralisatie plaatsvindt, om kwaliteit en continuïteit te waarborgen. Daarom hebben de Zeeuwse gemeenten opnieuw partnerschapsafspraken opgesteld over BW, MO en VO die gaan gelden vanaf 1 januari 2024.

| 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18Algemene toelichting cijfers jeugdhulp De kosten voor de geïndiceerde jeugdhulp zijn terug te vinden in de monitor Jeugdhulp van IJZ. De gepresenteerde cijfers voor IJZ bestaan voor 98% uit Zorg In Natura (ZIN) en voor 2% uit kosten voor uitvoering en de Taskforce Jeugd. We zien op landelijk niveau al enkele jaren een stijging van de kosten van de jeugdhulp. Borsele vormt daarop geen uitzondering. Dit komt onder andere door toenemende complexiteit in casuïstiek, waardoor de intensiteit (en daarmee de kosten) van een jeugdhulptraject stijgt. Sinds 2021 worden we als Borsele geconfronteerd met een aantal uiterst complexe casussen waarbij we 24-uurs zorg en ambulante begeleiding moeten leveren. Bij gebrek aan beschikbare zorg voor deze complexe casussen landelijk én in Zeeland (opvang en verblijf met 24-uursbegeleiding) moeten wij zelf in deze voorzieningen voorzien door een maatwerkcontract: het gaat om de huur van een woning, 1-op-1-begeleiding en dergelijke. Als we de IJZ-uitgaven ‘corrigeren’ met deze zware casussen, dan zien we een daling ten opzichte van voorgaande jaren. Dit is mede het effect van de ingezette acties vanuit het actie- en koersplan. In het hele land zien we dat jeugdzorgorganisaties zijn omgevormd naar ambulante instellingen waardoor de noodzakelijke opvangplekken (bedden) minimaal beschikbaar zijn.

Dit verklaart grotendeels de stijgingen van de kosten voor ambulante hulp. Deze tendens zal zich ook de komende jaren voortzetten mede omdat de Tweede Kamer zich heeft uitgesproken over de verdere afbouw van grootschalige en langdurige vormen van residentiële jeugdzorg in het land: de zogeheten ‘jeugdzorg plus’. We zien dat het aantal unieke cliënten met een indicatie jeugdhulp licht is gestegen. De toenemende complexiteit van onze maatschappij zorgt ervoor dat veel jeugdigen en gezinnen extra ondersteuning nodig hebben.

Bladzijde 23

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele Het aantal zorgopdrachten met de gemeente als verwijzer is van 48% gestegen naar 55%. Dat is een goede ontwikkeling. Dat betekent dat het CJG steeds vaker betrokken is bij eerste afgifte én verlengingen van zorgopdrachten.

De meeste cliënten ontvangen een vorm van Jeugd-GGZ of een vorm van jeugdhulp ambulant.

Bladzijde 24

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele

PGB jeugd Uitgangspunt in de Jeugdwet is dat we voorzieningen voor jeugdhulp in natura verlenen. Dat is zorg via een jeugdhulpaanbieder die wij gecontracteerd hebben. Een persoonsgebonden budget (Pgb) is geld waarmee ouders zelf jeugdhulp voor hun kind inkopen. De afgelopen jaren is het aantal Pgb’s sterk verminderd. We zien dat deze dalende trend doorzet. We hebben net als in 2022 nog acht Pgb’s voor de Jeugdwet. Dat gaat om een totaalbudget van ongeveer € 49.000. Dat ligt voor 2023 dus in lijn met 2022.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.72. Het betreft de periode 2017 tot en met 2023. Voor het jaar 2023 betreft het de lasten op basis van de begroting 2023, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

| 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ Invoering Wet verplichte GGZ De verbinding tussen veiligheid en het sociaal domein is nu goed ingebed. We constateerden hiaten in de aansluiting van de zorgketen. Daarvoor is dit jaar de Wijk-GGD ingezet. Na een verkenning en opzet van een aantal maanden zijn ze nu volop aan de slag en voorzien ze in een behoefte in de zorgketen. Zo zijn zij een belangrijke sparringpartner voor de welzijnswerkers, voor consultatie en advies. Maar andersom zijn de welzijnswerkers een belangrijke partner voor de signalen en het netwerk in de dorpen. Ze zijn al volop bezig in de ondersteuning van de kwetsbare inwoner en de buurt rondom GGZ-problematiek en overlast.

| 6.82 | Geëscaleerde zorg 18Tot dit taakveld behoren maatregelen gericht op de opvang en het verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen 18- met inbegrip van jeugdigen die in de desbetreffende opvangvoorzieningen verblijven. Het is op moment nog onvoldoende duidelijk in hoeverre de landelijke ontwikkelingen binnen het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, zowel inhoudelijk als financieel, hier een rol in gaan spelen.

Bladzijde 25

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele De Zeeuwse gemeenten en de ketenpartners zetten zich in om geweld zo snel mogelijk te stoppen. Ook komen ze in actie voor het realiseren van stabiele veiligheid en het herstel van door de betrokkenen opgelopen schade. We volgen in Zeeland de landelijke visie ‘gefaseerd samenwerken aan veiligheid’ en werken vanuit het kader van de Regiovisie HGKM. Vanuit het CRT werken we nauw samen met professionals vanuit veilig thuis en de GI waardoor we steeds sneller kunnen schakelen met betrekking tot op- en afschalen en we in de toekomst verder kunnen werken aan het verkorten van de veiligheidsketen.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.82. Het betreft de periode 2017 tot en met 2023. Voor het jaar 2023 betreft het de lasten op basis van de begroting 2023, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

| 7.1 | Volksgezondheid Publieke gezondheid Lokaal De GGD Zeeland adviseert de Zeeuwse gemeenten over het verbeteren en beschermen van gezondheid en veiligheid in een schone, aantrekkelijke en leefbare omgeving. Een gezonde leefomgeving draagt niet alleen bij aan een betere publieke gezondheid, maar ook aan een gezonde arbeidsbevolking en een gunstig economisch vestigingsklimaat. Om dit gezondheidsbeleid te versterken en te verduurzamen, hebben Rijk, gemeenten en verzekeraars in januari 2023 het Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna: GALA) ondertekend. Dit akkoord legt het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en de sociale basis. Om hier lokaal uitvoering aan te geven, hebben we een integraal plan van aanpak opgesteld. Hierin beschrijven we hoe we de komende jaren zowel lokaal als regionaal aan de slag gaan met de gezondheid- en preventiethema’s die binnen het GALA genoemd worden. Dit gebeurt in samenwerking met onze ketenpartners, inwoners en Zeeuwse (regio)gemeenten. We bouwen daarnaast verder aan de inrichting van de lokale toegangsfuncties. De jeugdgezondheidszorg (JGZ) is via de jeugdverpleegkundige één van de kernpartners binnen ons CJG. Jaarlijks evalueren wij samen

Bladzijde 26

Rapportage 2023 Sociaal Domein Borsele met de GGD Zeeland de lokale inzet en evalueren we de uitvoering van het landelijk basispakket en aanvullende diensten. In september 2022 is ook het Integraal Zorg Akkoord (hierna: IZA) aangeboden aan de Tweede Kamer. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Een van de pijlers onder het IZA is een sterkere regionale samenwerking tussen zorgaanbieders, het sociaal domein en gemeenten. Om deze samenwerking lokaal te versterken en zorg en ondersteuning slimmer te organiseren, onderzoeken we hoe we het samenwerkingsconcept Kerngezond in onze bestaande zorgstructuren kunnen implementeren. We richten ons hierbij op de doorontwikkeling in de samenwerking met zorg- en welzijnspartners, met als doel om samen te komen tot een gezonde(re) leefomgeving en de toestroom naar de zorg zoveel mogelijk te voorkomen.