11.1 Programmarapportage sociaal domein 2022

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Programmarapportage Sociaal Domein

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

INHOUD 1. INLEIDENDE WOORDEN ........................................................................................................................... 3 2. WIE DOET WAT? ........................................................................................................................................ 4 Actieplan, koersplan en maatschappelijke ontwikkelingen sociaal domein ................................... 5 GGD....................................................................................................................................................... 6 Veilig Thuis Zeeland en toekomstscenario kind- en gezinsbescherming ......................................... 7 Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland .............................................................................................. 8 Transformatie zorg voor jeugd (algemeen) ........................................................................................ 8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio .............................................................. 9 Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ .................................................................................. 9 4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 .............................................................................................

10 Inleiding ............................................................................................................................................. 10 | 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie ........................................................................................ 10 | 6.2 | Wijkteams ................................................................................................................................. 13 | 6.3 | Inkomensregelingen ................................................................................................................ 19 | 6.4 | Begeleide participatie .............................................................................................................. 20 | 6.5 | Arbeidsparticipatie ................................................................................................................... 21 | 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo)............................................................................................... 22 | 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ ............................................................................................... 23 | 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18- ................................................................................................

23 | 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ ........................................................................................................... 26 | 6.82 | Geëscaleerde zorg 18- ............................................................................................................ 26 | 7.1 | Volksgezondheid ...................................................................................................................... 27 5. FINANCIEEL ............................................................................................................................................ 28 Financiële verantwoording ............................................................................................................... 28 6. BIJLAGEN ................................................................................................................................................ 28

Bladzijde 2

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

1. INLEIDENDE WOORDEN In deze rapportage brengen wij verslag uit over het Sociaal Domein in de gemeente Borsele. We rapporteren uitgebreid over de ontwikkelingen aan de hand van de IV31-codes. We hebben als gemeente Borsele de verantwoordelijkheid voor de taken in het sociaal domein: maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en arbeidsparticipatie. Een aantal uitvoerende taken vanuit deze wettelijke verantwoordelijkheden hebben we belegd bij de afdeling Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) de Bevelanden, de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ), de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland, het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de stichting Maatschappelijk werk en Welzijn Oosterschelderegio (SMWO). Een groot deel voeren wij echter als gemeente lokaal zelf uit. In juli 2022 is een data-analist gestart die de gemeente ondersteunt door financiële, logistieke en beleidsinformatie te integreren en vertalen zodat toegankelijke informatie beschikbaar komt, zodanig dat men in control kan zijn. Op basis van deze informatie geeft de analist trends, duiding en gefundeerde adviezen. Er is voor gekozen om de data-analist allereerst in te zetten binnen het sociaal domein. Als eerste resultaat hiervan zijn in de voorliggende programmarapportage sociaal domein diverse visualisaties opgenomen.

In een latere fase kijken we of de huidige, uitgebreide tekstuele rapportage Sociaal Domein (nog) meer in de vorm van visualisaties kan plaatsvinden en we de tekst hiermee tot een minimum kunnen reduceren.

1

Informatie voor Derden (IV3). Dit is een informatiesysteem. Hierin staat welke financiële informatie de gemeente, provincie en gemeenschappelijke regeling moet verstrekken. En op welke manier. De afnemers van deze financiële informatie zijn onder meer de financiële toezichthouder, de Europese Unie, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Bladzijde 3

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

2. WIE DOET WAT? Binnen het sociaal domein zijn meerdere organisaties actief om onze inwoners te ondersteunen. In tabel A brengen we in beeld met welke organisaties we te maken hebben en wat deze doen. Tabel A Organisatie GGD

Werkgebied Provinciaal

Taken (kort verwoord) Uitvoering geven aan taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid.

Veilig thuis (GGD)

Provinciaal

IJZ (GGD)

Provinciaal

SWVO

Regionaal (7 Oosterscheldegemeenten)

WIZ (GR de Bevelanden)

Regionaal (5 Oosterscheldegemeenten)

Advies en meldpunt Huiselijk geweld en kindermishandeling (onderzoek, advies, meldcode en radarfunctie). Inkopen en contracteren van jeugdzorg: beheer van contracten, verzamelen gegevens t.b.v. monitoring en verantwoording op productniveau. Backoffice beleid voor Wmo. Inkoop en betalingen woonvoorzieningen, rolstoelen, Regiotaxi, huishoudelijke hulp et cetera. Toegang voor werk, inkomen en Wmo-zorg.

SMWO

Regionaal (5 Oosterscheldegemeenten)

Maatschappelijk werk, cliëntondersteuning.

Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Borsele

Borsele

Gemeentelijk loket voor alle vragen over en het aanbieden van preventieve activiteiten rondom opvoeden en opgroeien, inclusief de toegang voor de jeugdzorg: intakes, kortdurende ondersteuning en toekennen van zorg door middel van beschikking.

VrijwilligersHuis

Borsele

College voor Zorg en Welzijn (CZW)

Provinciaal

Task Force Jeugd

Provinciaal

De gemeentelijke welzijnsorganisatie. Organisatie preventieve activiteiten, ondersteuning vrijwilligers et cetera. Beleid omtrent anti-discriminatie, huiselijk geweld, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Verantwoordelijk voor de gemeenteoverstijgende taken m.b.t. jeugdbeleid.

Bladzijde 4

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

3. ALGEMEEN SOCIAAL DOMEIN Actieplan, koersplan en maatschappelijke ontwikkelingen sociaal domein Actieplan en koersplan In 2020 is het actieplan Sociaal Domein vastgesteld (hierna: het actieplan). Vanuit het actieplan investeren we om de alsmaar stijgende kosten binnen het sociaal domein te beheersen. Dit doen we door te investeren in het voorliggende veld, in vroegtijdige signalering en in de toegang. Daardoor kunnen we de mate van de duur en de kosten van de zorg beheersen. Begin 2021 werd het al vrij snel duidelijk dat de geplande resultaten - zoals opgesteld in de baten- en kostenanalyse actieplan - niet realistisch waren. Mede door de coronacrisis is het actieplan - alsook de doorontwikkeling hiervan - in een ander daglicht komen te staan. Een en ander betekent dat we met dit programmaonderdeel zowel op het gebied van de doorontwikkeling (investering) als op de zogenaamde baten (directe resultaten) blijvend achterlopen. Het komt erop neer dat de realisatie langer zal duren. In uw raadsbijeenkomst van 8 juli 2021 stemde u in met de voorgestelde koers zoals beschreven in het Koersplan Sociaal domein Borsele (hierna koersplan). Het koersplan is ontstaan uit de gedachte (van uw gemeenteraad) om een verdiepingsslag te maken op het actieplan.

We onderzoeken of we maatregelen kunnen optekenen die net een stapje verder gaan: ‘buiten de gebaande paden’, onorthodox en soms ‘op het randje’. We zien het koersplan als een doorontwikkeling van de gekozen route. De stand van zaken actiepunten vanuit het actieplan hebben we als bijlage opgenomen. Jeugd Als we kijken naar de jeugdhulp zien we op papier nog geen effectieve daling in 2022. Ondanks de negatieve effecten op de kosten - die met name worden veroorzaakt door de (CAO)-stijgingen en twee extreem dure casussen - zien we inhoudelijk wel de eerste contouren van de bezuinigingen. Daarbij wordt een eerste tendens zichtbaar van stabilisatie en lichte daling van de kosten binnen de verschillende productcategorieën. Verder zien we een betere beheersing van het aantal cliënten, het soort en de duur van begeleidingstrajecten. Dit leidt op termijn tot een betere kostenbeheersing en een normalisatie van het kostenniveau. Doordat we zelf als organisatie en binnen de toegang meer inzetten op het voorliggende veld maken we minder externe kosten. Sinds maart 2022 hebben we vanuit het koersplan voor de complexe casussen intern een Consultatie- & RegieTeam (CRT) ingericht. Hierdoor krijgen we meer zicht op de zorgstapeling en kosten en wordt de samenwerking vanuit 1Gezin1Plan1Regisseur (1G1P1R) geïntensiveerd.

Dat zal zich in de nabije toekomst naar verwachting vertalen in de verkorting van de veiligheidsketen en de daarmee gepaard gaande doorlooptijden. Wmo Binnen de Wmo zijn we na de invoering van het abonnementstarief sinds 2020 - na een jarenlange daling van de huishoudelijke hulp - geconfronteerd met een explosieve stijging van de kosten. Om de kosten beheersbaar te houden hebben we diverse maatregelen genomen zoals beschreven in ‘Grip op de Wmo’. In 2022 zien we hiervan de eerste resultaten. De ‘gripmaatregelen’ en de op diverse onderdelen gewijzigde Wmo-verordening, zorgen voor meer grip op de toegang bij de maatwerkvoorzieningen Wmo. Het omvormen van maatwerkvoorzieningen op indicatie naar algemene voorzieningen, zoals de inloopvoorziening voor dagbesteding en het inzetten van welzijnsvoorzieningen, zijn hier voorbeelden van. We zien een voorzichtige afname of stabilisatie in de instroom in de Wmo-maatwerkvoorzieningen. Bij de 3e begrotingswijziging van het SWVO zien we dat terug in een voordeel van ongeveer € 450.000. Het nieuwe kabinet wil vanaf 2025 voor de huishoudelijke hulp naar een eerlijkere eigen bijdrage met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid van lage- en middeninkomens. Bladzijde 5

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Corona, energiecrisis, inflatie en oorlog in Oekraïne We hebben nog onvoldoende zicht op de effecten van de coronacrisis in de breedste zin. Pas de komende jaren zal de impact van de crisis op onze maatschappij mogelijk iets duidelijker worden. We zien op het moment dat veel jeugdigen kampen met psychische problemen en minder gelukkig zijn. Ook zien we een verzwaring in de jeugdzorgtrajecten die mogelijk met enige vertraging alsnog zullen doorwerken in de (financiële) cijfers. Dat uit zich vooral in een stijging van de kosten ‘jeugd GGZ’: complexer, zwaarder en langere doorlooptijden die we in de tussenrapportage IJZ-jeugdhulp in de cijfers terugzien. Ondanks dat we nog volop bezig zijn met het verwerken van de gevolgen van de coronacrisis zijn we alweer in een volgende crisis beland, die maakt dat de voorspelbaarheid van de zorg nog lastiger wordt. Na twee jaar coronacrisis kampen veel Nederlandse gezinnen en jongeren nu met een crisis die net zo veel of zelfs nog meer invloed heeft op het leven. De energie- en inflatiecrisis ten gevolge van de oorlog in Oekraïne raakt iedereen, dit kan grote gevolgen hebben voor de sociale weerbaarheid en financiële stress opleveren. De stijgende energieprijzen en de ongekend hoge inflatie zorgen ervoor dat veel mensen binnen onze gemeente niet meer rondkomen en onder de armoedegrens zakken.

Steeds meer inwoners worden geraakt in hun bestaanszekerheid en hebben hulp nodig. We zien nu al een grote stijging in de vraag naar ondersteuning rondom schulden. Dit legt een zware druk op onze kwetsbare inwoners met een laag inkomen en/of hoge lasten. We merken dit al in de vraag naar ondersteuning vanuit maatschappelijk werk in combinatie met de gemeentelijke schulddienstverlening en vroegsignalering. Het maatschappelijk werk heeft al een signaal afgegeven dat de wachtlijsten snel oplopen en de gevraagde hulp onvoldoende geboden kan worden. Nadat de coronapandemie al een groot effect had, zal de onzekerheid die de oorlog met zich meebrengt en de energie- en inflatiecrisis het aantal psychologische problemen nog verder doen toenemen. Het is bekend dat dit een directe relatie heeft met diverse angststoornissen en depressies die onvermijdelijk gevolgen hebben voor onze zorg.

GGD De GGD geeft uitvoering aan diverse taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gezien de wettelijke kaders en de omvang van dit taakveld, bieden we de bestuursrapportage 2022 van de GGD afzonderlijk van de rapportage sociaal domein aan. Binnen de rapportage sociaal domein benoemen we kort de algemene ontwikkelingen en lichten we twee onderdelen uitgebreid toe: - Inkoop van de jeugdhulp. - Veilig Thuis. In het begin van 2022 stonden veel werkzaamheden van de GGD nog in het teken van COVID-19 met de zogenaamde boostercampagne. Daarna kon de GGD gaan afschalen, maar bereidde zich ook weer voor om op te schalen in het najaar. De verwachting is immers dat COVID-19 weer oplaait. Behalve het blijvende effect van COVID-19 zijn de sociaal-maatschappelijke uitdagingen voor de GGD groot: de komst van vluchtelingen uit de Oekraïne, de instroom van asielzoekers en de toegenomen jeugdzorg. Bij deze thema’s ziet de GGD voor zichzelf een rol in preventie, vroegsignalering en tijdige interventies om (zwaardere) zorg te voorkomen. Ook het PFAS2-vraagstuk is van invloed op de werkzaamheden van de GGD. Er worden steeds meer (complexe) vragen van burgers en gemeenten ontvangen over milieu en gezondheid: over geluidsoverlast, PFAS, luchtverontreiniging, houtrook enzovoorts.

2

PFAS is de afkorting van poly- en perfluoralkylstoffen

Bladzijde 6

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Binnen het totaalprogramma Publieke Gezondheid krijgt de uitvoering van de werkzaamheden vorm via vier programmalijnen. I. In het kader van de programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en bescherming’ vaccineerde de GGD behalve voor COVID-19 - ook voor het apenpokkenvirus en het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Bij de reizigersvaccinaties is een redelijk herstel van de opbrengsten te zien. De GGD meldt ook meer meldingen van (latente) tuberculose (TBC). II. De programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ beslaat vooral de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Met een integrale benadering zet de GGD in op de bescherming, de bewaking en de bevordering van gezondheid van de jeugd. Door een hoog ziekteverzuim en het (toenemende) tekort aan jeugdartsen ligt er veel druk op deze dienstverlening. Daar waar mogelijk doet de GGD hierbij een beroep op ‘contactmomenten op afstand’. Daarnaast verzorgt de GGD diverse aanvullende diensten zoals het prenataal huisbezoek en het ‘huisbezoek 18 maanden'. De GGD verzorgt ook de ‘publieke gezondheid asielzoekers’ en reguliere JGZ aan niet-geregistreerde vluchtelingenkinderen. De schommelende stromen maken het moeilijk om de personeelscapaciteit daarop af te stemmen. III. De programmalijn ‘Sociale veiligheid’ omvat onder meer het Meld- en Adviespunt Bemoeizorg (MAB) en de forensische geneeskunde.

Bij het laatste is een groot tekort aan forensisch artsen. De Rijksoverheid heeft een noodmaatregel ingevoerd voor Zeeland: vier huisartsen mogen forensisch ondersteunen bij het uitvoeren van een eenvoudige lijkschouw. IV. De programmalijn ‘Algemeen’ is overkoepelend aan de drie inhoudelijke programmalijnen. Hierin zijn de verschillende gezondheidsmonitoren ondergebracht. In het najaar is een extra Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van start gegaan. Normaal gesproken voert de GGD deze monitor eens per vier jaar uit. Nu doet de GGD een extra meting waarbij ook wordt gekeken naar de gevolgen van de coronaperiode. Dit gebeurt in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Veilig Thuis Zeeland en toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het kabinet blijft huiselijk geweld en kindermishandeling bestrijden en voortbouwen op het versterken van de regionale aanpak. Het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) is vanaf juni 2022 opgegaan in het nieuwe programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (zie volgende paragraaf). Vanuit de verbindingstaken zijn er sinds juni 2022 twee vaste medewerkers vanuit veilig thuis aan onze gemeente verbonden, hierdoor kunnen alle professionals werkzaam binnen Borsele gebruik maken van hun expertise voor consultatie & advies. Eén van de medewerkers is ook als vast teamlid verbonden aan ons Borselse CRT. De professionals en burgers zijn steeds alerter op huiselijk geweld en kindermishandeling. Het aantal adviesvragen bij Veilig Thuis Zeeland is in de eerste helft van 2022 iets gestegen ten opzichte van 2021. De onderzoeken en vervolgdiensten kennen in het eerste halfjaar van 2022 een vergelijkbaar niveau als in 2021. De multiproblematiek in zaken blijft echter toenemen, wat een andere intensiteit van de ketensamenwerking vraagt. Veilig Thuis blijft zich extra inzetten om de wachtlijsten te minimaliseren en om continu te screenen op urgentie. Acute situaties van onveiligheid worden altijd direct opgepakt. Ondanks de hoge werkdruk zijn de medewerkers erin geslaagd de ontstane wachtlijst te beperken.

Bladzijde 7

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Programma toekomstscenario kind– en gezinsbescherming Binnen dit programma wordt gewerkt aan het verbeteren van de hulp aan en bescherming van gezinnen waar sprake is van onveiligheid of een ontwikkelingsbedreiging van het kind. Hierbij wordt ingezet op de vereenvoudiging van de huidige jeugdbeschermingsketen. De lokale teams krijgen een belangrijke, constante rol in het helpen en bijstaan van het gezin zodat beter en sneller passende hulp kan worden geboden. Het lokale team is een belangrijk onderdeel in het Toekomstscenario vanwege het doel om de zorg en ondersteuning dicht bij een gezin of huishouden te organiseren. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de rechtsbescherming en cliëntondersteuning alsook op het implementeren en versterken van het systeemgericht werken (gericht op alle leden van het gezin/huishouden). In september is overigens formeel vastgesteld dat de doelgroep van het Toekomstscenario breed is, namelijk van 0 tot 100 jaar. Het gaat dus niet alleen om gezinnen met kinderen, maar ook om huishoudens zonder kinderen. Proeftuin Vaart in Veiligheid De Zeeuwse proeftuin Vaart in Veiligheid is één van de proeftuinen in Nederland die zijn aangesloten bij het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. De vervolgstappen worden momenteel nog uitgewerkt.

Aandachtspunt voor de uitwerking is hoe de werkzame elementen uit het beleid voor huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) hierin meegenomen worden.

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland Eén van de basistaken van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten Zorg In Natura (ZIN) voor de jeugdhulp aan de inwoners van de dertien Zeeuwse gemeenten. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de toeleiding van jeugdigen naar deze hulp en de ondersteuning via hun toegangs- of gebiedsteams.

Inkoopbeleid De belangrijkste doelstelling van de sinds 2020 geldende nieuwe inkoopstrategie is het beheersbaar maken van het zorgaanbod door het stimuleren van samenwerking en schaalgrootte op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Er zijn samenwerkingsverbanden geformeerd in meerdere percelen die diverse sectoren binnen de jeugdhulp omvatten: J-GGZ3, Jeugd & Opvoeding (J&O) en Licht Verstandelijk Beperkten (LVB). Hierdoor kunnen we intersectorale hulp bieden en zullen overdrachten/schakels aanzienlijk verminderen. In het najaar 2022 starten we een onderzoek naar de hiaten en verbeterpunten in het zorglandschap: in verband met een nieuwe aanbestedingsronde In samenwerking tussen de IJZ en de Zeeuwse gemeenten is een tweetal monitors ontwikkeld. Naast de ‘Grip op Jeugd’-monitor ontvangen we sinds 2021 maandelijks een financiële rapportage van IJZ. Hierdoor hebben we meer grip op de kostenontwikkeling. Binnen onze huidige capaciteit en mogelijkheden kijken we waar we de gegevens kunnen ontsluiten om onze werkprocessen te verbeteren. Dit is onderdeel van het groter geheel van data-gedreven werken binnen Borsele.

Transformatie zorg voor jeugd (algemeen) Onder begeleiding van de programmamanager Jeugd werken we in Zeeland nauw samen met de zorgaanbieders en -partners om de doelstellingen van de transformatie te realiseren. Dit doen we aan de hand van de vijf actielijnen die vanuit het programma ‘Zorg voor jeugd’ zijn vastgesteld. De verantwoordelijk portefeuillehouders hebben - gezien de tijdsdruk voor het opstellen van een nieuw programma en in afwachting van de hervormingsagenda - besloten de huidige transformatieagenda met een jaar te verlengen. 3

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)

Bladzijde 8

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Hervormingsagenda De Hervormingsagenda is de start van een nieuwe fase van de hervorming van het jeugdstelsel en zal minimaal tot en met 2028 doorlopen. De uitspraak van de Commissie van Wijzen (mei 2021) blijft gelden als uitgangspunt, inclusief de daarin genoemde interbestuurlijke verhoudingen, maatregelen, de vastgestelde financiële reeksen en de instelling van een onafhankelijke deskundigencommissie voor de monitoring van de uitvoering. Om dit te kunnen realiseren hebben Rijk en gemeenten elkaar nodig. De hervormingsagenda kent twee gekoppelde doelen: - Een betere en tijdige jeugdzorg op de juiste plaats en voor elk kind (en het gezin) dat dit nodig heeft. - Een betaalbaar en houdbaar stelsel ook op de lange termijn.

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio Het SWVO voert namens de zeven Oosterschelderegio-gemeenten taken uit binnen het sociaal domein op het gebied van zorg & gezondheid, voorzieningen Wmo, jeugd, volwasseneneducatie, cultuur & bibliotheek en leerlingenvervoer. De voornaamste taken zijn het inkoopbeleid en de contractering. De besluitvorming in het bestuur wordt voorbereid in ambtelijke werk- en projectgroepen voor de verschillende thema’s. Het managementoverleg van de hoofden welzijn en zorg van de deelnemende gemeenten, heeft hierbij een coördinerende rol. Aan de hand van de halfjaarcijfers 2022 en de Business Intelligence (BI) is een inschatting gemaakt van de werkelijke kosten per gemeente tot en met het eind van het jaar. Deze cijfers kunnen natuurlijk nog afwijken van de werkelijke kosten aan het eind van het jaar. De verwachte cijfers 2022 zijn ook opgenomen in de 3e begrotingswijziging 2022.

Project ‘Grip op de Wmo’ van Berenschot Vanuit het project ‘Grip op de Wmo’ wordt een overdrachtsdocument opgeleverd met interventies en de mate waarin deze bijdragen aan het beperken van de instroom en het beperken van de kosten. Ontwikkelde interventies worden langs een ‘meetlat’ gelegd die bestaat uit diverse afwegingsfactoren. Zo wordt beoordeeld van welke maatregel meerwaarde verwacht wordt, waardoor keuzes gemaakt kunnen worden door de afzonderlijke gemeenten om iets wel/niet in te voeren. Zowel regionaal als lokaal per gemeente worden al interventies uitgewerkt en uitgevoerd die effect hebben op de instroom en daarmee op de Wmo-uitgaven. De indicatieloze dagbesteding (inloopvoorzieningen) en de duidelijke kaders in de Wmo-verordening rondom bijvoorbeeld woningaanpassing of verhuizen zijn daar voorbeelden van. De huidige (voorzichtige) stagnatie in de groei van het aantal maatwerkvoorzieningen is een samenspel van allerlei factoren, waaronder het vergrote bewustzijn (normalisatie en schaarste) en daarmee de handelwijze van toegangsmedewerkers. De ingezette communicatiecampagne over normaliseren ‘Bedankt dat je helpt!’ droeg hieraan bij. De effecten van de ingezette specifieke interventies vanuit ‘Grip op de WMO’ zullen vanaf nu langzaamaan zichtbaar worden. De zichtbare effecten van de kanteling naar het voorliggend veld zal enkele jaren duren.

Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ GR de Bevelanden afdeling Werk, inkomen en zorg (WIZ) geeft uitvoering aan de toegang tot Wmomaatvoorzieningen en diensten. Daarnaast geeft de GR invulling aan beleid en uitvoering van de Participatiewet. De organisatorische ontwikkelingen hebben we opgenomen de paragraaf ‘Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken’.

Bladzijde 9

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 Inleiding Per 2017 heeft het Rijk de indeling voor de IV3-categorieën veranderd. We rapporten de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen per IV3-taakveld.

| 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie VrijwilligersHuis Vanuit ons VrijwilligersHuis zetten onze welzijnsmedewerkers sterk in op sociale samenhang, wijkopbouw en preventie. Zoals in het koersplan beschreven zijn we gestart met een nieuwe koers: ‘Welzijn nieuwe stijl’. We zetten nu vooral in op vraaggerichte ondersteuning. Welzijn op recept is één van de methoden die we daarvoor inzetten zoals ook beschreven onder ‘maatschappelijke activering’. We zetten de huisbezoeken gericht in en zien dat dit werkt. De welzijnswerker is de verbinder naar de juiste ondersteuning. Ook het wijkgericht werken krijgt goed vorm. De welzijnswerkers worden goed gevonden door de inwoners, door de actieve vrijwilligersgroepen in de dorpen maar ook door onze zorgpartners. Om hiervoor capaciteit te creëren versterkten we per oktober 2022 de ondersteuning voor de welzijnswerkers. De welzijnswerkers werken nauw samen met toegangsmedewerkers Jeugd en Wmo en worden regelmatig in casussen betrokken door onze procescoördinatoren, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van GGZ-problematiek en of overlast voor de omgeving. Maar ook voor eenvoudige hulpvragen waar vrijwilligers voor ingezet worden.

Vrijwilligerswerk Onze Borsele voor Elkaar-welzijnsmedewerkers hebben goede persoonlijke contacten met de vrijwilligersgroepen in ‘hun’ dorpen. Het inzetten van een welzijnswerker als ‘gezicht van het dorp’ werkt goed. Het werven van nieuwe vrijwilligers doen we zoveel mogelijk via het onlinedienstenplatform, maar ook via onze sociale contacten in de dorpen lukt het bijna altijd om in de vraag te voorzien. We merken een verschuiving in de taken van vrijwilligers. Er wordt vaker een beroep gedaan op vrijwillige ondersteuning door onze zorgpartners. Dat is een goede ontwikkeling en vraagt tegelijkertijd meer begeleiding en opleiding van de vrijwilligers door welzijnswerkers. Dit vanwege het risico dat de problematiek of ondersteuning de draagkracht van een vrijwilliger overstijgt. We boden mantelzorgondersteuning door in te zetten op drie pijlers, te weten: - Het in beeld brengen (en registreren) van onze mantelzorgers. - Het ondersteunen van mantelzorgers. - Het waarderen van mantelzorgers. Opnieuw benaderden we al onze geregistreerde mantelzorgers zodat we telefonisch in contact kwamen met ze voor een luisterend oor of een huisbezoek-afspraak.

Bladzijde 10

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Maatschappelijke activering De welzijnsmedewerkers werken preventief samen met de sociale netwerken in het dorp. Regelmatig worden zij benaderd met signalen van zorg en voor leefbaarheidsvragen of ideeën voor een burgerinitiatief. Zij ondersteunen de inwoners of werkgroepen in de realisatie van hun initiatief. We werkten samen met de vrijwilligersorganisaties of groepen in de dorpen. Samen werkten we aan ontmoeting door de activiteiten weer te herstarten: na een periode van COVID-19 blijkt dit niet vanzelf te gaan. Rondom de ‘Week van de eenzaamheid’ organiseerden we gezamenlijke lunches en ontmoeting. In 2022 startte de samenwerking met alle vier de huisartsenpraktijken voor Welzijn op recept. De samenwerking en doorverwijzingen blijken van meerwaarde. Welzijnswerkers activeren de hulpvragers door gesprekken met ze te voeren en te zoeken naar passende ondersteuning of activiteiten in hun eigen omgeving. Eenzaamheid is vaak de onderliggende oorzaak van de problematiek.

Bladzijde 11

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Seniorenraad De Seniorenraad Borsele kon dit jaar gelukkig weer allerlei educatieve en culturele activiteiten organiseren. Een voorbeeld daarvan was een informatiebijeenkomst over de energietoeslag, waar zij ook aandacht besteden aan de folder gericht op senioren over inkomensregelingen. Ook vierden zij alsnog hun 20-jarig bestaan met een theatervoorstelling in de Jeugdhoeve in ’s Heerenhoek en organiseerden zij de jaarlijkse zomeractiviteiten. Dit om voor de senioren in de zomermaanden – als de familie veelal op vakantie is en de reguliere activiteiten vaak stilliggen – toch laagdrempelige activiteiten aan te bieden. De activiteiten waren een groot succes.

Wmo-raad (sociaal domein breed) De Wmo-raad heeft zich met verschillende thema’s beziggehouden, waaronder een advies over het actieplan sport, bewegen en gezondheid (Meebewegen). Ook hielden zij een themadag waar zij het werkplan voor de komende periode vaststelden. Samen met de andere adviesraden woonden zij een sessie bij over de conceptnota ‘Participatie’ waar zij in gesprek gingen met het college van burgemeester en wethouders.

Uitvoering jeugdnota & jongerenraad De jeugd- en jongerenwerker begeleidde de JongerenRaad bij het ondersteunen en organiseren van activiteiten en neemt deel aan diverse lokale projecten met betrekking tot de doelgroep jeugd. Afgelopen jaar hebben we gemerkt dat het steeds lastiger wordt voldoende leden te rekruteren voor de JongerenRaad. We bezinnen ons of de huidige vorm van jongerenparticipatie nog steeds passend is en voldoet aan de behoeften en leefwereld van onze Borselse jeugdigen. Sinds enige tijd zochten we naar de juiste invulling voor de aanpak van overlastgevende jeugd. Hiervoor stelden wij samen met het team Veiligheid het plan ‘Integrale aanpak jeugdgroepen, van preventie tot repressie’ op. Onderdeel van deze integrale aanpak is het ontwikkelen van een jeugdpreventieteam met een aantal thema’s, zoals: - De overgang van 18- naar 18 +. - Gezinsondersteuning. - Activering jongeren. - Individuele begeleiding van jeugdigen zonder indicatie. Om bovenstaande vorm te geven hebben we gekeken naar een herverdeling van taken binnen ons huidige jeugd- en jongerenwerk en welzijnswerk. We huren voor twee jaar een opbouwstraathoekwerker in bij het SMWO (16 uur per week).

Bladzijde 12

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Nieuwkomers Het huisvesten van statushouders is belegd bij GR de Bevelanden WIZ. De meest recente cijfers van 2022 laten onderstaand beeld zien. De realisatie ligt hoger dan de taakstelling.

| 6.2 | Wijkteams We blijven uitgaan van het principe dat investeren in de preventieve en voorliggende voorzieningen – ofwel vroegsignalering - de problematiek mogelijk minder groot kan laten worden. Waar eerst vooral geïnvesteerd werd in het verhelderen van de vraag van de klant en het toeleiden naar de juiste zorg, verleggen we al enige tijd de aandacht naar het preventief en outreachend werken4. Deze visie dragen we uit naar al onze ketenpartners. We verwachten dat zij ook vanuit deze visie werken en dat zij bij zorgbehoefte eerst goed kijken naar de mogelijkheden binnen onze voorliggende voorzieningen, het netwerk en de eigen kracht van de klant. Zo proberen we te normaliseren en tegelijkertijd de toenemende druk op de financiën te verminderen.

Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken We hebben de afgelopen periode gewerkt aan de totstandkoming van een sociaal gebiedsteam waarbij de toegang tot zorg en ondersteuning voor jeugdhulp, Wmo, participatie en welzijn zijn geïntegreerd in een frontoffice die lokaal is gesitueerd. De backoffice wordt en blijft gedeeltelijk centraal georganiseerd (GR de Bevelanden WIZ/SWVO/IJZ). Nu de toegang Wmo gebiedsgericht is vormgegeven, wordt ‘ontschot’ werken een meer natuurlijke manier van werken. De toegangsmedewerkers en het welzijnswerk weten elkaar steeds beter te vinden. We organiseerden een drie daagse cursus voor alle toegangsmedewerkers om ‘fris te kijken’. Door de methode van de omgekeerde toets wordt een hulpvraag bekeken vanuit de oplossing in plaats van deze langs de meetlat van de verschillende verzuilde wetten te leggen. Door het samen ‘doorleven’ van een hulpvraag komt er meer begrip voor de behoefte vanuit de klant, maar ook voor de belemmeringen die de toegangsmedewerkers ervaren vanuit hun wettelijke kaders vanuit Jeugd, Wmo en Participatie. Een goede start voor een omslag in ‘ontschot’ denken. 4

Outreachend werken is een koepelterm voor ondersteuning buiten de eigen organisatie en binnen de leefwereld van maatschappelijk kwetsbare mensen. Het gaat om een actieve manier van contact leggen met mensen die daar niet altijd zelf om vragen. Outreachers gaan aan de slag op straten en pleinen, in huiskamers of in andere organisaties of instellingen. Bron: Sociaal.Net

Bladzijde 13

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Het VrijwilligersHuis (welzijn) is sinds januari 2022 gesitueerd in het gemeentehuis, naast het CJG. Ook zijn de klantmanagers WIZ lokaal komen te werken. In februari 2022 hebben we een bijeenkomst georganiseerd waarmee we het officiële startsein hebben gegeven voor de verbeterde samenwerking. De eerste signalen over het gebiedsgericht werken, zijn positief: medewerkers geven aan dat de lijntjes korter zijn en er meer effectief en kwalitatief beter, domeinoverstijgend overleg plaats vindt. Het herinrichten van de (brede) toegang tot zorg en ondersteuning zal de komende periode nog verder vorm krijgen.

Centrum voor Jeugd en Gezin De ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein en de hiermee gepaard gaande uitdagingen vragen om professionals die zich in dit brede veld kunnen bewegen en hier de kennis, deskundigheid, beroepshouding en vaardigheden voor hebben. De afgelopen jaren hebben we het CJG dusdanig ingericht dat we kunnen inspelen op de vraag en behoefte van gezinnen, zorgaanbieders en partners in het voorliggend veld. Zoals beschreven in het actieplan werken we niet langer op basis van ‘recht op zorg’ maar gaan we uit van de eigen mogelijkheden van onze jeugdigen en gezinnen. Dat vraagt een nieuwe manier van denken en doen met daarbij veel ruimte voor de professional, met aandacht voor het kostenaspect van bepaalde interventies bij de toewijzing van zorg. Bij een verzoek voor jeugdhulp wordt eerst gekeken naar de achterliggende behoefte van de vraag en niet direct jeugdhulp aangereikt. Daarbij staat de eigen verantwoordelijkheid voorop, zetten we de kracht van de jeugdige en zijn of haar ouders in en wordt gewerkt vanuit vertrouwen. Het CJG bestaat uit professionals die deel uitmaken van drie uitvoerende teams. De afgelopen periode hebben we de taken en rollen nader uitgewerkt en beschreven. Ieder team heeft specifieke specialismen op het gebied van ketensamenwerking en inhoudelijke ondersteuning van gezinnen en jeugdigen.

Tussen de teams wordt nauw samengewerkt bij op- en afschalen. We treden naar buiten als één CJG.

Maatschappelijk werk en onafhankelijke cliëntondersteuning SMWO beweegt mee met wat er in de wereld om ons heen gebeurt. De decentralisatie van taken naar de gemeenten op het gebied van bijvoorbeeld jeugd, maatschappelijke opvang, statushouders en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) heeft invloed op het dagelijks werk. SMWO ziet een toename van kwetsbare groepen in de samenleving alsook meer complexe problematiek. Dit resulteert in meer aanvragen: zowel bij de Sociaal Juridische Dienstverlening maar ook voor intensievere trajecten zoals AMW (Algemeen Maatschappelijk Werk) en OCO (Onafhankelijke Cliëntondersteuning). Vanuit het VrijwilligersHuis zijn momenteel vijf opgeleide vrijwilligers actief. In verband met de wens om meer inzicht te krijgen in de besteding van middelen en de effectiviteit van beleid, is in de afgelopen periode samen met SMWO gekeken naar de huidige verantwoordingswijze. De wensen zijn vertaald naar een nieuwe wijze van verantwoording op kwaliteit en kwantiteit. In toekomstige rapportages is hiervan het resultaat terug te zien.

Team Jeugd- en Gezinsondersteuning Het team Jeugd- en Gezinsondersteuners (voorheen opvoedcoaches/jeugdondersteuners) biedt laagdrempelige en kortdurende (opvoed)ondersteuning aan gezinnen en jeugdigen. Het gaat veelal om lichte ondersteuningsvragen. De afgelopen jaren hebben we gemerkt dat de behoefte aan ondersteuning door deze discipline groot is. Zij worden veelvuldig benaderd door de genoemde ketenpartners en niet in de laatste plaats door ouders zelf. Deze inzet heeft erin geresulteerd dat diverse gezinnen met kortdurende ondersteuning weer verder konden en niet terecht zijn gekomen in de hulpverlening. Naast kortdurende (opvoed)ondersteuning investeert het team in zichtbaarheid van het CJG, door laagdrempelig contact met onder andere scholen, kinderopvang en huisartsen.

Bladzijde 14

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Door de samenwerking hebben we eerder afstemming bij hulpvragen, waarmee we voorkomen dat passende zorg en ondersteuning later dan gewenst wordt ingezet. We hebben een stroomschema gemaakt waardoor zowel medewerkers van scholen als kinderopvangorganisaties weten wie zij kunnen benaderen met specifieke vragen. We zien dat deze investering zich langzamerhand begint terug te verdienen.

Samenwerking met huisartsenpraktijken De afgelopen jaren hebben we de samenwerking met huisartsen op verschillende manieren versterkt en geïntensiveerd. Dit heeft geresulteerd in een (meer) systeemgerichte benadering van de hulpvraag, die alle partijen (zowel hulpvrager, als huisarts als gemeente) veel voordelen biedt. We zien steeds vaker dat de huisarts ervoor kiest de bredere vraagverheldering via de gemeentelijke toegang te laten lopen. De lopende pilots binnen twee huisartspraktijken in Heinkenszand (‘Heukels’ en ‘De Drieweg’) zijn ingebed in ons regulier aanbod. Daarbij is er een intensieve samenwerking tussen de huisartsen en de jeugd- en gezinsondersteuners. Helaas heeft de opvolging van de pilot met de praktijkondersteuner huisarts jeugd (POHJ) in ‘s-Gravenpolder nog niet plaatsgevonden. De eerdergenoemde samenwerking met de Zeeuwse Huisartsen Coöperatie (ZHCo) op het gebied van de POHJ sluit op dit moment helaas niet aan bij de ontwikkelingen binnen Periscaldes/ZHCo. In het najaar kijken we samen met de huisartsenpraktijk ‘Zorg op zak’ naar een andere invulling.

Bladzijde 15

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Toegangsteam Jeugd We hebben het Toegangsteam Jeugd zo breed mogelijk ingericht. Naast de Jeugd- en Gezinsprofessionals maken professionals vanuit het maatschappelijk werk (SMWO), een jeugdverpleegkundige (GGD Zeeland) en een psycholoog (Emergis) ook deel uit van het team. Zij zorgen voor verbinding met het voorliggend veld en brengen specifieke expertise mee. Gezinnen kunnen met opvoed- en opgroeivragen - groot en klein - terecht bij het CJG. Op basis van een brede vraagverheldering, besluit het Toegangsteam tot kortdurende hulpverlening (eigen inzet), toeleiding naar het voorliggend veld geïndiceerde zorg, monitoring en/of zorgcoördinatie. Door een goede analyse en het tijdig inzetten van de ondersteuning voorkomen we dat niet-passende hulpverleningstrajecten worden ingezet en/of worden afgewend. We zien dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van de inzet van kortdurende hulpverlening door het team en er regelmatig wordt doorverwezen naar het voorliggend veld. Daarnaast zijn de professionals van het Toegangsteam steeds vaker betrokken bij het monitoren en op- en afschalen van geïndiceerde jeugdhulp, bijvoorbeeld bij verlengingen. We ondersteunen zorgaanbieders met onze kennis van het voorliggend veld en kijken samen naar mogelijkheden die passen bij onze visie.

Bladzijde 16

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

Consultatie- en RegieTeam De afgelopen jaren hebben we binnen de gemeente Borsele geëxperimenteerd door enkele medewerkers van het maatschappelijk werk (SMWO) en medewerkers van een gecertificeerde instelling (GI) gezamenlijk verantwoordelijk te maken voor het uitvoeren van bepaalde casuïstiek binnen de preventieve jeugdbescherming ofwel intensieve vrijwillige hulp (drang). Het gaat hier om het proces van hulp en zorg verlenen in het vrijwillige kader van de jeugdzorg, waarbij de jeugdprofessional gradueel meer invloed uitoefent, meer verantwoordelijkheid neemt en daarmee steeds intensiever hulp en zorg verleent én tegelijkertijd de vrijwilligheid van de hulp garandeert. Ons lokaal experiment is tot oktober 2020 naar grote tevredenheid uitgevoerd en begin 2021 overgegaan in de pilot ‘Vaart In Veiligheid’ (ViV). In het Koersplan is vervolgens voorgesteld om dit experiment lokaal structureel in te vullen. In december 2021 heeft uw raad hiermee ingestemd, waarna we in maart 2022 zijn gestart met het CRT Borsele.

Het team bestaat uit één gespecialiseerde jeugd en gezinsprofessional aangevuld met twee gespecialiseerde maatschappelijk werkers voor kortdurende hulpverlening en/of casusregie, het team wordt ondersteund door een medewerker vanuit JB West (GI) en veilig thuis en een gedragswetenschapper, waarbij zij kunnen rekenen op de juiste expertise bij complexe (veiligheid) casuïstiek. De eerste resultaten laten zien dat het team veelvuldig consulatie- en adviesvragen krijgt, waarna een professional zelf verder kan met de hulpverlening. Daarnaast trekken de CRTmedewerkers regelmatig samen op met de al betrokken hulpverleners. Daardoor wordt de veiligheid binnen een gezin geborgd en wordt voorkomen dat de situatie escaleert. We zien hierdoor al een afname van het aantal casussen dat wordt opgeschaald naar de jeugdbeschermingstafel. Bladzijde 17

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Naast de eerdergenoemde werkzaamheden voert het CRT ook dossieranalyse uit, met als doel de al ingezette jeugdhulp te evalueren (procesverloop) en te komen tot passende besluitvorming over de toekomstige inzet van zorg. Naast de lokale invulling volgen we nauwgezet de ontwikkelingen van het toekomstscenario kind- en gezingsbescherming en de proeftuin Vaart in Veiligheid zodat we hier snel en adequaat op in kunnen spelen met ons lokale team.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.2. Het betreft de periode 2017 tot en met 2022. Voor het jaar 2022 betreft het de lasten op basis van de begroting 2022, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

Bladzijde 18

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

| 6.3 | Inkomensregelingen BUIG (Wet bundeling uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten) Uit het budget BUIG betalen we de algemene bijstand, IOAW, IOAZ en de bijstand voor starters in het kader van het Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ). De prognose laat een voordelig saldo zien voor het programma Werk & Inkomen. We hebben dit gedetailleerd geduid in de gemeentelijke programmarapportage. Het aantal uitkeringen is licht gedaald naar 1.406 uitkeringen. De instroom over 2022 bedraagt tot en met het 2e kwartaal 222 uitkeringen en de uitstroom 257. De cijfers zijn voor de vijf Bevelandse gemeenten.

Minimabeleid en inkomensondersteuning Tezamen met de Bevelandse gemeenten vervullen we onze rol als vangnet voor inwoners met een laag inkomen, die niet of moeilijk kunnen rondkomen. We hebben ons minimabeleid ingericht om mensen, ondanks een laag inkomen, mee te laten doen en een toekomst te bieden. In 2022 en 2023 hebben we de taak om een energietoeslag van € 1.300 uit te keren aan huishoudens met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. In samenwerking met GR de Bevelanden treffen we ook aanvullende maatregelen om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten. Hieronder benoemen we de aanvullende maatregelen die worden genomen: - Energietoeslag | In oktober 2022 is de energietoeslag landelijk opgehoogd van € 800 naar € 1.300. De inkomensgrens is in de Bevelanden verruimd van 120% naar 130% van de bijstandsnorm, waardoor meer huishoudens ondersteuning krijgen. Ook is de energietoeslag beschikbaar gesteld aan meer doelgroepen, waaronder inwoners met een schuldtraject en studenten. - Extra inzet op vroegsignalering schulden | Sinds de zomer zien we een stijging van het aantal betalingsachterstanden van vaste lasten. We krijgen deze signalen van onze vroegsignaleringpartners zoals energieleveranciers, zorgverzekeraars, waterbedrijven en woningcorporaties. We hebben afgesproken om het traject voor de aanpak van vroegsignalering over de afgelopen 1,5 jaar te evalueren.

Het voorstel over (het vervolg op) de evaluatie zit in het begin van het besluitvormingstraject. Samengevat luidt het voorstel om de huidige aanpak van de vroegsignalering van schulden structureel te maken. Daarbij is extra capaciteit nodig om de mensen met betalingsachterstanden te helpen, op een manier die recht doet aan de uitgangspunten van vroegsignalering. - Extra inzet op communicatie | We ondernemen diverse acties op het bekend en toegankelijk maken van onze bestaande minimaregelingen, bij de inwoners van de Bevelandse gemeenten. We zetten in op extra communicatie om de minimaregelingen extra onder de aandacht te brengen. Zo willen we bewustwording creëren, schaamte wegnemen, drempels verlagen en grotere problemen voorkomen. We gaan met onze samenwerkingspartners van het Bevelandse Platform Armoede in gesprek om te kijken hoe we inwoners kunnen bereiken die verder van de gemeenten afstaan, omdat we juist voor hen veel kunnen betekenen. Door mensen vroegtijdig onze hulp aan te bieden, proberen we te voorkomen dat inwoners dieper in de schulden terechtkomen en de bestaanszekerheid zoveel mogelijk te waarborgen. - We sluiten aan bij de Bevelandse werkgroep energiearmoede | Vanuit het armoedebeleid zijn we aangesloten bij de werkgroep energiearmoede. Vanuit die hoek willen we ervoor zorgen dat duurzaamheidsmaatregelen en financiële hulp op elkaar aansluiten.

- We voeren een minima-effectonderzoek uit | In oktober 2022 zijn we gestart met een minimaeffectonderzoek. We onderzoeken het effect van onze minimaregelingen. Het doel is om inzicht te krijgen in het bereik van onze minimaregelingen. Zijn er eventuele dubbelingen of hiaten? En hoe zorgen we dat het beleid goed aansluit bij de behoeften van de doelgroep en de beschikbare financiële middelen? De resultaten van het onderzoek worden eind december 2022 verwacht, waardoor we in het voorjaar 2023 verbetervoorstellen kunnen doorvoeren. Bladzijde 19

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele -

Brochure inkomensregelingen | We hebben een flyer over onze inkomensregelingen huis-aanhuis laten bezorgen. Deze is ontwikkeld door ons VrijwilligersHuis in samenspraak met de Seniorenraad Borsele en WIZ. In de brochure leggen we kort uit welke inkomensregelingen we hebben, waar deze voor bedoeld zijn en waar deze kunnen worden aangevraagd. De brochure is bedoeld voor de ouderen-doelgroep. Bij al deze regelingen wijzen we de inwoners ook op het inschakelen van onze zogeheten ‘Vrijwillige Thuisadministratie’. Dit zijn vrijwilligers die helpen met het (digitaal) invullen van formulieren of het aanvragen van een vergoeding.

Armoedebestrijding en schulddienstverlening Per 1 januari 2021 is de Kadernota Armoede & Schulden (‘Leven zonder (geld)zorgen’) door uw raad vastgesteld. Over de uitwerking van de kaders hebben de gemeenten en WIZ afspraken gemaakt voor een periode van vier jaar. Voor de uitvoering van de schuldhulpverlening hebben we naast de kaders uit de Kadernota ook te maken met de kaders uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). De Wgs is per 1 januari 2021 gewijzigd. Als gevolg van de wijziging zijn er meer mogelijkheden voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten en betrokken partijen. Het doel is om de inwoners met problematische schulden te ontzorgen en de snelheid van schuldhulpverlening te bevorderen. WIZ geeft hieraan inhoud door middel van het uitvoeren van Vroegsignalering. Hierover heeft begin 2021 besluitvorming plaatsgevonden. Vanaf april 2022 wordt een energietoeslag in verband met stijgende energiekosten verstrekt als categoriale bijzondere bijstand. Op 10 maart 2022 is door uw raad het Plan Schulddienstverlening 2022-2025 vastgesteld. Voor de uitvoering van ons armoedebeleid subsidiëren we verschillende partijen, zoals de stichting Leergeld Kinderen, de Voedselbank, de Kledingbank en het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Sinds 2022 zijn we ook aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur.

Voor minima kan het verlagen van de drempel tot deelname aan sport, zingeving, gezonde leefstijl en cultuur een preventieve werking hebben. Het beroep op het declaratiefonds wordt meestal voor andere dringende benodigdheden gebruikt zoals een fiets, een wasmachine of koelkast.

| 6.4 | Begeleide participatie Betho Gemeenschappelijke regeling De Betho (hierna: De Betho) biedt werkgelegenheid onder aangepaste omstandigheden aan mensen met een beperking. De Betho geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Ook voert ze re-integratieactiviteiten en gesubsidieerde arbeid uit voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Bladzijde 20

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

| 6.5 | Arbeidsparticipatie Uitvoering Participatiewet De participatiewet wordt uitgevoerd door GR de Bevelanden WIZ. Op basis van deze wet kunnen mensen een beroep doen op een uitkering voor levensonderhoud. De afdeling WIZ begeleidt deze uitkeringsgerechtigden waar mogelijk richting de arbeidsmarkt, zodat zij zelf weer in de kosten van hun levensonderhoud kunnen voorzien. Bij toeleiding naar werk gaat de voorkeur uit naar duurzame arbeidsparticipatie (minimaal 6 maanden), maar ook tijdelijke plaatsingen op betaald werk zijn waardevol. Het werkgeversservicepunt (WSP) bemiddelt werkfitte kandidaten, die behoren tot de gemeentelijke doelgroepen, is verantwoordelijk voor de werkgeversdienstverlening en participeert in de arbeidsmarktregio. Een jobhunter (werkbemiddelaar) is gestart in het Zeeuws team als onderdeel van ‘Aan de slag in Zeeland’. Dit team bestaat uit jobhunters en jobcoaches afkomstig van het UWV, GR de Bevelanden, Orionis Walcheren, gemeente Schouwen-Duiveland en het werkservicepunt Zeeuws-Vlaanderen. Deze samenwerking is succesvol en leidt tot plaatsingen, maar ook tot het delen van elkaars netwerk en het leren van elkaar.

Leefgeld Oekraïners Op grond van de ‘Regeling opvang ontheemden Oekraïne’ komen Oekraïense vluchtelingen in aanmerking voor een toelage voor de kosten van levensonderhoud. Dit hebben we belegd via de GR de Bevelanden. Deze toelage staat bekend als het zogenaamde ‘leefgeld’. In de raadsvergadering van 3 november 2022 is de afzonderlijke ‘rapportage Leefgeld’ aan u aangeboden. Zie deze verwijzing: https://borsele.raadsinformatie.nl/document/11940692/1/6_5+Rapportage+Leefgeld+Oekrainers

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.5. Het betreft de periode 2017 tot en met 2022. Voor het jaar 2022 betreft het de lasten op basis van de begroting 2022, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

Bladzijde 21

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

| 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo) We investeren intensief in het verbinden van de lokale netwerken en de voorliggende voorzieningen met de toegang voor de Wmo en de jeugdhulp door gebiedsgericht te werken. Zoals ook beschreven bij de paragraaf ‘Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken’. Ook communiceerden we over normalisering met een Oosterschelderegio-brede voorlichtingscampagne ‘Bedankt dat je helpt!’. Daarnaast scherpten we de kaders van de Wmo-verordening aan voor de toegang tot de Wmomaatwerkvoorzieningen. De inkoop en de betalingen van de Wmo-voorzieningen zijn een taak van het SWVO. Zij doen de betalingen voor de trapliften, de Regiotaxi, de hulp bij het huishouden, de hulpmiddelen voor vervoer en de begeleiding.

Wmo-vervoer (Regiotaxi) Na het opheffen van alle coronamaatregelen in de Regiotaxi in maart 2022 is het aantal cliënten dat gebruik maakt van de Regiotaxi weer gestegen. In het 2e kwartaal 2022 is het aantal ritten nagenoeg weer op het niveau van vóór corona. Daardoor zijn de kosten - regionaal gezien - licht gestegen ten opzichte van de 2e begrotingswijziging 2022. Lokaal zijn de kosten van de Regiotaxi voor de gemeente Borsele gedaald ten opzichte van de 2e wijziging. In de 3e begrotingswijziging 2022 is hiermee rekening gehouden. Komend halfjaar zal meer duidelijkheid gegeven kunnen worden over de oorzaak hiervan.

Financieel In de onderstaande visualisatie hebben we de kostenontwikkeling opgenomen van het taakveld 6.6. Het betreft de periode 2017 tot en met 2022. Voor het jaar 2022 betreft het de lasten op basis van de begroting 2022, na de wijziging tot en met het 3e kwartaal.

Bladzijde 22

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

| 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ Begeleiding De gewenste trendbreuk in het kader van het project Grip op de Wmo lijkt zich in de eerste helft van 2022 door te zetten. De kosten in het eerste half jaar van 2022 zijn ruim lager dan op basis van de 2e begrotingswijziging 2022 werd verwacht. Mogelijke oorzaken hiervan zijn: - Het aantal cliënten begeleiding is verder gedaald. - Het aantal indicaties dagbesteding is licht gedaald. - Sinds de introductie van de maatwerkvoorziening waakvlam, maken steeds meer cliënten hiervan gebruik, waardoor indicaties begeleiding eerder afgeschaald kunnen worden. Of en in welke mate de trendbreuk zich definitief doorzet zal duidelijk worden aan de hand van de monitoring van de maatregelen uit het project Grip. Nog niet alle declaraties over het tweede kwartaal zijn ingediend. Hierdoor kunnen de kosten nog iets stijgen.

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen De inzet en verantwoording van de rijksgelden voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen zijn nu nog de verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Vlissingen. De decentralisatie van deze middelen is uitgesteld van 2020 naar 2024. De voorbereidingen om dit mogelijk te maken, vergen Zeeuws-breed veel afstemming en besluitvorming. De ‘Norm voor Opdrachtgeverschap’ waarin de verschillende onderwerpen als inkoop, toegang, governance en regiovisie zijn opgenomen, is door u vastgesteld. In 2023 worden de benodigde afspraken verder uitgewerkt. Daarbij zijn regionale of subregionale governance en solidariteit voor de financiën een belangrijk onderwerp van gesprek.

Huishoudelijke hulp Uit de 3e begrotingswijziging 2022 blijkt dat de kosten van de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Hulp (HH) mogelijk lager uitkomen dan voorzien. Deze daling is al zichtbaar sinds eind 2021. Het lijkt erop dat de maatregelen van het project ‘Grip op de Wmo’ nu effect hebben. De grootste stijging van het aantal klanten dat een beroep heeft gedaan op HH vanwege de invoering van het abonnementstarief, lijkt achter de rug. Eind 2022 zal er meer duidelijkheid gegeven kunnen worden of er sprake is van een trendbreuk en welke factoren hiervan de oorzaak zijn. Er spelen nog andere factoren mee die invloed hebben op het aantal indicaties HH. Vanaf maart 2022 wordt - de sinds juli 2021 ingevoerde - inkomens- en vermogenstoets niet langer toegepast bij aanvragen voor HH. In het gesprek tussen toegangsmedewerker en aanvrager wordt de financiële draagkracht wel besproken als onderdeel van de zelfredzaamheid van de aanvrager. Meerdere zorgaanbieders konden in de zomerperiode van 2022 aan nieuwe klanten geen HH leveren, vanwege een tekort aan personeel. Historisch gezien is in het najaar altijd een stijging van het aantal gebruikers te zien van de maatwerkvoorziening HH waardoor het niet opportuun is om de begroting 2022 volledig op basis van de geëxtrapoleerde cijfers bij te stellen.

| 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18Algemene toelichting cijfers jeugdhulp De kosten voor de geïndiceerde jeugdhulp zijn terug te vinden in de monitor Jeugdhulp van de IJZ. De gepresenteerde cijfers voor de IJZ bestaan voor 98% uit de Zorg In Natura (ZIN) en voor 2% uit de kosten voor uitvoering en de Taskforce Jeugd. We zien op landelijk niveau al enkele jaren een stijging van de kosten van de jeugdhulp. Borsele vormt daarop geen uitzondering. Dit komt onder andere door toenemende complexiteit in casuïstiek, waardoor de intensiteit (en daarmee de kosten) van een jeugdhulptraject stijgen. Bladzijde 23

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele Ondanks de negatieve effecten van de kosten - die op dit moment vooral worden veroorzaakt door de (CAO)-stijgingen en twee extreem dure casussen die een dusdanig intensieve vorm van zorg ontvangen dat deze grote invloed hebben op de totale kosten van de jeugdhulp - zien we inhoudelijk wel de eerste contouren van de bezuinigingen. Daarbij wordt een eerste tendens zichtbaar van stabilisatie en lichte daling van de kosten binnen de verschillende productcategorieën. Ook zien we een daling van het aantal unieke cliënten met een indicatie jeugdhulp. Veruit de meeste jongeren ontvangen een vorm van Jeugd-GGZ of Jeugdhulp ambulant. Sinds 2021 worden we als Borsele geconfronteerd met twee uiterst complexe casussen waarbij we 24uurs zorg en ambulante begeleiding moeten leveren. Bij gebrek aan beschikbare zorg voor deze complexe casussen landelijk én in Zeeland (opvang/verblijf met 24-uursbegeleiding) moeten wij zelf in deze voorzieningen voorzien door een maatwerkcontract: het gaat om de huur van een woning, 1op-1-begeleiding en dergelijke. Bij deze twee casussen gaat het om meer dan € 850.000 per jaar. Als we de IJZ-uitgaven ‘corrigeren’ met deze zware casussen dan zien we een daling ten opzichte van voorgaande jaren. Dit is als het ware het effect van de ingezette acties vanuit het actie- en koersplan.

In het hele land zien we dat jeugdzorgorganisaties zijn omgevormd naar ambulante instellingen waardoor de noodzakelijke opvangplekken (bedden) minimaal beschikbaar zijn. Dit verklaart grotendeels de stijgingen van ambulante hulp. Deze tendens zal zich ook de komende jaren voortzetten mede omdat de Tweede Kamer zich heeft uitgesproken over de verdere afbouw van grootschalige en langdurige vormen van residentiële jeugdzorg in het land: de zogeheten ‘jeugdzorg plus’.

Het aantal zorgopdrachten met de gemeente als verwijzer is 48%. Het CJG is steeds vaker betrokken bij eerste afgifte én verlengingen van zorgopdrachten. Als er (nog) geen casusregie of monitoring door het CJG plaatsvindt, ondersteunen we verwijzers en zorgprofessionals in het breed bekijken van de hulpvraag.

Bladzijde 24

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

De meeste cliënten ontvangen een vorm van Jeugd-GGZ of een vorm van jeugdhulp ambulant.

Bladzijde 25

Programmarapportage 2022 sociaal domein Borsele

PGB jeugd Uitgangspunt in de Jeugdwet is dat we voorzieningen voor jeugdhulp in natura verlenen. Dat is zorg via een jeugdhulpaanbieder die wij gecontracteerd hebben. Een persoonsgebonden budget (Pgb) is geld waarmee ouders zelf jeugdhulp voor hun kind inkopen. De afgelopen jaren is het aantal Pgb’s sterk verminderd. We zien dat deze dalende trend doorzet. In 2022 hebben we acht Pgb’s verstrekt voor een bedrag van € 40.000, tegen 14 Pgb’s met een bedrag van ongeveer € 66.000 eind 2021.