10. Voorstel tot het vaststellen van de Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024

Raadsvoorstel

Zaaknummer: Z23.030754

*Z02C417CCC6*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

10 2 november 2023 Wethouder Van de Plasse - Nagelkerke

Onderwerp

Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024 vast te stellen. 2. De Verordening leerlingenvervoer gemeente Borsele 2016 in te trekken. AANLEIDING EN DOEL De gemeenteraad heeft de wettelijke plicht een regeling vast te stellen voor de bekostiging van het leerlingenvervoer. Dat is op dit moment geregeld via de huidige Verordening leerlingenvervoer gemeente Borsele 2016 (hierna: huidige verordening). De basis voor deze verordening was de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Vanuit wetgeving is er geen aanleiding om de huidige verordening aan te passen. Sinds 2015 hebben er echter veel ontwikkelingen plaatsgevonden in het sociaal domein en specifiek in het ‘passend onderwijs’ en de Jeugdwet. Daardoor bleek er behoefte aan een herziening van de Verordening leerlingenvervoer. De VNG-modelverordening is ook de basis voor de nu voorliggende verordening. ARGUMENTEN De nieuwe verordening geeft uitvoering aan de taak van gemeentebesturen om vervoer van leerlingen te regelen. Naast voorschriften voor de wijze waarop ouders de aanvraag om een vervoerskostenvergoeding kunnen indienen, bevat deze verordening criteria aan de hand waarvan ouders aanspraak kunnen maken op een vervoersvoorziening. Uitgangspunt daarbij is dat de verantwoordelijkheid voor het schoolbezoek van de leerling bij de ouders blijft.

In de nieuwe verordening is er meer aandacht voor de bevordering van zelfstandigheid van leerlingen en kunnen we meer kijken naar zelfredzaamheid van ouders. De basisgedachte van de huidige verordening is gelijk gebleven in de nieuwe verordening. Het is een regeling die ouders en verzorgers financieel ondersteunt in de kosten die zij moeten maken wanneer hun kind gebruik moet maken van een vorm van leerlingenvervoer. Pagina 1 van 5

In de titel is daarom het woord ‘bekostiging’ opgenomen. Dit past bij de basisgedachte, dat het bij het leerlingenvervoer in beginsel om een bekostiging gaat. Anders zou de naam kunnen doen vermoeden, dat de verordening het vervoer van leerlingen regelt. De volgende uitgangspunten voor leerlingenvervoer blijven van toepassing in de nieuwe verordening: - De grens voor recht op leerlingenvervoer blijft op 6 kilometer staan. Deze grens geldt niet voor kinderen die door een handicap niet (zelfstandig) kunnen reizen met het openbaar vervoer. - Recht op leerlingenvervoer blijft vervoer naar de dichtstbijzijnde, toegankelijke school, dat wil zeggen de dichtstbijzijnde school van de levensovertuiging en onderwijssoort. - Het recht op leerlingenvervoer wordt beoordeeld volgens de vaste volgorde: a. Fietsen of openbaar vervoer (OV) door de leerling. b. Fietsen of OV onder begeleiding. c. Aangepast vervoer, dat wil zeggen groepsvervoer in taxibusjes op vaste momenten. d. Ouders kunnen in aanmerking komen voor een vergoeding voor de eigen auto indien zij dat wensen.

RAADSVOORSTEL

Afschaffen eigen bijdrage voor SBO-leerlingen en pleeg- en gezinshuisouders Binnen het leerlingenvervoer spreken we van speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs. Het speciaal onderwijs (hierna: SO) is voor leerlingen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking en voor leerlingen die psychische problemen of gedragsproblemen hebben. Het speciaal basisonderwijs (hierna: SBO) is voor kinderen die zich in het regulier onderwijs niet optimaal ontwikkelen. Hier gaat het om leerlingen met lichtere problematiek. De Wet primair onderwijs geeft de mogelijkheid om in de verordening een eigen bijdrage te vragen aan ouders van leerlingen die naar het SBO gaan. Deze eigen bijdrage geldt niet voor leerlingen die naar het SO gaan, omdat dit valt onder de Wet op de expertisecentra. Deze eigen bijdrage heeft een maximale hoogte van de kosten van het OV over maximaal 6 kilometer als de ouders meer verdienen dan een bepaalde inkomensgrens. Deze inkomensgrens wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld. Als de leerling vanwege een handicap niet zelfstandig gebruik kan maken van het OV, mag de eigen bijdrage niet worden gevraagd. Ouders van SBO-leerlingen die wegens hun structurele handicap op ander vervoer dan OV zijn aangewezen, of wegens een zodanige handicap niet zelfstandig van het OV gebruik kunnen maken, hoeven eveneens geen eigen bijdrage te betalen.

Dit onderscheid gaat ook op voor leerlingen van het reguliere basisonderwijs. Wij adviseren u de eigen bijdrage voor het SBO af te schaffen om de navolgende redenen: - Door de invoering van ‘passend onderwijs’ in 2014 is de problematiek van leerlingen van het SBO zwaarder geworden en daarmee te vergelijken met zij die voorheen naar het SO gingen waarvoor geen eigen bijdrage mag worden geheven. - Bij een groot gedeelte van de leerlingen van het SBO kan geen eigen bijdrage worden geheven omdat het inkomen van de ouders onder de inkomensgrens ligt. - Ouders van SBO-leerlingen hebben over het algemeen geen mogelijkheid om een school binnen de kilometergrens te vinden en moeten daardoor al naar een school buiten de directe leefomgeving. Pagina 2 van 5

De eigen bijdrage voor leerlingen naar regulier basisonderwijs op basis van levens- of geloofsovertuiging blijft gehandhaafd.

RAADSVOORSTEL

Daarnaast adviseren wij om geen eigen bijdrage in rekening te brengen bij pleeg- en gezinshuisouders om de volgende redenen: - Er is een tekort aan pleeggezinnen en gezinshuizen, deze vorm van opvang dient te worden bevorderd en drempels dienen te worden weggenomen; - Als de kosten in rekening worden gebracht kunnen deze weer worden gedeclareerd als bijzondere pleegzorgkosten. Dat brengt een administratieve rompslomp voor alle betrokken met zich mee. - Pleeg- en gezinshuisouders kunnen door een andere wijze van aanvragen, namelijk door de gezinsvoogd of de pleegzorgorganisatie onder deze kosten ‘uitkomen’. Alleen bij een aanvraag door natuurlijke personen kan een eigen bijdrage in rekening worden gebracht, hierdoor ontstaat er ongelijke behandeling van gelijke gevallen. Overige wijzigingen Hieronder hebben we de wijzigingen in de nieuwe verordening omschreven (ten opzichte van de huidige verordening): - De eis dat leerlingen leerplichtig moeten zijn, is uit de verordening gehaald. Dat wil zeggen dat leerlingen van het voorgezet speciaal onderwijs (VSO) die na een Havodiploma willen doorgaan voor een Vwo-diploma en onder het leerlingenvervoer vallen, daarop recht blijven houden (artikel 1, definities).

- Stagevervoer, voornamelijk voor VSO-leerlingen, heeft nu een afzonderlijke bepaling in de verordening gekregen waardoor duidelijk is dat stagevervoer ook onder leerlingenvervoer valt als aan de eisen van de verordening is voldaan (artikel 14). - Er zal nadrukkelijker worden gekeken naar de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling (artikel 4). - Bij tijdelijk verblijf buiten de gemeente vanwege crisissituaties loopt het leerlingenvervoer door voor een periode van zes weken, zodat niet onmiddellijk naar een andere school moet worden gekeken (artikel 13). - De definitie van ‘aangepast vervoer’ is aangepast naar: collectief vervoer per besloten busvervoer, schoolbusvervoer, taxi, taxibus, bustaxi of touringcar. Door toevoeging van het woord ‘collectief’, voorkomen we dat ouder(s) aanspraak maken op individueel aangepast vervoer (artikel 1, definities). - Het college kan aan de toekenning van een vervoersvoorziening nadere voorwaarden verbinden. Zo kunnen we bij toekenning van aangepast vervoer ook verplichten om te oefenen met openbaar vervoer, zodat de leerling op een bepaald moment kan uitstromen (artikel 5, lid 6). - Bekostiging andere passende vervoersvoorziening: De gemeente wordt meer mogelijkheid geboden om bij de verstrekking van een vervoersvergoeding individueel maatwerk te leveren. Voorbeelden zijn een handbike of een elektrische fiets (artikel 20).

Pagina 3 van 5

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES De gebruikelijke bezwaar- en beroepsmogelijkheden staan open, nadat een besluit op een aanvraag voor leerlingenvervoer, via de beschikkingsbrief bekend is gemaakt. FINANCIËN Het leerlingenvervoer is een wettelijke regeling met een openeindkarakter. De hoogte van de kosten wordt bepaald door het aantal leerlingen dat gebruik moet maken van de regeling. De inkomsten uit de eigen bijdragen voor leerlingen van het SBO bedragen ongeveer € 20.000 tot € 25.000 per schooljaar. Echter, we verwachten dat het afschaffen van de eigen bijdrage voor leerlingen uit het SBO budgetneutraal zal verlopen. We maken namelijk afspraken met de scholen voor speciaal basisonderwijs dat leerlingen in groep 8 zelfstandig gaan reizen met fiets of openbaar vervoer. Dat is ons ‘wisselgeld’ voor het afschaffen van de eigen bijdrage. De gemiddelde kosten voor aangepast taxivervoer bedragen ongeveer € 3.500 per leerling, per schooljaar. Als zeven leerlingen uitstromen naar fiets of OV - wat een reële verwachting is - dan verloopt de wijziging budgetneutraal. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE De nieuwe verordening wordt op basis van de wettelijke grondslagen gepubliceerd, onder gelijktijdige intrekking van de huidige verordening. De nieuwe verordening zal gaan gelden vanaf 1 januari 2024.

De verordening is tot stand gekomen door een samenwerking met de gemeenten in de Oosterschelderegio. In alle gemeenten zal dezelfde verordening gaan gelden. Zes van de zeven gemeenten in de Oosterschelderegio zijn voornemens om de eigen bijdrage af te schaffen. Eén van de gemeenten onderzoekt nog hoe ze de voorwaarden vast willen leggen.

RAADSVOORSTEL

Eind 2023 zullen we beleidsregels opstellen om nadere invulling/uitwerking te geven aan de verordening. Het vaststellen van beleidsregels is een bevoegdheid van het college. Deze beleidsregels zullen wederom gelijk zijn voor alle gemeenten binnen de Oosterschelderegio. PARTICIPATIE De nieuwe verordening is besproken met bestuurders van de scholenkoepels tijdens een regionaal bestuurlijk overleg op 15 juni 2023. Bij dit overleg waren zowel scholenkoepels voor regulier onderwijs als van speciaal (voortgezet) onderwijs aangesloten. COMMUNICATIE We informeren ouders/verzorgers over de nieuwe verordening op het moment dat we de jaarlijkse aanvraagformulieren versturen. Dit betreft ouders/verzorgers van alle leerlingen die nu een tegemoetkoming in het kader van leerlingenvervoer ontvangen. BESLUIT De raad besluit: 1. De Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024 vast te stellen. 2. De Verordening leerlingenvervoer gemeente Borsele 2016 in te trekken. Pagina 4 van 5

TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D23.629944 Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024 D23.629945 Toelichting op de verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024 Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 5 van 5