10. Voorstel instemmen concept gemeenschappelijke regeling Regeling Publiek Vervoer Zeeland

Raadsvoorstel

Zaaknummer: Z21.020085 *Z0365693700*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

10 8 mei 2025 Wethouder Witkam

Onderwerp

Zienswijzeprocedure concept-gemeenschappelijke regeling Publiek Vervoer Zeeland

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om 1. In te stemmen met de concept-gemeenschappelijke regeling Publiek Vervoer Zeeland en bijbehorende toelichting. 2. Een positieve zienswijze in te dienen en daarin expliciete aandacht, zorg en garanties te vragen voor het behoud en de borging van kennis, expertise en kwaliteit van het doelgroepenvervoer zoals door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio wordt verzorgd. AANLEIDING EN DOEL Huidige vervoersaanbod Uit de Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS), een gezamenlijk beleidskader van de 13 Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland, blijkt dat het huidige vervoersaanbod (met name buslijnen met vaste haltes en tijden) niet langer toereikend is voor de veranderende vraag. Veel busroutes zijn in de afgelopen jaren gekrompen of verdwenen, terwijl de behoefte aan maatwerkvervoer en bereikbaarheid van voorzieningen juist groeit. Deze groeiende behoefte komt mede voort uit: - Vergrijzing: er zijn steeds meer oudere inwoners die minder mobiel zijn en gebruikmaken van bijvoorbeeld Wmo-vervoer of andere vormen van doelgroepondersteuning. - Toenemende vraag naar jeugdzorg- en leerlingenvervoer: verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld jongeren met specifieke onderwijs- of zorgbehoeften) hebben extra vervoersvoorzieningen nodig. - Versterken van leefbaarheid door het ook voor jongeren aantrekkelijk te maken om hier te studeren en te werken.

Dit betekent dat studie en stage- en werkplekken ook met het openbaar vervoer (OV) bereikbaar moeten zijn. - Versterken van aantrekkelijk werkgeverschap door als bedrijf of bedrijventerrein een goed vervoersaanbod aan de werknemers aan te kunnen bieden. Pagina 1 van 7

RAADSVOORSTEL

Samenwerkingsmodel GR Publiek Vervoer Zeeland De 13 Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland hebben in de afgelopen jaren, via ambtelijke en bestuurlijke overleggen, toegewerkt naar een nieuw samenwerkingsmodel voor publiek vervoer. Dit is in de vorm van een gemeenschappelijke regeling (GR) Publiek Vervoer Zeeland, ondersteund door een ‘mobiliteitscentrale’ in de vorm van een aparte besloten vennootschap (bv). - De GR is daarbij de bestuurlijke tafel waarin de 13 gemeenten en de provincie Zeeland afspraken maken over de inrichting van publiek vervoer. - De Mobiliteitscentrale Zeeland bv (hierna: Mobiliteitscentrale) moet, als doorontwikkeling van de Gemeentelijke Vervoerscentrale Zeeland (GVZ), een belangrijke rol krijgen in het nieuwe publieke vervoerssysteem in Zeeland. Het Borselse doelgroepenvervoer wordt overigens al ruim tien jaar georganiseerd door de GVZ; met het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) als opdrachtgever. - De Mobiliteitscentrale Zeeland is daarentegen ondergebracht in een bv. Deze bv is bedoeld om de uitvoerende taken (zoals ritplanning, callcenter en data-analyse) professioneel en bedrijfsmatig te organiseren. Deze bv is echter volledig in publieke handen want de GR is 100% aandeelhouder; daardoor behouden de overheden zeggenschap en controle via de GR.

Combinatie van lijngebonden OV en Flexvervoer Om in te spelen op de veranderende vervoersbehoefte is een hybride systeem ontworpen, bestaande uit: - Lijngebonden streekvervoer: vaste dienstregelingen voor reguliere busroutes. - Vraaggestuurd vervoer (oftewel: Flexvervoer): vervoer per taxi of minibus op afroep, zodat vervoerscapaciteit optimaal wordt benut. Dankzij deze combinatie kunnen inwoners, inclusief kwetsbare doelgroepen, gebruikmaken van een toekomstbestendig en betaalbaar vervoerssysteem. Op doelgroepniveau wordt er uiteraard rekening gehouden met welke doelgroepen wél maar ook juist niet te combineren zijn. Denk hierbij aan het leerlingenvervoer of bepaalde stromingen van het jeugdzorgvervoer die niet te combineren vallen met reguliere OV-reizigers. In Zeeland wordt deze gecombineerde dienstverlening uitgevoerd onder de naam ‘Reizen door Zeeland’. Delegatie van taken Op hoofdlijnen wordt de GR verantwoordelijk voor de volgende taken: - Regievoeren inclusief contractbeheer over de OV-concessie, Flexvervoer en de contracten voor het doelgroepenvervoer (inclusief jeugdzorg- en leerlingenvervoer). - Regievoeren is inclusief de financiële administratie voor de uitvoering van deze contracten (inclusief jeugdzorg- en leerlingenvervoer). Dit betekent dat de GR Publiek Vervoer Zeeland zorgt voor rechtmatige betalingen namens de gemeenten en provincie.

- Beleidsvoorbereiding ten behoeve van de GR als bestuurstafel. Om deze doelmatig en op basis van de zogeheten ‘kritieke prestatie-indicatoren’ goed aan te kunnen sturen en in te richten, worden de taken vanuit de 13 gemeenten gedelegeerd aan de GR.

Pagina 2 van 7

Overleg Zeeuwse Overheden Tijdens de bijeenkomst van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) op 12 februari 2025 is voorgesteld en overeengekomen om een zienswijzeprocedure te starten. De GR Publiek Vervoer Zeeland en de bijbehorende stukken worden aan alle colleges voorgelegd, die deze vervolgens ter zienswijze aan hun raden aanbieden. Daarnaast is er een tijdelijke voorziening nodig voor het jaar 2025, waarmee een soepele overgang naar het nieuwe systeem per 1 januari 2026 kan worden bewerkstelligd.

RAADSVOORSTEL

ARGUMENTEN Eén gemeenschappelijke regeling voorkomt versnippering - In één gemeenschappelijke regeling kunnen de 13 gemeenten en de provincie gezamenlijk afspraken maken over organisatie, kwaliteit en financiering. Dit voorkomt versnippering en biedt een centraal aanspreekpunt. - Gemeenten dragen verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdzorgvervoer, terwijl de provincie busconcessies beheert. In de GR wordt dit met elkaar verbonden, waardoor de reiziger centraal staat en vervoersmiddelen efficiënter worden ingezet. Met een gemeenschappelijke regeling blijft besluitvorming transparant - Waarom een GR én een bv en niet alleen bv? Een bv kan op zichzelf geen democratische controle en politieke verantwoording bieden. Door de bv te verbinden aan een GR (waar alle deelnemers samen aan tafel zitten), blijft de besluitvorming transparant en gestuurd door de overheden. - Rol van de GR: - Bestuurlijk platform: hierin zitten vertegenwoordigers van alle gemeenten en de provincie, die de hoofdlijnen bepalen over de inrichting en het beleid. - Vaste stemverhouding: kleine gemeenten hebben twee stemmen, grote gemeenten (≥ 35.000 inwoners) vier stemmen en de provincie veertien stemmen. Bij groei of krimp van een gemeente kan na elke verkiezing de stemverdeling worden aangepast.

- Mobiliteitscentrale: de uitvoerende partij, 100% in handen van de GR, die frontofficetaken (bijvoorbeeld callcenter en ritplanning), mid-office-taken (data-analyse, kwaliteitsmonitoring) en backoffice-taken (facturatie en contractmanagement) op zich neemt. Aanvullende taken onderbrengen bij de GR - Gedelegeerde taken (verplicht): dit zijn kerntaken die voor alle deelnemers gelden, zoals het organiseren van het publiek vervoer, het beheer van budgetten en de centrale regie. - Gemandateerde taken kunnen optioneel via een dienstverleningsovereenkomst (DVO) worden geregeld: gemeenten kunnen ervoor kiezen om aanvullende taken onder te brengen bij de GR of bij de Mobiliteitscentrale, bijvoorbeeld specifieke vormen van doelgroepenvervoer of pilotprojecten.

Pagina 3 van 7

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Vertraging in besluitvorming - Het is van belang dat 2025 wordt benut om intensief samen te werken aan ICT, personeelsinzet en interne procedures, zodat de start op 1 januari 2026 probleemloos verloopt. - Vertraging in de besluitvorming kan de implementatie van het nieuwe systeem in gevaar brengen. Beëindiging deelname GR - De deelnemers zijn tot eind 2029 gebonden aan de kerntaken. Voor aanvullende taken, die via een DVO lopen, is eerder uittreden mogelijk. - Na deze periode kan men beslissen om de deelname aan de GR te beëindigen of juist te verlengen (afhankelijk van bestuurlijke keuzes en de resultaten van tussentijdse evaluaties).

RAADSVOORSTEL

Financiële onzekerheden en waarborgen - Er is een aanname dat de vraag naar vervoer (zoals Wmo- of jeugdzorgvervoer) binnen bepaalde grenzen blijft. Bij een forse stijging kan het algemeen bestuur (AB) besluiten om extra bijdragen te vragen of om bijvoorbeeld wachttijden in te voeren. - Als de kosten voor vraagafhankelijk jeugdzorgvervoer aanzienlijk stijgen of dalen (15%), heeft dit invloed op de gemeentelijke bijdrage. Bij een stijging van Flexvervoer ligt deze verantwoordelijkheid bij de provincie. - Gemeenten geven (deels) een mandaat voor regionaal beleid aan de GR. De stemverhoudingen en de zienswijzeprocedure waarborgen echter dat gemeenten en provincie hun invloed behouden. Overlap taken SWVO en GR Publiek Vervoer - Er is een overlap tussen de taken die opgenomen zijn voor de GR Publiek Vervoer en de taken die het SWVO nu verzorgt voor de Oosterschelderegio voor het doelgroepenvervoer. Zoals het nu beschreven is in de tekst van de GR gaat de GR Publiek Vervoer de belangrijkste doelgroepenvervoer taken overnemen van het SWVO. Dit gaat dus zorgen voor de nodige veranderingen ten opzichte van de huidige situatie in de Oosterschelderegio. De voordelen van de GR Publiek Vervoer komen pas tot hun recht wanneer alle deelnemers alle essentiële taken gaan centraliseren binnen de nieuwe GR.

Het is hierbij wel belangrijk dat de zeven gemeenten uit de Oosterschelderegio kritisch zijn en aandacht en zorg vragen richting de GR Publiek Vervoer voor de overdracht en het behoud van de kennis, expertise en kwaliteit van het SWVO voor de doelgroepenvervoerreizigers. De borging van de huidige kwaliteit die er in de Oosterschelderegio is, zou een voorwaarde moeten zijn voor het overbrengen van (eventuele) taken naar de nieuwe GR Publiek Vervoer. We adviseren u om dit op te nemen in uw zienswijze.

Pagina 4 van 7

FINANCIËN Tijdelijke voorziening - Voor de Mobiliteitscentrale (in 2025 nog GVZ) wordt een tijdelijke voorziening gevraagd voor 2025. - Met de benodigde middelen kan de tijdelijke voorziening worden ingezet. Daarmee wordt in de loop van 2025 de Mobiliteitscentrale verder ingericht, zodat per 1 januari 2026 de nieuwe organisatie volledig operationeel is. Zie ook paragraaf Financiën. - De kosten voor gemeente Borsele bedragen eenmalig € 11.243,88. In de Oosterschelderegio worden deze via een begrotingswijziging 2025 van het SWVO. - De totale kosten van de tijdelijke voorziening bedragen ongeveer € 1,72 miljoen. Dat is voor personeel, ICT, communicatie en organisatieadvies. Daarvan wordt € 245.000 gedekt door de gemeenten, € 700.000 door een bijdrage van het ministerie van Infrastructuur en ongeveer € 775.000 door de provincie Zeeland.

RAADSVOORSTEL

‘Fixatie’ van de vervoerskosten voor de periode 2026-2029 - Het uitgangspunt voor de periode 2026-2029 is om de uitgaven voor vraagafhankelijk vervoer (bijvoorbeeld Wmo- en jeugdzorgvervoer) drie jaar lang ‘vast te zetten’ (fixeren) op basis van het niveau van 2024, met indexering volgens de NEA-index. Toelichting: De NEA-index is de index die in contracten voor het doelgroepenvervoer wordt gebruikt. Deze index geeft de specifieke kostenontwikkeling weer van de zorgvervoer- en taxibranche. - Vraagafhankelijk vervoer: als de werkelijke kosten voor vraagafhankelijk jeugdzorgvervoer per gemeente meer dan 15% afwijken van het gefixeerde niveau, kan het AB bijsturen: meer budget of - in uiterste gevallen - beperken van het aanbod. - In 2028 beoordeelt het AB de werking van de fixatie. Op basis van de bevindingen kan de fixatie worden verlengd, aangepast of beëindigd. Doordat dit pas effect heeft op de begroting 2030 worden bijdragen tot en met 2029 gefixeerd. Bekostiging van de Mobiliteitscentrale (vanaf 2026). - De Mobiliteitscentrale krijgt voor de front-, mid- en backoffice een meerjarenbegroting. De gemeentelijke bijdrage is evenredig met de stemverhoudingen in de GR. - De kosten voor de vervoercentrale voor de gemeenten worden net als de vervoerkosten ‘gefixeerd’ voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029.

Indien taken worden uitgebreid dan is dit een besluit van het AB en worden deze voor 30% toebedeeld aan gemeenten en 70% aan provincie. - Naast de huidige bijdrage van € 2.040.000 aan de vervoercentrale voor de uitvoering van het doelgroepenvervoer wordt komende drie jaar € 360.000 bekostigd door verschuiving van taken (en daarmee middelen) naar de vervoercentrale/GR die nu bij de gemeenten zijn belegd, dan wel dat een gemeente er voor kiest hiervoor aanvullend budget beschikbaar stellen. De toedeling van de financiële bijdrage per gemeente is op basis van het stemrecht dat deze heeft binnen de GR. Het hiervoor beschikbare budget is kader stellend. - De hierboven genoemde bedragen kunnen periodiek worden geïndexeerd conform de geldende Cao-afspraken.

Pagina 5 van 7

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Het besluit om toe te treden in de GR Publiek Vervoer Zeeland is voorbehouden aan de raden en staten en omvat drie stappen: A. Zienswijzeprocedure bij raden en staten: aartikel 73, lid 2 en 3 Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). B. Toestemmingsprocedure bij raden en staten: artikel 73 lid 4 van de Wgr. C. Definitief besluit van colleges om deel te nemen aan de regeling. Na afronding van de zienswijzeprocedure (stap C) stelt het AB - naar verwachting in het najaar - de definitieve GR vast. U wordt daarna geïnformeerd over de uitkomsten en eventuele wijzigingen. Rond 2028 volgt een evaluatiemoment voor de fixatie, de samenwerking en de vraag of (en in welke vorm) de GR wordt voortgezet. Het resultaat van deze evaluatie wordt onderdeel van een zienswijzeprocedure en zal daarmee in 2030 geëffectueerd worden. PARTICIPATIE Niet van toepassing. COMMUNICATIE Eerdere (digitale) bijeenkomsten over de overkoepelende mobiliteitsstrategie alsook de Mobiliteitscentrale zijn georganiseerd op: 5 juli 2021 Regionale mobiliteitsstrategie/ Slimme Mobiliteit 18 mei 2022 Conferentie Slimme Mobiliteit 26 september 2023 Regionale mobiliteitsstrategie 29 mei 2024 Besturing (governance) Mobiliteitscentrale Zeeland

RAADSVOORSTEL

Op 14 april 2025 vindt een digitale bijeenkomst plaats met een toelichting over de (inhoud) van de GR Publiek Vervoer Zeeland in het kader van de zienswijzeprocedure. BESLUIT De raad besluit: 1. In te stemmen met de concept-gemeenschappelijke regeling Publiek Vervoer Zeeland en bijbehorende toelichting. 2. Een positieve zienswijze in te dienen en daarin expliciete aandacht, zorg en garanties te vragen voor het behoud en de borging van kennis, expertise en kwaliteit van het doelgroepenvervoer zoals door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio wordt verzorgd. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er zijn geen ter inzage liggende stukken. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Pagina 6 van 7

Documentnr. Join D25.667191 D25.667025 D25.667040

Naam van de bijlage Gemeentelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland inclusief toelichting concept voor zienswijze SWVO Zienswijzeprocedure GR Publiek Vervoer Zienswijze namens Borsele GR Publiek Vervoer Zeeland

Hoogachtend, Burgemeester en wethouder van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 7 van 7