CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Woonvisie Borne 2022+ (versie d.d. 11 mei 2023) (versie ter vastsstelling)

Raadsvergadering 30 mei 2023, gemeente BorneBij agendapunt: Woonvisie Gemeente Borne 2022+11.564 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Inbreiding kan bijvoorbeeld ten koste gaan van het landelijke karakter, soms is er te weinig capaciteit op inbreidingslocaties of gaat verdere uitbreiding ten koste van het behoud van voldoende open ruimte. Daarom zetten we ons er voor in dat het ook in de toekomst mogelijk blijft om – uiteraard zo zorgvuldig mogelijk – potentiële locaties aan de randen van de bebouwde kom te benutten voor mogelijk nieuwe uitleglocaties voor woningbouw.

7.3 Aansluiting bij karakter en identiteit

Bij het realiseren van nieuwe woningen gaat het om veel meer dan alleen de aantallen die voortvloeien uit het woningbouwprogramma. De kwaliteit van woningen en de woonomgeving is van groot belang en heeft zowel betrekking op de stedenbouwkundige opzet, de architectuur en de openbare ruimte.

7. Ruimtelijk kader, nader toegelicht Borne Borne is gelegen tussen de steden Almelo en Hengelo en is ruimtelijk en sociaal vooral georiënteerd op Hengelo. Borne telt in totaal acht wijken. Kenmerkend voor de kern van Borne is de scheiding tussen enerzijds het historische gedeelte, waar de woonfunctie overheerst en anderzijds het centrumgebied waar de winkelvoorzieningen zijn gevestigd. Deze scheiding bepaalt het karakter van het centrum van Borne en vindt haar oorsprong deels in de tijd van de industrialisatie. Met de komst van de spoorlijn en verschillende fabrieken is Borne westwaarts richting het Bornsche Veld gegroeid. De ruimte tussen de spoorlijn en het oude Borne werd snel opgevuld met woningen en bedrijfspanden. De arbeiders werden gehuisvest in de wijken nabij de fabrieken. Het centrale deel van het dorp is daarmee verschoven richting het westen. Door de opschuivende centrumactiviteiten heeft de oude historische kern van Borne door de jaren heen het oorspronkelijke karakter behouden en is als gevolg daarvan aangewezen als beschermd dorpsgezicht. De oude dorpskern is hiermee getransformeerd tot een rustige buurt, waar ruimte wordt geboden voor culturele voorzieningen en ambachtelijke bedrijven. Het biedt een rustige uitloopmogelijkheid voor het drukke centrum van het dorp en is bepalend voor de identiteit van Borne.

Het is een aantrekkelijk gedeelte van het dorp dat veel wordt bezocht door toeristen. Het centrum met de winkelvoorzieningen heeft een moderner karakter dan het oude dorp. De winkels langs de oude wegen zijn nog wel gevestigd in deels historische bebouwing. Tussen deze wegen, in het gebied Bakkerssteeg, Nieuwe Markt en Nijstad, is in de jaren ‘70 nieuwbouw verrezen. Dit winkelcentrum is autoluw en bestaat uit gesloten bebouwing met smalle steegjes. Het heeft hierdoor een introvert karakter. De ontstaansperiode is duidelijk te zien aan de inrichting van de openbare ruimte en de architectuur van de bebouwing. Een ander kenmerkend aspect van Borne is het aanwezige stelsel van radiaalwegen. Deze radialen leiden het verkeer rechtstreeks van en naar het centrum. Het gaat om de Bornerbroeksestraat, de Azelosestraat, de Deldensestraat, de Zenderensestraat/Prins Bernhardlaan en de Grotestraat. De radialen zijn grotendeels voorzien van (deels historische) lintbebouwing en worden veelal begeleid door laanbeplanting. 29

De radialen bepalen de identiteit van het dorp en geven een duidelijke ruimtelijke structuur aan Borne. Tussen de radiaalwegen zijn de woonwijken gesitueerd. Veel van deze woonwijken zijn in de jaren ‘60 en ‘70 gebouwd. Ze hebben een vrij traditioneel dorps karakter. In de jaren ‘80 en ‘90 is de wijk Stroom Esch gerealiseerd, die aan de andere kant van de Rondweg is gelegen. Op 28 oktober 2004 heeft de gemeenteraad van Borne het bestemmingsplan ‘Bornsche Maten’ vastgesteld. Dit bestemmingsplan voorzag onder andere in de planologische kaders voor de realisatie van ongeveer 2300 woningen in de vorm van een integraal ontworpen woonwijk waar kwaliteit en duurzaamheid van de menselijke leefomgeving centraal staan. Inmiddels is een groot deel van de woonwijk gerealiseerd. Nieuwe ontwikkelingen in de gebouwde omgeving hebben invloed op de omgeving waarin de ontwikkeling plaatsvindt. De identiteit van een gebied, waarmee het gebied zich onderscheidt van andere gebieden, is een door de jaren heen gegroeid gegeven. Aandacht voor dit gegeven en een waardering voor de historische, stedenbouwkundige en architectonische kwaliteiten en karakteristieken, is belangrijk. Bij nieuwbouwopgaven is het van belang dat deze ruimtelijke identiteit van de verschillende wijken in Borne wordt behouden en waar mogelijk versterkt.

Het is de bedoeling om geïnspireerd te worden door de bestaande omgeving en daar gebruik van te maken in het ontwerpproces voor een nieuwbouwplan. Belangrijke elementen zijn: Hoe de verschillende gebouwen in een gebied zijn gesitueerd ten opzichte van de straat, de verkaveling en elkaar; Welke bouwvormen voorkomen in dat gebied (grote of kleine bouwmassa’s, één of meerdere verdiepingen, met of zonder kap); Of er sprake is van een kenmerkend kleur- en materiaalgebruik en van specifieke details; De opbouw van de openbare ruimte (wegenstructuur, openbaar groen en water, enzovoort.).

30

Kerkdorp Hertme In de kern Hertme zijn een drietal duidelijke structuurdragers te onderscheiden: de Hertmerweg, de Kerkweg en de Hertmerdwarsweg. Hiervan is de Hertmerweg de belangrijkste structuurdrager. Deze weg vormt de toegangsweg tot de kern Hertme en langs deze weg is de kerk opgericht waarna het dorp vanaf dit punt zichzelf verder heeft ontwikkeld. De kern Hertme heeft zich qua bebouwing in eerste instantie ontwikkeld nabij en rondom de kerk. Pas na de jaren ‘50 heeft Hertme zich qua bebouwing en als kern zijnde in noordoostelijke richting langs de Hertmerdwarsweg ontwikkeld. Qua bebouwingsstructuren wordt het gebied rondom de kerk en de kruising Hertmerweg en de Hertmerdwarsweg gekenmerkt door bebouwing welke hoofdzakelijk gericht is op de kerk en het daarbij behorende plein. De eerste echte uitbreiding van Hertme met woonbebouwing heeft plaatsgevonden langs de Hertmerweg, in de vorm van een bebouwingslint. Na deze ontwikkeling is het gebied tussen de Hertmerdwarsweg en de Kerkweg ontwikkeld met woningbouw. De meest recente woningbouwontwikkeling betreft de Roskam Landen, een kleine uitbreiding aan de rand van de dorpskern. Qua type bebouwing valt op dat in Hertme nagenoeg enkel vrijstaande woningen en twee-onder-één-kapwoningen voorkomen. In Hertme zal echter ook voor alle doelgroepen worden gebouwd en zal dus ook sociale woningbouw worden gerealiseerd.

7. Ruimtelijk kader, nader toegelicht Kerkdorp Zenderen In tegenstelling tot veel dorpen en steden heeft de bebouwing zich in Zenderen niet geconcentreerd rondom de kerk. De Hoofdstraat vormt de belangrijkste structuurdrager. De kern Zenderen heeft met name na de jaren ‘50 de grootste ontwikkeling heeft doorgemaakt en zich met name langs de Hoofdstraat ontwikkeld. Opvallend is dat de voorzieningen binnen de kern veelal geconcentreerd zijn langs deze weg of in de zijstraatjes direct aan deze weg. Andere structuurdragers van de kern betreffen de Albergerweg en in bepaalde mate ook de Hertmerweg. De bebouwing aan de Hoofdstraat kenmerkt zich als lintbebouwing zonder strakke rooilijn. Er bestaat een differentiatie in bebouwingstype: aan de randen vooral vrijstaande woningen of twee-onder-één-kapwoningen en in de kern van het dorp meer geschakelde of aaneengesloten woningen waarbij een aantal grotere panden, overwegend in gebruik als horecagelegenheid opvalt. Ook in Zenderen zal voor alle doelgroepen worden gebouwd en zal dus ook sociale woningbouw worden gerealiseerd. Groene kernen Beide kerkdorpen kunnen gezien worden als een groene kern, met name doordat alle zijden grenzen aan het buitengebied. Rondom de kerk van Hertme komt veel groen voor en ook het openlucht theater wordt omgeven door boombeplanting.

De groenstructuren hier vormen een fraaie entree tot de kern vanuit westelijke richting. Dit wordt nog eens versterkt door de Hertmerweg die aan weerszijde begeleid wordt door bomen. Het groene karakter van Zenderen komt niet overal goed tot uiting. Zo wordt het beeld, qua groen langs de Hoofdstraat, met name bepaald door de privétuinen langs de Hoofdstraat. Openbaar groen is hier marginaal aanwezig. De ruime opzet van de woonpercelen binnen de kernen draagt ook bij aan het groene aangezicht. In het openbaar profiel van wegen komt over het algemeen weinig groen voor. Overigens heeft al het binnen de kernen voorkomende groen, met name vanwege het intensieve gebruik, ecologisch gezien een relatief beperkte betekenis.

31

Nieuwe ontwikkelingen Uitgangspunt voor zowel Hertme als Zenderen is dat nieuwe woningen worden gerealiseerd voor een specifiek voordoende vraag en dat de nieuwe woningbouw stedenbouwkundig, architectonisch, landschappelijk en qua schaalgrootte past bij het dorp. Daarmee willen we het karakter van de dorpen behouden en waar het kan zelfs versterken. Een nieuw plan kan bijvoorbeeld voorzien in starterswoningen maar kan ook seniorenwoningen bevatten om de doorstroming te bevorderen. Buitengebied Het buitengebied is een plek om te leven, te wonen, te werken en te genieten. Het is dynamisch ontwikkeld en is voor iedereen belangrijk vanwege het bijzondere karakter. Het Bornse landschap, dat we sinds enige tijd met trots ‘De Groene Poort’ noemen, behoort tot het DNA van elke Bornenaar. Een prachtig landschap met hoge landschappelijke, cultuurhistorische belevingskwaliteit en veel diversiteit: de openheid van de Zenderse Es, de diverse beken en het fraaie coulisselandschap tussen Hertme en Zenderen. Een landschappelijke kwaliteit die we willen behouden en waar mogelijk versterken. Wel is er een groeiende behoefte om te wonen in het buitengebied. Nieuwe woningen in het buitengebied kunnen onder voorwaarden toch worden toegestaan. Allereerst zijn nieuwe woningen in het buitengebied toegestaan als dit op grond van het geldende bestemmingsplan mogelijk is.

Op grond van het bestemmingsplan voor het buitengebied is woningsplitsing toegestaan om een bijdrage te leveren aan het behoud van karakteristieke bebouwing (woonboerderijen). Woningsplitsing heeft betrekking op het bouwkundig en functioneel in tweeën delen van een gebouw, zodanig dat in het gebouw een extra woning kan worden gerealiseerd. Door woningsplitsing worden kleinere en dus beter betaalbare woningen gecreëerd. Hierdoor wordt het onderhoud van waardevolle boerderijen beter betaalbaar en wordt de bestaande bebouwing efficiënt gebruikt. Om voor woningsplitsing in aanmerking te komen geldt onder andere de voorwaarde dat er sprake moet zijn van een boerderij met een inhoud van meer dan 1.000 m3.

32

Daarnaast zien we een sloop en/of transformatieopgave van leegstaande of vrijkomende agrarische bebouwing, onder andere vanwege de steeds strenge wet- en regelgeving. De verwachting is dat de komende jaren agrarische bedrijven (gedeeltelijk) zullen stoppen en dat er agrarische bedrijfsgebouwen vrij komen te staan. Via de Rood-voor-Rood regeling wordt het financieel mogelijk om vrijkomende agrarische bebouwing te slopen in ruil voor het verkrijgen van één of meer (compensatie)woningen. Bij Rood voor Rood gaat het om de sloop van landschapsontsierende gebouwen in ruil voor het verkrijgen van een bouwkavel voor één of meer (compensatie)woningen. Bovendien is het via het VAB-beleid (functieverandering agrarische bebouwing) mogelijk om een woning te verkrijgen. Een (extra) woonfunctie kan bijdragen aan het behoud van karakteristieke en/of monumentale panden. Voormalige, karakteristieke agrarische bebouwing kan in principe voor hergebruik in aanmerking komen. Het gaat om karakteristieke (bedrijfs)bebouwing waarvan het vanwege het waardevolle karakter niet wenselijk is dat ze gesloopt worden. Daarmee wordt ruimte geboden aan de vraag naar (ruime) woningen in het buitengebied, waarbij het uitgangspunt wel is dat nieuwe woningen tot een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en/of het behoud van (waardevolle) boerderijen in het buitengebied leidt.

7. Ruimtelijk kader, nader toegelicht

33 33

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt ingezet op klimaatadaptatie. De (openbare) ruimte bij nieuwe ontwikkelingen wordt klimaatbestendig gemaakt om (hemel)wateroverlast, verdroging en/of vernatting van de bodem en hittestress zoveel mogelijk te voorkomen. Bij nieuwe ontwikkelingen streven we naar een leefbare omgeving, waarin de negatieve gevolgen van klimaatverandering zo veel mogelijk worden voorkomen en/ of beperkt. Meer ruimte voor groen en wateropvang zijn daarin belangrijke inrichtingsprincipes. Nieuwe ontwikkelingsplannen zullen door ons altijd worden getoetst aan geldend gemeentelijk beleid. Zo zal de Woonvisie worden geïntegreerd in de op te stellen Omgevingsvisie. Daarnaast geven het Watertakenplan, de Energievisie en het toekomstige Groenambitieplan richting aan ontwikkelingen in relatie tot deze thema´s. Ten aanzien van groen wordt overigens niet alleen gekeken naar de toevoeging van groen. We vinden het belangrijk bestaand groen zo veel mogelijk te behouden. Bestaande bomen dragen niet alleen bij aan verkoeling, het afvangen van fijnstof en het opnemen van CO2, maar leveren ook een grote bijdrage aan de insectenwereld.

34

7. Ruimtelijk kader, nader toegelicht

De Woonvisie 2022+ in ‘t kort

Samenvatting

De voorliggende Woonvisie gaat uitgebreid in op volkshuisvesting binnen de gemeente Borne voor de komende periode. We kijken daarbij vooruit naar het jaar 2030 en soms al naar 2040. Duidelijk is dat de huizenmarkt onder druk staat. Met name jongeren hebben grote moeite om een woning te vinden maar ook voor andere doelgroepen wordt het steeds lastiger om aan geschikte woonruimte te komen. Daar willen we wat aan doen. In één oogopslag weten wat onze plannen zijn? De belangrijkste punten op een rij: We gaan inzetten op meer koopwoningen, met name voor ouderen en starters; In samenwerking met woningbouwcorporaties gaan we het aantal huurwoningen vergroten; In zowel de koop- als huursector proberen we doorstroming te bevorderen; Om de directe woningnood op te vangen gaan we op zoek naar locaties voor flexwonen; Een verhoging in aantallen betekent niet dat we gaan inleveren op kwaliteit; Ontwikkelingen moeten de omgevingskwaliteit waarborgen en, waar mogelijk, versterken; De gemeente pakt een faciliterende rol ten aanzien van het duurzaamheidsvraagstuk; Samen met onze zorgpartners streven we er naar ouderen en andere kwetsbare doelgroepen met een zorgvraag zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen laten wonen; We doen er samen met inwoners, marktpartijen en corporaties alles aan om ook in de toekomst de beste woongemeente van Twente te zijn!

35

December 2022

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=522db066-36b0-42b5-b03d-1842f67e361e