CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Toekomstvisie MB2030.pdf

Informatiebijeenkomst 18 januari 2022, gemeente BorneBij agendapunt: Informatiebijeenkomst mijnborne20308.716 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Toekomstvisie van de Bornse gemeenschap

DYNAMISCHE DORPEN

BORNE - HERTME - ZENDEREN

IDENTITEIT

+

+ DYNAMISCHE DORPEN

AMBITIES

+ VAART DER VOLKEREN

DYNAMISCHE DORPEN

2

+

TRENDS

+ TWENTSE STAD

ST TOEKOM 30 VISIE 20

GENIETEN EN KOESTEREN

Voorwoord Voor u ligt ‘Dynamische Dorpen’, de toekomstvisie voor de Bornse gemeenschap!

Ik zeg met nadruk ‘gemeenschap’, omdat MijnBorne2030 is

daaraan mee wilde bouwen. Ik bedank alle leden van de regiegroep,

opgesteld met, door en voor inwoners. De gemeenteraad van

maar ook alle andere maatschappelijke partners die op welke

Borne heeft in mijn ogen lef. Lef dat ook beloond is. Borne is

manier dan ook hebben meegewerkt, ontzettend voor hun inzet.

de eerste gemeente in Nederland die het herijken van een toekomstvisie heeft overgelaten aan de inwoners. Niet alleen

‘De ultieme vorm van burgerparticipatie’, zo noemde gedeputeerde

de uiteindelijke keuze voor het scenario ‘Dynamische dorpen’,

Ranter MijnBorne2030 bij de onthulling van de 4 scenario’s. Aan al

maar ook het opstellen van de 4 mogelijke scenario’s en de hele

die mensen die via de ambitiegesprekken en de BorneBox hebben

weg die daaraan vooraf ging, is bepaald door een grote groep

laten weten welke kant het op zou moeten gaan en aan die ruim

mensen en maatschappelijke organisaties, waarvan de gemeente

4000 stemmers: MijnBorne2030 heeft geluisterd. En samen met u

één van de partners was. Ik ben er trots op dat ik als voorzitter

gaan we graag op weg daarnaar toe.

van de regiegroep van dichtbij heb mogen meemaken hoeveel betrokkenheid en commitment er in onze gemeenschap is. Hoe mensen mee willen doen, mee durven doen en hoe de eerste

Rob Welten

bedenkingen al snel werden omgezet in vertrouwen. Vertrouwen

Voorzitter regiegroep MijnBorne2030

dat deze visie echt vormgegeven zou worden door iedereen die

Burgemeester van Borne 3

4

MEI 2010

JULI - NOV 2010

JULI - NOV 2010

NOV - JAN 2011

FEB - MRT 2011

APRIL-MEI 2011

JUNI 2011

1. Start

2. Trendstudie

3. Identiteitsonderzoek

4. Ambities

5. Scenario’s

6. Voorkeursscenario

7. Toekomstvisie

Colofon

Deze visie wordt via de gemeenteraad van Borne aangeboden aan

Speciale dank aan iedereen die daarnaast belangeloos heeft

de inwoners van Borne, Hertme en Zenderen, door de volgende

meegewerkt, al die instanties en (wijk)verenigingen die

maatschappelijke partners die zitting hadden in de regiegroep:

informatie op hun websites of in nieuwsbrieven plaatsten en/of ambitiegesprekken organiseerden. Speciale dank ook aan RTV

Woonbeheer Borne, Bundeling Bornse Ondernemers (BBO), WMO-

Borghende voor de prachtige BorneBox, aan de Bornse Courant

platform, Dorpsmanagement, Evenementenbureau, Kulturhus

voor de free-publicity, aan de sponsoren van prijzen voor de

Borne, Stichting Wijkorganisatie Letterveld/Kerkedennen,

tekenwedstrijd en de bibliotheek Borne voor het tentoonstellen

Welzijn Ouderen Borne, Belangenvereniging Oud Borne, PCOB,

van de inzendingen.

Milieuraad, jeugd en jongerenwerk Borne, Bestuurscommissie lichamelijke opvoeding en sport (BLOS), Breed Overleg Recreatie en Toerisme (BORT), Wijkcomité Wensink-Zuid, Basisonderwijs

mede mogelijk gemaakt door

Borne vertegenwoordigd door Stichting KOMT, Stichting Gemeenschapsbelangen Hertme, Dorpsraad Zenderen, PvdA Borne, Carint maatschappelijke dienstverlening, Gemeente Borne. 5

De robots hebben de toekomst en de huizen zweven! De toekomstvisie van: Demi Rouhof, groep 8

Inleiding

1

De laatste toekomstvisie van Borne – Borne Nieuw – dateert uit 2001. Gemeenteraad en gemeentebestuur vinden het hoog tijd om de toekomstvisie te herijken.

De wereld verandert immers in hoog tempo en de houdbaarheid

dat grote betrokkenheid van inwoners en organisaties een

van toekomstvisies is daardoor beperkt. De rol van de gemeente

vereiste is. De gemeente heeft die betrokkenheid gewaarborgd

is veranderd, vooral omdat in de afgelopen jaren maatschappelijke

door geld en menskracht voor het proces beschikbaar te

partners steeds belangrijker zijn geworden. Taken werden herover­

stellen. Als partner draagt de gemeente bij aan de inhoudelijke

wogen, uitbesteed en gedeeld. Een toekomstvisie komt meer en

totstandkoming van de toekomstvisie.

meer voort uit het uiterst complexe krachtenveld van overheid, organisaties en burgers. Het gemeentebestuur stuurt daarin minder

Er is de afgelopen maanden verkend en er is een richting

en regisseert meer. Een actuele kaart en een geijkt kompas zijn niet

vastgesteld. In de verkenning zijn trends en de verwachte

meer voldoende. De toekomst heeft het complete en ingewikkelde

ontwikkelingen geschetst. Op basis daarvan en door middel van

krachtenveld dat in Borne beschikbaar is, nodig voor een goede

een groot aantal gesprekken met burgers en organisaties werden

ontwikkeling. De toekomstvisie MijnBorne2030 is vanuit dat

identiteit en de ambities van Borne vertaald in vier scenario’s.

perspectief en vooral ook vanuit die houding tot stand gekomen.

Vervolgens werden de scenario’s voorgelegd aan de inwoners van Borne. In totaal brachten 4038 inwoners tijdig hun stem uit op

De gemeente heeft in het visieproces twee rollen, die van

een van de scenario’s. Twee scenario’s werden verankerd in een

procesbegeleider en die van partner. Vooraf was duidelijk

stedelijke identiteit en twee gingen uit van een dorpse identiteit. 7

De dorpse identiteit kende weer twee scenario’s: behoudend

ontwikkelingen worden getoetst aan wat er in de visie staat.

(Genieten en Koesteren) en ontwikkelend (Dynamische Dorpen).

Het wordt de komende jaren ingezet als kader voor de

In het aantal stemmen was er weinig verschil tussen die twee

ontwikkelingen in de gemeente Borne. Daarnaast en misschien wel

scenario’s. De uiteindelijke winnaar is Dynamische Dorpen.

daarboven wordt iedere burger en iedere organisatie uitgedaagd

Duidelijk is dat Bornenaren de dorpse identiteit koesteren maar in

om met de visie aan de slag te gaan. Er zijn genoeg praktische

meerderheid kiezen voor het aanwenden van de ontwikkelkracht

aanknopingspunten die eigenlijk eenvoudig aan bestaande of

die in de gemeente aanwezig is.

nieuwe initiatieven te koppelen zijn. De gemeente wil bij de praktische uitwerking van de visie een voortrekkersrol vervullen.

Het proces van MijnBorne2030 werd intensief en met overgave begeleid door een regiegroep bestaande uit vertegenwoordigers

Leeswijzer voor deze visie

van maatschappelijke partners van de gemeente Borne. Het

In het volgende hoofdstuk leest u de visie MijnBorne2030:

was dé manier om te voldoen aan de eis dat het ontstaan van de

Dynamische Dorpen. Dynamische Dorpen is beschreven vanuit het

toekomstvisie zorgvuldig en transparant tot stand zou komen met

perspectief van 2030. Dat wil zeggen, we schrijven niet naar 2030

realistische en expliciete verwachtingen. De regiegroep zorgt er

toe, maar schrijven alsof het 2030 is. Wat wil onze gemeenschap

voor dat de visie echt uit de samenleving komt. De betrokkenheid

dan bereikt hebben? Daarna staan we in hoofdstuk 3 stil bij de

van inwoners was groot: 23,3% van de stemgerechtigden (vanaf

vraag hoe we samen, als gemeenschap, vorm kunnen geven aan

15 jaar) heeft de moeite genomen de stem ook daad­werkelijk uit

deze nieuwe toekomstvisie. Om te komen tot 4 scenario’s waar

te brengen.

de bevolking uit kon kiezen: Dynamische Dorpen, Genieten en Koesteren, Twentse Stad en Vaart der Volkeren, had de regiegroep

De toekomstvisie MijnBorne2030 wordt vastgesteld door

bouwstenen nodig. Deze 3 bouwstenen zijn de identiteit,

de gemeenteraad en door de maatschappelijke partners

trends & ontwikkelingen en ambities. In de bijlagen zijn hiervan

als richtinggevend document aanvaard. Plannen, ideeën en

samenvattingen opgenomen.

8

110 mensen gaven via de BorneBox aan wat zij belangrijk vinden. Deze filmpjes werden op Youtube veel bekeken

9

1.

3.

2.

DE TOEKOMSTVISIES VAN 1. Nadia Kleinsman, groep 6 Als ik groot ben en ga winkelen, dan rijd je met het wagentje langs het pinapparaat en dan wordt het allemaal tegelijk afgerekend en niet 1 voor 1. 2. Sterre Meulenbroek, groep 5 Dit is een dierenviaduct over de tunnel bij de Stroom Esch. 3. Collin de Vries, groep 7 Er moet een ijssalon komen in Hertme en een skatebaan.

10

MijnBorne2030 Dynamische Dorpen

2

Op de komende pagina’s leest u de uitwerking van de herijkte toekomstvisie voor de gemeenschap Borne: Dynamische Dorpen. We staan stil bij verschillende onderwerpen en beschrijven deze alsof het 2030 is. Wat willen we dan bereikt hebben?

Uitstraling WELZIJN EN SAMENLEVING IN 2030

Borne is in 2030 een gewilde locatie om te wonen. Naast goede en aantrekkelijk gelegen woningen en een afgewogen pakket aan

Gewilde locatie om te wonen. Dorpse identiteit,

voorzieningen, laten potentiële inwoners zich leiden door een

groene gemeente, stedelijke voorzieningen dichtbij.

vaag begrip als uitstraling. Uitstraling kan de optelsom zijn van:

Zelfstandigheid behouden. Noaberschap en gastvrijheid.

winkelvoorzieningen, horeca en (culturele) activiteiten.

Inwoneraantal is gegroeid. Aansprekende voorzieningen voor

Andere ingrediënten: gezelligheid en sfeer. Borne heeft ingezet

de jeugd. Centrum ontmoetingsplek voor bewoners.

op voorzieningen die er voor zorgen dat inwoners elkaar veelvuldig

Goede verbindingen van de wijken naar het centrum.

ontmoeten. Het Kulturhus had die opdracht al, maar het centrum

Uitnodigende uitstraling van het centrum. Aantrekkelijk voor

van het dorp is daar nadrukkelijker bij gekomen. Een prachtige

de jeugd door vele uitgaansgelegenheden en terrasjes.

ontwikkeling, omdat de kracht van de samenleving zich vooral

Het Kulturhus is een bindende factor in de gemeenschap.

(en misschien alleen maar) ontwikkelt op plekken waar mensen

Door culturele activiteiten leren bewoners elkaar beter kennen

elkaar ontmoeten. Zonder ontmoeting ontstaat er niets. Zeker ook in

en integreren nieuwe inwoners makkelijk.

de kernen Zenderen en Hertme werd geïnvesteerd in ontmoetings11

­plekken om de ontwikkelkracht in die dorpen te behouden.

Op basis van MijnBorne2030 werden er verbindingen aangegaan met

De gemeente en anderen gebruiken de ontmoetingsplekken

allerlei partners en met de inwoners van Borne. Rondom thema’s

om met elkaar te praten over de Bornse actualiteit.

ontstonden regiegroepen en met inwoners werd een doorlopende dialoog aangegaan. De simpele sleutelwoorden: communicatie,

Overheid & burgers

gezamenlijke verantwoordelijkheid en delen van zeggenschap.

De rol van de overheid is in de afgelopen jaren sterk veranderd.

Bestuurskundigen van de Universiteit Twente zijn af en toe

Meer zaken dan in het verleden werden overgelaten aan

gevraagd om bijstand te leveren als de verhoudingen te onduidelijk

initiatieven van burgers, instellingen of ondernemers. Die partijen

werden. De behoefte aan bijstand werd groot op het moment dat

hebben elkaar daardoor ook meer gevonden. De nieuwe positie

er in de gemeenteraad vraagtekens ontstonden over de processen

van de overheid heeft nieuwe verhoudingen gecreëerd. Nu, in 2030,

die een nieuwe overheid lieten ontstaan. Verantwoordelijkheden

blijkt dat een onomkeerbaar proces te zijn. Er wordt minder naar

die dieper in de samenleving terechtkomen, hebben immers niet

de overheid gekeken en er is meer initiatief ontstaan. Niet alles

altijd meer de goedkeuring van de gemeenteraad nodig. Nu in 2030

wat Borne in haar visie uit 2011 had staan, is gerealiseerd.

kan – achteraf– gezegd worden dat de plaatselijke democratie zich

Soms was er gewoon geen geld, soms bleek er geen draagvlak

sterk heeft ontwikkeld en dat de betrokkenheid bij Borne groot is.

te zijn. Ook werd de visie een aantal keren ingehaald door de werkelijkheid. De gemeente heeft sterk ingezet op haar regierol.

Civil Society

Bestuurders en ambtenaren zijn minder bepalend geworden.

Wellicht nog belangrijker was het ontstaan van de Civil Society,

De vaardigheden waar binnen de overheid behoefte aan is, hebben

de ‘burgermaatschappij’. De markt en de samenleving werden

meer en meer te maken met verbinden en organiseren. Burgers en

uitgedaagd om in een losser verband ten opzichte van de overheid

gemeente zijn een dynamische verbinding aangegaan. Af en toe

zelf nieuwe oplossingen te bedenken en te exploiteren. En dat

was er wel twijfel en verwarring over wie waar verantwoordelijk

deden ze. Volop! De Civil Society is vanuit de tijdgeest min of meer

voor was. Achteraf blijkt het een proces geweest te zijn met alleen

automatisch ontstaan, omdat burgers de werkelijkheid zelfstandig

maar winnaars. Vanaf 2011 is de gemeente Borne heel bewust bezig

bleven invullen, ook toen de overheid wat meer op de achtergrond

geweest met het inhoud geven aan haar regisserende rol.

kwam. Borne is de uitdaging, die de Civil Society was en zonder

12

twijfel nog steeds is, volop aangegaan. Een groep inwoners met

maatschappelijke investering konden niet meer volstaan met een

ideeën over wat een Civil Society nodig had om zich versneld te

vage doelstelling. ”Wat levert het op of wat is het effect?”, is de

ontwikkelen, vormden samen een TaskForce Civil Society. Het eerste

vraag die vanaf 2015 wordt gesteld.

initiatief was de nu bij iedereen bekende ideeënmakelaar die al weer jaren een centrale rol heeft in de opvang, de uitwerking en een

Solidariteit met de kwetsbaren stond in de afgelopen jaren hoog

heldere routing van burgerideeën. Een sterk punt was toen ook al

op de prioriteitenlijst. Van mensen die om welke redenen dan ook

dat burgers eigenaar van hun eigen idee bleven.

niet in staat zijn om helemaal zelf vorm aan hun leven te geven, worden wel – als dat maar enigszins kan – eigen inspanningen

Welzijn

verwacht.

Diensten en activiteiten in het segment welzijn komen voort uit een netwerk van organisaties. De nieuwe rol van de gemeente –

Noaberschap

die van regisseur – bleek bij uitstek geschikt voor welzijn.

De kracht van Borne is kleinschaligheid. Mensen ‘kennen’ elkaar en

De gemeente deelde al tal van verantwoordelijkheden op het

voelen onderlinge betrokkenheid. Het begrip Noaberschap werd

gebied van welzijn; vanaf 2010 is daar zwaarder op ingezet.

leidend als het over het sociale kapitaal van Borne ging. De sociale

De gemeente was wel nog vaak de initiator van ontwikkelingen,

contacten en de netwerken van de inwoners zorgden voor een

maar vanuit de samenleving werden er handen en voeten

krachtdadige vrijwilligerssector. Door onder meer de vergrijzing

aangegeven. Een centrale rol daarin kreeg het Kulturhus Borne,

was extra aandacht nodig voor mantelzorg, voorkoming van sociaal

dat door zijn opzet en missie altijd al een brandpunt was van de in

isolement en zorg aan ouderen.

Borne beschikbare daadkracht. Kulturhus en gemeente opereren in welzijn als gelijkwaardige partners. Borne heeft in 2015 het

Jongeren

woord ‘subsidie’ afgeschaft. Vanaf dat jaar wordt er gesproken

Jongeren die gaan studeren of werken, trokken in het verleden

over een ‘maatschappelijke investering’. Investeerders willen wel

nog weg uit Borne. Om blijvend inhoud te kunnen geven aan de

van tevoren weten wat het rendement van de investering zal zijn

fenomenen dynamiek en innovatie was het noodzakelijk om

en dat geldt ook voor de gemeente Borne. Aanvragers van een

jongeren voor de gemeente te behouden. Voorzieningen die 13

kinderen en jongeren het gevoel geven in Borne – ook op termijn

verloedering, onveiligheidsbeleving, verkeer, etc.). Burgers bleken erg

– echt thuis te horen, bleken daarbij onmisbaar. De gemeenschap

te hechten aan het thema als het over de woon- en leefomgeving

Borne investeerde in spelen, recreëren, ontmoeten en uitgaan.

ging. De rol van de burgers is in de afgelopen twintig jaar sterk gegroeid waar het over veiligheid ging. Een politiechef zei ooit:

Ouderen

“Ik wil meer burgers op straat zien”. Borne zette breed in op veiligheid.

Borne heeft binnen haar grenzen veel van de voorzieningen die ouderen in hun directe woonomgeving nodig hebben. Zorg richt zich daarbij vooral op hoogbejaarden. Van jonge ouderen werd een actieve betrokkenheid bij de samenleving verwacht. Zij kregen een rol bij het in stand houden van welzijnsen zorgvoorzieningen (verenigingen, vrijwilligerswerk, mantelzorg). Nu, in 2030, kan er geconstateerd worden dat er daardoor als bijeffect een veel betere verbinding tussen de generaties is ontstaan. Zelfredzaamheid is voor ouderen een sleutelwoord.

RUIMTE EN WONEN IN 2030

Borne investeerde vooral in preventie (bewegen, gezonde voeding, sociale contacten). De Wet Maatschappelijke Ondersteuning bood

De structuur en aanblik van Borne, Hertme en

veel aanknopingspunten. Een krachtige lange termijn aanpak die

Zenderen is zoveel mogelijk gelijk gebleven. Nieuwe woningen

werd opgesteld in nauwe samenspraak met de ouderen zelf, was in

gebouwd door effectief van de open ruimte in de dorpskernen

de afgelopen jaren de leidraad.

gebruik te maken. Oude woningen en bedrijfsruimtes zijn indien nodig vervangen door nieuwbouw. Bornenaren in alle

Veiligheid

leeftijdsfasen wonen gelukkig in Borne. Zorgwoningen voor

Borne is in 2030 op alle fronten een veilige gemeente.

bewoners die extra zorg behoeven. Levensloop geschikte

Veiligheid is een lastig containerbegrip geworden dat moeilijk

woningen in de nieuwbouw. Veel senioren uit de omgeving

in één ambitie bleek te vatten (criminaliteit, overlast,

gevestigd in diverse woonservice-zones.

14

Wonen in een groen dorp

daarvoor te zorgen zijn nieuwe woonvormen ontwikkeld die de

Mensen in Borne, Hertme en Zenderen hechten aan de

gemeente aantrekkelijk maakt voor starters op de woningmarkt.

kleinschaligheid van hun gemeente. Het dorpse, open en groene

Door de bouw van levensloopbestendige woningen is een deel van

karakter wordt enorm gewaardeerd. In 2030 is er op het eerste

de ouderen verhuisd naar die woningen en ook daardoor is er meer

gezicht niet veel veranderd. De veranderingen die hebben

ruimte ontstaan voor starters. In de directe woonomgeving zijn

plaatsgevonden vallen nauwelijks op. Slechts een deel van de

voorzieningen die inspelen op de behoefte van jonge gezinnen en

open ruimten in de kernen is bebouwd en hier en daar is oud

eenpersoonshuishoudens (spelen, sport, opvang, winkels, horeca).

vervangen door nieuw. Sommige bedrijfsgebouwen hebben een

Borne heeft een programma ontwikkeld dat er voor zorgt dat

woonbestemming gekregen. Borne profileert zich als een

nieuwe inwoners zich snel thuis voelen in de gemeente en direct

echte woongemeente.

betrokken worden bij wat er in Borne te doen is en wat er moet gebeuren. Dat programma heeft ontwikkeltijd gekost en de inzet

Wonen en werken

van velen, maar de resultaten zijn opmerkelijk en trekken landelijk

Door het woonklimaat, de aantrekkelijke ligging en de goede

de aandacht. Een deel van de nieuwe bewoners voelt zich echt

bereikbaarheid is Borne een uitstekende vestigingsplaats voor

uitgedaagd door de actieve kennismaking.

zzp’ers geworden. De combinatie van wonen en werken wordt gestimuleerd door ruime aandacht in het woningbouwprogramma

Wonen voor ouderen

voor die combinatie. Er zijn woningen met kleine bedrijfsruimten

Nederland vergrijst en Borne vergrijst mee. In Borne is de

en er zijn bedrijfspanden waar gewoond kan worden.

vergrijzing niet als probleem opgepakt, maar als kans. Er is

Door onophoudelijk in te spelen op de nieuwste ontwikkeling op

gebouwd voor ouderen en met licht accent op bouwen voor

ICT-gebied werkt een fors deel van bevolking een of meerdere

kapitaalkrachtige senioren. Zij hebben de plaatselijke economie

dagen vanuit huis.

een aardige impuls gegeven. Zzp’ers en vrijwilligers leveren op ouderen afgestemde diensten en activiteiten. Veel inwoners van

Wonen voor starters

Borne willen als ze ouder worden in hun eigen huis blijven wonen.

Borne wil de groep van 20 tot 35 jaar meer aan zich binden en om

De buurt en de voorzieningen zijn bekend en dat geeft een vertrouwd 15

en veilig gevoel. Woningen in Borne zijn daarom aangepast en

Enschede een goede uitstraling. Inwoners maken gebruik van de

nieuwe woningen zijn levensloopbestendig. Er is meer aandacht

voorzieningen in het dorp, maar weten dat een stad – als dat nodig

besteed aan woningen voor mensen met een fysieke beperking.

is – altijd dichtbij is. Mensen van buiten worden aangetrokken door

De achterstand die in 2011 bestond is daardoor weggewerkt.

culturele activiteiten, de goed ontwikkelde horeca en de unieke winkelvoorzieningen. De overlast van het doorgaande verkeer is

Wonen en gezinnen

door een aantal elkaar versterkende maatregelen teruggedrongen.

Goed wonen voor jonge gezinnen heeft alles te maken met de nabijheid van goede voorzieningen en dan vooral scholen.

Mobiliteit: openbaar vervoer

Borne heeft geïnvesteerd in de kwaliteit van het onderwijs

Geld om de hele treinroute door Borne in de grond te verzinken

en heeft in de loop van de jaren vijf MFA’s (Multi Functionele

was er in de afgelopen 20 jaar niet, maar de barrièrewerking is

Accommodaties) gebouwd waarin onder meer een brede

wel opgeheven door een gedeeltelijke verdieping van het spoor.

school is gevestigd. Ouders zijn zeer te spreken over de

Op het dak van de tunnel staat een bedrijfsverzamelgebouw en

keuzemogelijkheden binnen het onderwijs. De MFA’s bieden ook

er is daar extra parkeergelegenheid ontstaan. Binnen Borne is het

onderdak aan opvang, sport en kunst/cultuur. Clustering van

kleinschalige elektrische vervoersysteem een succes.

voorzieningen beperkt zich niet tot de publieke sector. Door de aanwezigheid van ondernemers (detailhandel, sport, zorg) in of bij

Mobiliteit: fiets

de MFA zijn complete voorzieningenclusters ontstaan.

Borne is vanuit Hengelo, Hertme en Zenderen via een fietssnelweg

De bouw van de scholengemeenschap heeft meer gezinnen naar

bereikbaar. Om te voorkomen dat die fietsroutes er vrijwel

Borne getrokken dan eerder was voorzien.

ongebruikt bij liggen, is een ambitieus programma gestart om inwoners daadwerkelijk aan het fietsen te krijgen. Door de

Mobiliteit: wegen

populariteit van de elektrische fiets is dat een enorm succes

Door de verbreding van de A1 en de A35 is Borne in 2030 uiterst

geworden. Omdat er meer mensen in de openbare ruimte zijn,

bereikbaar. Daardoor heeft de gemeente zowel uit de richting

heeft dat programma ook de sociale veiligheid vergroot.

Deventer/Almelo als uit de richting Hengelo/Oldenzaal/

Alle fietsroutes naar scholen, sportieve en culturele voorzieningen

16

vanuit de woonwijken zijn veilig en goed verlicht. De knelpunten die

nieuwe bezoekers. De activiteiten rondom b.v. Kerst trekken veel

er waren zijn in de afgelopen jaren voortvarend aangepakt.

publiek. Om de kwaliteit en de ontwikkeling van het Bornse aanbod te waarborgen, wordt er sinds 2017 twee keer per jaar overlegd

Natuur en landschap

met gemeenten uit de rest van Nederland – De Onderscheidende

Het buitengebied is een van de speerpunten geworden in de

Alliantie – die een koers varen die synoniem is aan die van Borne.

ontwikkeling van Borne. Toerisme en recreatie werden na het

Er wordt afgestemd en de gemeenten inspireren elkaar met

traject MijnBorne2030 in 2011 in een paar jaar naar een hoger

aanpak en ideeën.

plan getild. Vooral door de samenwerking tussen ondernemers, agrariërs en natuurbeschermers ontstonden nieuwe toeristische producten waarbij de eigenheid van het gebied door alle partijen werd gerespecteerd. Het motto ’ontwikkelen waar ontwikkelen past en behouden waar behoud nodig is’, inspireerde alle partijen. Centrum

ECONOMIE EN ONDERNEMEN 2030 De aantrekkingskracht van Borne uit zich

Het centrum van Borne is het kloppend hart van de gemeente.

in nieuwe bedrijvigheid. Er zijn diverse kennisintensieve

De winkelvoorzieningen in steden zijn steeds meer op elkaar gaan

zelfstandige bedrijfjes gevestigd. Ook komen door het groene

lijken omdat vrijwel ieder pand op een A-locatie wordt ingenomen

karakter van de gemeente en de vele culturele activiteiten

door een landelijke keten. Borne heeft geïnvesteerd in het

ieder jaar meer toeristen naar Borne en de kerkdorpen.

ontwikkelen en aantrekken van unieke winkels. In de regio wordt

Er is hierdoor meer werkgelegenheid in de horeca ontstaan.

het Bornse aanbod erg gewaardeerd en vaak is het druk in het centrum. De aantrekkingskracht stijgt nog altijd omdat parkeren

Bedrijfsleven

bijna nooit een probleem is en – nog altijd – vrijwel overal gratis.

Borne heeft zich in economische zin goed ontwikkeld. Er was

Oud-Borne is dé ontdekking van Twente geworden. De culturele

minder behoefte aan grootschalige bedrijfsterreinen, maar vanuit

activiteiten die daar met regelmaat worden aangeboden trekken

de slipstream van de (woon)faciliteiten voor zzp’ers heeft zich een 17

aantal kleine bedrijven ontwikkeld. Die bedrijven trokken weer

verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en lokale overheid heeft de

nieuwe zzp’ers naar Borne. En zo ging het verder in de afgelopen

innovatiekracht van het bedrijfsleven vergroot. Bedrijven uit Borne zijn

jaren. Veel bedrijven die zich in de afgelopen twintig jaar in Borne

door de banden met de kennisinstituten op grote schaal leverancier

hebben gevestigd, hebben gelijksoortige kenmerken. Ze zijn

geworden van stageplekken, praktijkplaatsen en afstudeerplekken.

kennisintensief en innovatief en ze opereren in een hoogwaardig

Afgestudeerden en stagiaires weten daardoor precies wat bedrijven

segment. De gemeente Borne heeft er veel aan gedaan om

in Borne te bieden hebben. De doorstroming van stage en afstuderen

bedrijven naar Borne te halen. Het uitgangspunt was altijd om te

naar werken in Borne kwam goed op gang. Bornse bedrijven hebben

kijken hoe het vestigingsklimaat optimaal gehouden kon worden.

daardoor minder last van de krapte op de arbeidsmarkt.

Het leveren van maatwerk aan ieder bedrijf afzonderlijk was de basis van het beleid.

Zorg en welzijn Mede door de vergrijzing is de zorgsector een belangrijke werkgever

Bestuurders en ambtenaren zochten, binnen het wettelijk

geworden. Door de aantrekkelijke woonmogelijkheden voor

kader, naar oplossingen of aanpassingen waardoor zaken wel

kapitaalkrachtige ouderen is er een levendige sector van aanbieders

gerealiseerd konden worden. De economie van Borne heeft zich

van diensten en activiteiten ontstaan. De forse krapte op arbeidsmarkt

de afgelopen jaren, sterker dan voorheen, georiënteerd op het

binnen de zorgsector kon voor een deel worden opgevangen door de

nabije Duitsland. Ondernemers zijn sterk verbonden met zorg en

verbinding met scholen. Ook het prettige woonklimaat in Borne – voor

welzijn. Maatschappelijke Verantwoord Ondernemen (MVO) en

personeel en ondernemers in de zorgsector – heeft bijgedragen aan

Maatschappelijk Bewust Ondernemen (MBO) staan hoog in het

het voorkomen van al te grote tekorten.

vaandel. Er is een levendige uitwisseling ontstaan tussen bedrijven en organisaties.

Recreatie & toerisme Borne heeft zichzelf op de kaart gezet als een gemeente waar het

Kennisinstituten

goed toeven is. De Groene Poort en de goede verbindingsroutes

Borne heeft in de afgelopen decennia bewust contact gezocht

met het nationaal landschap Twente trekken veel dagjesmensen

met de kennisinstituten in een grote regio. De daaruit ontstane

uit een grote regio. Het centrum is aantrekkelijk door de goede

18

horecavoorzieningen en het onderscheidend winkelapparaat. Borne ontwikkelde in de jaren naar 2020 een geheel nieuwe sector,

DUURZAAMHEID 2030

die van de streekproducten. Met producten uit Twente, uit Overijssel, Alle nieuwbouw van de afgelopen jaren is

maar ook uit de grensregio van Duitsland werden nieuwe groepen consumenten naar Borne getrokken. In het buitengebied heeft de

gebouwd op basis van duurzame principes. Project­

agrarische sector een educatieve route ontwikkeld die ‘mensen uit de

ontwikkelaars gebruiken 100% herbruikbaar materiaal voor

stad’ inzicht geeft in de voedselproductie. In vrijkomende agrarische

hun nieuwbouw. De nieuwe woningen zijn energieneutraal.

bedrijfs­gebouwen hebben zich vooral dienstverlenende bedrijfjes

Borne heeft zijn duurzaamheid in een convenant met alle

gevestigd die zich voor een deel ook met recreatie en toerisme

Bornse bedrijven en organisaties vastgelegd. Daarin hebben

bezighouden. Het ruimhartige vestigingsbeleid van de gemeente voor

alle partijen zich verbonden groene energie en minimaal 50%

vestiging van bedrijven in het buitengebied heeft haar vruchten meer

fairtrade producten te gebruiken.

dan afgeworpen. Lokaal De agrarische sector

Het begrip duurzaamheid bestrijkt een enorm beleidsterrein.

Borne heeft een klein aantal sterke agrarische bedrijven binnen

Borne is de laatste twintig jaar duurzaam bezig geweest.

haar grenzen. Zij hebben zich ontwikkeld als kennisintensieve

De praktijk wees echter uit dat er lokaal veel bereikt kon

bedrijven die naadloos aansluiten bij het innovatieve karakter

worden, maar ook dat veel zaken het plaatselijk niveau bleken

van Borne. Vanaf het begin van deze eeuw was al duidelijk dat

te overstijgen. Een goed voorbeeld daarvan is dat sinds de

de groeimogelijkheden voor de sector uiterst beperkt zouden

aanleg van de A35 tussen Zwolle en Almelo – en de bijbehorende

zijn. Er zijn gewoon geen extra hectares beschikbaar. Door de

toename van het verkeer – de luchtkwaliteit en het geluid rond

ingesloten ligging van Borne (tussen spoor en snelwegen) was

de A1 en A35 punten van zorg zijn geworden. De gemeente blijft

er nauwelijks ruimte om te verkavelen. Het aantal bedrijven is

over dat soort zaken aan de bel trekken in Zwolle en Den Haag.

inmiddels al jaren constant. De sector speelt een belangrijke rol

Duurzaamheid vergt forse investeringen en het geld daarvoor is

in het onderhoud en het in stand houden van het landschap.

niet altijd beschikbaar. Doorlopend werd er discussie gevoerd 19

over waar wel en waar geen wel geld voor was. Een belangrijk

Energie

item in die discussie was, wat publiek gefinancierd kon/moest

De kleinschalige opwekking van energie in de woonwijken en het

worden en wat aan de samenleving overgelaten kon worden. Een

gebruik van biogas is in Borne goed van de grond gekomen.

ingewikkelde en doorlopende uitdaging. Met een ondersteunend

Samen met het kleine windmolenpark aan de A1, de energie uit

programma werden burgers uitgedaagd om zelf in duurzaamheid

warmte-koudeopslag en het toenemende gebruik van zonne-energie

te investeren.

in woningen voorziet Borne voor een behoorlijk deel in de eigen (afnemende) energiebehoefte. Door nieuwe isolatietechnieken

Biodiversiteit

kon er fors bespaard worden op de verwarming van woningen en

Borne profileert zich als een aantrekkelijke woongemeente.

bedrijfspanden. De slechte ventilatie van geïsoleerde woningen die

Natuur in de gebouwde omgeving maakt nadrukkelijk deel

aan het begin van de jaren 10 actueel was, is gelukkig door nieuwe

uit van een prettige woonbeleving. Borne kwam in 2014 met

inzichten en technieken niet meer aan de orde.

‘Wild Borne’. Burgers en bedrijven werden uitgedaagd om projecten te bedenken en uit te voeren rondom het thema biodiversiteit.

Mobiliteit

Het aanzien van Borne is door uitvoering van die projecten op

Dit onderwerp kwam al eerder aan de orde in de paragraaf ‘Ruimte

tal van plaatsen groener en aantrekkelijker geworden.

en Mobiliteit’. Het ging daar over het succes van de fiets en de fietsroutes. Hier moet het gaan over de beperking van het gebruik

Verlichting

van auto’s die nog op fossiele brandstoffen rijden en vooral over

De toepassing van verlichting was een van de speerpunten in

het stimuleren van elektrisch rijden. Nu iedere producent er in

het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Borne. Inmiddels is

geslaagd is om betaalbare auto’s te maken met een aanvaardbare

alle openbare verlichting in de gemeente duurzaam. Ook de

actieradius, is er niets meer op tegen om auto’s met benzine- en

verlichting van sportvelden en openbare gebouwen is duurzaam.

dieselmotoren te weren uit het dorpscentrum.

LED-verlichting lijkt, nu in 2030, alweer haar langste tijd gehad te hebben. Er zijn nieuwe varianten die een nog grotere besparing

Duurzaam inkopen en aanbesteden

opleveren. Borne wil daarbij blijven aansluiten.

Bij aanbesteding en inkoop zijn – naast doelmatigheid – de

20

Regiegroep motiveert achterban om ambities te bepalen. 27 gesprekken met 260 deelnemers

thema’s duurzaamheid en fairtrade altijd in beeld. Borne heeft zijn duurzaamheid in een convenant met alle Bornse bedrijven en organisaties vastgelegd. Daarin hebben alle partijen zich verbonden groene energie en minimaal 50% fairtrade producten te gebruiken. Sinds 2015 koopt de gemeente Borne voor 100% duurzaam in. Milieuaspecten en sociale aspecten vormen in het inkoopproces

Bouwen en wonen Duurzaam bouwen en energieneutraal wonen staan lang op de lokale agenda. Duurzaam bouwen werd de afgelopen jaren vooral gestimuleerd door financiële maatregelen. In de jaren naar 2020 stond besparen van energie hoog op agenda, vanaf 2020 heeft Borne ingezet op energieneutraal wonen.

criteria, die er voor zorgen dat bij de daadwerkelijke levering van een product, dienst of werk, aan deze aspecten is voldaan. 21

MijnBorne2030: uniek proces

22

Realisatie van MijnBorne2030

3

Dynamische dorpen is een visie met veel ambitie. Ambitie op het gebied van wensen en ideeën, in veel verschillende sectoren van de samenleving. In het verleden zou de overheid de aangewezen instantie zijn geweest om met de visie aan de slag te gaan.

Die opvatting past echter niet meer in de huidige tijd. De overheid

hun beleidsbesluiten dan ook rekening houden met deze visie.

heeft de positie niet meer om alleen – als solist – met een visie aan

Onderling mag, kan en moet de gemeenschap elkaar aanspreken op

de slag te gaan en de overheidsfinanciën zijn niet meer toereikend

ieders inbreng om het gekozen scenario te verwezenlijken. De inzet

om iedere ambitie waar te maken. De rol van de overheid is

van de visie, van MijnBorne2030, is dan ook dat de gemeenschap

veranderd en zal – dat staat ook in deze visie – nog verder veranderen.

er mee aan de slag gaat. Het is immers een product van de Bornse samenleving! Actiepunten worden opgesteld en uitgevoerd door

Aan de totstandkoming van MijnBorne2030, Dynamische dorpen,

bevolking, maatschappelijke organisaties en gemeente gezamenlijk.

werkten veel inwoners mee. Via de regiegroep, via verenigingen

Duidelijk mag zijn dat er daarbij hoge eisen gesteld worden aan de

en instellingen, of op eigen titel. De regiegroep heeft deze

onderlinge communicatie. De visie wil niet alleen een stipje op de

visie aangeboden aan de gemeenteraad van Borne, namens

horizon zijn, maar vooral een concreet traject dat er voor zorgt dat de

de gemeenschap. Alle organisaties en instellingen moeten bij

dynamiek die Borne in zich heeft, tot bloei komt. 23

Regiegroepleden in de pers

24

Cultuur in al zijn vormen betekent voor mij leefbaarheid. Sociale vitalisering betekent in mijn ogen ook economische vitalisering. Evenementenmanager, Laura Reymer

Het project MijnBorne2030 is een goede aanpak om met alle burgers van Borne na te denken over onze toekomst in onze directe leef- en woon- en werkomgeving Gerard Lohuis, WMO-platform

De complete visie MijnBorne2030 geeft een ontwikkelrichting aan.

MijnBorne2030. Vanaf vandaag. Gemeente en regiegroep maken

Voor iedereen in Borne met plannen of ideeën biedt de visie een

jaarlijks samen een uitvoerings­agenda. Het concept voor 2012

houvast. De visie geeft in grote lijnen kaders aan over welke kant

wordt in het najaar van 2011 besproken, samen met de evaluatie en

het op moet. Dat wil niet zeggen dat de visie star is. Starheid past

het nazorgdocument van MijnBorne2030. Voorgesteld wordt om

ook helemaal niet bij het door de bevolking gekozen scenario, dat

de uitvoeringsagenda vervolgens jaarlijks met de gemeenteraad te

van de Dynamische Dorpen. Elkaar scherp houden. Samenwerken.

bespreken, bijvoorbeeld tijdens een openbare bijeenkomst in het

Betrokken zijn en blijven. Dàt is de grote uitdaging van

Kulturhus De Bijenkorf. 25

Stemmen is een zekere “sociale verplichting”, maar dat geldt zeker nu!

STEM OP HET SCENARIO VAN UW/JOUW VOORKEUR!

Eric Markvoort en Carla Ruiter, Woonbeheer Borne

Stem voor

het Borne DYNAMISCHE DORPEN

van Morgen!

STEMKAART

Jouw stem telt!

Beste inwoner van Borne, Hertme of Zenderen,

DYNAMISCHE DORPEN

TWENTSE STAD

GENIETEN & KOESTEREN

VAART DER VOLKEREN

Welk scenario heeft jouw eerste voorkeur? (a.u.b. 1 scenario aankruizen)

Unieke Stemcode

MIJN BORNE

2030,

Welk scenario heeft jouw tweede voorkeur?

WEES BETROK

(a.u.b. 1 scenario aankruizen)

Dynamische Dorpen

Twentse Stad

Genieten & Koesteren

Vaart der Volkeren

Dynamische Dorpen

Twentse Stad

KEN!Genieten & Koesteren

Vaart der Volkeren

MijnBorne2030 nog even in het kort Voor wie het gemist heeft: in 2001 heeft de gemeente Borne een toekomstvisie opgesteld. Een aantal wensen daaruit zijn gerealiseerd, zoals het Kulturhus, de Groene Poort en bureau Vrijwilligerswerk. Maar ook de wereld om ons heen is veranderd. Tijd voor een nieuwe visie. Maar dit keer niet van de gemeente, maar van de gemeenschap! En dat is nooit eerder gedaan! Twintig maatschappelijke organisaties werken samen met de gemeente aan MijnBorne2030. Trends, identiteit en ambities zijn de afgelopen maanden, samen met iedereen die mee wilde praten, in kaart gebracht. Met deze bouwstenen zijn scenario’s gemaakt. En nu is het aan u/jou om te stemmen op het GENIETEN EN KOESTEREN scenario dat u/je het beste vindt passen. Wat wordt MijnBorne2030? Postzegel niet nodig

21-03-11 17:04

Mijn Borne 2030 Antwoordnummmer 1009 7622 VB Borne

Surf dan naar www.mijnborne2030.nl en volg de laatste nieuwsfeiten over MijnBorne2030. Voor vragen kunt u/kun je contact opnemen met Miranda Mulder, communicatieadviseur MijnBorne2030 via telefoonnummer 074 – 2658792. (Op werkdagen tijdens kantooruren).

21-03-11 17:04

Rob Welten, voorzitter regiegroep, burgemeester van Borne

MijnBorne2030: wees betrokken!

In totaal brachten 4038 mensen hun stem uit

26

er in uw Borne gaat gebeuren.” Wim, regiegroeplid BBO en BORT

“Het welzijn van ons en van onze volgende generatie gaat ons allemaal aan!” Henk, regiegroeplid Zenderen

“Speciaal onze jonge Bornse inwoners, kom je stem voor jullie toekomst in Borne uitbrengen!” Annelies en Gerard, regiegroepleden Letterveld-Kerkedennen

VAART DER VOLKEREN

Hoe gaat het stemmen in zijn werk? Met de bijgeleverde stemkaart kunt u/kun je vanafIn7 2030 april tot en met 17 april 2011 is Borne een gemoedelijk dorp gericht op stemmen. Hoe? Dat staat op de stemkaart vermeld. zelfstandigheid en behoud van eigen identiteit.

Namens de regiegroep, opmaak_stempas_corr.indd 3

In 2030 heeft Borne zich tot een zelfstandige Twentse stad ontwikkeld. Het inwonertal is gestabiliseerd. De hoge kwaliteit aan voorzieningen maken Borne tot trekpleister voor de regio, want Borne heeft een zeer aantrekkelijk winkelcentrum en een breed en een hoogwaardig aanbod aan culturele activiteiten. Nieuwe bewoners hebben zich gevestigd in de hoogbouw van Borne. Borne is een knooppunt van “Kom stemmen. U bepaalt wat mobiliteit en bedrijvigheid.

In 2030 is Borne een ambitieuze stedelijke groeigemeente. Borne is fors gegroeid en kent een De bevolking is ongeveer gestabiliseerd. De bestaan“Stemmen is een zekereaantrekkelijk winkelcentrum met breed scala aan De keuze: welke scenario’s zijn er? ‘sociale verplichting’, maar de structuur is behouden gebleven. Er is een sterk speciaalzaken en gewilde woongebieden voor dat geldt zeker nu!” Op www.mijnborne2030.nl is een uitgebreide beschrijving te vinden van de scenario’s. verenigingsleven. Nieuwbouw heeft maar beperkt jongere inwoners. Er is veel in de infrastructuur Carla en Eric, regiegroepleden Ook in de Bornse Courant van 7 april staan ze beschreven. Op de achterzijde van deze plaatsgevonden; er is vooral in de dorpse identiteit geïnvesteerd. Borne is sterk op de regio Woonbeheer brief staat de verkorte versie. geïnvesteerd. Borne is vooral aantrekkelijk voor georiënteerd en vormt de spil van wonen, werken mensen die rust in het groene dorp zoeken. en leven in de regio. Weten wat er allemaal gebeurt?

*Stembussen staan in het Kulturhus, het gemeentehuis, sporthal ’t Wooldrik, St Aegidiusschool in Hertme, St. Stephanusschool in Zenderen en bij de volgende supermarkten in Borne: Nettorama, Albert Heijn, Plus Wallerbosch, Plus Huls van den Nieuwboer en Aldi Markt.

opmaak_stempas_corr.indd 2

TWENTSE STAD

www.twitter.com/mijnborne2030

In 2030 is Borne aantrekkelijk voor vele nieuwe Bornenaren door zijn dorpse en gastvrije karakter. Het inwonertal is gegroeid. Borne is aantrekkelijk voor senioren en jonge gezinnen die rust in het groene dorp zoeken, terwijl stedelijke voorzieningen nabij zijn. De aantrekkingskracht voor jonge starters komt mede voort uit de kennisintensieve bedrijvigheid die zich in Borne heeft gevestigd.

Het is zover. De scenario’s voor MijnBorne2030 zijn klaar. Het is nu aan u/jou! Welk scenario past het beste bij het Borne van morgen? Wees betrokken!

Stemmen kan op verschillende manieren: Door het invullen van je code op www.mijnborne2030.nl (de rest wijst zich vanzelf), door deze stemkaart terug te sturen via de post (postzegel is niet nodig) of door hem te deponeren in een stembus*. Stemmen die dubbel binnenkomen (bv. via de website en via een stembus) tellen maar 1 keer.

Meer informatie: www.mijnborne2030.nl info@mijnborne2030.nl

“Hoe moet Borne er over 20 jaar uitzien?” Gerard, regiegroeplid WMO-platform

Vul de stemkaart in of stem op www.mijnborne2030.nl

“Dit is het toppunt van democratie. Borne is het waard.” André, regiegroeplid basisonderwijs

“Als je je stem niet gebruikt om te beslissen zal een ander dit voor je doen”. Ron, regiegroeplid Oud-Borne

Identiteit van Borne

Bijlage 1

Als eerste bouwsteen voor de scenario’s is er onderzoek gedaan naar de identiteit van Borne. De belangrijkste conclusies daaruit zijn hieronder verwoord.

Inwoners van de Bornse gemeenschap beoordelen hun

over. Deze drie onderwerpen zijn tevens verbeterpunten voor de

gemeenschap met een 7.36. De algemene tevredenheid wordt

gemeenschap Borne. Daarnaast kan de gemeenschap Borne zich

vooral beïnvloed door de sociale en emotionele componenten en

verder ontwikkelen wat betreft een aantrekkelijker winkelaanbod,

de omgeving. De gemeenschap Borne wordt door haar inwoners

meer (dag)toerisme, meer nadruk op de kwaliteit van het

als positief ervaren. Borne is sociaal, inwoners voelen zich veilig.

woonklimaat en meer aandacht voor de kerkdorpen.

Ook is Borne goed bereikbaar; heeft een redelijke infrastructuur,

De gemeenschap Borne wordt door mensen van buiten Borne

een mooie, aantrekkelijke omgeving met voldoende natuur

beoordeeld met een 7.24. Dit is een minimaal verschil met de

en een rijke historische achtergrond. Ook biedt de gemeente

beoordeling van inwoners van de gemeente Borne.

voldoende voorzieningen op verschillende gebieden. Deze algemene tevredenheid wordt vooral beïnvloed door de Inwoners van de gemeente Borne wonen prettig en willen graag

componenten omgeving en emotioneel. Gezien de resultaten uit

blijven wonen binnen de gemeenschap. Ze voelen zich thuis in en

de vragenlijsten, komt het imago van de gemeenschap Borne sterk

verbonden met Borne. Echter, het uitgaansleven, voorzieningen

overeen met de identiteit. Inwoners van de gemeente Borne willen

voor jongeren en de dorpskern van Zenderen laten te wensen

graag voor langere tijd in Borne blijven wonen. 27

Trends en ontwikkelingen

Bijlage 2

De regiegroep heeft opdracht gegeven ook een onderzoek naar trends en ontwikkelingen te doen om zo de tweede bouwsteen te krijgen voor de scenario’s.

In themasessies is met verschillende experts gebrainstormd

slechts één op de twintig mensen is een niet-westerse allochtoon.

over de situatie zoals deze nu is en wat de te verwachten

Borne heeft het hoogst gemiddeld besteedbaar inkomen (€ 20.000

ontwikkelingen zijn. Hieronder de belangrijkste conclusies

per huishouden) van Twente. De arbeidsparticipatie van mannen is

daaruit, waarbij ook een onderscheid is gemaakt tussen nu en

80%, van vrouwen bijna 55%.

richting 2030. Bevolking richting 2030 Bevolking anno 2011

Het inwoneraantal van Borne blijft volgens het CBS licht stijgen.

Gezinnen met kinderen vinden Borne een aantrekkelijke

Net zoals de rest van Nederland krijgt Borne te maken met

woongemeente: 40% van de huishoudens bestaat uit die

vergrijzing, maar jonge gezinnen blijven instromen en dat zorgt

gezinnen (tegenover 35% huishoudens zonder kinderen en 27%

ervoor dat de bevolkingsopbouw evenwichtiger zal zijn dan in de

eenpersoonshuishoudens). Borne heeft ruim 21.000 inwoners.

omliggende gemeenten. Het totale aantal huishoudens stijgt,

Jongeren van rond de twintig vertrekken naar elders om te

de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens zal het grootst

studeren of om te werken en daardoor is de groep tussen 20 en

zijn. Het aantal westerse allochtonen blijft gelijk en vergrijst, het

35 jaar ondervertegenwoordigd. Borne is een ‘witte’ gemeente.

aandeel allochtonen in de bevolking groeit naar 11%.

Weliswaar is één op de tien mensen van allochtone afkomst maar

Door de vergrijzing zal er een toenemend beroep gedaan worden

28

op de mensen die kunnen werken. Vooral de arbeidsparticipatie

kan zich daardoor profileren met Het Nieuwe Werken (vanuit

van vrouwen zal toenemen.

huis werken en vanuit huis ondernemen). Daarnaast is het een belangrijke opgave om mensen met een hoog opleidings- en

Werken en ondernemen anno 2011

kennisniveau aan de gemeente te binden. Zij moeten het

Borne kent een dynamisch bedrijfsleven met een sterke positie

bedrijfsleven de slagkracht bieden die nodig is om te blijven

voor het midden- en kleinbedrijf. Veel bedrijven zijn kleinschalig,

innoveren en mee te bewegen met doorlopend veranderende

belangrijke sectoren zijn: horeca, detailhandel, bouwnijverheid

markten. Ook sterke winkelvoorzieningen in het centrum bieden

en logistiek. In de afgelopen jaren ging het de ondernemers goed

economische perspectieven. Kleinschaligheid is – ook als het over

en dat leverde een forse banengroei op. Borne heeft minder

bedrijfsterreinen gaat – het sleutelwoord voor de economische

startende bedrijven dan omliggende gemeenten. De gemeente

ontwikkeling van Borne.

heeft hoogopgeleide starters op de arbeidsmarkt niet voldoende te bieden, want die groep trekt weg. Ondanks het groene

Ruimte en vervoer anno 2011

landschap, het dorpse karakter en een sterk en goed gewaardeerd

70% van de woningen in Borne is een koopwoning. De woning­

winkelaanbod, slaagt Borne er maar matig in om zich te profileren

voorraad sluit niet geheel aan bij de behoefte van senioren en

als recreatie & toerisme gemeente. Voor de landbouwsector is

mensen met een fysieke beperking. Met name senioren die op zoek

groei een overlevingsvoorwaarde. Borne heeft door haar ligging

zijn naar een appartement vinden in Borne niet wat zij zoeken. In de

tussen wegen en spoor weinig mogelijkheden om te verkavelen.

lagere huursector heeft Borne een overschot, tekorten zijn er in de

Zonder verkaveling krijgt de landbouwsector het moeilijk.

duurdere sector (twee-onder-een-kap en vrijstaand).

Werken en ondernemen richting 2030

Borne is een goed bereikbare gemeente. Borne heeft 2 afslagen

Borne kan ontwikkelen in de sector recreatie & toerisme. Naast

naar de snelwegen (A1 en A35). De regio wordt erdoor ontsloten,

ontplooiing van de sector zelf kunnen met kleinschalige culturele

maar ook de aansluiting op het landelijk snelwegennet is meer

activiteiten nieuwe accenten worden gezet. De gemeente

dan goed. Borne heeft een station met meer dan voldoende gratis

biedt haar inwoners een aantrekkelijke woonomgeving. Borne

parkeergelegenheid. 29

Ruimte en vervoer richting 2030

ontwikkeling. Te denken valt aan de ambitie om duurzaam in te

Borne maakt deel uit van de Netwerkstad Twente en vanuit de

kopen, duurzamer te bouwen, het steeds verdergaande scheiden

taakstelling die daaruit voor Borne voortvloeit, zal de gemeente

van afvalstoffen en het stimuleren van energiebesparing.

verder groeien. De woonbehoeften veranderen de komende jaren,

Tot op heden is duurzaamheid echter vooral gekoppeld aan

want Borne krijgt te maken met vergrijzing en groei van het aantal

het traditionele energiebeleid. Er is vooral aandacht voor de

eenpersoonshuishoudens. Ontwikkelkansen zijn er op de gebieden

ambities op klimaatgebied (30% reductie van de uitstoot van

natuur, recreatie en toerisme en kunst en cultuur. Dat worden

broeikasgassen in 2020, een energiebesparing van 2% per jaar en

grote kansen als Borne – in samenwerking met de partners in de

een verhoging van het aandeel duurzame energie tot 20% in 2020).

Netwerkstad Twente –er in slaagt om de belemmeringen in de nationale en regionale natuurinfrastructuur te slechten.

Duurzaamheid richting 2030

Als de automobiliteit blijft groeien, en dat is de verwachting, zijn

Duurzaamheidsbeleid dient in de breedte ontwikkeld te

aanpassingen in de infrastructuur noodzakelijk. Er kan gekozen

worden. Highlights voor de komende jaren: zuiniger omgaan met

worden voor het afremmen van de automobiliteit, bijvoorbeeld

energie, inpassing van alternatieve energiebronnen, bouwen van

door het fietsgebruik te stimuleren door de fietsinfrastructuur

energiezuinige woningen, verduurzaming van bestaande woningen,

sterk te verbeteren.

stimulering van het gebruik van elektrische voertuigen, bevorderen van de biodiversiteit en het aantrekken van duurzame bedrijven.

Duurzaamheid anno 2011

De gemeente zoekt nadrukkelijke samenwerking met mogelijke

Binnen de gemeente Borne begint duurzaamheid langzaamaan

partners op het gebied van duurzaamheid. Partners kunnen in dit

vorm te krijgen als een integraal onderdeel van de beleids­

verband ook burgers met duurzame plannen zijn.

30

Ambities

Bijlage 3

Als derde bouwsteen heeft de regiegroep ambities verzameld. Hiervoor zijn in totaal 26 ambitiegesprekken gevoerd met verschillende groepen mensen.

Ook 110 jongeren hebben via een actie op hun

de komende jaren. Borne moet vooral zichzelf blijven.

scholengemeenschap hun mening gegeven. Daarnaast hebben

De Bornse identiteit is samen te vatten in twee steekwoorden:

meer dan 100 mensen via de BorneBox laten weten wat zij

noaberschap en gastvrijheid. ‘Dynamisch’ moet daar nadrukkelijker

belangrijk vonden voor MijnBorne2030. De belangrijkste

bij komen. Borne kijkt zowel naar binnen als naar buiten. Inwoners

uitkomsten daaruit staan hieronder.

zijn betrokken op elkaar, maar buitenstaanders – toeristen, ondernemers en nieuwe inwoners – zijn erg welkom. Duidelijk is

Identiteit

dat inwoners hechten aan de huidige kernkwaliteiten van de

In Borne kennen inwoners elkaar en zijn de lijnen kort. Het is in

gemeente: een dorps karakter, de groene ligging en de nabijheid

Borne vertrouwd. Men voelt zich verbonden met de grond en met

van stedelijke voorzieningen die snel en makkelijk bereikbaar zijn.

elkaar. De kwaliteiten van Borne worden als goed ervaren en als

Prettig en rustig wonen in een groen dorp met de stad toch dichtbij.

woongemeente heeft Borne regionale uitstraling. Een kwaliteits­

Borne streeft naar een grote sociale cohesie, naar een hechte

slag moet ervoor zorgen dat die uitstraling verbeterd wordt,

gemeenschap. Borne wil eigenzinnigheid tonen. Concurrentie met

zeker als het gaat om het bedienen van de markt in het hogere

de steden in Twente is door de schaalgrootte niet echt aan de orde,

segment. Behoud en uitbouw van de dynamiek is dé opdracht voor

de steden concurreren vooral met elkaar. Borne kan daardoor 31

en door de ligging, voor een eigen gezicht kiezen. Borne heeft

in nauwe samenspraak met het bedrijfsleven. Uitvoering van

meer kans om dat eigen gezicht te tonen als het een zelfstandige

beleid vindt plaats in een coproductie tussen bewoners, bedrijven

gemeente blijft.

en gemeente. De leefbaarheid in Borne is gebaat bij beperking van overlast van het verkeer binnen de gemeente maar ook

Ondernemend

aan de randen (de snelwegen). Borne zet in op duurzaam en

Borne is kleinschalig ondernemend. Het klimaat voor kleine

energieneutraal bouwen.

bedrijven is er goed. Door een spannende combinatie van wonen en werken (Het Nieuwe Werken) kan Borne kansen creëren om zich

Bereikbaar

te profileren als broedplaats voor innovatie. Innovatiekracht is nu

Borne is goed bereikbaar en Borne is een goede uitvalsbasis.

al aanwezig maar voor doorontwikkeling is het wel noodzakelijk

Er is een afslag Borne op de A35 en een op de A1 en er is een

om partners (kennisinstituten en innovatieve bedrijven) te hebben

treinstation in Borne. Binnen de gemeente is de spoorlijn een fors

die kunnen dienen als katalysator. Verdere ontwikkeling van het

obstakel. De overwegen gaan twaalf keer per uur dicht. De ambitie

centrum en een onderscheidend centrum bieden nieuwe kansen

is dat er in 2030 minimaal een ongelijkvloerse kruising met het

voor de detailhandel, de horeca en de cultuursector.

spoor is of dat een deel van het spoor verdiept is. Wijken en kernen zijn in 2030 logisch en snel bereikbaar. Vooral de (elektrische)

Duurzaam

fiets wordt gebruikt voor verplaatsingen binnen de gemeente

De wereld kan niet meer zonder goed rentmeesterschap.

en richting Hengelo. Er zijn snelle en veilige fietsroutes. In 2030

Duurzaamheid is erop gericht om ruimte, landschap en natuur

heeft de elektrische auto een eigen positie verworven. Borne loopt

minder te belasten en zuiniger om te gaan met grondstoffen en

voorop met oplaadpunten voor auto’s en fietsen. Borne profileert

energie. Borne wil zich profileren als een gemeente die omgeven

zich met haar bereikbaarheid.

is door groen en mede daardoor een prettig woonklimaat heeft. Zonder een koppeling met duurzaamheid is die profilering

Een koppeling met innovatieve ondernemers ligt op dat onderwerp

nauwelijks geloofwaardig. Borne ontwikkelt daarom nadrukkelijk

voor de hand. Binnen de gemeente is kleinschalig openbaar vervoer

beleid op het thema duurzaamheid. Dat beleid wordt ontwikkeld

belangrijk. Aansluiten bij het thema duurzaamheid ligt daarbij voor

32

de hand. Waar het de digitale bereikbaarheid betreft, sluit Borne

culturele activiteiten en goede scholen kan die profilering niet

telkens aan bij de laatste ontwikkelingen.

plaatsvinden. Oud-Borne is een verrassend mooi deel van het centrum waar de tijd weinig vat op heeft gehad. Er zijn echter maar

Sociaal en cultureel

weinig buitenstaanders die Oud-Borne kennen. ‘Als je niet weet

Het kloppend hart van alle sociale en culturele ontwikkelingen is

waar het is, loop/rij je er aan voorbij.’ In 2030 kent heel Twente

het Kulturhus Borne. Diensten en activiteiten vinden ook plaats in

Oud-Borne en vinden er regelmatig culturele activiteiten plaats die

wijken en kernen, maar het Kulturhus zorgt voor ondersteuning en

publiek trekken.

afstemming. De gemeente Borne en het Kulturhus voeren samen de regie over de sociale en culturele sector. De feitelijke standplaats

Recreatie en toerisme

van de regiefunctie is het Kulturhus Borne. Speerpunten in

Borne barst van de potentie: het heeft groene en aantrekkelijke

beleid zijn: noaberschap (mantelzorg), vrijwilligerswerk en de

kernen, een fraai en rustig buitengebied en de Groene Poort.

ondersteuning van kwetsbare inwoners. Voor kinderen, jongeren

De extra pareltjes zijn Oud-Borne en de goede winkelvoorzieningen.

en ouderen zijn er activiteiten en ontmoetingsplaatsen.

Borne trekt in 2030 veel meer toeristen dan in 2011. Er worden

De samenleving moet zich ontwikkelen als een netwerksamenleving

opvallende dagarrangementen ontwikkeld, er zijn toeristische

met vele actoren op allerlei gebieden. De overheid is daardoor

routes en voor degenen die langer willen blijven (aansluiten

in 2030 niet meer de instantie die alles regelt en verzorgt.

bij nationaal landschap Twente) is er een diversiteit aan

Door vergrijzing en bezuinigingen zullen bewoners zelf meer

verblijfsaccommodatie beschikbaar. Met kleinschalige culturele

verantwoordelijkheid gaan dragen voor eigen welzijn. Om daar

evenementen wordt een heel nieuwe doelgroep aangesproken.

inhoud aan te geven, slaan gemeente en Kulturhus nieuwe

De horeca is goed ontwikkeld en trekt bezoekers uit de regio.

piketpaaltjes. Borne maakt van de verandering geen voornemen maar een route.

Wonen Borne, Zenderen en Hertme bieden een aantrekkelijke woon­

Borne wil zich vooral profileren als aantrekkelijke woongemeente.

omgeving en dat moet vooral zo blijven. De voorzieningen zijn

Zonder een eigentijds pakket aan sportieve, sociaal-culturele en

goed en afgestemd op de behoeften van de bewoners. Om zicht te 33

Het welzijn van ons en van onze volgende generatie gaat ons allen aan. En: we doen het met elkaar en voor elkaar!

MijnBorne2030 vind ik een uitdagend proces, waarin de burgers volop aan hun trekken komen.

Henk Semmekrot, Dorpsraad Zenderen

Wim Hesselink, BBO

houden op wat die behoeften zijn en hoe die veranderen, wordt er

verantwoordelijkheid van de overheid, maar van inwoners

een permanente dialoog op gang gebracht. Minimaal een keer per

mag ook wat verwacht worden. Verkeersveiligheid heeft

jaar is daar extra aandacht voor. De groei van Borne is in absolute

bijvoorbeeld alles te maken met het gedrag van de inwoners.

zin tot 2030 beperkt, ingezet wordt op een kwalitatieve groei.

Oneindig investeren in fysieke verkeersmaatregelen is niet aan de orde, maar de huidige knelpunten worden wel aangepakt .

Veiligheid

Ander gedrag in het verkeer in de eigen woonomgeving wordt

Veiligheid, verkeersveiligheid en het veiligheidsgevoel – begrippen

gekoppeld aan sociale cohesie: bewoners spreken elkaar aan.

die gekoppeld zijn aan het fenomeen leefbaarheid – zijn belangrijke

De slogan ‘schoon, heel en veilig’ moet het leidende begrip zijn als

items als het over wonen gaat. Veiligheid is voor een deel de

het over veiligheid gaat.

34

Meer lezen en/of betrokken blijven? www.mijnborne2030.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=0cac5a35-259b-42de-ab36-23e42290d04e