Technische vragen D66 inzake jaarstukken
Tekst van het document
Aanvullende vragen Jaarstukken 2024 Pag.1 Raadsvoorstel; Rekeningresultaat 2024
Daarnaast is sprake van een positief saldo. Het rekeningresultaat is € 275.000 positiever dan begroot. Echter, het saldo van de primitieve begroting en amendementen was € 1.110.000 positief. Bij de halfjaarrapportage 2024 (€848.000 positief) én de eindejaar wijzigingen (€ 716.000 positief) zijn aanvullend tussentijds positieve saldi bestemd. Dit maakt het totale positieve saldo over 2024 € 2.949.000
Toelichting: De hier opgenomen opmerkingen zijn eigenlijk irrelevant. Er wordt een totaalsaldo genoemd (M€ 2,9); dit doet vermoeden dat het resultaat over het gehele jaar op dit bedrag uitkomt. Dit is geenszins het geval. Deze bedragen MAG men NIET bij elkaar optellen. Er zit vervolgens ook nog een telfout in (zie onderstaande tabel; rechts, bedragen in k€). Verder wordt er volledig voorbijgegaan aan de resultaten uit bijzondere activiteiten. Het resultaat is uiteindelijk niks meer dan het saldo aan het einde van het boekjaar (laatste kolom) van de totale baten -/- totale lasten (k€ 102.252 -/- k€ 101.977). Echter, deze resultaten zijn geflatteerd door de mutaties via de reserves (k€ -/- 1.692). Zonder deze middelen (per saldo lasten) komen we uit op een hoger regulier resultaat (k€ 1.967). Dit bestaat dan vervolgens weer uit resultaat op programma’s (reguliere taken; k€ -/- 966) en daarnaast resultaat uit bijzondere activiteiten (Oekraïense Vluchtelingen en Grondexploitaties; totaal k€ 2.933). Dit totaalbedrag komt vervolgens weer overeen met de mutatie in de reservepositie (EV). In eerdere overzichten (begin juni) heb ik ook soortgelijke overzichten gepresenteerd met inzicht in baten en lasten over de jaren 2021 t/m 2024. Hieruit bleek dat de resultaten op reguliere taken (programma’s) voor al die jaren een tekort laten/lieten zien.
Dit aspect lijkt mij zeer relevant voor de raadsleden. In een aparte BBV-notitie (voor raadsleden; bijlage 3 begin juni) wordt hier ook op aangedrongen; noodzakelijk voor juiste belangenafweging (i.h.k.v. het budgetrecht van de raad). Het college is inderdaad gehouden aan de richtlijnen volgens de BBV voor de jaarstukken (Begroting en Jaarverslag). Dat betekent dat de jaarstukken op de gebruikelijke (wettelijke) manier zullen moeten worden gepresenteerd. Echter, voor beter inzicht in de werkelijke resultaten is het aan te bevelen om (jaarlijks) in het Raadsvoorstel een extra overzicht op te nemen met een nadere onderverdeling van het resultaat (regulier, mutaties reserves & bijzonder resultaat). Vraag: kan het college bij de komende jaarstukken (Begroting, Halfjaarrapportage en Jaarrekening) nader inzicht geven t.a.v. de opbouw van het eindresultaat en dat bij voorkeur op te nemen in het Raadsvoorstel. Bijgaande tabel moge e.e.a. verduidelijken. Totaalbeeld 2024
BATEN LASTEN Resultaat B&W BATEN (reserves) LASTEN (reserves) Dekking reserves Regulier resultaat Resultaat Programma's Resultaat Bijz. activiteiten Totaal resultaat Alternatieve berekening 2024
Jaarrek. 2021 2022 92.161 84.600 81.398 80.379 10.763 4.221 6.267 5.529 7.024 4.305 -757 1.224 11.520 2.997 -1.157 -271 12.677 3.268 11.520 2.997
Jaarrek. 2023 98.486 92.422 6.064 13088 9286 3.802 2.262 -2.363 4.625 2.262
Prim. BERAP 2024 Begr. Act.Begr. Progn. 2024 2024 2024 81.032 91.375 94.132 79.860 85.679 93.284 1.172 5.696 848 6.874 8.918 9.476 3.250 6.120 5.647 3.624 2.798 3.829 -2.452 2.898 -2.981
Eindsaldo EV 2023 Eindsaldo EV 2024 Toename EV
Jaarrek. 2024 Jaarrek. 2024 Begr.2024 102.252 99.900 101.977 99.900 275 9.476 8.110 9.802 9.802 -326 -1.692 326 1.967 -966 2.933 1.967 41.978 43.945 1.967 Actuele
Primitieve begroting Halfjaarrapportage Eindejaarswijzigingen Jaarresultaat Totaal NBoV Totaal B&W Verschil
1.172 848 716 275 3.011 2.949 62
Pag.2 Raadsvoorstel; Resultaat programma 1. Wonen
Bij programma 1 'Wonen en Leven' is een voordeel gerealiseerd van € 440.000, vooral door meeropbrengsten uit leges voor bouwvergunningen.
Toelichting: Dit saldo betreft slechts het verschil tussen de Realisatie en de Actuele begroting. Meer van belang is te vermelden wat de ontwikkelingen zijn in de loop van het jaar 2024 (zie onderstaande tabel). Verder is van belang om aan te geven dat de baten de afgelopen jaren reeds beduidend hoger lagen dan begroot (ca. k€ 3.600 in 2022 en 2023). Voor de meerjarenbegroting wordt ook nog steeds uitgegaan van het lage bedrag (ca. k€ 2.700). Voor de lasten geldt het volgende: in 2023/2024 ca. k€ 8.000. Voor de meerjarenbegroting wordt ook nog steeds uitgegaan van het lage bedrag (ca. k€ 8.000). Zie hiervoor de toegezonden informatie begin juni. Wonen en Leven
BATEN LASTEN Resultaat B&W
Vraag:
Jaarrek. 2021 2022 2.627 3.667 8.115 7.897 -5.488 -4.230
Jaarrek. 2023 3.602 8.820 -5.218
Prim. BERAP 2024 Jaarrek. 2024 Verschil Begr. Act.Begr. Progn. Actuele Jaarrek. Realisatie Realisatie 2024 2024 2024 Begr.2024 2024 vs Actueel vs Prim. 2.785 3.010 3.036 4.529 1.193 1.744 3.336 8.355 8.842 9.093 10.000 753 1.645 9.247 -5.570 -5.832 -6.057 -5.911 -5.471 440 99
Voor de komende (meerjaren)begroting de raming van deze bedragen nader te analyseren om zodoende meer realistischer begroten. Voor 2024 zijn éénmalige kosten opgenomen van k€ 1.028 (zie pag. 103).
Pag.2 Raadsvoorstel; Resultaat programma 2. Duurzame toekomst
Programma 2 sloot in 2024 met een gering nadeel van € 12.000. Vermeldenswaardig is hierbij wel dat het nadeel op de inkomsten reinigingsheffing is gecompenseerd door een extra onttrekking aan de voorziening reiniging. De stand van de voorziening is daardoor eind 2024 nul. Aanvullende acties zijn noodzakelijk om de voorziening weer op niveau te krijgen.
Toelichting: De werkelijke baten 2024 (k€ 3.800) liggen iets hoger dan de voorgaande jaren 2021-2023 (k€ 3.600) . De meerjarenraming gaat nog uit van k€ 3.400. Voor de lasten is hetzelfde beeld aan de orde. Voorgaande jaren ca. k€ 4.500; voor 2024 k€ 5.200 en de meerjarenraming gaat uit van ongeveer k€ 4.500. Zie hiervoor de toegezonden informatie begin juni. Het totale beeld over 2024 is als volgt: Duurzame toekomst
BATEN LASTEN Resultaat B&W
Advies:
Jaarrek. 2021 2022 3.791 3.656 4.063 4.597 -272 -941
Jaarrek. 2023 3.247 4.597 -1.350
Prim. BERAP 2024 Jaarrek. 2024 Verschil Begr. Act.Begr. Progn. Actuele Jaarrek. Realisatie Realisatie 2024 2024 2024 Begr.2024 2024 vs Actueel vs Prim. 3.346 3.346 3.803 3.785 -18 439 3.803 4.584 4.609 5.159 5.221 -6 637 5.227 -1.238 -1.263 -1.356 -1.424 -1.436 -12 -198
Voor de komende (meerjaren)begroting de raming van deze bedragen nader onder de loep te nemen en zodoende meer realistischer begroten. Voor 2024 zijn éénmalige kosten opgenomen van k€ 847 (zie pag. 103).
5.582 36.893
7.883 40.643
37.162 -28.794 -28.794
36.893 -31.311 -31.311
40.643 -32.760 -32.760
Saldo Inclusieve Samenleving 2021-2025
36.000 34.000 32.000 30.000
33.513
8.368 37.162
pag. 104 Jrr.2024)
2024 Begr. Actuele Jaarrek. Verschil 2024 Begr.2024 2024 Jrr. -/- Act 8.448 17.011 17.192 181 -7.307 8.448 17.011 9.885 38.663 48.390 49.031 641 -5.633 38.663 48.390 43.398 -30.215 -31.379 -31.839 -460 1.674 1.674 -30.215 -31.379 -33.513 -2.134
32.760
Volgens officiële jaarstukken Af: Oekraïense vluchtelingen Netto baten (regulier) LASTEN Volgens officiële jaarstukken pag. 103 Jrr.2024) Af: Oekraïense vluchtelingen Netto Lasten (regulier) RESULTAAT Volgens officiële jaarstukken Oekraïense vluchtelingen Regulier resultaat
Jaarrek. 2023 7.883
31.311
BATEN
Jaarrek. 2021 2022 8.368 5.582
28.794
Inclusieve samenleving
35.408
Pag.2 Raadsvoorstel; Resultaat programma 3. Inclusieve samenleving Op programma 3 'Inclusieve samenleving' ontstond in 2024 een nadeel van € 460.000. Deze overschrijding wordt geheel veroorzaakt binnen het thema jeugd (€ 649.000 nadelig). Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door meer gesloten plaatsingen dan begroot (€308.000) en hogere indexaties dan waar rekening mee is gehouden (€212.000). Voordelen werden gerealiseerd op de thema's 'Onderwijs' (€ 235.000) en 'Inburgering en vluchtelingen' (€ 355.000). Voornamelijk door hogere rijksbijdragen voor de opvang van Oekraïners. Toelichting: Het hier genoemde resultaat (k€ - 460); dit betreft dan hogere Baten: k€ 181 -/- hogere Lasten k€ 641 (zie onderstaande tabel). Voor dit verschil worden enkele oorzaken vermeld (o.a. Inclusieve vluchtelingen; plus k€ 355) Dit zijn echter verschil-bedragen t.o.v. eerdere kolommen (Realisatie -/- Actueel begroot). Deze totaalbedragen (uit deze kolommen) zijn echter vermengd met de specifieke baten en lasten van de Oekraïense vluchtelingen (zie pag. 103 & 104 jaarstukken). Navolgende tabel laat het feitelijke resultaat 2024 zien op het programma Inclusieve samenleving (informatie is ontleend aan eerder verstrekte informatie van begin juni; aan raadsleden).
Voor Inburgering Vluchtelingen geldt het volgende beeld: meer Baten k€ 399 (k€ 8.211 -/- k€ 7.812) en meer Lasten k€ 44 (k€ 6.056 -/- k€ 6.015). Het feitelijke voordeel van Oekraïense vluchtelingen bedraagt echter k€ 1.674. Ten opzichte van de actuele begroting is dus het deelresultaat op Inclusieve samenleving met k€ 2.134 verslechterd. Dit is beduidend anders dan het gepresenteerde resultaat in de officiële Jaarstukken 2024. Verder zijn in de grafiek (naast de tabel) de jaarsaldi van de afgelopen jaren opgenomen (en ook voor 2025). Ten opzichte van 2021 is het tekort Inclusieve Samenleving opgelopen met M€ 4,7 (k€ 33.513 -/- k€ 28.794). Dit komt overeen met een gemiddelde van ca. M€ 1,6 per jaar. In de Begroting 2025 is nog een saldo opgenomen van k€ 33.835. Indien de huidige lijn van de stijging van het jaarlijkse tekort wordt voortgezet, komen we voor 2025 uit op een prognosetekort van k€ 35.408 (verschil k€€ 1.573; latent tekort??).
28.000 2021
2022
2023
2024
2025
Vraag 1. Is er nu al een extra tekort voor 2025 te voorzien op het programma Inclusieve Samenleving (M€ 1,6)? Vraag 2. Wat doet het College om de jaarlijks stijgende te kosten op dit onderdeel in te dammen? Advies Vanuit de raad te eisen (motie?) dat de bijzondere ontwikkelingen van Oekraïense vluchtelingen weer onder programma 5 (Financieel Gezond) worden opgenomen (gelijk aan situatie in voorgaande jaren). Hierdoor blijven de eigenlijke ontwikkelingen binnen dit programma 3 beter zichtbaar en kan daardoor ook beter gemonitord worden. Pag.2 Raadsvoorstel; Resultaat programma 4. Bestuur en samenleving
Programma 4 'Bestuur en Samenleving' sloot in 2024 met een substantieel voordeel van € 1.329.000. Dit voordeel wordt voor het grootste gedeelte veroorzaakt door de ingevoerde organisatiewijziging per 1 mei 2024. De daarbij voorziene nieuwe functies en verwachte effecten van het HR21 traject zijn in 2024 nog niet volledig gerealiseerd, waardoor een incidenteel voordeel is ontstaan van ruim 1,8 miljoen. Door een rentedaling heeft er een extra storting in de voorziening APPA plaats moeten vinden. Dit zorgt voor een nadeel van ongeveer € 500.000.
Toelichting: De werkelijke baten 2024 (k€ 1.100) liggen beduidend hoger (ca. k€ 600) dan de voorgaande jaren 2021-2023 (ca. k€ 650). De meerjarenraming gaat nog uit van k€ 500. Voor de lasten geldt een heel ander beeld vanaf 2024. Voorgaande jaren ca. k€ 5.500; voor 2024 k€ 16.000 en de meerjarenraming gaat ook uit van ongeveer k€ 16.000. Zie hiervoor de toegezonden informatie begin juni. Werd in de primaire begroting nog aanpassing van lasten voorzien van ca. k€ 8.800 (k€ 14.285 -/- k€ 5.517), de werkelijke kosten liggen fors hoger ca. k€ 10.600 (k€ 16.082 -/- k€ 5.517). Door B&W wordt aangegeven dat er een incidenteel voordeel is ontstaan van M€ 1,8 door niet vervulde vacatures. Indien we dit in ogenschouw nemen en alle vacatures waren wel vervuld, dan waren de kosten dus ongeveer uitgekomen op k€ 17.882 (k€ 16.082 plus k€ 1.800). Uit onderstaand overzicht blijkt dat de lasten juist k€ 1.797 (afgerond k€1.800) hoger liggen dan primaire begroting. In dit geval is er dus sprake van een (extra) nadeel in plaats van een voordeel. In onderstaande tabel kunnen we constateren dat de prognose lasten bij de BERAP in één keer met k€ 2.480 (16.985 -/- k€ 14.505) toenemen. Op pagina 18 van de Halfjaarrapportage 2024 (BERAP) wordt dit programma nader besproken. Hier
zien we ook dat hier een bedrag wordt genoemd van k€ -/- 1.860 voor het onderdeel Organisatie. Dit betreft een toename van de lasten en wordt dus daar ook als nadelig (N) betitteld. Naar mijn mening is voordeel (k€ 1.329) ontstaan door enerzijds hogere baten (k€ 477) en minder lasten (k€ 852). Wellicht dat dit laatste voordeel komt door het niet invullen van de vacatures. Waar heeft dan de toename van de baten betrekking op (bijna k€ 500)? Op pagina 104 worden voor dit programma geen incidentele baten genoemd. Bestuur en samenleving
BATEN LASTEN Resultaat B&W
Vraag: Opm.
Jaarrek. 2021 2022 605 742 4.514 4.576 -3.909 -3.834
Jaarrek. 2023 612 5517 -4.905
Prim. BERAP 2024 Jaarrek. 2024 Verschil Begr. Act.Begr. Progn. Actuele Jaarrek. Realisatie Realisatie 2024 2024 2024 Begr.2024 2024 vs Actueel vs Prim. 507 507 620 1.098 477 591 621 14.285 14.505 16.985 16.082 -852 1.797 16.934 -13.778 -13.998 -16.365 -16.313 -14.984 1.329 -1.206
Kan het College deze spraakverwarring nader toelichten (voordeel versus nadeel M€ 1,8)? Verder dienen de baten/lasten-ontwikkelingen van dit programma nauw worden betrokken bij het programma 5 Financieel gezond.
Pag.2 Raadsvoorstel; Resultaat programma 5. Financieel gezond
Binnen het Programma 5 'Financieel gezond' ontstond in 2024 een nadeel ten opzichte van de begroting van € 1.022.000. Enkele grote componenten die bijdroegen aan het nadeel waren onder andere een ontvangen naheffing vennootschapsbelasting voor gerealiseerde winst op grondexploitaties van ruim € 800.000. Deze naheffing is onder meer het gevolg van het feit dat wij binnen onze grondexploitaties een winst hebben moeten nemen van € 1.260.000. Ook afrekeningen vanuit het verleden zorgen voor een incidenteel nadelig resultaat op het gemeentefonds (€ 560.000) en de lager dan begrootte onttrekkingen aan reserves (ongeveer € 1.400.000). Voordelen ontstonden onder andere door het technisch langer afschrijven van het gemeentehuis en het terugdraaien van eenmalige 'oude' afschrijvingen met een aanschafwaarde onder de € 50.000. Het totaal voordeel dat daardoor ontstond bedroeg ruim € 500.000.
Toelichting: In onderstaande tabel is rekening gehouden met de “eliminatie” van het incidentele resultaat op de Grondexploitatie. Dit onderdeel resulteerde in een positief resultaat van k€ 1.259 (k€ 9.313 -/- k€ 8.054). Het resultaat voor dit programma komt hierdoor uit op een tekort van k€ 2.281; indien we dit corrigeren voor het resultaat voor Grondexploitatie komen we weer uit op het tekort dat door B&W wordt genoemd k€ 1.022 (k€ /- 2.281 + k€ 1.259). Verder vraag ik de raad aandacht voor het volgende. Binnen dit programma wordt volstaan met een drietal onderdelen: Financiën, Vastgoed en Grondzaken. Met name het onderdeel Financiën is een “vergaarbak” van verschillende aspecten (zie bijlage 1 [detail] van toegezonden stukken begin juni). Het totaalbedrag baten van financiën bedraagt voor 2024 k€ 65.532. Uitgaande van totale exploitatieomvang ad k€ 102.252 is dit een aandeel van 64%. Voor dit grote aandeel is dus geen verdere detailinformatie zichtbaar gemaakt naar onderscheiden onderwerpen (bij de reguliere programmabehandeling). Binnen andere programma’s (zoals bij Inclusieve samenleving wordt een aparte regel opgenomen voor Gezondheid. De baten 2024 betreffen in dit geval k€ 263 en dan is het relatieve aandeel “slechts 0,25%. Dan ga je je echt afvragen op welke informatie daadwerkelijk wordt gestuurd/gemonitord binnen de totale exploitatie van de gemeente.
De baten van Financiën laten een redelijke stijgende lijn zien. Dit geldt echter niet voor de lasten. Hier speelt de inrichting van het nieuwe onderdeel “Organisatie” bij het programma Bestuur en samenleving een belangrijke rol. Vanaf 2024 zien we dus een forse “dip” ontstaan bij de lasten. In de begroting bedraagt het verschil k€ 10.384 (k€19.556 -/- k€ 9.172). Bij “Organisatie” wordt een nieuw bedrag opgenomen van k€ 9.465 (zie bijlage 1 juni). In dit geval treedt er dus een “onverklaarbaar” verschil op van k€ 919. De werkelijke totale lasten van Financiën komen uiteindelijk uit op k€ 11.607. Dit betreft een toename k€ 2.435 (k€ 11.607 -/- k€ 9172). Aangezien de verrekening van overhead met “Organisatie” niet expliciet zichtbaar wordt gemaakt in de jaarstukken (Jaarverslag & Begroting), is geen eenduidige verklaring te geven van het verschil. Aan de hand van de informatie uit het Raadsvoorstel kan op hoofdlijnen het resultaat verklaard worden: Voordelen Aanpassingen afschrijvingen Resultaat Grondexploitatie Totaal van de voordelen Nadelen Naheffing Vpb Gemeentefonds Minder onttrekkingen Totaal van de nadelen Saldo
500 1.259 1.759 -838 -560 -1.400 -2.798 -1.039
Al met al kan worden geconstateerd dat er moeilijk te sturen/monitoren is op dit programma. En dat terwijl dit een (zeer) belangrijk onderdeel uitmaakt van de totale exploitatiebegroting. Meerdere sub-onderdelen hebben vaak direct invloed op het jaarresultaat. Om beter inzicht te verkrijgen (om te kunnen sturen/monitoren) in de onderliggende baten en lasten binnen dit programma wordt voorgesteld om het onderdeel Financiën verder te verbijzonderen met de volgende facetten: 1. Rijksbijdrage, 2. Lokale heffingen, 3.Dividend, 4. Overhead, 5. Vennootschapsbelasting, 6. Mutaties reserves en 7.Overig/Onvoorzien. Advies Het college te vragen (motie?) om de informatievoorziening binnen het onderdeel Financiën verder te onderscheiden naar de hierboven genoemde 7 deelfacetten.
Financieel gezond
BATEN
LASTEN
RESULTAAT
Resultaat B&W RESERVES
REGULIER
Financiën Vastgoed Grondzaken Totaal van de BATEN Financiën Vastgoed Grondzaken Totaal van de LASTEN Financiën Vastgoed Grondzaken BATEN LASTEN SALDO BATEN LASTEN SALDO
Jaarrek. 2021 2022 52.646 57.334 1.101 795 1.237 3.706 54.984 61.835 15.532 13.947 1.916 1.994 987 4.625 18.435 20.566 37.114 43.387 -815 -1.199 250 -919 36.549 41.269 6.267 5.529 7.024 4.305 -757 1.224 48.717 56.306 11.411 16.261 37.306 40.045
Jaarrek. 2023 67.588 894 3.943 72.425 19.556 2.102 5.095 26.753 48.032 -1.208 -1.152 45.672 13.088 9.286 3.802 59.337 17.467 41.870
Prim. BERAP 2024 Begr. Act.Begr. Progn. 2024 2024 2024 62.823 66.187 67.087 1.146 1.146 692 1.977 1.977 1.977 65.946 69.310 69.755 9.172 12.042 7.354 2.824 2.824 2.802 1.977 1.977 1.977 13.973 16.843 12.133 53.651 54.145 59.733 -1.678 -1.678 -2.110 51.973 52.467 57.623 6.874 8.918 9.476 3.250 6.120 5.647 3.624 2.798 3.829 59.072 60.392 60.279 10.723 10.723 6.486 48.349 49.669 53.793
Jaarrek. 2024 Verschil Jaarrek. Realisatie Realisatie 2024 vs Actueel vs Prim. Begr.2024 65.532 -2.307 2.709 67.839 803 111 -343 692 -6.598 -1.977 6.598 66.335 -8.794 389 75.129 11.607 655 2.435 10.952 1.982 -570 -842 2.552 -6.598 -1.977 6.598 13.589 -6.513 -384 20.102 53.925 -2.962 274 56.887 -1.179 681 499 -1.860 55.027 52.746 -2.281 773 9.476 8.110 -1.366 1.236 9.802 9.802 6.552 -326 -1.692 -1.366 -5.316 65.653 58.225 -7.428 -847 10.300 3.787 -6.513 -6.936 55.353 54.438 -915 6.089 Actuele
Pag. 103/104 van Jaarverslag 2024. Incidentele baten & lasten; Grondexploitatie Voor de Grondexploitatie worden hier resp. incidentele totaalbedragen genoemd voor resp. baten k€ 9.313 en lasten k€ 8.054 (saldo k€ 1.259). Indien we deze (incidentele) bedragen in mindering brengen op de cijfers genoemd in de exploitatie (zie pag. 42), dan resteren er GEEN middelen meer voor reguliere activiteiten van dit deelprogramma. Vraag: Zijn de genoemde incidentele bedragen op pag. 103/104 wel juist??