Reactie de heer Busger op Vollenbroek - Opmerkingen Begroting 2026
Tekst van het document
Opmerkingen Begroting 2026
9 oktober 2025
Vooraf Het budgetrecht ligt primair bij de gemeenteraad. Om deze taak naar behoren en adequaat te kunnen uitvoeren behoren de raadsleden te beschikken over duidelijke en herleidbare meerjarige cijfers (per onderdeel). Met name de (tussentijdse) wijziging van de kosten van de beleidsmedewerkers (lees overhead) naar het programma Bestuur en samenleving (vanaf 2024) levert een extra complicatie op. Vanaf dat moment is geen één op één relatie meer te leggen met de cijfermatige cijfers per programma en het (verplichte) totaaloverzicht conform BBV-voorschriften (met o.a. verloop van Bijdrage uit Gemeentefonds, inkomsten uit heffingen & dividenden en de jaarlijkse overheadkosten). Advies: Nogmaals benadrukken dat deze toerekening van kosten van belang is om de ontwikkeling van de kostenomvang nader te kunnen beoordelen (en eventueel goedkeuring aan te verlenen).
Inleiding In deze korte notitie wil ik graag een tweetal opmerkingen plaatsen: 1. 2.
Verschillen Begroting 2026 t.o.v. Jaarrekening 2024 Resultaat programma Inclusieve samenleving
Ad 1. Verschillen Begroting 2026 t.o.v. Jaarrekening 2024 In Bijlage 1 zijn de baten en lasten voor de jaren 2021 tot en met 2029 in beeld gebracht (deze zijn ontleend aan Bijlage 2; detailcijfers per programma). Hierbij zijn de baten en lasten van de reserves en bijzondere activiteiten vooralsnog BUITEN beschouwing gelaten om een beter beeld te kunnen presenteren van de (werkelijke) baten en lasten van de reguliere activiteiten. In onderstaande grafiek is dit nader grafisch weergegeven.
2023
2024
90.738 90.888
LASTEN
88.789 87.702
77.522 78.488
70.000
64.108 65.265
80.000
69.953 70.224
90.000
74.681 77.044
100.000
BATEN
96.489 96.702
110.000
87.333 88.923
95.372 100.653
BATEN & LASTEN 2021-2029 (regulier)
60.000 2021
2022
2025
2026
2027
2028
2029
We zien dus een forse toename (voor baten én lasten) in 2025 en vervolgens weer een duidelijke afname voor Begroting 2026. Om de cijfers beter te kunnen duiden, zijn deze ook meerjarig in bovenstaande tabel opgenomen (inclusief afwijkingen per jaar). Aan de hand van de cijfers uit bijlage 1 kunnen we afleiden dat de mutaties met name betrekking hebben op het programma Financieel gezond. Aangezien de cijfers over het jaar 2025 nog alle kanten op kunnen gaan, gaan we de cijfers voor Begroting 2026 vergelijken met de gerealiseerde jaarrekeningcijfers van 2024. Door het college worden bij de reguliere programma overzichten (helaas) GEEN detailzaken vermeld voor dit onderdeel. Om een beeld te krijgen van onderliggende ontwikkelingen, is nadere informatie ontleend aan het (jaarlijks) verplichte BBV-overzicht. We maken hierbij onderscheid in Algemene middelen (dit betreffen dan inkomsten uit Gemeentefonds, lokale heffingen en dividenden) en de overige zaken. Voor beide onderdelen zijn nu de baten voor de desbetreffende jaren gepresenteerd.
Financieel gezond (specificatie) Betreft Algemene middelen 2021 Algemene uitkering 37.331 Lokale heffingen 7.137 Dividend (2021 excl. Cogas) 1.061 Totaal Algemene Middelen 45.529 mutatie Lokale heffingen
2022 42.605 6.917 1.292 50.814 -3,1%
2023 43.497 6.883 1.646 52.026 -0,5%
2024 46.794 8.325 1.283 56.402 21,0%
2025 49.902 8.770 1.369 60.041 5,3%
2026 51.186 9.202 801 61.189 4,9%
2027 52.583 9.272 711 62.566 0,8%
2028 52.870 9.342 711 62.923 0,8%
2029 26 -/- 24 54.376 4.392 9.392 877 711 -482 64.479 4.787 0,5% -90,7%
2022 1.103 -112 795 3.706 5.492
2023 2.496 -22 894 3.943 7.311
2024 946 74 803 1.823
2025 1.115 142 796 15.035 17.088
2026 289 285 759 7.075 8.408
2027 -16 846 759 14.550 16.139
2028 32 865 759 8.049 9.705
2029 26 -/- 24 122 -657 774 211 759 -44 4.437 7.075 6.092 6.585
Overig (specificatie) Restant Saldo fin.functie Vastgoed Grondzaken Totaal Overig
2021 891 -41 1.101 1.237 3.188
Opvallende zaken: 1. Lokale heffingen: In 2024 reeds 21% meer opbrengsten dan in 2023. Voor 2025 & 2026 worden nog eens extra baten verwacht van 5% per jaar. In hoeverre is dit reëel? In Bijlage 3 zijn de bruto-woonlasten van eigenaar-gebruiker opgenomen voor de afgelopen jaren voor de Twentse gemeenten (COELO). In de bovenste tabel zijn de cijfers opgenomen uit de Begroting 2026 (alfabetische volgorde). In de onderste tabel zijn de gemeenten gerangschikt op basis van de gemiddelde waarde voor de jaren 2024 en 2025 (hoogste waarde bovenaan). Uit de onderste tabel kan worden afgeleid dat de woonlasten van Borne over de afgelopen jaren 2024 en 2025 6% hoger lagen dan het gemiddelde voor de gehele Regio Twente. Voor 2024 zien we ook een forse uitschieter van 9%. In hoeverre is het nog verantwoord om deze lasten steeds (zo fors) verder te laten stijgen? 2. Dividend: In 2026 gaat de (structurele) verlaging in vanwege verkoop aandelen Cogas (in 2021). Wordt deze verlaging nu “kunstmatig” verbloemd met de extra baten uit lokale heffingen? 3. Grondzaken: Door het College zijn in Jaarrekening 2024 de activiteiten voor Grondzaken volledig als éénmalige baten en lasten geoormerkt (zie pag. 103/104). Dit betekent dat er helemaal geen reguliere activiteiten op dit gebied in 2024 hebben plaatsgevonden. In hoeverre is dit reëel? 4.
Onttrekking reserve 2025: In Bijlage 1 zien we voor het jaar 2025 een tekort optreden van afgerond € 5,3 miljoen. Dit wordt volledig afgedekt via een onttrekking uit de reserve (resultaat Actuele Begroting 2025 is nihil). Deze ontwikkeling heeft het college niet zichtbaar gemaakt in de Halfjaarrapportage 2025 (alleen totaal resultaat € 0,5 miljoen positief werd gepresenteerd; zie Bijlage 2.b kolom Prognose [k€ 464]). Het college was blijkbaar niet genegen dit grote tekort te (ver)melden. Dit pleit weer tot een nadere specificatie van het onderdeel Financiën (ook bij Halfjaarrapportage). In paragraaf 3.2 Weerstandvermogen worden de standen van de reserves weergegeven (pag. 53). Voor het startjaar Begroting 2025 wordt uitgegaan van een totale stand van reserves ad k€ 38.617. In Jaarrekening 2024 wordt een totale stand opgenomen van k€ 43.946 (incl. resultaat). In tabel hierna zijn de effecten van de resultaatboeking opgenomen als mede de standen uit Begroting 2026. In de laatste kolom zijn de verschillen weergegeven. Waar hebben deze verschillen betrekking op? Het verschil is overigens wel weer gelijk aan de eerder genoemde € 5,3 miljoen. Ná de resultaatboeking is er in ieder geval nog één verrekening met de Beleidsreserve geweest van € 2,2 miljoen (opening grondexploitatie Park Oud Borne).
Dit houdt dan in dat Beleidsreserve uitkomt op € 6,35 miljoen (en dus geen € 6,94 miljoen).
Resultaatboeking 2024 stand eind Resultaat- Stand incl. Opgave B-2026 pag.53 2024 boeking result.'24 Standen Verschil Algemene Reserves Algemene Reserve Reserve Beleidsontwikkeling Algemene reserve Grondexploitatie Totaal Algemene Reserves Bestemmingsreserve (totaal) TOTAAL VAN DE RESERVES Resultaat 2024 Totaal inclusief resultaat
5.600 11.523 1.700 18.823 24.848 43.671 275 43.946
1.300 -3.008 500 -1.208 1.483 275 -275 -
6.900 8.515 2.200 17.615 26.331 43.946 43.946
6.900 6.940 2.200 16.040 22.577 38.617
-0 -1.575 0 -1.574 -3.754 -5.328
Ad. 2 Resultaat programma Inclusieve samenleving Voor dit programma liggen de Baten voor de jaren 2024 tot en met 2029 tussen ca. € 9,5 en € 10,0 miljoen (Let op: ZONDER baten en lasten van Oekraïense vluchtelingen). De lasten nemen echter af tot € 45 miljoen in 2029. In 2025 worden de lasten nog begroot op € 46,5 miljoen. Verder kunnen we constateren dat de lasten de afgelopen jaren steeds sterk zijn toegenomen van € 37 miljoen in 2021 tot € 43,4 miljoen in 2024. Dit is een gemiddelde jaarlijkse toename van € 2,0 miljoen. Gezien deze lastenontwikkeling van de laatste jaren is het toch zeker niet te verwachten dat voor de eerstkomende jaren de lasten zullen afnemen? Uitgaande van meerkosten van € 2,0 miljoen ten opzichte van 2025, zullen de kosten van Inclusieve samenleving naar verwachting in 2026 oplopen naar € 48,5 miljoen. Voor 2026 worden nu nog lasten voorzien van € 45 miljoen; dit betekent een extra latent tekort van € 3,5 miljoen (48,5 -/- 45). Hierdoor zal het verwachte resultaat voor de totale gemeentelijke Begroting 2026 wellicht uit (kunnen) komen op een tekort van € 5 miljoen (i.p.v. het huidige voorziene tekort van € 1,5 miljoen in 2026).