Raadsmemo: Regionaal Warmtenet Twente
Tekst van het document
Raadsmemo Nummer
24int02069 aan
Van
Opsteller
datum
Gemeenteraad Borne
College van B en W
M.P. Wielinga
04-06-2024
betreft
Ontwikkelingen Warmtetransitie SO.00002103 E BPRB & W stuk Het College van B&W Portefeuillehouder M. Geerdink
Geachte raadsleden, In dit memo informeren we u over een aantal ontwikkelingen met betrekking tot de warmtetransitie. We informeren u over de voorlopige conclusies van het haalbaarheidsonderzoek naar een regionaal warmtenet. We benoemen de nieuwe wetgeving die gemeenten een sterkere regierol geeft in de collectieve warmtevoorziening. En tenslotte kondigen we u alvast aan dat wij samen met de gemeenten Enschede en Hengelo een strategische koers willen uitwerken hoe we onze regierol in collectieve warmtevoorziening willen invullen. Deze verkennende koers gaan we de komende periode eerst opiniërend met mogelijke andere betrokken publieke en commerciële marktpartijen bespreken. En vervolgens opiniërend met u bespreken. Daarna kan toegewerkt worden naar een besluitvormend koersdocument. Voorlopige conclusies haalbaarheidsonderzoek regionaal warmtenet In het stedelijk deel van Twente is veel industriële (rest)warmte beschikbaar. Met de restwarmte van Twence en andere bedrijven kunnen meer dan 100.000 woningen worden verwarmd. In RES Twente 1.0 sprak u de ambitie uit om deze warmte optimaal in te zetten voor de verwarming van gebouwen. Door duurzame warmte voor de verwarming van gebouwen te benutten voorkomen we dat het elektriciteitsnet nog verder overbelast wordt.
Bij de voorbereiding van de RES Twente is daarom afgesproken dat een coalitie van gemeenten en partners samen de technische en economische haalbaarheid van een regionaal (stedelijk) warmtenet verkent. In onze brief van 23 november 2021 (21int05216) hebben wij u hierover geïnformeerd. In december 2021 hebben de gemeenten Borne, Enschede en Hengelo met Twence een intentieovereenkomst voor het onderzoeken van de technische en economische haalbaarheid van een regionaal warmtenet in Twente ondertekend. In de afgelopen periode is een haalbaarheidsstudie op hoofdlijnen uitgevoerd.
1
Met betrekking tot de technische haalbaarheid is op globale wijze een schetsontwerp voor het regionale warmtenet opgesteld. Daarin zijn de technische voorzieningen, die onderdeel van de infrastructuur uitmaken, uitgewerkt. Het lijkt technisch mogelijk om deze voorzieningen in te passen. De aanleg en realisatie van een regionaal warmtenet lijkt ook economisch haalbaar. Die conclusie is getrokken op basis van een globale doorrekening van het hiervoor genoemde ontwerp en de constatering dat (1) er in de regio nu en in de toekomst voldoende restwarmte beschikbaar is, en (2) er in de participerende gemeenten veel woningen staan waarvoor geldt dat warmte een goed en betaalbaar alternatief voor aardgas kan zijn. In een bijgevoegde notitie (24bij05423) informeren wij u in meer detail over de technische haalbaarheid. In het recent door u vastgestelde Warmteprogramma voor Borne is een tabel opgenomen met de totale kosten van eigenaarschap over een periode van 30 jaar voor de beschikbare en geschikte duurzame warmteopties in vergelijking met aardgasverwarming. In deze doorrekening is voor de optie warmtenetten de input uit de business case voor het regionale warmtenet meegenomen. Met name voor de categorie woningen gebouwd vóór 1992 lijkt het warmtenet in verhouding ook in Borne een duurzaam en betaalbaar alternatief te kunnen vormen.
Als in de toekomstige uitwerking van Wijk Uitvoeringsplannen in Borne voorstellen volgen voor de aansluiting op een collectief warmtenet zal voor het doortrekken van het regionale warmtenet naar Borne een nadere technische en financiële onderbouwing uitgewerkt moeten worden. Voor dit moment wordt er derhalve voor Borne nog geen beslissing gevraagd. Nieuwe wetsvoorstellen: regierol voor gemeenten & publiek meerderheidsbelang In het Klimaatakkoord (2019) werd afgesproken dat gemeenten de regie nemen in de warmtetransitie. In het Warmteprogramma voor Borne hebben wij al kort verwezen naar twee wetsvoorstellen die op dit moment bij de Tweede Kamer liggen: de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw), die gemeenten in de positie brengt, om ook daadwerkelijk regie te voeren. Onder de Wet collectieve warmte (Wcw) is het aan de gemeente om te bepalen waar, wanneer en door wie er een collectieve warmtevoorziening wordt gerealiseerd. Uitgangspunt is dat het college alleen warmtebedrijven kan aanwijzen, waarvan de meerderheid van de aandelen in bezit is bij een overheidsorgaan. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) geeft gemeenten de mogelijkheid om in het omgevingsplan vast te leggen, wanneer de netbeheerder de levering van aardgas kan beëindigen.
Koersbepaling gemeenten in de collectieve warmtevoorziening De Wcw en de Wgiw treden naar verwachting 1 januari 2025 in werking. Om de raden van de gemeenten Borne, Enschede en Hengelo goed voor te bereiden op hun nieuwe rol in de warmtetransitie en hoe die rol er concreet uit zou kunnen zien, wordt op dit moment een verkennend koersdocument geschreven. Doel is het verkennen en in kaart brengen van de keuzes die gemaakt moeten worden in de ontwikkeling van collectieve warmtevoorzieningen in onze gemeenten. Vragen die in dit verkennend koersdocument centraal zullen staan zijn o.a. ‘hoe zorgen we er voor dat er een publiek warmtebedrijf ontstaat, dat bereid en in staat is te investeren in warmtenetten?’, ‘welke rol vraagt dit van het college en welke rol vraagt dit van de gemeenteraad’, ‘wordt de gemeente aandeelhouder van dat warmtebedrijf?’, en ‘wat wordt het verzorgingsgebied van dat warmtebedrijf?’.
2
Met de voorgestelde koers door de gemeenten gaan we eerst in gesprek met andere betrokken publieke en commerciële marktpartijen. Vervolgens willen we de raden van de gemeenten Borne, Enschede en Hengelo goed informeren over de voorgestelde koers en de verwachte gemeentelijke rol daarin. We verwachten dit verkennende koersdocument daarom na het zomerreces aan te bieden. En dit onderwerp in het komende najaar te agenderen voor een opiniërend politiek beraad. De opbrengst uit de gesprekken met zowel marktpartijen als met onze raden werken we vervolgens uit richting een besluitvormend koersdocument. Een strategische positie hoe we als gemeenten in de stedelijke regio warmtenetten willen organiseren zegt nog niets over of en waar in Borne warmtenetten komen. Definitieve wijkkeuzes worden in specifieke Wijk Uitvoeringsplannen bepaald en in het Omgevingsplan besloten. In de keuzeprocessen die met wijkbewoners doorlopen worden, zullen de duurzame opties getoetst worden aan belangrijke randvoorwaarden als duurzaamheid, betaalbaarheid en leveringszekerheid. Juist deze randvoorwaarden moeten geborgd worden in de nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw).
Bijlage: 24bij05423
Notitie afronding LOI
3