CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsmemo: Proefgemeente nieuw stembiljet bij GR-verkiezingen 2026

Beeldvormende commissievergadering 13 januari 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Proefgemeente nieuw stembiljet bij GR-verkiezingen 2026837 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Raadsmemo Nummer

25int06398 aan

Van

Opsteller

datum

Gemeenteraad Borne

College van B en W

V. Hakenberg

25-11-2025

betreft

Proefgemeente nieuw stembiljet bij GR-verkiezingen 2026 SO.00002103 E BPRB & W stuk Het College van B&W Portefeuillehouder Burg. Pierik Argumentatie voor aanbieding memo aan de gemeenteraad: Ter informatie.

Geachte raadsleden, Aanleiding en eerder besluit van de gemeenteraad Tijdens de vergadering van 27 mei jl. heeft de gemeenteraad, naar aanleiding van het verzoek van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), besloten om deel te nemen aan het experiment met het nieuwe stembiljet, tenzij het de gemeenteraadsverkiezingen zou betreffen. De eerstvolgende verkiezingen waren naar verwachting die van 18 maart 2026. Door de val van het kabinet vonden echter eerder verkiezingen plaats: op 29 oktober 2025 zijn verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Als gevolg daarvan is het tweede experiment met het nieuwe stembiljet eerder uitgevoerd, waarbij Borne – conform het raadsbesluit van 27 mei – opnieuw heeft deelgenomen. Verzoek van de minister voor deelname bij gemeenteraadsverkiezingen 2026 Augustus jl. heeft de minister gemeente Borne uitgenodigd om ook bij de komende verkiezingen van de gemeenteraad deel te nemen aan het experiment met het nieuwe stembiljet i (documentnr. 25ink07451). Volgens de minister hebben kiezers in Borne inmiddels twee keer met het nieuwe stembiljet gestemd en zijn zij daardoor al verder gewend aan het model. Het is volgens de minister van belang deze lijn voort te zetten, zodat kiezers blijven stemmen met hetzelfde type stembiljet en ook bij gemeenteraadsverkiezingen ervaring wordt opgedaan.

Reden van uitstel besluitvorming Gelet op de zorgen die in de raadsvergadering van 27 mei jl. zijn geuit over herkenbaarheid van kandidaten en het relatief hoge aantal ongeldige stemmen, heeft de portefeuillehouder eerst de resultaten van de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober willen afwachten alvorens een raadsvoorstel op route zou worden gebracht. Ervaringen en resultaten Tweede Kamerverkiezingen 29 oktober 2025 Uit de Bornse uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen blijkt dat het aantal ongeldige stemmen procentueel is gehalveerd ten opzichte van de Europese Parlementsverkiezing van 2024:

• •

EP 2024: 96 ongeldige stemmen van 9.434 kiezers (1,017%). TK 2025: 76 ongeldige stemmen van 16.371 kiezers (0,464%).

Hoewel het percentage nog steeds hoger ligt dan het gebruikelijke niveau van circa 0,20–0,25%, is de verwachting dat gewenning en betere communicatie dit verder zullen verbeteren. Het mogelijke aantal ongeldige stemmen is bovendien niet van doorslaggevende betekenis in relatie tot de kiesdeler. Bij een opkomst vergelijkbaar aan eerdere verkiezingen ligt de kiesdeler bij GR-verkiezingen tussen de 495 en 858 stemmen; het aantal ongeldige stemmen (76–94) ligt daar ruim onder, maar kan wel van invloed zijn op de restzetelverdeling. Afweging: positieve ervaringen versus eerder geuite zorgen De gemeente staat voor een lastige afweging. Enerzijds zijn er zeer positieve ervaringen bij kiezers én stembureauleden. Een negatieve reactie op het ministeriële verzoek zou lastig uit te leggen zijn en mogelijk leiden tot onbegrip. Anderzijds zijn er de zorgen die de gemeenteraad op 27 mei jl., door middel van het unaniem aangenomen amendement, kenbaar maakte, met name over: • beperkte herkenbaarheid van kandidaten op het nieuwe stembiljet; • het risico op ongeldige stemmen door het kleinere aantal kandidaten per lijst bij gemeenteraadsverkiezingen; Verkenning van deelname onder voorwaarden Gelet op zowel de positieve ervaringen als de zorgen vanuit de gemeenteraad is enige tijd overwogen om deelname onder voorwaardenii voor te stellen.

Begin november heeft de portefeuillehouder hierover contact gehad met de fractievoorzitters. Deelname onder afwijkende voorwaarden zou echter neerkomen op een “proef in de proef”. In diezelfde tijd werd duidelijk dat alle andere proefgemeenten positief hadden gereageerd op het verzoek van de minister en was het aantal proefgemeenten uitgebreid (onder andere met gemeente Nijmegen). Ook de Tweede Kamercommissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven heeft zich op 11 november positief uitgelaten over het kleinere stembiljetiii en adviseert Kamer en regering om op korte termijn stappen te zetten richting invoering. Dit alles overziend heeft pleiten voor een proef binnen de proef weinig kans van slagen. Een raadsvoorstel daartoe is derhalve niet op route gebracht. Gelet hierop kan de beantwoording van het verzoek van de minister worden teruggebracht tot een eenvoudig ja of nee. Het college zal de minister antwoorden dat de gemeente Borne geen proefgemeente wenst te zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026.

Bijlage: 25ink07451 (uitnodiging van minister van BZK)

i Het Tijdelijke experimentenbesluit nieuwe stembiljetten bepaalt dat voor ieder experiment met het nieuwe stembiljet de deelnemende gemeenten aangewezen moeten worden. Aan deze aanwijzing dient een besluit van de betreffende gemeenteraad ten grondslag te liggen. Voor deelname aan het experiment bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen dient dit besluit daarom opnieuw genomen te worden. ii A. dat in het stemhokje ook een kandidatenlijst op posterformaat mag worden opgehangen; B. dat er richting de kiezers actief gecommuniceerd mag worden dat alleen het inkleuren van een vakje van een partij een geldige stem is; C. dat een stem uitgebracht op een nummer hoger dan het aantal kandidaten, geteld wordt als een stem op de lijsttrekker. iii https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2025D46183&did=2025D46183

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=bc792996-fbf7-493f-9776-a767e3700177