Monitor Sociaal Domein januari 2023
Tekst van het document
Monitor Sociaal Domein januari 2023
Inhoud 1. Inleiding .......................................................................................................................................................................................... 3 2. Zicht op cijfers................................................................................................................................................................................ 4 Huishoudelijke ondersteuning ................................................................................................................................................... 4 WMO ........................................................................................................................................................................................... 4 Jeugdwet ..................................................................................................................................................................................... 5 Participatiewet ............................................................................................................................................................................ 5 Totaaloverzicht ................................................................................................................................................................................
8 Enkele algemene gegevens ........................................................................................................................................................ 8 Financieel overzicht totaal ....................................................................................................................................................... 10 Wmo ............................................................................................................................................................................................... 11 Wmo Totaal ............................................................................................................................................................................... 11 Hulp bij huishouden.................................................................................................................................................................. 11 Hulpmiddelen ............................................................................................................................................................................ 12 Begeleiding en dagbesteding ...................................................................................................................................................
12 Jeugdhulp ....................................................................................................................................................................................... 14 Participatiewet .............................................................................................................................................................................. 17 3. Programma Sociaal Domein ....................................................................................................................................................... 20 Project werkwijze ..................................................................................................................................................................... 21 Project Datagedragen werken ................................................................................................................................................. 21 Project Resultaatgericht subsidiëren ...................................................................................................................................... 22 Project Bestaanszekerheid .......................................................................................................................................................
22 Project Samenwerken met én in de Wijk ................................................................................................................................ 22 Project Versterken positie kwetsbare jongeren 16-27 .......................................................................................................... 22 Project Doorontwikkeling Sociaal Hus .................................................................................................................................... 23 Project Blijvend gezond ............................................................................................................................................................ 24 Beheersmaatregelen ................................................................................................................................................................ 25 Taakstelling .................................................................................................................................................................................... 32
2
1. Inleiding Voor u ligt de Monitor Sociaal Domein van januari 2023. Deze Monitor beoogt een compleet beeld te geven van de initiatieven, werkzaamheden en resultaten op het terrein van het Sociaal Domein. Hierbij wordt opgemerkt dat we met Sociaal Domein in dit geval doelen op de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) en de Participatiewet. Deze Monitor bestaat net als de vorige een overzicht van de financiële cijfers inclusief een prognose, een beschrijving van de stand van zaken in het Programma Sociaal Domein en de actuele stand van de beheersmaatregelen. Doel hiervan is om een beeld te geven van de ontwikkeling die we in Borne aan het doormaken zijn. We nemen de visie als uitgangspunt bij de keuze die we maken, zowel qua inhoud, als qua prioritering. De toelichting op de realisatie van de taakstelling laat zien dan we in 2022 ruim onze planning hebben gehaald en in 20 23 verwachten het resterende deel te behalen. Daar moeten we nog wel hard voor werken en focus blijven aanbrengen . De jaarstukken 2022 worden nog gecontroleerd door de accountant. De cijfers die in deze monitor staan zijn daarom nog onder voorbehoud van een definitief ondertekende jaarstukken. Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn cijfers opgenomen die meer inzicht geven in de ondersteuning die we bieden aan onze inwoners.
Er wordt in een aantal grafieken een vergelijking gegeven tussen Borne en enkele andere Twentse gemeenten wat betreft de samenstelling van de bevolking en de mate waarin gebruik wordt gemaakt van ondersteuning. Vervolgens wordt een totaalbeeld gegeven van de financiële resultaten. De verdieping van de financiële resultaten vindt vervolgens plaats in naar de onderdelen WMO, Jeugdhulp en Participatiewet. In hoofdstuk 3 wordt de lezer meegenomen in de activiteiten die zijn ondernomen onder de vlag van het Programma Sociaal Domein. Het laatste gedeelte van dit hoofdstuk geeft de stand van zaken en de prognose ten aanzien van de beheersmaatregelen weer.
3
2. Zicht op cijfers In deze paragraaf worden de ontwikkelingen in de afgelopen jaren op compacte wijze weergegeven. Het doel hiervan is inzicht geven in de hoofdlijnen van de cijfers van het Sociaal Domein. Cijfers die hiervoor gebruikt worden zijn de aantal cliënten, aantal zorgaanbieders, kosten en gemiddelde kosten per client. Een nadere toelichting / analyse van deze cijfers komt aan bod in de paragrafen 4 t/m 6 van deze rapportage.
Huishoudelijke ondersteuning Onderstaande tabel toont de cijfers over huishoudelijke ondersteuning. HULP BIJ HUISHOUDEN HULP BIJ HUISHOUDEN
2019
Totaal bedrag
2020
2021
2022
2.043.794
2.256.763
2.650.780
2.833.839
Aantal aanbi eders
10
9
10
11
Aantal uni eke cl i ënten
784
883
945
1.000
2.607
2.556
2.805
2.834
Gemi ddel d per uni eke cl i ënt
WMO In onderstaande tabellen worden de ontwikkelingen weergegeven van de individuele begeleiding en dagbesteding die per 2015 vanuit de WMO wordt geregeld. WMO 2015 INDIVIDUEEL WMO 2015 INDIVIDUEEL
2019
2020
2021
2022
Totaal bedrag
1.393.839
1.322.516
1.327.276
1.344.704
Aantal aanbi eders
58
58
59
54
Aantal uni eke cl i ënten
292
267
279
286
4.773
4.953
4.757
4.702
Gemi ddel d per uni eke cl i ënt
WMO 2015 GROEP WMO 2015 GROEP Totaal bedrag
2019
2020
354.506
2021
410.982
2022
519.385
528.814
Aantal aanbi eders
24
30
26
29
Aantal uni eke cl i ënten
114
124
146
133
3.110
3.314
3.557
3.976
Gemi ddel d per uni eke cl i ënt
4
WMO 2015 TOTAAL (individueel + groep) WMO 2015 IND + GROEP
2019
Totaal bedrag
2020
2021
2022
1.748.344
1.733.497
1.846.660
1.873.518
Aantal aanbi eders
62
68
67
66
Aantal uni eke cl i ënten
329
340
364
358
5.314
5.099
5.073
5.233
Gemi ddel d per uni eke cl i ënt
Jeugdwet Onderstaande tabellen tonen de ontwikkelingen met betrekking tot de Jeugdwet. Als gevolg van het woonplaatsbeginsel is in 2022 sprake van een forse daling bij “wonen en verblijf”. JEUGD TOTAAL JEUGD TOTAAL
2019
2020
2021
Totaal bedrag
5.304.747
5.481.849
7.104.870
6.389.318
80
97
104
105
Aantal aanbi eders Aantal uni eke cl i ënten Gemi ddel d per uni eke cl i ënt
2022
521
550
588
632
10.182
9.967
12.083
10.110
JEUGD SPECIFIEK BEDRAGEN Categorie
2019
2020
2021
UNIEKE CLIENTEN 2022
2019
2020
2021
GEMIDDELD PER UNIEKE CLIENT 2022
2019
2020
2021
2022
Landelijk ingekocht
320.235
194.412
241.939
259.233
11
9
6
5
29.112
21.601
40.323
51.847
Dys lexie
106.843
119.847
117.247
159.332
49
47
52
65
2.180
2.550
2.255
2.451
Groeps begeleiding
546.277
564.350
676.073
662.090
126
86
81
79
4.336
6.562
8.347
8.381
Individuele begeleiding
1.031.123
1.571.806
1.701.751
1.591.389
179
242
255
263
5.760
6.495
6.674
6.051
Behandeling
1.688.718
1.407.412
1.392.719
1.596.161
383
312
302
334
4.409
4.511
4.612
4.779
92.045
94.172
89.606
144.212
47
41
49
58
1.958
2.297
1.829
2.486
Wonen en verblijf
1.417.934
1.416.272
1.569.069
1.005.833
110
89
74
53
12.890
15.913
21.204
18.978
Maatregelhulp
79.512
39.782
851.323
896.822
28
13
90
65
2.840
3.060
9.459
13.797
Bes chikbaarheids voorziening
22.060
73.797
465.142
74.245
7
17
20
9
3.151
4.341
23.257
8.249
5.304.747
5.481.849
7.104.870
6.389.318
521
550
588
632
10.182
9.967
12.083
10.110
Cons ultatie&Diagnos tiek
Participatiewet Onderstaande tabel toont het aantal bijstandsuitkeringen in de periode 2017 t/m 2022. Het aantal uitkeringen laat in de periode 2018 t/m medio 2022 een dalende trend zien. In de periode juli t/m december 2022 is het aantal uitkeringen gestabiliseerd.
5
De ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen per leeftijdscategorie wordt getoond in onderstaande tabel. PARTICIPATIE (ALGEMENE BIJSTAND/IOAW/IOAZ) AANTAL UNIEKE CLIENTEN PER KWARTAAL 2019 Uniek
2020
2021
2022
1e Kw. 2e Kw. 3e Kw. 4e Kw. 1e Kw. 2e Kw. 3e Kw. 4e Kw. 1e Kw. 2e Kw. 3e Kw. 4e Kw.
<27 jaar
36
39
41
34
33
36
33
32
32
31
27
30
27-44 jaar
82
79
81
76
79
83
84
80
77
75
73
72
78
45-64 jaar
129
132
135
139
138
135
129
125
123
126
118
116
118
29
>64 jaar
17
17
15
17
15
14
13
16
17
16
19
18
16
Algemene bijstand
264
267
272
266
265
268
259
253
249
248
237
236
241
Ioaw/Ioaz (> 54 jaar)
31
31
31
28
26
26
24
22
22
22
22
20
17
Totaal
295
298
303
294
291
294
283
275
271
270
259
256
258
Een specificatie van de uitstroom naar reden is weergegeven in onderstaande tabel. PARTICIPATIE UITSTROOMREDEN
2019
2020
2021
2022
Werk/s tudi e
44
37
34
35
Verhui zi ng
13
15
13
13
Normwi jzi gi ng
22
23
25
15
Pens i oengerechti gde l ee
5
12
8
9
Zel f opgezegd
4
2
2
1
Overi ge redenen
28
18
19
10
Totaal
116
107
101
83
Onderstaand zijn de ontwikkelingen weergegeven van de bijzondere bijstand en het minimabeleid. PARTICIPATIE BEDRAGEN BIJZONDERE BIJSTAND
2019
2020
VERSTREKKINGEN 2021
2022
2019
2020
2021
2022
Bewi ndvoeri ngs kos ten
162.208
177.707
201.788
203.812
1.247
1.391
1.532
1.698
Indi vi duel e i nkomens toes l a g
62.853
71.543
64.434
61.397
165
188
169
162
Kos ten i nri chti ng etc
31.908
33.388
40.594
19.804
23
22
32
9
Eenma l i g l evens onderhoud
10.270
11.165
12.126
12.094
13
11
17
15
Aa nvul l ende bi js tand <21
7.583
7.145
9.387
300
22
16
25
1
Begra feni s kos ten
13.712
3.520
9.326
4.912
3
1
9.000
3.435
Indi vi duel e s tudi etoes l a g
3
2
30
15
Leenbi js tand
10.410
3.370
8.715
8.318
7
4
8
8
Overi ge
37.115
32.479
33.640
37.897
228
246
271
313
Totaal
336.059
340.317
389.010
351.969
1.708
1.879
2.087
2.223
6
PARTICIPATIE BEDRAGEN MINIMABELEID
2020
2021
2022
Acti vi tei ten s port
17.014
15.769
Acti vi tei ten cul tuur
1.492
1.470
20.032 964
Ki ndpa kket s tudi ekos ten
30.100
34.050
34.750 9.355
Ki ndpa kket fi ets
6.780
6.155
Ki ndpa kket computer
12.324
14.084
Ki ndpa kket kl edi ngvoucher
7.000
28.662
Ki ndpa kket zweml es s en
7.274
8.050
411
330
861
82.395
108.570
81.237
Ki ndpa kket overi ge Totaal
15.274
7
Totaaloverzicht Enkele algemene gegevens Om een kader te stellen worden hierna gegevens inzake inwoners en huishoudens van de gemeente Borne afgezet tegen enkele vergelijkbare Twentse gemeenten, Twente als geheel en Nederland.
Bron: cbs statline
Uit deze grafiek blijkt dat de gemeente Borne in verhouding tot de rest een relatief hoger aandeel jongeren tot 18 jaar heeft. Aanwezigheid van meer jongeren kan een risico inhouden dat het beroep op jeugdzorg binnen de gemeente Borne hoger ligt dan bij de vergelijkbare gemeenten. Dit geldt binnen de Wmo ook voor de aanwezigheid van het aantal ouderen. De ontwikkeling het aantal inwoners in Borne per leeftijdscategorie is weergegeven in onderstaande tabel.
Bron: cbs statline
Het aantal jeugdigen steeg van 4.750 in 2015 naar 5.000 in 2022. Het aantal inwoners in de leeftijdscategorie 18 -39 jaar steeg van 4.900 in 2015 naar 5.700 in 2022. Het aantal inwoners in de categorie 40-64 jaar bleef gelijk in de afgelopen 7 jaar. Het aantal 65+’ers steeg van 4.400 in 2015 naar ruim 5.300 in 2022.
8
Bron: cbs statline
Qua samenstelling van huishoudens blijkt uit voorgaande grafiek niet direct een bijzondere afwijking ten opzichte van andere Twentse gemeenten. Ten opzichte van Twente en Nederland is opvallend dat bij de 4 vergelijkingsgemeenten het aandeel 1-persoons, maar ook één-ouder huishoudens lager ligt. Kleinere huishoudens kunnen een risico inhouden dat er in verhouding een groter beroep op zorg/participatie wordt gedaan omdat het directe netwerk (partner etc.) kleiner of afwezig is.
Bron: Twentse monitor SD/ cbs statline
Het percentage inwoners dat via de gemeente ondersteuning ontvangt op het terrein van Wmo en Jeugdhulp (deze gegevens staan in de Twentse Monitor SD) ligt in Borne hoger dan in de vergelijkingsgemeenten, met name bij de Wmo. De stijging in 2022 betreft jeugd. Het aantal unieke cliënten in de Jeugdwet steeg van 589 in 2021 naar 632 in 2022. Vooral het aantal cliënten met en maatwerkvoorziening nam toe. Daar staat een daling van 30 cliënten door wijziging van het woonplaatsbeginsel.
9
Financieel overzicht totaal
Exploitatieresultaat per activiteit, bedragen x € 1.000 SOCIAAL DOMEIN TOTAAL 2020
2021
2022Prog
2022Begr Prog-Begr
Wmo
6.594
6.396
6.279
6.641
Jeugd
8.139
9.217
8.319
8.171
149
Parti ci pati e
5.402
5.356
6.784
5.446
1.338
Totaal
20.134
20.969
21.383
20.257
1.125
-361
Exploitatieresultaat per activiteit, bedragen x € 1.000
Het exploitatieresultaat betreft het saldo van baten en lasten. Voor WMO en Jeugdwet is hoofdzakelijk sprake van lasten (bij WMO bestaat de batenkant uit de eigen bijdrage). Bij participatie staan tegenover de lasten van bijstandsuitkeringen baten vanuit de BUIG. In het vervolg van deze monitor wordt nader ingegaan op elk onderdeel. Bij de halfjaarrapportage 2022 is een begrotingswijziging vastgesteld waarmee de begrote lasten voor Wmo en Jeugdwet in lijn zijn gebracht met het werkelijke kostenniveau in 2022. De overschrijding van de begroting voor participatie (€ 1.338.000) betreft voor € 1.200.000 de energietoeslag voor lage inkomens. Deze lasten zijn niet begroot. In de algemene uitkering (gemeentefonds) zijn extra middelen toegevoegd om deze lasten te dekken. Deze extra baten zijn eveneens niet in de begroting opgenomen, waardoor het effect van de energietoeslag op het totale exploitatieresultaat van gemeente Borne op hoofdlijn neutraal is. Het exploitatieresultaat 2022 wordt als “prognose” weergegeven. De werkelijke lasten kunnen nog wijzigen als gevolg van accountantscontrole. Bij vaststelling van de jaarrekening 2022 geldt de prognose als definitief.
10
Wmo Wmo Totaal In deze monitor hanteren we voor de Wmo de volgende indeling: WMO TOTAAL 2020 Hul p bi j hui s houden Hul pmi ddel en
2021
2022Prog
2022Begr Prog-Begr
2.622
2.700
2.978
2.982
-4
901
1.106
994
1.152
-157
Begel ei di ng en dagbes tedi ng
3.071
2.589
2.307
2.507
-200
Totaal
6.594
6.396
6.279
6.641
-361
WMO totaal, bedragen x € 1.000
Hulp bij huishouden De voorzieningen worden op individueel niveau toegewezen (maatwerk). De hulp bij huishouden kent een basismodule met een optie om die aan te vullen voor bijv. wasverzorging of maaltijden. HULP BIJ HUISHOUDEN 2020 Zorg i n natura/vers trekki ngen PGB
2021
2022Prog
2022Begr P vs B
2.425
2.631
2.858
2.845
13
56
39
25
30
-5
Apparaat en overi g
253
285
311
318
-7
Ei gen bi jdragen
-112
-255
-216
-211
-5
Totaal
2.622
2.700
2.978
2.982
-4
WMO, hulp bij huishouden, bedragen x € 1.000
De kosten van hulp bij huishouden zijn conform begroting. Het aantal cliënten steeg van 800 in januari naar 840 in november. Ook in 2020 en 2021 was sprake van een stijging van het aantal cliënten. Deze trendmatige stijging is inh erent aan de stijging van het aantal ouderen in Borne. In totaal hebben duizend inwoners op enig moment in 2022 gebruik gemaakt van hulp bij huishouden. In december is een afname te zien in het aantal cliënten / kosten. Dit wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren: opname in een WLZ-instelling, overlijden en tijdelijk geen zorg geleverd. De kosten voor huishoudelijke hulp waren in 2022 gemiddeld € 235.000 per maand. Het grootste deel van dit bedrag (€ 210.000) betreft de basismodules huishoudelijke ondersteuning. De gemiddelde kosten voor de modules wasverzorging waren in de periode jan t/m sept € 24.000 per maand. Door de invoering van de was- en strijkservice vinden sinds oktober herindicaties plaats. Het aantal cliënten/kosten laat een daling zien. Het effect van de invoering van was- en strijkservice op de kosten is pas evident zodra het herindiceren in het 1e kwartaal van 2023 volledig is afgerond. In het eerste kwartaal 2023 is voor 210 cliënten de module wasverzorging beëindigd. Van dit aantal maken 40 cliënten gebruik van de nieuwe voorliggende voorziening.
Dit resulteert in een daling van het kostenniveau van € 11.300 per maand, waarmee de verwachte besparing van € 116.000 per jaar ruimschoots lijkt te worden gerealiseerd. 11
Hulpmiddelen Bij hulpmiddelen gaat het om verstrekkingen zoals rolstoelen en scootmobielen, maar ook vervoersvoorzieningen en woningaanpassingen. Met name de laatste laten zich moeilijk begroten; soms moeten grootscheepse verbouwingen plaatsvinden tegen hoge kosten. HULPMIDDELEN 2020
2021
2022Prog
2022Begr P vs B
Zorg i n natura/vers trekki ngen
808
1.023
909
1.054
-145
Apparaat en overi g
92
83
86
98
-12
Totaal
901
1.106
994
1.152
-157
WMO Hulpmiddelen, bedragen x € 1.000
De kosten zijn € 157.000 lager dan begroot. Dit betreft het saldo van de kosten voor vervoer (-/- € 60.000), woningaanpassingen (-/- € 55.000) en hulpmiddelen (-/-€ 42.000). Het aantal vervoersbewegingen voor doelgroepenvervoer lag in de zomer periode lager dan voorzien. De verstrekkingen voor woningaanpassingen en hulpmiddelen kennen een grilliger verloop waardoor kosten lastiger zijn in te schatten. In 2022 valt dit voordelig uit.
Begeleiding en dagbesteding Bij begeleiding gaat het om individuele ondersteuning; dagbesteding is in groepsverband. Begeleiding is gericht op bijvoorbeeld medicijnen innemen, oefenen van vaardigheden, hulp bij ritme en regelmaat in het leven krijgen. De voorzieningen worden op individueel niveau toegewezen ( = maatwerk). Dagbesteding biedt activiteiten gericht op o.a. activering, een zinvolle invulling van de dag en het voorkomen van vereenzaming. BEGELEIDING EN DAGBESTEDING 2020
2021
2022Prog
2022Begr P vs B
1.745
1.853
2.044
2.040
4
212
64
50
52
-2
0
0
0
-197
197
839
520
209
587
-378
0
0
0
0
0
Subs i di es
112
109
0
0
0
Corona
163
43
5
25
-20
Totaal
3.071
2.589
2.307
2.507
-200
Zorg i n na tura /vers trekki ngen PGB Ta a ks tel l i ng Appa ra a t en overi g Zorgverzekeri ng
WMO Begeleiding en dagbesteding, bedragen x € 1.000
De kosten van zorg in natura zijn conform begroting. De taakstelling betreft het van de taakstelling t/m 2022 die in 2023 wordt gerealiseerd. Dit betreft een bedrag van € 403.000, waarvan € 197.000 aan de WMO is toegerekend en € 306.000 aan de Jeugdwet. In de vorige monitor Sociaal Domein is aangegeven dat het realiseerbare deel van de taakstelling in 2022 € 306.000 bedraagt (voor WMO en Jeugdwet samen). De uiteindelijke realisatie bedraagt € 390.000, waarvan 35% aan de WMO is toe te rekenen en 65% aan de jeugdwet. Dit effect is opgenomen in de prognose 2022. Het voordeel ten opzichte van de begroting van € 378.000 bij apparaat en overig betreft een teruggave van € 300.000 over de periode 2015 t/m 2021 vanuit centrumgemeente Enschede voor beschermd wonen. Dit heeft te maken met onvoldoende kunnen uitbreiden van beschermd wonen plekken in de regio vanwege bezwaren van omwonenden. Daarnaast zijn de loonkosten lager dan begroot doordat in 2022 sprake was van (deels) niet ingevulde vacatures voor WMO-consulenten.
12
De totale kosten voor individuele begeleiding zijn in 2022 € 1.344.000 (gemiddeld € 112.000 per maand). In de zomerperiode en in december zijn de gedeclareerde kosten lager dan gemiddeld wegens vakantie. 2/3 deel van de kosten heeft betrekking op ondersteuningsbehoefte 2. Deze prestatie wordt ingezet wanneer de inwoner behoefte heeft aan ondersteuning bij dagelijkse handelingen en vaardigheden en in het voeren van de regie. Het doel van de ondersteuning is om de zelfredzaamheid te stimuleren en tekorten daarin aan te vullen. De stijging van het aantal cliënten per juli betreft ondersteuningsbehoefte 2.
In deze grafiek zijn de effecten in het jaar 2020 vanwege corona duidelijk zichtbaar. Het merendeel van de dagbesteding is in het begin van de coronaperiode tijdelijk gesloten geweest, waardoor de lasten en het aantal unieke cliënten ook fors lager waren. In de loop van 2020 is dat bijgetrokken en is uit de grafiek af te leiden dat de maandelijkse lasten zich stabiliseren. De totale kosten voor dagbesteding in 2022 bedragen € 528.000 (gemiddeld € 44.000 per maand. In december zijn de kosten trendmatig iets lager doordat rond kerst en de jaarwisseling geen gebruik wordt gemaakt van dagbesteding. 55% van de kosten betreft ondersteuningsbehoefte 1 en 45% ondersteuningsbehoefte 2. Voor ondersteuningsbehoefte 1A loopt het aantal cliënten terug van 57 in januari naar 44 in december. De terugloop wordt versterkt door de pilot waarbij dagbesteding als voorliggende voorziening wordt aangeboden.
13
Jeugdhulp Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht. Daarmee zijn zij verantwoordelijk voor de toegang tot jeugdhulp én voor de toekenning daarvan aan jeugdigen en hun ouders. Van opvoedondersteuning tot jeugd-GGZ en van pleegzorg tot voogdij. Ook moeten gemeenten zorgen voor een toereikend aanbod van jeugdhulp en gecertificeerde instellingen die jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoeren. Jeugdzorg JEUGDZORG 2020
2021
2022Prog
2022Begr P vs B
6.304 64 138 110 1.273
7.552 63 149 102 1.318
6.376 76 158 147 1.558
6.431 87 118 147 -206 1.596
Corona
250
32
5
0
5
Totaal
8.139
9.217
8.319
8.171
149
Zorg i n na tura /vers trekki ngen PGB Ki nderopva ng Subs i di es Ta a ks tel l i ng Appa ra a t en overi g
-54 -10 40 0 206 -37
Jeugdwet, bedragen x € 1.000
Het resultaat op jeugdzorg is € 149.000 nadelig ten opzichte van de begroting. De kosten voor zorg in natura zijn € 54.000 lager dan begroot. Dit betreft een teruggave vanuit CIMOT (gemeente Enschede) met betrekking tot 2021. De kosten van kinderopvang zijn € 40.000 hoger dan begroot. Het begroot bedrag is hierin te laag aangehouden, kijkend naar de gerealiseerde kosten in 2021. In de tweede helft 2022 was sprake van een kostenstijging/groter aantal verstrekkingen. De taakstelling van € 206.000 betreft het deel van de taakstelling over de periode 2020 t/m 2022 dat in 2023 zal worden gerealiseerd (totaal € 403.000, waarvan € 206.000 in de begroting toegerekend Jeugdwet en € 197.000 aan de WMO). In de vorige monitor Sociaal Domein is aangegeven dat het realiseerbare deel van de taakstelling in 2022 € 306.000 bedraagt (voor WMO en Jeugdwet samen). De uiteindelijke realisatie bedraagt € 390.000, waarvan 65% aan de Jeugdwet is toe te rekenen. Dit effect is opgenomen in de prognose 2022. De kosten voor apparaat en overig zijn € 37.000 lager dan begroot doordat vacatureruimte voor jeugdconsulenten (deels) niet is ingevuld in 2022. Zorg in natura Onderstaand zal nader worden ingegaan op de kosten voor zorg in natura. Daarbij wordt de zorg in natura onderverdeel naar: dagbehandeling, verblijf, ambulante hulp (individueel) en overige.
14
Dagbehandeling
De kosten voor dagbehandeling en vervoer bedroegen in 2022 € 660.000 (gemiddeld € 55.000 per maand). Vanaf juli is sprake van een daling van het aantal cliënten en daardoor ook van een daling van de kosten. Ook dalen vanaf juli de gemiddelde kosten per client. Dit kan worden verklaard doordat zorgaanbieders inzetten op een snellere uitstroom uit behandelplekken. Deze uitstroom is mede noodzakelijk om de wachtlijst voor dagbehandeling te verkorten. Verblijf Verblijf betreft jeugdzorg plus (tijdelijk gesloten jeugdhulp), verblijf in een instelling of gezinshuis en pleegzorg.
De kosten voor verblijf waren in 2022 € 1.512.000 (gemiddeld € 126.000 per maand). In 2020 ging een deel van de lasten nog via subsidies (en niet via het berichtenverkeer waarop deze grafieken zijn gebaseerd), dat verklaart de lagere waarden in dat jaar. In het jaar 2022 is het woonplaatsbeginsel ingevoerd. Dat heeft tot gevolg gehad dat een aantal cliënten die in 2021 nog ten laste van Borne kwamen, financieel zijn overgeheveld naar andere gemeenten (en ook enkele van andere gemeenten naar Borne zijn overgekomen). Dit betekende een daling van de kosten met € 900.000 (€ 800.000 op verblijf en € 100.000 op jeugdbescherming). Het Rijk heeft hiermee in het gemeentefonds rekening gehouden en heeft het budget structureel met € 1.100.000 verlaagd. Dit nadelige effect was reeds voorzien en verwerkt in de begroting 2022. De stijging van het aantal cliënten vanaf juli 2022 betreft pleegzorg. Rond schoolvakanties wordt er een groter beroep gedaan op deze zorg.
15
Ambulante hulp (individueel)
Iets meer dan de helft van de geprognosticeerde ZIN lasten jeugdhulp valt in deze categorie. De kosten over 2022 zijn € 3.491.000 (gemiddeld € 290.000 per maand). Ook hier is zichtbaar dat zowel de lasten als het aantal cliënten stabiliseert ten opzichte van voorgaande jaren. Zeker als we kijken naar de lasten is de trend de afgelopen jaren vergeli jkbaar. Vanaf september 2022 is het aantal cliënten hoger dan 340. De stijging betreft de ondersteuningsbehoeften 3 en 4. Het kostenniveau in de periode sept t/m dec 2022 is gelijk aan het kostenniveau in de voorgaande jaren, wat een daling van de gemiddelde kosten per client betekent. Het effect van de besparing die de consulent externe verwijzers realiseert is hierin zichtbaar. Overige Overige jeugdhulp betreft: jeugdbescherming, jeugdreclassering, spoedhulp en landelijk ingekochte zorg.
In 2020 verliep het merendeel van de kosten via subsidies en nog niet via het berichtenverkeer. Dit verklaart de relatief lage kosten/aantallen in 2020. De hoge kosten medio 2021 ontstaan door enkele cliënten die tijdelijk dure zorg (crisisverblijf) nodig hadden. Het aantal cliënten / kosten kent een gelijkmatig verloop in 2022. De gemiddelde kosten zijn € 60.000 per maand, waarvan de helft betrekking heeft op circa 40 cliënten die hulp ontvangen vanuit jeugdbescherming / jeugdreclassering. De andere helft betreft landelijk ingekochte specialistische behandeling en crisisopnames.
16
Participatiewet De uitvoering van de Participatiewet wordt vanuit de uitvoeringsorganisatie in Hengelo geregeld. Participatie Totaal PARTICIPATIE 2020
2021
Pa rti ci pa ti ewet/Ioa w/Ioa z
-79
Bi jzondere bi js ta nd/Armoede
477
Tozo/Tonk
-0
Kwi jts chel di ng bel a s ti ng WSW/Re-i ntegra ti e Zorgverzekeri ng Subs i di es Appa ra a t en overi g Totaal
138 3.046 203 20 1.596 5.402
2022Prog
2022Begr
-75 490 55 134 2.874 193 30 1.655
167 447 -21 126 2.906 185 30 2.944
25 413 -43 140 2.918 179 30 1.784
5.356
6.784
5.446
P vs B 142 34 22 -14 -12 6 0 1.160 1.338
Participatie, bedragen x € 1.000
Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van baten/lasten € 1.338.000 nadeliger is dan begroot. Dit verschil wordt vooral veroorzaakt door de energietoeslag voor lage inkomens. Er is in 2022 voor € 1.200.000 uitgekeerd. Hier staan voor Borne inkomsten tegenover vanuit het Rijk. Deze zitten in het gemeentefonds en vallen hierdoor buiten de scope van deze monitor. Er resteert dan nog een verschil van € 178.000. Dit verschil wordt vooral veroorzaakt door een stijging in het risico van oninbare debiteuren. Hierdoor wordt er aanvullend € 142.000 in de voorziening dubieuze debiteuren gestort.
17
Uit bovenstaande grafiek blijkt een dalende trend in het aantal cliënten in de periode januari 2020 t/m juni 2022. Vanaf juli 2022 is het aantal cliënten stabiel tussen de 250 en 260.
Uit de tabel blijkt dat het aandeel in de leeftijdscategorie 45 jaar en ouder het grootst is. Deels gaat het om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De daling van het aandeel jongeren ontstaat vooral doordat het aantal jongeren in de Participatiewet zeer beperkt is. Op basis van de participatieladder maakt de uitvoeringsorganisatie een inschatting welke mate van participatie over een jaar te verwachten valt. Voor een kwart van de huidige cliënten wordt verwacht dat deze binnen een jaar uitstromen naar betaald werk of betaald werk met ondersteuning.
18
Bovenstaande tabel toont dat de uitgaven voor uitkeringen in lijn liggen met de specifieke uitkering (BUIG), die wordt ontvangen ter bekostiging van de uitkeringen voor Participatiewet, Ioaw en Ioaz.
19
3. Programma Sociaal Domein
Programma Sociaal Domein: Passende ondersteuning voor onze inwoners. We zijn dit jaar gestart met het vervolg van het programma, vastgelegd in een programmaplan Sociaal Domein 2023 -2026. Gericht op het werken vanuit de visie Sociaal Domein en het gaat verder op de lijn die reeds in het eerste programmaplan is ingezet. Elk jaar wordt een uitvoeringsplan opgesteld, waarin is beschreven welke projecten en beheersmaatregelen er gedefinieerd zijn om de beoogde verandering te ondersteunen en hoe we dit organiseren. De realisatie van de taakstelling van 2022 wordt in de laatste paragraaf van dit document toegelicht, net als de beoogde besparingen voor 2023. Het doel is in 2023 de taakstelling af te ronden. Om focus te kunnen houden in het programma is afgesproken welke activiteiten we vanuit het programma uitvoeren en welke door de lijn uitgevoerd worden. Er zijn 5 projecten opgenomen in het uitvoeringsplan Sociaal Domein 2023, dit betreffen: • Bestaanszekerheid • Samenwerken met én in de Wijk • Versterken positie kwetsbare jongeren 16-27 • Doorontwikkeling Sociaal Hus • Blijvend gezond Dit betekend ook dat er een drietal projecten afgerond zijn dan wel verder door de lijn uitgevoerd gaan worden. Deze projecten worden hieronder toegelicht, daarna volgt een toelichting op de projecten die dit jaar gestart worden of doorlopen in het programma.
20
Project werkwijze In het project werkwijze is doorlopend gewerkt aan de cultuurverandering, professionaliseren en integraal werken. Dit is gedaan door onder andere: • Het organiseren van kennissessies over Jeugd, Wmo, Participatie en Borne Werkt, Borne Sport en Financiën. Ook is er een workshop over integraal werken georganiseerd (alleen voor medewerkers van het Sociaal Domein). • Visie Sociaal Domein vaststellen en visie ‘doorleven’. Hiervoor is een praatplaat visie Sociaal Domein en een praatplaat Programma Sociaal Domein gemaakt. De praatplaten hangen op diverse plekken in het gemeentehuis en worden bij veel bijeenkomsten intern en extern gebruikt. • Er is een netwerkbijeenkomst met de partners/vindplekken over het Sociaal Hus en één over de regiovisie jeugd georganiseerd. In beide bijeenkomsten is uitgebreid aandacht besteed aan de cultuurverandering die we beogen. We hebben in samenwerking met het Zelfregieteam de theatershow Lastige Ouders mogelijk gemaakt. • Scholing consulenten en collega’s uit het voorveld. Een tweetal trainingen: Samen anders Zorgen en Integrale Toegang. Eind dit jaar zal er nog een terugkomdag zijn om al het geleerde nogmaals onder de aandacht te brengen. • We zijn gestart met intervisie voor de medewerkers van de uitvoering. Wellicht worden deze nog uitgebreid met de samenwerkingspartners van het Sociaal Hus.
• De publiekscampagne is opgestart, deze wordt onder de valg van het Sociaal Hus verder vormgegeven. Dit wordt gedaan vanuit de start gedachte : ‘Wat heb ik nodig’. (En dus niet: ‘waar heb ik recht op’). • Om de mens centraal te zetten en integraal werken te stimuleren heeft de werkgroep de aanbeveling gedaan te gaan werken met de Doorbraakmethode. • Er is een document opgeleverd waarin de diverse rollen zoals we die kennen in het Sociaal Domein beschreven zijn in het kader van rolduidelijkheid (en efficiënt werken). Deze inhoudelijke activiteiten hebben een bijdrage geleverd aan de meeste leidende principes in het Sociaal Domei n. De bijdrage aan de doelen van het programma is minder substantieel, dit is ook logisch aangezien het een project is die zich met name gericht heeft op de interne organisatie en de doelen zich juist richten op de veranderopgave samen met de externe partners. Eind 2022 is het project overgedragen aan de teamleider Sociaal Domein en de coördinator Sociaal Domein. Zij zullen onder andere vanuit het traject ‘de weg voorruit verder werken aan een passende cultuur, professionalisering en integraal werken.
Project Datagedragen werken Datagedragen werken is als project opgepakt. Er is vanuit het project aan een aantal zaken gewerkt: •
Er zijn 3 monitoren Sociaal Domein opgeleverd. Er zijn afspraken met de raad over de doorontwikkeling van de monitor, waarbij meer focus komt te liggen op interpretatie. De raad gaf tijdens de presentatie van de monitor van juli 2022 duidelijk aan dat ze vinden dat we hiermee op de juiste weg zijn. Echter: we zijn er nog niet!
•
De beheersmaatregelen volgen we datagedragen: we borgen de meting van de resultaten en waar mogelijk zelfs de uitvoering in Zorgned. Welke situatie was er voordat we iets deden? En hoe ziet het eruit na verloop van tijd? Dan beredeneren we of dit te wijten is aan de veranderde werkwijze én of het structureel is.
•
Bij het opstarten van nieuwe projecten of beheersmaatregelen kijken we aan de voorkant hoe of we de beoogde effecten of doelen SMART kunnen maken, zodat we de resultaten kunnen volgen.
Door deze inzet is het ‘data-bewustzijn’ en het ‘kostenbewustzijn’ van de medewerkers vergroot. Dit helpt bij het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes. Ook in de begroting versus de jaarrekening zien we dat we beter in control komen. We hebben beter zicht op wat er gebeurd met de budgetten en sturen (indien mogelijk) bij. Er zijn minder verrassingen aan het eind van het jaar. Het project is eind 2022 overgedragen naar de lijn. De functie van business controller staat stevig in de organisatie, dus het verder oppakken vanuit de lijn is de logische keus.
21
Project Resultaatgericht subsidiëren De taken die bij subsidiepartijen zijn belegd zijn belangrijk voor de inwoners van de gemeente Borne, ze voegen wezenlijke waarde toe aan de dienstverlening in het Sociaal Domein. Ook zij bewegen mee met de Visie Sociaal Domein en de cultuurverandering waar we mee bezig zijn. Een belangrijk onderdeel hiervan is meer resultaatgericht te gaan werken. Met elkaar een betere focus op het opstellen van concrete doelen en het maken van concrete resultaatafspraken. Het goed met elkaar samenwerken en het aanbod aan laten sluiten bij de behoeftes. De beleidsmedewerkers hebben een training ‘effectief regievoeren gevolgd. Met de focus op het grip houden op het proces en het pakken van de juiste rol in verschillende fases en situaties. De beleidsondersteuner heeft de uitvoering van het subsidieproces nog steviger in grip dan dat we het hadden. Daarmee zijn we er nog niet, dit betreffen de eerste stappen. De vervolgstappen worden gezet vanuit een organisatie breed project. Deze wordt door de lijn uitgevoerd, het is immer breder dan alleen het Sociaal Domein. Er is een startnotitie in voorbereiding om het project verder vorm te geven. Onderstaand de toelichting op de projecten die gestart worden dan wel doorlopen in jaarschijf 2023.
Project Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is een basisbehoefte. Volgens Jet Bussemaker gaat het om ‘het kunnen nadenken over de dag van morgen, en niet alleen maar bezig hoeven zijn met wat je vandaag moet doen om te overleven’. Het hebben van inkomen is een randvoorwaarde om te kunnen voorzien in andere basisbehoeftes. Door de prijsstijgingen krijgen steeds meer inwoners financiële problemen. In dit project werken we aan de multidisciplinaire integrale aanpak ten aanzien van het voorkomen en terugdringen van armoede. In oktober 2022 is een overzicht gemaakt van de regelingen die wij en onze partners hebben en uitvoeren om mensen die moeite hebben met rondkomen te ondersteunen. Na de raadsvergadering op 25 oktober 2022 zijn we met de kaders die we hebben meegekregen aan de slag gegaan. De ‘landplek’ voor de ondersteuning rondom armoede is in het Sociaal Hus. Daar kunnen inwoners terecht met hun vragen en daar werken de professionals samen om hen te helpen. In het Sociaal Hus kun je terecht voor het ‘hulp bij rondkomen gesprek’. Hierin is ook de uitvoering van het plan ‘energiekansen benutten’ opgenomen, waarbij inwoners ondersteuning kunnen krijgen bij het verminderen van hun energielasten. Ook is in kwartaal 1 van 2023 het thema armoede gekozen als thema in de gezamenlijke programmering van het Sociaal Hus.
Er is onder andere een netwerkbijeenkomst georganiseerd, waar ruim 50 professionals met elkaar in gesprek gingen. In het project bestaanszekerheid werken we verder aan het vormgeven en uitvoeren van ondersteuning rondom armoedeproblematiek.
Project Samenwerken met én in de Wijk Een van de doelen in het programma is ‘zelf- en samenredzame inwoners’. We willen in dit project onderzoeken wat er nodig is om in de wijk/de buurt de sociale cohesie te versterken. Kunnen we dit bijvoorbeeld bereiken door een ‘wijkgericht aanbod’ te faciliteren waar buurgenoten elkaar ontmoeten. Hoe zien de reeds bestaande wijk- en buurtverenigingen hun buurt en wat er nodig is? We laten ons inspireren door de pilot wijkaanpak Spanjaardswijk. Ook willen we onderzoeken hoe professionals in de wijk beter samen kunnen werken. Als we ons minder laten leiden door de schotten tussen de wetten, kunnen we het dan beter (en goedkoper) organiseren? In dit project willen we met dat onderwerp aan de slag. We streven ernaar het projectplan rond de zomer gereed te hebben en het project op te starten.
Project Versterken positie kwetsbare jongeren 16-27 In Borne staan nog steeds te veel jongvolwassenen zonder startkwalificatie aan de kant. De groep is divers, net als de problemen die zij hebben. Schulden, geen afgeronde opleiding, psychische problemen, verslavingen, en geen of slechte huisvesting maken dat ze zich ongehoord en onbegrepen voelen. Een monitorrol vanuit het RMC blijkt onvold oende voor jongeren met gestapelde problematiek om zijn of haar mogelijkheden te benutten. Te vaak blijven deze jongvolwassenen ook in hun latere leven aan de zijlijn staan. De overgang naar volwassenheid is voor jongeren in kwetsbare posities extra moeilijk doordat wetgeving en beroepspraktijken niet goed aansluiten bij hun behoeftes. Als een jongere in een kwetsbare positie 18 wordt, valt hij of zij niet meer onder de Jeugdwet en verlaat de beschermde omgeving van school en jeugdhulp. Dan krijgt de jong ere te maken
22
met de vraaggerichte Wmo en de Participatiewet, die meer eisen stelt aan volwassenen dan aan jongeren. Ook krijgt de jongere te maken met regelingen en instanties die gericht zijn op volwassenen en een zekere mate van zelfredzaamheid veronderstellen. Een zorgverzekering, woonruimte, werk en andere zaken moeten ineens zelf geregeld worden. Dat gaat zeker bij jongeren vanuit kwetsbare posities niet goed. Blij met hun nieuw verworven vrijheid, overschatten zij zichzelf en zien het nut van de vele betrokkene uitvoeringsorganisaties niet in. Het doel van dit project is in de gemeente Borne te werken met een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren tussen de 16-27. In de begroting van 2022 heeft de raad middelen beschikbaar gesteld voor een pilot van 3 jaar. Er wordt een jongerencoach aangesteld, die bij voorkeur al voor de leeftijd van 18 jaar, ondersteuning biedt aan jongeren. Dit gaat om jongeren met gestapelde problematiek, die vastlopen op school en/of werk, langdurig dreigen uit te vallen of e en grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt. De coach begeleidt en ondersteunt jongeren op verschillende leefgebieden en zorgt door zijn of haar blijvende betrokkenheid dat jongeren zijn of haar interesses en talenten leren ontdekken en hun weg naar passend werk en/of onderwijs succes weten te doorlopen.
De ondersteuning wordt ingezet zo lang als nodig is en kan dus in veel gevallen al ver voordat de jongeren 27 is stoppen. Jongeren tussen de 16 en 27 jaar kunnen via verschillende routes binnenkomen bij leerplicht, RMC, de Jeugdwet, de WMO of uitvoeringsorganisatie Wijkracht. Wanneer er sprake is van gestapelde problematiek kan vanuit RMC of leerplicht aangemeld worden bij de jongerencoach. Vanuit de Jeugdwet en WMO kan een jongerencoach als oplossing word en aangedragen en ingezet. Er is een contactlijst van alle professionals die vanuit verschillende uitvoeringsorganisaties vanuit Borne en Hengelo betrokken zijn bij jongeren van 16 tot 27 jaar. Deze kunnen worden uitgenodigd voor een casus inhoudelijk overleg of een expertise overleg. Ook wordt actief met alle betrokken professionals binnen de uitvoeringsorganisaties gekeken naar een zo goed en lokaal mogelijk ingericht aanbod voor deze jongeren, waardoor alle facetten aanwezig zijn voor hen om door te gro eien naar zelfstandigheid en hun eigen mogelijkheden ook daadwerkelijk optimaal te benutten. Met dit project beogen we in 2023 een besparing van € 50.000 te besparen
Project Doorontwikkeling Sociaal Hus
De Bornse integrale toegang is gestart eind 2021, in maart 2022 is ook de fysieke toegang geopend. De meest gehoorde ‘klacht’ over het Sociaal Hus is de bekendheid en daar heeft men zeker een punt. Dit kan beter. Er wordt momenteel hard gewerkt aan het meer bekend maken van het Sociaal Hus. Er zijn echter nog veel meer zaken die we graag willen door ontwikkelen. Een interne reflectie heeft geleid tot drie hoofdpunten (en allerlei kleinere dingen die we snel door kunnen voeren) 1. Het invullen van de rol van Consulent Sociaal Hus. 2. De website van het Sociaal Hus uitbouwen tot een Sociaal Wijzer/ community platform. 3. De werkwijze van positieve gezondheid verder implementeren waar ‘het versterken van basisvaardigheden’ ook onderdeel van uitmaakt. Dit project omvat de doorontwikkeling van de Bornse integrale toegang en de werkwijze in de toegang. Hierbij is ook ruimte om te experimenteren om meer taken dichtbij te organiseren.
23
Project Blijvend gezond Gezond ouder worden, dat willen we allemaal. De gemeente heeft hierin een belangrijk rol. Er lopen al v eel initiatieven in Borne om hier invulling aan te geven en onze inwoner te stimuleren. De volgende stap is het opstellen van ‘integraal preventief gezondheidsbeleid’. De Rijksoverheid stelt hiervoor middelen beschikbaar, ook wel bekend als de GALA middelen. Het betreft een specifieke uitkering. In dit project zijn we aan het werk met deze opdracht.
Over het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA moet de randvoorwaarden creëren waarbinnen gemeenten een integraal preventief gezondheidsbeleid kunnen voeren. In de huidige aanpak zijn beleid en financiering versnipperd en wordt te weinig rekening gehouden met aanpalende domeinen die van grote invloed zijn op de gezondheid, zoals het sociaal domein 1 of de fysieke leefomgeving. In het GALA maken het Rijk, gemeenten en verzekeraars afspraken om de verdere beweging naar een integraal lokaal preventiebeleid mogelijk te maken. In het GALA ligt ook een belangrijke link met het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO), in het bijzonder met de programmalijn 'Vitaal ouder worden'. Voor de periode 2023-2026 zijn de afspraken in het GALA erop gericht om lopende activiteiten in preventief gezondheidsbeleid te continueren en deels nieuwe thema’s te kunnen starten. Het betreft de volgende programma’s die veel raakvlakken hebben met sociaal werk: 1. Sport en bewegen: uitvoering van het lokaal Sportakkoord; Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (BRC); 2. Gezondheid en preventie: Terugdringen gezondheidsachterstanden (voorheen GIDS – Gezond in de Stad); Kansrijke Start; Mentale Gezondheid; Aanpak Overgewicht en Obesitas; Valpreventie; Leefomgeving; Opgroeien in een kansrijke omgeving/Vroegsignalering Alcoholproblematiek; 3.
Sociale basis en versterken wijkinfrastructuur: Versterken Sociale Basis; Mantelzorg; Eén tegen Eenzaamheid; Welzijn op Recept.
1
In de gemeente Borne beschouwen we gezondheid als onderdeel van het brede Sociaal Domein 24
Beheersmaatregelen Onderstaand een korte beschrijving van de beheermaatregelen. Aan het eind van het hoofdstuk staat een overzicht van de gerealiseerde en beoogde besparingen. Passende ondersteuning: Scootmobieldag We organiseren een scootmobieldag, waar we alle inwoners die een scootmobiel hebben uitnodigen om te komen Verschillende samenwerkingspartners staan op deze dag klaar om de inwoner met een scootmobiel weer veilig en zeker op weg te kunnen laten gaan. Het doel is om deze doelgroep zo lang mogelijk veilig en zelfstandig deel te kunnen laten nemen aan de maatschappij. Er is op deze dag aandacht voor technisch onderhoud en reparaties, voor verkeersveiligheid, maar ook vitaliteit, ontmoeten en een (aangepast) beweegaanbod mogen niet ontbreken. Voor vragen is een Wmo consulent aanwezig en is er aandacht voor het aanbod van voorliggende voorzieningen. Kortom: op deze dag wordt gekeken of de ondersteuning die wij bieden passend is. Passend bij de situatie en de behoefte. Juist die inwoners die niet kunnen komen op de scootmobieldag zullen nog telefonisch benaderd worden. Mocht het gebruik van de scootmobiel niet (vertrouwd of veilig) meer lukken, dan zal aandacht besteed worden aan eventuele hulpvragen die hierdoor ontstaan zijn en hoe de inwoner passend kan worden ondersteunt.
We verwachten dat er een aantal scootmobiels niet meer (veilig) gebruikt kunnen worden en beogen een besparing van € 10.000 te realiseren. We verwachten dat er ook andere verschuivingen zullen zijn, bijvoorbeeld deelname aan een voorliggende dagbesteding of automaatje. Ook wordt er specifiek gelet op de mogelijkheid om mensen waar nodig en mogelijk vanuit een andere wet te ondersteunen, zie beheersmaatregel afwenteling voorkomen
Vermindering PGB In de verordening die in 2021 is ingevoerd zijn de regels ten aanzien van de PGB's aangescherpt, hierdoor zien we een duidelijke daling in het gebruik van de PGB's en de bijbehorende kosten. Voor een deel versterkt dit het gebruik van Zorg In Natura. In 2022 is daarop nog 10.000 additioneel aan besparingen gerealiseerd. Er worden verder geen besparingen meer verwacht. Vergoeding vervoer taxi/eigen auto In de verordening zijn de regels ten aanzien van de vergoeding voor vervoer met de taxi/eigen auto aangescherpt. Voor 2022 komt is een additionele besparing van € 3.700 gerealiseerd. Verdere besparingen levert deze maatregel niet op. Innen eigen bijdragen We leggen in de verordening in meer gevallen een eigen bijdrage op. In 2022 leverde dit een aanvullende besparing op van € 10.000. Verdere besparingen worden van deze maatregel niet verwacht. Andere manier van bekostigen In de tweede helft van 2022 wordt beleid uitgewerkt ten aanzien van de inkoop van enkele onderdelen van de Wmo. Hierbij zal verder onderzocht worden of het haalbaar en wenselijk is andere manieren van bekostiging toe te passen (resultaatbekostiging, populatiebekostiging).
25
Toetsen passendheid van zorg (consulent externe verwijzers) We hebben één van de jeugdconsulenten vrijgemaakt om als 'consulent externe verwijzers' mee te kijken met de verwijzingen van de externe verwijzers (GI’s, huisartsen, POH’s en andere artsen). De rol is lokaal belegd, echter ook samen met de andere 14 gemeenten wordt hierop ingezet. Hierdoor wordt bij de externe verwijzers de kostenbewustheid vergroot hetgeen bijdraagt aan een structurele gedragswijziging. De voorkomen uitgaven worden in een document bijgehouden. Hierin staat welke inzet is gepleegd en wat de verandering in uitgaven is. Deze beheersmaatregel heeft in 2022 een additionele structurele besparing van € 157.500 opgeleverd. In 2023 wordt een additionele structurele besparing van € 25.000 verwacht. Afwenteling voorkomen (m.n. WLZ) De doelstelling van deze beheersmaatregel is om zowel de jeugdwet als de Wmo zorgvuldig in te zetten en gebruik te maken van voorliggende wetgeving, mits inwoners hiervoor in aanmerking komen. Door hier kritisch op te toetsen aan de voorkant maar ook zeker gedurende het proces kan meer gebruik gemaakt worden van de inzet van voorliggende wetgeving zoals de WLZ, Ggz, Wet passend Onderwijs en de zorgverzekeringswet. Aan de voorkant voorkomen we dat inwoners een beroep doen op niet passende wetgeving.
Tijdens het proces kan het zijn dat aanvankelijk nog groeimogelijkheden gezien werden, als gedurende het traject sprake is van stabilisatiegerichte zorg, kan (opnieuw of alsnog) een aanvraag richting de WLZ tot de mogelijkheden behoren. Ook is er extra aandacht geweest voor de wetswijziging waarbij chronische Ggz inwoners ook in aanmerking komen voor een WLZ. Hier zijn verschillende acties op uitgezet: Scholing en aandacht besteden in het team aan verschillende wetten en de mogelijkheden. Overleggen met samenwerkingspartners als CIMOT, Onderwijs, de zorgverzekering en CIZ om een situatie voor te leggen en samen op zoek te gaan naar mogelijkheden Inzet van onafhankelijke clientondersteuners om nogmaals een dossieranalyse te maken en de mogelijkheden te bespreken en casuistiekbespreking met de onafhankelijke clientondersteuner CIZ heeft voorlichting gegeven in ons team Training passend Onderwijs en jeugdwet, door het aanscherpen van de kennis van de verschillende wetten Voor 2022 hebben we de volgende concrete besparingen opgeleverd: • Begeleiding van verlengde jeugdwet naar CIMOT door actieve inzet consulenten: € 62.901.58 • Extra inzet door consulenten richting WLZ: €53.119,54 en € 177.795,15 De structurele besparing is moeilijk in te schatten omdat er sprake is van situationele besparingen die niet structureel vorm te geven zijn.
We hebben een structurele besparing van € 40.000 opgenomen als gerealiseerd. We verwachten in 2023 hier een additionele structurele besparing van € 40.000 te realiseren. Zorgstapeling aanpakken Ons Twentse inkoopmodel is gebaseerd op maatwerk waarbinnen je verschillende ondersteuningsbehoeften stapelt. Hier is bewust voor gekozen zodat er niet aanbodgericht geïndiceerd wordt, maar vraaggericht door voor iedere inwoner te stapelen wat nodig is, op basis van de gestelde resultaten. Zorgstapeling waar deze beheersmaatregel op gebaseerd is, is erop gericht dat we willen voorkomen dat verschillende aanbieders met dezelfde ondersteuningsbehoefte (product/ zorg) inzetten. Dus dure zorg dat door verschillende hulpverleners/ aanbieders geboden wordt, onder dezelfde
26
productcode/inzet. Hierdoor is onnodig extra inzet nodig voor samenwerking, indirecte tijd, aansluiting/afstemming betrokkenen. ZorgNed is ingericht op het voorkomen van zorgstapeling van dezelfde ondersteuningsbehoefte. In het jaar 2022 is het volgende afgewezen: 109 verzoeken om toewijzingen van aanbieder met een verwijzing van een externe verwijzer in het kader van de jeugdwet; 36 berichten vanuit het landelijke berichtenverkeer waar sprake is van zorgstapeling, Daarnaast zijn consulenten in gesprek gegaan met de aanbieders wanneer er om zorgstapeling gevraagd werd, niet passend binnen het Twentse inkoopmodel. Hierbij valt te denken aan extra ondersteuningsaanvragen bij een all -in tarief. Dit heeft in 2022 een concrete besparing van totaal € 84.000 opgeleverd. Omdat dit gedeeltelijk incidenteel is (er is sprake van een inhaalslag) is gekeken naar het deel wat een structureel karakter heeft en is € 5.000 opgenomen in de taakstelling. Voor 2023 worden hier geen additionele structurele besparingen verwacht.
Duurste/meest complexe cliënten in kaart brengen Ieder half jaar wordt een lijst uitgedraaid om de 10 duurste inwoners op het gebied van Wmo en jeugd in kaart te brengen. In 2021 en in 2022 is gebleken dat al deze inwoners goed in beeld zijn bij de consulenten en dat hier diverse acties op ingezet zijn die onder andere beheersmaatregelen zijn weggezet dan wel opgepakt. De besparingen die dit met zich mee hebben gebracht zijn onder die beheersmaatregelen beschreven. Samenwerking huisartsen versterken / Praktijkondersteuner huisarts- Geestelijke Gezondheidszorg (Jeugd) inzetten/uitbreiden In 2022 is door de consulent externe verwijzers reeds gefocust op de huisarts als externe verwijzer. Zij heeft regelmatig contact gezocht als er verwijzingen waren die onlogisch zijn. Hierbij heeft ze zowel de huisartsen als de POH-ers meengenomen in het Twents zorg model. In een aantal gevallen werd hierdoor de beschikking ook gewijzigd, waarmee we in 2022 € 15.000 aan kosten voorkomen hebben. Voor 2023 is een bredere opzet gekozen om de samenwerking met de huisartsen te versterken, startend vanuit de vraag en de kansen die we zien. We werken samen met de huisartspraktijken aan een plan, hierin worden we begeleidt door Twentse Koers. Het project heeft de naam SamSam. SamSam richt zich van oorsprong op ouderen en heeft specifiek aandacht voor armoede.
In onze opzet kiezen we echter breder, dus ook jeugd. We verwachten in 2023 een additionele besparing van € 30.000 te realiseren. Over het project SamSam2 Binnen de zorg is steeds meer het besef dat niet alle vragen waarmee patiënten bij de huisartspraktijk komt een medische oplossing nodig heeft. Mede dankzij de ontwikkelingen op het gebied van positieve gezondheid, leefstijl en persoonsgerichte zorg is binnen de huisartsenzorg steeds meer aandacht voor oplossingen buiten het medische domein. Huisartsen zien namelijk regelmatig patiënten op hun spreekuur waarbij, naast somatische problematiek (lichamelijke klachten), ook een psychosociale hulpvraag speelt. Een goede samenwerking tussen huisartsen en het sociaal domein is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat inwoners eerder de juiste ondersteuning en zorg ontvangen vanuit de juiste professional. Daarnaast draagt meer verbinding tussen de twee partijen bij aan het ontlasten van de huisarts.
2 Bron: https://twentsekoers.nl/project/samsam/
27
Met het project SamSam willen we de samenwerking en verbinding tussen huisartsen en gemeenten (sociaal domein) stimuleren, zodat inwoners met een vermoeden van psychosociale- of financiële problematiek sneller en op een laagdrempelige manier doorverwezen kunnen worden naar voorliggende voorzieningen in de gemeenten. Op deze manier kunnen we medicalisering en hoge zorgkosten en druk op de huisartsenzorg voorkomen. Dit doen we door een vast contactpersoon vanuit de gemeente te koppelen aan de huisartsenpraktijk.
Project Jonge Kind Het doel van deze beheersmaatregel is eerder zicht krijgen op jonge kinderen die bijzonderheden laten in hun gedrag dan wel ontwikkeling, of wanneer er bijzonderheden zijn in de gezinssituatie. Door eerder mee te denken kan ondersteuning laagdrempelig en voorliggend ingezet worden en kunnen duurdere maatwerktrajecten voorkomen worden. Daarnaast kan voorkomen worden dat de situatie verergert of escaleert wat maakt dat de impact beperkt blijft. Om dit te realiseren is een pilot uitgeschreven waarbij een orthopedagoog samen met een jeugdconsulent aansluit bij de Kinderdagverblijven en het onderwijs. De werving van de orthopedagoog heeft lang geduurd, orthopedagogen zijn schaars. Inmiddels hebben we middels nieuw beleid de pilot om kunnen zetten van 1 jaar naar 3 jaar. De orthopedagoog is inmiddels gestart. In 2022 is de jeugdconsulent al wel gestart met het bijwonen van de overleggen van de kinderdagverblijven. Door aan te sluiten bij de overlegvormen, heeft de consulent vroegtijdig mee kunnen denken in de oplossing van de ondersteuningsvraag. Concreet heeft dit in ieder geval 4 diagnostiektrajecten voorkomen doordat de jeugdconsulent samen met een GGD- jeugdarts de diagnostiek vraag voorliggend heeft opgepakt. Hiermee is een besparing gerealiseerd van € 10.000.
In 2023 kan de pilot actief uitgevoerd worden en verwachten wij een aanvullende besparing van €20.000,- te realiseren.
Start BSO+ De BSO+ heeft in 2022 een volledig jaar gedraaid. De additionele structurele besparingen voor 2022 bedragen € 8.000. I n 2023 wordt de laatste € 8.000. beoogd Nauwe samenwerking onderwijs en jeugdconsulenten verbinden aan basisscholen De jeugdconsulenten zijn gekoppeld aan de basisscholen en kinderopvang en sluiten aan bij diverse zorgondersteuningteam overleggen (ZOT en pre-ZOT). In deze overleggen wordt multidisciplinair gekeken naar de jeugdige en zijn gezinssituatie. De jeugdconsulenten denken overstijgend mee. Dit voorkomt regelmatig een stap naar de huisarts én door vroegtijdig mee te denken in het proces lukt het vaker ondersteuning vanuit het voorliggende veld te bieden, waarmee een maatwerkvoorziening niet meer nodig is. Een voorbeeld hiervan is de inzet van een breed diagnostisch traject weg te bezuinigen door eerst voorliggend een IQ test door school af te nemen en vervolgens ondersteuning uit het voorliggende veld in te zetten. Ook worden de consulenten nu betrokken bij kinderen die financieel wel onder ons vallen maar waarbij er sprake is van een jeugdbescherming of voogdij maatregel. Hiermee is bij in ieder geval één plaatsing in een 24/7 setting voorkomen.
28
Ook hebben we verschillende interventies ingezet om de samenwerking met onderwijs te versterken. Een concreet voorbeeld hiervan is de training: “passend onderwijs en jeugdwet” om voor zowel de interne begeleider van de basisscholen in Borne en de jeugdconsulenten de verschillende wetten, en het grijze gebied, te bespreken. De concrete additionele besparing die in 2022 is gehaald bedraagt € 31.480. Voor 2023 wordt nog 10.000 uit aanvullende inzet verwacht. (Voortzetting)Wijk GGD-er De wijk-GGD‘er ontlast en ondersteunt partijen in de keten (politie, sociaal wijkteam, GGZ-instellingen en woningbouwcorporaties) en fungeert als schakel tussen Veiligheid en Zorg. Zij gaat af op mensen met zorgwekkend gedrag om vroegtijdig in te grijpen en escalaties te voorkomen. De ‘overlastgevers’ zijn meestal kwetsbare mensen die in de huidige tijd - nog meer dan anders - de grip verliezen door bijvoorbeeld het gebrek aan persoonlijke aandacht. De wijkGGD’er spreekt de bewoner aan op het nemen van eigen verantwoordelijkheid en richt zich op het terugpakken van de regie op het eigen leven. De politie en woningbouw zijn niet getraind op het herkennen van psychische problematiek, door de betrokkenheid van de wijk-GGD-er wordt escalatie voorkomen. Uit de begeleidingstrajecten blijkt dat de inzet van de wijk-GGD’er leidt tot een betere samenwerking tussen zorg- en veiligheidsprofessionals.
Ook is er een beter zicht op de doelgroep die overlast veroorzaakt. De wijk-GGD’er heeft geen standaard werkwijze, maar denkt in oplossingen, ook buiten de gebaande paden. Met name op het snijvlak veiligheid en zorg zien we resultaten: escalaties nemen af. In 2022 werd een besparing van 35.000 beoogd. Deze is ruimschoots gehaald. Hierbij moet gedacht worden aan het besparen op bemoeizorg (ruim € 20.000), het voorkomen van een ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing (minimaal € 26.000). De maatschappelijke meerwaarde van de wijk GGD-er is nog groter, zo is er een voorbeeld van het tijdig ingrijpen bij een dreigende suïcide, het tijdig toe leiden van mensen naar een uitkering, waardoor dakloosheid voorkomen wordt en het toe leiden van mensen naar Wijkracht bij bijvoorbeeld vervuiling van hun huis. Voor de bijdrage aan de r ealisatie van de taakstelling wordt gerekend met 35.000 aan structurele besparingen. De Wijk GGD-er wordt structureel ingezet. Pilot zorgintensieve scholen De pilot zorgintensieve scholen betreft een pilot waarin de zorgpartijen op de school zelf de hulp verlenen aan de kinderen en minder in de thuissituatie. De resultaten tot nu toe geven duidelijk een meerwaarde: de zorgpartijen stemmen beter met elkaar af en er komt meer rust in de thuissituatie. Vooralsnog levert deze pilot geen (datagedragen) financië le besparingen op.