CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Inspraakreactie dhr. Busger op Vollenbroek Aanbiedingsbrief met opm. Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Programmabegroting 2027 - 2030 'Krachtig verder voor Borne'2.054 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Aan: Leden van de gemeenteraad Borne cc. Leden College van B&W, Auditcie Van: N. Busger op Vollenbroek datum: 6 oktober 2026 Betreft: Opmerkingen bij Programmabegroting 2027-2030 Geachte leden, Inleiding Ook nu weer heb ik weer de cijfers uit de Programmabegroting 2027-2030 van de gemeente Borne nader bekeken. In bijlage 1 (a, b en c.) treft u aan de gebruikelijke detailcijfers over de afgelopen én toekomstige jaren per programma. Aangezien nu de programma’s gestoeld zijn op de “Taakvelden” zijn ook vergelijkbare cijfers over 2023 en 2024 te herleiden. Deze zijn ontleend aan de verplichte overzichten o.b.v. “Taakvelden” die voor alle gemeentes een gelijke indeling kennen en ook in de jaarstukken dienen te worden opgenomen. Huidig Totaalbeeld In bijlage 2 is een totaalbeeld opgenomen voor de betreffende jaren. Ik beveel u dit overzicht van harte aan (Lasten , Baten en Saldo over de verschillende jaren). Allereerst de saldi van de programma’s, deze zijn als volgt: Zo op het eerste gezicht lijkt het meerjarenoverzicht redelijk “rustig” voor wat betreft de saldi van de afzonderlijke programma’s. Ook het gepresenteerde eindresultaat (c.f. B&W) blijft binnen de marges. Een positieve uitschieter in 2023 (door Bijzonder resultaat voor Oekraïense vluchtelingen; M€ 4,6) Detailbeeld naar Lasten & Baten In bijlage 2 zijn ook de Totale Lasten en Baten per programma gepresenteerd.

Dit overzicht komt volledig overeen met het overzicht op pagina 11 van de Programmabegroting 2027-2030 (aangevuld met vergelijkbare cijfers voor de jaren 2023 en 2024). Hierdoor ontstaat er inmiddels een mooie reeks van waarden waaraan een oordeel verbonden kan worden voor de lasten en baten vanaf 2027. Aangezien ik de voorkeur heb aan een beter detailinzicht van het resultaat, heb ik de jaarresultaten opgesplitst in (1) Regulier resultaat Programma’s, (2) Resultaat uit mutatie reserves en (3) Resultaat uit Bijzondere Lasten & Baten Allereerst is een beeld gepresenteerd van de Totale Lasten en Baten (lees: huidige situatie c.f. B&W). Vervolgens zijn per jaar de Lasten en Baten uit reserves (2) afgezonderd en daarna de Lasten en Baten van Bijzondere activiteiten (3) (Oekraïense vluchtelingen & Grondexploitatie). Na deze exercitie resteren dan de reguliere Lasten en Baten (1) van de programma’s. De volgende twee grafieken kunnen nu worden aangemaakt: Act.Begr. Begr.

2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Saldo per programma: Saldo 1.1 Dienstverlening en Samenleving 49.501 41.059 48.595 47.888 50.919 48.622 47.112 47.855 Saldo 1.2 Leefomgeving en Veiligheid -7.965 -8.948 -10.393 -9.580 -10.943 -10.753 -10.172 -10.468 Saldo 1.3 Wonen en Ondernemen -2.739 7 -2.277 -104 -1.048 -1.004 -853 -825 Saldo 1.4 Cultuur, Sport en Onderwijs -6.662 -6.926 -7.719 -7.897 -8.090 -7.903 -7.902 -7.919 Saldo 1.5 Jeugd, Ondersteuning en Bestaanszekerheid -26.073 -24.914 -28.537 -30.307 -30.740 -29.967 -28.475 -28.221 Totaal saldo (totaal gemeente Borne) c.f B&W 6.062 278 -331 - 98 -1.005 -290 422 Totaal-overzicht I. SALDO Jaarrek. MJR 92.423 101.976 109.936 106.383 105.873 99.216 92.950 93.403 98.486 102.254 109.605 106.383 105.971 98.212 92.660 93.825 80.000 85.000 90.000 95.000 100.000 105.000 110.000 115.000 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten & Baten cf B&W (totaal) BATEN LASTEN 76.885 78.487 86.843 88.023 86.277 86.223 85.210 86.976 75.593 77.524 83.507 84.270 84.307 84.286 84.887 87.440 75.000 80.000 85.000 90.000 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Lasten en Baten NBoV (regulier) BATEN LASTEN Er vallen nu een aantal zaken op: 1. Jaarresultaten De linker grafiek (met totale lasten en baten; cf. B&W) presenteert een “rustig” beeld per jaar; Lasten en Baten liggen redelijk gelijk voor die jaren (behoudens 2023; positief resultaat k€ 6.063).

De rechter grafiek (met reguliere Lasten en Baten) toont een veel onrustiger beeld van de jaarlijkse lasten en baten; voor 2023 ontstaat nu juist een negatief resultaat van k€ 1.292. Voor ALLE jaren zien we nu tekorten optreden; er is dus sprake van een structureel tekort! Deze presentatie geeft ook de aansluiting met de ontwikkeling van het Eigen vermogen. Onderstaande tabel laat dit zien voor de afgelopen én toekomstige jaren: In de huidige financiële jaarstukken (Begroting, Halfjaarrapportage en Jaarrekening) laat het College van B&W één totaalresultaat zien. Het reguliere resultaat (lees tekort) wordt afgedekt met een saldo (onttrekking) uit de reserve en per saldo positieve resultaten uit bijzondere activiteiten. Voor 2023 is dit dan als volgt (voorbeeld): Regulier resultaat programma’s | k€ -/- 1.292 Bij: | - mutaties reserves | k€ 3.802 - saldo Bijz. B&L | k€ 3.553 | Betreft Oekr.Vlucht (k€ 4.625) & en Grondexploitatie (k€ -/- 1.072) Totaal Bij: | k€ +/+ 7.553 Totaal resultaat volgens B&W | k€ +/+ 6.063 2. Reguliere Lasten en Baten zijn vanaf 2025 fors hoger Aan de hand van bijlage 1 kan nu simpelweg in beeld worden gebracht op welke onderdelen de hogere kosten zijn ontstaan.

De belangrijkste posten betreffen (groter dan k€ 500): k€ | 624 0.1 Bestuur (k€ 2.729 in 2025 ➔ k€ 1.719 in 2027); -/- k€ 1.010 k€ 1.288 0.4 Overhead (k€ 13.595 in 2026 ➔ k€ 12.788 in 2027); -/- k€ 807 k€ | 756 7.3 Afval (k€ 3.126 in 2025 ➔ k€ 2.668 in 2027) -/- € 438 k€ | 914 7.4 Milieubeheer (k€ 2.769 in 2025 ➔ k€ 1.565 in 2027); -/- 1.204 k€ | 552 | 5.2 Sportaccommodaties k€ 4.039 in 2025 ➔ k€ 4.300 in 2027); [meerkosten] k€ 2.597 Totaal programma: 1.5 jeugd, ondersteuning en bestaanszekerheid [beperkte meerkosten] k€ 6.731 Som van grootste posten (totaalverschil betreft k€ 8.356; 80% grote posten) Voor meerdere posten worden de lasten vanaf de jaren 2027 (en later) juist weer lager begroot dan de werkelijke lasten in 2025 (totaal -/- k€ 3.459). Dit kan duiden op een latent tekort voor die (latere) jaren. Er wordt nu een “rooskleurige” meerjarenbegroting gepresenteerd met beperkte tekorten voor 2028 en 2029. Naar verwachting komen bij de Halfjaarrapportage de te verwachten meerkosten in beeld. Maar ja, dan is de begroting inmiddels goedgekeurd door de raad en zijn processen in gang gezet. De raad wordt hiermee voor een voldongen feit geplaatst. Het wordt tijd om kritische vragen te stellen. Advies: Het college vragen waarom lasten veelal lager worden begroot in latere jaren.

In hoeverre is dit reëel? Lasten van programma Dienstverlening en Samenleving 2027 In bijlage 2 zijn per programma de Lasten en Baten per jaar naast elkaar gepresenteerd zodat een beter oordeel kan worden gevormd over de omvang in enig jaar. Voor dit programma vallen de lasten in het jaar 2027 in het bijzonder op: deze zijn M€ 4,6 LAGER (!) dan de verwachte lasten in 2026. Hiervan heeft M€ 3,0 betrekking op reservemutatie. Hierna resteert er M€ 1,6 lagere lasten (bij Overhead & Overige baten en lasten). Vraag: | Kan het College van B&W aangeven waarom deze lasten met deze | omvang zijn afgenomen? Lasten van programma Jeugd, Ondersteuning en Bestaanszekerheid En weer komen deze lasten in de spotlights te staan. In bijlage 3 zijn deze separaat opgenomen omdat deze voor de meeste jaren vertroebeld zijn met Lasten en Baten van Oekraïense vluchtelingen. Deze additionele middelen zijn apart inzichtelijk gemaakt (blauw gearceerd). Indien we deze jaarlijks in mindering brengen op de totale lasten c.q. baten, worden de reguliere lasten van dit programma zichtbaar. We constateren nu dat de jaarlijkse | reguliere lasten over de periode 2023-2025 ca. met M€ 2 toenemen (ook bij voorgaande analyse | s werd dit al geconstateerd). Nu zien we echter dat de lasten in de huidige cijfers vanaf 2028 in één keer afnemen | (vreemd).

Dit is wellicht wenselijk, maar is dit ook reëel te verwachten? In de betreffende bijlage is ook een rekenexercitie opgenomen waarbij de lasten per jaar met ongeveer M€ 2 per jaar blijven toenemen. Indien we dit willen realiseren, dan dienen we voor 2030 ca. M€ 12 aan extra lasten op te nemen. In de onderste twee grafieken zijn de beide varianten opgenomen. Vraag: | Kan het College van B&W aangeven waarom de lasten van dit programma vanaf 2028 afnemen? Reëel? Ratio’s In bijlage 4 zijn de vier belangrijkste ratio’s opgenomen: 1. Netto schuldquote: Vanaf 2028 neemt de VASTE schuldpositie fors toe met M€ 12,7 tot (M€ 91,4). Hierdoor loopt de ratio in een keer op naar 100% en voor 2029 stijgt die verder door naar 108% (door hogere schulden én lagere baten). Verder valt op dat in 2030 de schuld in één keer afneemt met M€ 10. Vragen: a. Waarvoor is in 2028 in één keer M€ 13 extra lening benodigd? b. Kan het college aangeven hoe de afname mogelijk is? De gemeente kent een jaarlijks tekort op de reguliere exploitatie. Waar komen dan de extra middelen vandaan waarmee die aflossing kan worden gedaan? 2. Solvabiliteitsratio: Tot en met 2025 zit men nog in de “neutrale” zone (20-50%). Vanaf 2026 en verder neemt deze ratio steeds verder af en nadert de cruciale ondergrens (20%). Het College voorziet voor de komende jaren nog beperkte exploitatietekorten.

Op de balans wordt een bijna onveranderd saldo van het Eigen vermogen voorzien van ongeveer M€ 34 tot en met 2030. Gezien mijn eerdere opmerkingen over te laag begrote lasten voor de komende jaren, zullen de resultaten wellicht fors lager uitvallen (h ogere tekorten waardoor Eigen Vermogen verder afneemt dan nu wordt gepresenteerd ); behoudens eventuele niet voorziene positieve incidentele resultaten. Ook verschuivingen van bestemde reserves naar de Beleidsreserve (om exploitatietekorten af te dekken) biedt helaas geen soelaas. Alles is onderdeel van het totale Eigen Vermogen. Advies: Gezien de precaire situatie (voorziene fors oplopende tekorten) wordt aanbevolen GEEN extra plannen op te nemen voor Begroting 2027. 3. Grondexploitatie: Deze ratio zat bij de laatste jaarrekeningcijfers (2025; 29%) nog in de “neutrale” zone (20-35%). Afgelopen jaar (2025) zijn weer twee nieuwe bouwprojecten opgestart (Park Oud Borne & Bornsche Maten fase 4). Wellicht dat hierdoor de waarden van de gronden voor de komende periode nog fors kunnen muteren (extra investeringen). Voor de 2028 en verder is dit al enigszins in beeld gebracht. Voor de tussenliggende jaren 2026/2027 jaren ligt deze ratio op een acceptabel niveau (< 20%). Maar ja, dit zij n nog begrotingscijfers. De werkelijke waarden kunnen nog afwijken. Advies: Afwikkeling bij Jaarrekening 2026 afwachten. 4.

Structurele exploitatieruimte: Hier hoeven geen verdere woorden aan worden toegevoegd. Geen budgetruimte voor de afgelopen jaren en er wordt ook geen ruimte voorzien voor de komende jaren. Deze ratio is in belangrijke mate afhankelijk van het saldo van Lasten en Baten (lees: RESULTAAT, gecorrigeerd voor incidentele Lasten en Baten). Gezien mijn opmerkingen over met name te laag begrote lasten voor de komende jaren, zullen wellicht de resultaten ook beduidend lager kunnen uitvallen. Hierdoor zal deze ratio voor de komende jaren zelfs negatief kunnen uitkomen (hoog risico). Weerstandsvermogen In bijlage 5 is een totaalbeeld opgenomen van de ratio’s over de jaren 2018-2030. In de tabel hieronder worden alleen de laatste jaren in beeld gebracht (uit onderste reeks NBoV; groen gearceerd). We kunnen dus constateren dat vanaf Jaarrekening 2023 (ratio 4,5) een forse neerwaartse trend is opgetreden. Bij de huidige Begroting 2027 (ratio 1,8) nadert deze ratio de kritische ondergrens van 1,4. Het benodigde vermogen is met 9% toegenomen t.o.v. de waarde bij Jaarrekening 2025. Dit betreft dan een stijging van k€ 526 in een halfjaartijd. Vraag: Moeten we ons zorgen maken over het weerstandsvermogen voor de komende jaren? Ratio's 2023-2030 Act.Begr. Begr. 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 1. Netto schuldquote 76% 68% 83% 82% 81% 100% 108% 95% 2.

Solvabiliteitsratio 32% 33% 27% 25% 25% 22% 21% 23% 3. Grondexploitatie 42% 28% 29% 14% 17% 22% 23% 17% 4. Structurele exploitatieruimte 4% 0% 0% 1% 0% -1% 0% 0% Jaarrek. MJR Weerstandsvermogen 2023-2030 2022 Document B23 J22 B24 J23 B25 J24 B26 J25 B27 Ratio 3,1 3,5 3,7 4,5 2,8 2,9 2,2 2,8 1,8 20262023 2024 2025

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7fabbbc5-5710-4f73-9a9c-755f7e8df7ac?agendaItemId=328286c9-998e-4a28-9cf3-d5633d5716eb