Eindverslag informateur JC Wikkerink GR 2022 gemeente Borne 24 mei 2022 def.pdf
Tekst van het document
Eindverslag informateur de heer J.C. (Joop) Wikkerink Gemeenteraadsverkiezingen 2022
Borne, 24 mei 2022
Inhoud 1.
Inleiding ..................................................................................................................................................... 3
2.
Aanpak ...................................................................................................................................................... 3 2.1. Vertrouwen......................................................................................................................................... 3 2.2. Het resultaat ....................................................................................................................................... 4 2.3. Leidende principes over samenwerking. ........................................................................................... 4 2.4. Richtinggevend programma: Borns Akkoord .................................................................................... 4 2.5. Wethoudersprofiel ............................................................................................................................. 4 2.6. Hoe tot collegevorming te komen. .................................................................................................... 5
3.
Afronding opdracht informateur .............................................................................................................. 5 3.1. Verkiezingsuitslag ............................................................................................................................... 5 3.2. Opvattingen over de te vormen coalitie............................................................................................ 6 3.3. Bevindingen vervolg-informatieronde .............................................................................................. 7 3.4. Wat heeft Borne nodig? ..................................................................................................................... 7 3.5. Welke partijen kunnen zorgen voor vernieuwing, samenwerking en stabiliteit? ........................... 8
4.
Mijn advies ...............................................................................................................................................10
5.
Tot slot ......................................................................................................................................................11
Bijlagen: Bijlage 1: overzicht prioritering thema’s door fracties 22 april 2022............................................................ 12 Bijlage 2: Leidende principes en samenwerkingsafspraken raad 11 mei 2022 ............................................ 14 Bijlage 3: Verslag terugkoppeling informateur / 2e versie – 19 april ............................................................ 16 Bijlage 4: gespreksverslagen fracties 17 en 18 mei ....................................................................................... 16 A: Fractie GB90 .................................................................................................................................16 B. Fractie CDA ...................................................................................................................................18 C. Fractie VVD ...................................................................................................................................21 D. Fractie Borne Nu ..........................................................................................................................23 E: Fractie GL – PvdA ..........................................................................................................................25 F.
Fractie SP.......................................................................................................................................27 G. Fractie D66 ...................................................................................................................................29 H. Fractie Lokaal BHZ ........................................................................................................................31
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
2
1. Inleiding Op 5 april jl. stemde uw raad in met mijn benoeming als informateur. U gaf de volgende opdracht mee: 1. Inventariseer hoe de fracties terugkijken op het functioneren van de raad de afgelopen raadsperiode (samenwerking onderling en met andere betrokkenen). 2. Inventariseer welke maatschappelijke opgaven de fracties de komende vier jaar op Borne af zien komen en hoe zij dat willen oppakken. Verhelder daarbij per fractie welke opgaven ze het belangrijkst vinden en welke opgaven het eerst moeten worden opgepakt. 3. Ga op zoek naar de overeenkomsten en verschillen tussen de fracties in hun visie op maatschappelijke opgaven en de aanpak ervan. Breng dit per opgave in beeld. 4. Ga op zoek naar vertrouwenskwesties en adviseer of en hoe het vertrouwen kan worden verbeterd met het oog op het (in)formatieproces. 5. Vraag de fracties op welke manier ze inhoudelijke afspraken willen maken en hoe ze tot collegevorming willen komen. 6. Vraag of de fractie zaken wil meegeven aan de informateur welke niet zijn besproken. 7. Breng van bovenstaande verslag uit aan de raad. Op 12 april jl. heb ik een tussentijds verslag uitgebracht aan de gemeenteraad met als motto: Ut wordt tied daw weer es goat dansen! Uw raad nam de aanbevelingen uit dat tussentijds verslag over in het onderstaande besluit: 1.
In vertrouwelijke en informele sfeer in gesprek te gaan over gebeurtenissen uit het verleden, onder begeleiding van een deskundige externe gespreksleider; 2. Het resultaat van dit gesprek openbaar te delen; 3. (In vervolg hierop) een samenwerkingsbijeenkomst te organiseren voor de gehele raad, onder leiding van een onafhankelijk procesbegeleider, met het oog op te maken afspraken over de omgangsvormen en leidende principes in het raadswerk voor de raadsperiode 2022 - 2026; 4. Als vervolgstap te kiezen voor en te werken aan een richtinggevend raadsprogramma op hoofdlijnen; 5. Op basis van de gevoerde gesprekken een profiel op te stellen voor de te selecteren wethouders.
2. Aanpak 2.1. Vertrouwen Op 22 april hebben de delegaties van de in de raad aanwezige fracties gesproken over deze punten. Hiervan is een verslag gemaakt. Ten aanzien van punt 1 (het gesprek over het onderlinge vertrouwen) is het volgende in het verslag opgenomen: “Alle fracties geven aan vertrouwen te hebben in elkaar en de reeds uitgesproken ‘excuses’ te aanvaarden. Daarbij wordt het volgende uitgesproken en bevestigd: - De gang van zaken rondom de vergadering van 28 september 2021 wordt betreurd; - Men accepteert dat er verschillende beelden en opvattingen zijn over hetgeen is voorgevallen; - Deze gebeurtenissen mogen het verdere proces op 11 en 12 mei, alsook de raadsperiode die volgt, niet langer belasten; - In het verdere proces volgt geen gesprek meer over vertrouwen in deze context; - Ook naar de pers wordt dit vertrouwen uitgesproken en uitgedragen. De fracties geven daarbij ook aan nog vragen te hebben bij de rol die het college daarin heeft gespeeld. Zij laten het aan de Burgemeester over hoe en wanneer hierop te reageren. Verder wordt de hoop uitgesproken dat met deze afspraken er op een aantal punten een minder vijandige houding wordt aangenomen richting elkaar en het college.”. De informateur constateert dat de behoefte om een streep onder het verleden te zetten bij iedereen aanwezig was en daarmee deze streep dan ook gezet is.
Hij zegt toe dat hetgeen is uit- en afgesproken wordt vastgelegd in een verslag en als zodanig wordt teruggekoppeld aan de fracties.”. Eindverslag informateur Joop Wikkerink
3
2.2. Het resultaat Met het openbaar maken van dit eindverslag (zie punt 2.1 ‘vertrouwen’ en punt 2.3 ‘leidende principes over samenwerking’) wordt de opdracht om ‘het resultaat van dit gesprek openbaar te delen’ afgerond. De raad heeft tijdens de bijeenkomst op 22 april uitgesproken een streep te zetten onder het verleden. In een gesprek met de burgemeester is door hem aangegeven dat op een later moment, met het deel van de raad dat dit wenst, gesproken wordt over de rol van het college en de burgemeester. In het politiek beraad van 17 mei jl. hebben de gemeenteraad en de commissieleden een eerste aanvang gemaakt met het uitvoeren van de gemaakte samenwerkingsafspraken.
2.3. Leidende principes over samenwerking. Op 10 mei heeft er een bijeenkomst met de hele raad en volgers plaats gevonden onder leiding van Gert Jan Jongkind van bureau Bestman over de wijze van samenwerking in de raad. Het verslag is als bijlage 2 bijgevoegd. De belangrijkste leidende principes zijn: -
-
Gezamenlijk belang De raad en de raadsleden zijn er voor het Borns belang. Wij willen het gekregen vertrouwen waarmaken. Dit doen we samen met het college ieder binnen de eigen rol en kaders. Binnen dit bestuur willen we vertrouwen geven aan elkaar en verantwoordelijkheid nemen met elkaar. Respectvol en nieuwsgierig Binnen de raad treden we elkaar onbevangen, nieuwsgierig en open tegemoet. We voeren het debat, soms stevig en op de inhoud, maar altijd respectvol naar de persoon toe. We gaan voor een open en constructieve discussie, met ruimte voor ieders kleur en mening, en gericht op de hoofdlijnen en belangrijke thema’s in onze gemeente.
2.4. Richtinggevend programma: Borns Akkoord Op 22 april en 12 mei hebben de delegaties van de in de raad vertegenwoordigende fracties gewerkt aan een Borns Akkoord. De daarin vervatte ambities en vragen aan het college zijn ter informatie voorgelegd aan de voorzitter van de raad, de gemeentesecretaris en de betreffende (beleids-) medewerkers; opmerkingen en aanbevelingen zijn zoveel mogelijk verwerkt. Het eindresultaat ligt voor tijdens de raadsvergadering van 24 mei. Ook hier is het goed te benadrukken dat het Borns Akkoord niet in beton gegoten is, maar een richtinggevende agenda bevat voor de komende periode. Het Borns akkoord is een akkoord op hoofdlijnen dat is opgesteld voor de komende bestuursperiode 20222026. In dit Borns akkoord is een aantal door de raad geformuleerde ambities en collegeopdrachten opgenomen waar de raad de komende bestuursperiode een opgave voor zichzelf en het college van burgemeester en wethouders (hierna: college) ziet. Het akkoord is vooral bedoeld om de voor de raad belangrijkste thema’s te benoemen en hoe de raad hierin aan de voorkant van het proces wil komen en dat samen met inwoners, ondernemers en partners. Het gaat daarin om een verandering in het samenspel met college, inwoners en ambtelijke organisatie te bewerkstelligen. Het Borns akkoord sluit hiermee aan op de onlangs herijkte Toekomstvisie MijnBorne2030 (hierna: MijnBorne2030).
2.5. Wethoudersprofiel Op aangegeven van de organisatie en op voorstellen vanuit de bijeenkomst met de delegaties van de fracties op 11 mei is een concept profielschets voor wethouders opgesteld. Ook deze ligt voor tijdens de raadvergadering van 24 mei. Met de profielschets voor wethouders geeft de raad zichzelf kaders mee ten aanzien van de kennis, vaardigheden en competenties waarover een te werven wethouder van de gemeente Borne dient te beschikken. Het betreft een profielschets die richting geeft aan de functie van wethouder binnen de gemeente Borne. Naast intrinsieke motivatie en samenwerkingsvaardigheden is het van belang dat een kandidaat over de vereiste kennis, vaardigheden en competenties beschikt. Om hieraan te kunnen toetsen is de profielschets opgesteld.
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
4
2.6. Hoe tot collegevorming te komen. Nu de punten uit het tussenadvies en raadsbesluit van 12 april zijn afgewerkt was het zaak te gaan werken aan punt 5 van de oorspronkelijke raadsopdracht: “vraag de fracties op welke manier ze inhoudelijke afspraken willen maken en hoe ze tot collegevorming willen komen.” A. Gesprekken 17 en 18 mei Vanuit punt 5 zijn met alle fracties gesprekken gevoerd op 17 en 18 mei. Globaal heb ik de volgende vragen voorgelegd aan de vertegenwoordigers van de fracties. a. Moet in het eindverslag van de informateur een advies gegeven worden welke fracties kandidaten zullen leveren voor een college? b. Collegesamenstelling, welke voorkeur, hoe ziet u het werken? 1. Wilt u een collegesamenstelling die een meerderheid in de raad weerspiegelt of wilt u een college dat het raadsakkoord als uitgangspunt neemt en werkt met wisselende meerderheden? 2. Zijn er wat u betreft voorwaarden voor deelname aan een college naast het onderschrijven van het raadsakkoord? 3. Ziet u, gezien die voorwaarden, voor uw eigen fractie breekpunten? 4. Uit welke partijen zou in uw ogen een college moeten bestaan, wat is uw eerste voorkeur, wat uw tweede dan wel derde? 5. Hoe kijkt u naar het wethoudersprofiel? 6. Heeft u een wethouderskandidaat? De door de deelnemers geaccordeerde gespreksverslagen zijn bijgevoegd.
Deze gesprekken verliepen weer in een goede en constructieve sfeer met heldere aanbevelingen en standpunten van de fracties. B. Vervolggesprekken 20 en 21 mei Op basis van de gesprekken op 17 en 18 mei heb ik op donderdag 19 mei de fracties laten weten dat ik graag nog een aanvullend, verhelderend gesprek wil hebben met de fracties van GL/PvdA, VVD en GB90 op basis van de gevoerde gesprekken op 17 en 18 mei. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden op 20 en 21 mei.
3. Afronding opdracht informateur Tot zover de aanpak en uitvoering van het informatieproces. Met instemming van de betrokkenen is het proces zo open en transparant mogelijk uitgevoerd. Ik spreek mijn dank uit aan alle betrokkenen, vooral aan de gespreksdeelnemers die -vaak op korte termijn- bereid waren hun agenda’s leeg te maken voor de noodzakelijke gesprekken. En natuurlijk de inzet van de organisatie die steeds klaar stond om op korte termijn te reageren op vragen en opmerkingen. Zonder iemand tekort te doen wil ik ook memoreren dat dit hele proces niet zo zorgvuldig en transparant verlopen was, zonder de enorme inzet van Odette Haandrinkman-Oude Monnink.
3.1. Verkiezingsuitslag De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen 2022 in Borne op 16 maart 2022 is als volgt: Partij GB90 CDA VVD BorneNu GroenLinks / PvdA SP D66
Aantal stemmen 2552 2000 1537 1388 1302 808 662
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
Zetels 5 4 (11 april 1 zetel naar Lokaal BHZ) 3 3 2 1 1
5
In vergelijking met de verkiezingen in 2018 is GB90 de grootste partij met 5 zetels geworden. Het CDA verliest 1 zetel en de SP verliest ook een zetel. Borne Nu wint 1 zetel. De andere partijen blijven gelijk. De opkomst in Borne bedroeg 54,51%. Dat is 4% procent minder dan de opkomst in 2018 die 58,96.% was. De landelijke opkomst was 50,9%. Op 11 april heeft het raadslid Bert Oude Lansink (CDA) de voorzitter laten weten dat hij de CDA-fractie verlaat en zijn zetel voorlopig behoudt onder de naam Lokaal Borne, Hertme, Zenderen (Lokaal BHZ). De zetelverdeling wordt dan als volgt:
3.2. Opvattingen over de te vormen coalitie In de gesprekken op 17 en 18 mei heb ik de fracties gevraagd naar hun voorkeuren. Vooral welke fracties volgens hen in een college zouden moeten plaatsnemen. De bijgevoegde verslagen geven hier een inzicht. Onderstaand een ingedikt overzicht van de voorkeuren van elke fractie.
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
6
3.3. Bevindingen vervolg-informatieronde Zoals eerder opgemerkt ben ik positief verrast door de positieve houding, constructieve en vriendelijke gesprekken die ik met iedereen heb kunnen voeren. Bijna zonder uitzondering geven alle fracties aan dat Borne toe is aan samenwerking, vernieuwing en een blik op een duurzame toekomstbestendige gemeente samen met inwoners en hun organisaties. Er is een breed gedragen gevoel dat de gemeenteraad zelf in samenwerking met het te vormen college een belangrijke rol moet spelen in versterking van het vertrouwen van de inwoners in de politiek in het algemeen en het gemeentebestuur van Borne in het bijzonder. Aan de andere kant is eenieder zich ervan bewust dat de (financiële) toekomst ongewis is, de organisatie loyaal maar overbelast is en het reeds in gang gezette beleid al een groot beslag op beiden doet. Sommige fracties vragen zich af of deze in gang gezette ambities niet moeten worden bijgesteld. Om daar in de nabije toekomst verstandige besluiten over te nemen leeft er bij de hele raad de wens dat men zoveel mogelijk “aan de voorkant” van de besluitvorming moet worden betrokken én dat de informatie over financiële situatie volledig, tijdig en duidelijk op regelmatige tijdstippen aan de raad voorgelegd moet worden. Bovenstaande punten komen ook terug in het in gezamenlijkheid opgesteld “Borns Akkoord”.
Ik wil hierbij opmerken dat de raad hiermee wel een verplichting op zich laadt ook zelf daadwerkelijk “aan de voorkant” betrokken te zijn.
3.4. Wat heeft Borne nodig? In lijn met mijn tussentijdse rapportage, de aangevoerde thema’s voor het “Borns Akkoord”, de uitkomsten van het beraad over de verhoudingen en werkwijze van de raad en de afzonderlijke gesprekken op 8, 9 en 15 april en 17 en 18 mei kom ik tot de conclusie dat er een stabiel, transparant en op een duurzame toekomst gericht dagelijks bestuur moet komen dat in principe gesteund en gevormd wordt door een meerderheid in de raad. Ik vermijd met opzet het woord coalitie. De gesprekken rond het “Borns Akkoord” hebben mij duidelijk gemaakt dat het bestuur van de gemeente Borne gevoeld wordt als een verantwoordelijkheid van de hele raad. De gemeenteraad stelt de kaders en controleert; het College voert uit. Dat lijkt een simpele constatering, maar in de hele informatieperiode hing steeds boven de markt deze rollen beter te kunnen invullen dan in de voorgaande raadsperiode. Dat betekent dat van de partijen die het college gaan vormen in de eerste plaats gevraagd wordt een open, transparante en vernieuwende bestuurscultuur na te streven. Een tweede zeer belangrijke voorwaarde is dat de partijen die een college gaan vormen gehoor geven aan de brede roep om samenwerking. Niet alleen tussen leden van het college en de gemeenteraad, maar ook met de inwoners en hun organisaties (participatie).
In de derde plaats zullen de partijen die het college gaan vormen zich er terdege van bewust moeten zijn dat de komende vier jaren cruciaal zijn voor de duurzame toekomst van Borne. Er zijn belangrijke lijnen uit te zetten over de kracht van de organisatie, de houdbaarheid van de gemeentefinanciën (ook in relatie tot onzekerheid over middelen uit gemeentefonds) en verdeling van de (schaarse) ruimte, en de bestaanszekerheid van de inwoners onder andere in relatie tot Eindverslag informateur Joop Wikkerink
7
de energietransitie, -zekerheid en inflatie. Ook hier moet de focus op samenwerking liggen, ook en juist met de regio en de Provincie Overijssel.
3.5. Welke partijen kunnen zorgen voor vernieuwing, samenwerking en stabiliteit? Uit het uitgebreide proces, de gevoerde gesprekken en samenkomsten geef ik onderstaand mijn indrukken weer over de in de raad aanwezige fracties in het licht van vernieuwing, samenwerking en stabiliteit en collegevorming. GB90 Zonder uitzondering geven andere fracties aan dat het logisch is dat GB90 een soort “motorblok” moet zijn van de nieuwe samenwerking en het college. Er is waardering hoe GB90 het (in)formatieproces heeft aangepakt en heeft laten zien dat ze daarbij wil samenwerken. Alhoewel er af en toe ook geluiden kwamen waarbij andere fracties meteen over wilden gaan naar coalitievorming. De wil tot bestuurlijke vernieuwing is bij GB90 sterk geworteld vanuit de verhoudingen in raad en coalitie in met name de vorige periode. Dat moet anders en beter. Programmatisch zet GB90 zich ook in voor de grootste uitdagingen voor de gemeente: wonen, bestaanszekerheid en duurzaamheid. Ook is gebleken dat de fractie een sterk oog heeft voor de positie van Borne zowel intern (organisatie, financiën) als extern (regio) en deze ook wil versterken. Ondanks het feit dat er enkele nieuwe fractieleden zijn bijgekomen, maakt men op mij een stabiele indruk met veel deskundigheid en ook de sterke wil deze in te zetten in een samenwerking met de hele raad.
Het aantal uitgebrachte stemmen en de zetelwinst completeren het beeld dat GB90 het “motorblok” moet zijn van de nieuwe samenwerking. CDA De CDA-fractie heeft een onrustige tijd gehad. Het voor hen -en velen- onverwachte vertrek van een raadslid heeft wellicht de samenwerking binnen de huidige fractie wat vanzelfsprekender gemaakt. Toch kijken veel andere fracties met gemengde gevoelens naar de stabiliteit in deze fractie. Uit de gesprekken heb ik een zeer positief gevoel overgehouden over de opvattingen van de fractie over bestuurlijke vernieuwing, burgerparticipatie èn het oog voor de kleinere kernen. De fractie heeft daar interessante ideeën over die het zeker waard zijn in de komende periode uit te werken en waar mogelijk in te voeren. Ik zie de CDA-fractie zeker als een van de trekkers van die bestuurlijke vernieuwing in de gemeenteraad. Gezien de recente interne onrust lijkt het mij verstandig dat het CDA in deze periode nog geen bestuurlijke verantwoordelijkheid gaat dragen, maar gaat werken aan haar nieuwe profiel, waarbij ik hoge verwachtingen heb over hun ideeën om als gemeente ook weer meer verbinding met de inwoners tot stand te brengen. VVD De VVD-fractie is een constante factor in de Bornse gemeenteraad. De fractie wordt door anderen geprezen om consistentie en deskundigheid. Echter de keerzijde is het verwijt van rechtlijnigheid en eenzijdigheid.
Mijn vraag is of deze ervaren houding in het geval van samenwerking op Bornse schaal altijd effectief en productief is. Samenwerken is ook elkaar wat gunnen en niet koste wat het kost je gelijk willen halen. De kunst is het resultaat voor Borne te laten prevaleren boven het eigen politieke gelijk. De nieuwe fractie heeft zeker oog voor bestuurlijke vernieuwing, samenspraak met de inwoners en hamert terecht op een juiste rolverdeling tussen college en raad, waarbij tijdige en volledige informatievoorziening op hoofdlijnen vanzelfsprekend is (maar waarvan het toch wel nodig is steeds te benadrukken). Ook heeft men aangegeven -enigszins populistisch- niet van de dikke strategische beleidsnota’s te zijn, maar meer van de uitvoering. Dat straalt een zekere daadkracht uit. De VVD is qua stemmenaantal de derde partij in Borne en vertegenwoordigt een helder deel van het politieke spectrum. Gezien hun bereidheid daartoe acht ik het zeker mogelijk dat zij bestuursverantwoordelijkheid gaan dragen BorneNu Borne Nu heeft tijdens de gesprekken aangegeven dat de samenwerking in het vorige college prima is verlopen en dat men zich kan voorstellen deze samenwerking ook voor te zetten. Men wijst op twee aspecten: de fractie vindt het van belang dat er historisch besef binnen het college blijft bestaan en wil daarom ook de huidige Borne Nu-wethouder voordragen.
En men wijst erop dat Borne Nu één van de Eindverslag informateur Joop Wikkerink
8
(lokale) partijen is met zetelwinst. Hierbij wil ik aantekenen dat het punt van het “historisch besef” enig hout snijdt in de Bornse situatie. Maar je mag van de ambtelijke organisatie verwachten dat zij juist dit besef en de continuïteit binnen brengen. Verder vind ik het opvallend dat bij geen van de andere fracties (behalve bij Lokaal BHZ) Borne Nu deel uitmaakt van een eerste voorkeur. Ik heb zelf m’n vragen -op grond van gesprekken- over de bereidheid tot vernieuwing en verandering; met name op het gebied van de politieke cultuur. Ook heb ik wel vragen bij de programmatische consistentie en stabiliteit van de fractie in een samenwerkingsverband. Niettemin is Borne Nu, ook zoals ze zelf aangeeft, zeker in staat bestuurlijke verantwoordelijkheid te dragen GL/PvdA De fractie hecht heel erg aan goede verhoudingen binnen de raad en samenwerking in het belang van de inwoners van Borne. Zij zijn ook groot voorstander van het “aan de voorkant” bespreken van de belangrijkste politieke beslissingen. Hechten ook aan een respectvolle politieke cultuur en willen daarop ook aangesproken worden en daar anderen op aanspreken. Het is opvallend dat zij in de gesprekken geen grote breekpunten formuleren, maar ervan uitgaan dat een college, maar ook een raad in goede verhoudingen en goede gesprekken de belangrijkste problemen kan tackelen.
Dan hoeft het niet altijd via de lijn van de meerderheid van de college-ondersteunende fracties, en men hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn. In de samenwerking kijkt men vooral naar de mensen en naar de programma’s, vandaar dat de fractie van GL/PvdA ook bij hun aangegeven voorkeur uitkomt. Ik heb hen gewezen op het “verwijt” van andere fracties dat leden van de fractie c.q. de partij nog wel eens onvoorspelbaar gedrag vertonen. Men is er zich van bewust dat ook de afspraken die over de leidende principes gemaakt zijn gevolgen hebben voor hun wijze van debatteren. Ook wil ik hen wijzen op het feit dat het samengaan van 2 partijen in één fractie goed begeleid moet worden en niet moet zorgen voor instabiliteit onder druk van bijvoorbeeld de achterban. Net zoals de VVD vormt GL/PvdA (ook met de SP) een helder deel van het politieke spectrum van de Bornse samenleving. Ik heb de fractie ook aangegeven eens na te gaan hoe zij die overeenkomsten met de SP zien. Gezien dat gegeven, het aantal stemmen en hun wil tot vernieuwen en samenwerken acht ik het zeer wel mogelijk dat GL/PvdA bestuursverantwoordelijkheid kan en gaat dragen. SP De SP is een gewaardeerde fractie in de gemeenteraad. Men heeft op een haar na de tweede zetel gemist en moet het nu doen met één zetel.
Ik ben van mening dat wanneer het Borns Akkoord zijn werking gaat doen, de SP zeer wel bereid is haar positieve steun aan tal van beleidsvoorstellen te geven, zeker als het woord “samenwerken” vertaald wordt in: “elkaar soms wat gunnen”, wat in mijn ogen betekent dat het beleid ook herkenbaar moet zijn voor die fracties die geen wethouders in het college leveren. Gezien de programmatische overeenkomsten zou een samenwerking met GL/PvdA voor de hand liggen, maar het is ook aan beide fracties hoe dat in te vullen. Gezien de omvang van de fractie vind ik het niet reëel dat zij in hun eentje bestuursverantwoordelijkheid dragen. Zoals gezegd zou het voor te stellen zijn dat zij een kandidaat van een andere partij steunen, danwel met een gezamenlijke kandidaat komen. D66 De fractie van D66 is een sterk voorstander van de besproken bestuurlijke vernieuwing in de zin van informatie en richtinggevende uitsparraken aan de voorkant van het proces. De fractie hamert steeds op de fragiele financiële positie in relatie tot de al genomen besluiten en toekomstige ambities. Vandaar nogmaals de roep om tijdige en volledige informatie. Men ziet zich niet in de positie om als eerste een wethouder te leveren maar wil -desgevraagd- best een rol spelen daar waar ze een bijdrage kunnen leveren om Borne verder te helpen en het hoofd boven water te houden.
Lokaal BHZ De nieuwe fractie Lokaal BHZ is zich bewust van de huidige positie, maar heeft niettemin een aantal duidelijke opvattingen over de collegesamenstelling en de personele bezetting daarvan. Zelf ziet de fractie geen rol in de collegevorming, omdat de komende tijd nog bezien wordt hoe de fractie (en het raadslid zelf) verder wil gaan. De fractie pleit er wel voor om financieel gezien niet verder te springen dan de polsstok lang is. Zeker gezien de stand van zaken van de grote projecten. De zorg wordt uitgesproken over de mensen die in armoede (komen te) leven en het daarbij grotere beroep op sociaal domein. Desgevraagd Eindverslag informateur Joop Wikkerink
9
geeft Lokaal BHZ aan dat hij positief tegenover een raadsakkoord staat en dat een coalitieakkoord daar een kort addendum op kan zijn. Zo bezien zou de fractie zeker een te vormen coalitie kunnen steunen, de genoemde samenstelling als eerste voorkeur.
4. Mijn advies Ik heb goed geluisterd naar iedereen. Daarna heb ik ieders opvattingen met elkaar vergeleken. Ik had de programma’s eerder al bestudeerd en de verkiezingsuitslag geanalyseerd. Ik heb de inbreng en bijdragen tijdens de discussies over “Borns Akkoord” gevolgd en op me in laten werken en de laatste twee maanden heb ik de politieke cultuur en onder andere de wijze van debatteren gevolgd. Dat alles heb ik afgezet tegen mijn idee wat de gemeente Borne nodig heeft, aangegeven door een meerderheid van de partijen: een stabiel en op een duurzame toekomstgerichte samenwerking dat als kenmerk heeft samenwerking, bestuurlijke vernieuwing, stabiliteit en daadkracht en dat vervolgens de prioriteiten genoemd in het Borns Akkoord onderschrijft en wil uitvoeren met de nadrukkelijke beperkingen van de financiële positie en organisatie in het achterhoofd. Mijn advies is om de informatieronde bij deze af te sluiten en over te gaan tot inhoudelijke formatieonderhandelingen tussen de fracties van GB90, VVD en GL/PvdA. In de informatiegesprekken zijn enkele onderwerpen genoemd waar nader over gesproken dient te worden, ook is het van belang vooraf duidelijkheid te hebben over elkaars kandidaten en deze te ontmoeten en te spreken als een soort klikgesprek.
Toelichting: Als je naar de verkiezingsuitslag kijkt valt op dat Borne best een soort van driestromenland is: liberaalrechts, middenpartijen en een linkervleugel. Wat deze begrippen en indelingen ook waard zijn, dat mag terugkomen in een college samenstelling. Verder is het van belang dat gezien de grote uitdagingen een netwerk in de regio, provincie en misschien wel Den Haag en Brussel van belang is. Daarom is deelname van partijen met een landelijke structuur een pré. Programmatisch zijn er grote overeenkomsten tussen de programma’s van GB90 en GL/PvdA vooral op het gebeid van bestaanszekerheid en energietransitie. Op belangrijke hoofdlijnen als financiën, wonen, regionale samenwerking en andere belangrijke bestuurlijke onderwerpen zie je die overeenkomsten ook bij de VVD. De persoonlijke verhoudingen tussen de fractieleden van genoemde partijen zijn bemoedigend tot goed te noemen en er is een grote wil tot samenwerking ondanks de vorm- en stijlverschillen. Er is vertrouwen naar elkaar uitgesproken ondanks de uitersten in politieke kleur. Zoals aangegeven acht ik het minder logisch om de CDA-fractie in de eerste ronde van verkennende gesprekken mee te nemen. Ik hoop echt dat deze fractie in staat is een eigen koers te hervinden en een stevige rol in de raad zou kunnen spelen in het kader van de bestuurlijke vernieuwing en daar zelfs de regie in te nemen.
Zoals ook aangegeven acht ik het niet logisch Borne Nu te vragen bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen ondanks hun zetelwinst. Qua stemmen is de VVD de derde partij en gezien wat ik stelde over het driestromenland en partijen met een landelijke signatuur geef ik de voorkeur aan VVD en GL/PvdA boven Borne Nu. Gezien de getoonde opstelling en politieke cultuur zie ik ook nog niet de grote bestuurlijke vernieuwingsdrift, in elk geval minder dan bij de andere genoemden. Ik hoop van harte dat de fractie van Borne Nu, naast te bewijzen stabiliteit ook in staat en bereid is het historisch besef wat men genoemd heeft positief aan te wenden in de raad. Vooral SP, en deels ook D66, heeft aangegeven een college van deze samenstelling te steunen, uiteraard als de punten die deze partijen hebben aangegeven via het Borns Akkoord ook uitgevoerd worden. Ik geef beiden dan ook in overweging in overleg met de genoemde voorkeurspartijen te bezien of er een vorm te vinden is voor hun samenwerking en steun. De genoemde partijen in mijn advies hebben in totaal 10 van de 19 zetels en 5391 van de 10.249 stemmen. Maar wat belangrijk is, zij vertegenwoordigen het driestromenland in Borne. Bovendien ga ik er van uit dat er brede steun is in de gemeenteraad voor het tot stand gekomen Borns Akkoord, dat als richtinggevend Eindverslag informateur Joop Wikkerink
10
document voor het werk van de raad dient en waaraan binnen de grenzen van organisatie, financiële en wettelijke verplichtingen het nieuw te vormen college uitvoering gegeven wordt door met voorstellen te komen die bediscussieerd en besloten worden in de raad.
5. Tot slot Natuurlijk begrijp ik dat ik met dit advies niet iedereen blij maak. Dat is nu eenmaal hoe het spel gespeeld moet worden. Ik hoop wel dat u gezien heeft dat ik in volle openheid, ieder het volle pond gevend, deze opdracht heb vervuld, zonder last en ruggenspraak met welke fractie dan ook. Hoewel de periode -zeker voor u als raadsleden- bijzonder intensief was en er een groot beroep op u gedaan werd in tijdsbesteding, flexibel omgaan met agenda’s en daarbij ook nog het gewone raadswerk aandacht vroeg, heb ik toch een grote betrokkenheid bij allen van u gevoeld bij de inwoners van Borne, Hertme en Zenderen en alles wat daartussen ligt. Ik kan dat begrijpen want u heeft de verantwoordelijkheid over een prachtige gemeente, met betrokken inwoners met oog voor elkaar waar het fijn wonen, werken en recreëren is. Met dit advies rond ik mijn informatieperiode in de gemeente Borne af. Ik heb veel plezier aan deze verkenning beleefd, heb ook weer veel geleerd over en van mensen en processen. En hoe we verder moeten in Nederland om bestuurlijke vernieuwing geen holle kreet te laten zijn. Ik wil nogmaals een groot compliment maken aan alle vertegenwoordigers die ik heb mogen spreken en waarmee ik heb mogen werken, bestuurlijk en ambtelijk. Uw open en luisterende houding. Ik ben nogal van de Achterhoekse gezegdes.
Maar deze gaat zeker niet voor al mijn gesprekspartners op: “I’j heurt wal good, maor luustert zo slech” (Boh Foi Toch) Eén iemand wil ik speciaal bedanken en ik weet zeker dat ik dat ook namens uw raad doe. Dit proces en deze hele informatieperiode was faliekant mislukt als niet Odette Haandrikman zich met tomeloze inzet verantwoordelijk had gevoeld voor een nette en juiste invoering. Wat is zij van een onschatbare waarde geweest in dit proces. Vooral op proces en ook inhoud. En -niet onbelangrijk- vanwege de gevarieerde chocolade die ze meebracht. Top, Heel erg bedankt. Bredevoort, 22 mei 2022 Joop Wikkerink, informateur
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
11
Bijlage 1: overzicht prioritering thema’s door fracties 22 april 2022
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
12
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
13
Bijlage 2: Leidende principes en samenwerkingsafspraken raad 11 mei 2022
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
14
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
15
Bijlage 3: Verslag terugkoppeling informateur / 2e versie – 19 april Verslag terugkoppeling informateur, versie 19 april 2022’: in deze 2e versie per 19 april 2022 is alleen de planning op pagina 6 en bijlage 8 ‘Fractie Lokaal BHZ’ als gespreksverslag toegevoegd aan dit document. Voor het overige is dit ‘verslag terugkoppeling informateur’ ongewijzigd gebleven. Deze bijlage is als separate bijlage toegevoegd.
Bijlage 4: gespreksverslagen fracties 17 en 18 mei A: Fractie GB90
Gespreksverslag 17 mei 2022 12.15 – 12.45u
GB90
Informateur: Bestuursondersteuning:
Karin Scholten Rose Headley Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Waar gaat uw voorkeur naar uit: Wel of geen advies van de informateur? 1. Het eindverslag van de informateur bevat een advies welke fracties bij voorkeur een college vormen; deze gaan onder leiding van een formateur het gesprek aan en komen op grond van de profielschets met een voorstel voor kandidaten. 2. Het eindverslag van de informateur bevat geen advies over de samenstelling van het college maar fracties krijgen de gelegenheid om op grond van het raadsakkoord voorkeurskandidaten voor te stellen. Nb. In beide gevallen is het wel van belang dat een college op voldoende steun vanuit de raad kan rekenen. Indien twee, hoe ziet het proces er dan uit. Reactie: We willen dat alle partijen een stem krijgen in dit proces en daarmee wederzijds begrip en samenwerking bevorderen. Een onafhankelijk advies van de informateur gaat hierbij helpen. Dus punt 1. Voor ons gaat het om een gedragen, houdbaar en stabiel college met een breder draagvlak dan de mogelijke partijen die een wethouder leveren. Goed kijken naar portefeuilles en persoonlijkheden en kijken naar het vormen goed team. Punt 2 is nu minder haalbaar. Collegesamenstelling, welke voorkeur, hoe ziet u het werken? 3.
Wilt u een collegesamenstelling die een meerderheid in de raad weerspiegelt of wilt u een college dat het raadsakkoord als uitgangspunt neemt en werkt met wisselende meerderheden? Reactie: We willen een stabiel college met een meerderheid in de raad om daadkrachtig te kunnen samenwerken op belangrijke thema’s. We vinden het wenselijk dat ook partijen die niet plaatsnemen in het college zich uitspreken over de diverse collegemogelijkheden met als doel dat het college breed gedragen wordt. GB90 wil graag een ‘coalitie’ met partijen die afspraken maken over te realiseren ambities. Als een partij niet kan meegaan met een afspraak, dan kan dat ook. Dat leggen we dan vast – het is goed dat dat transparant is. We willen niet alles ‘dichttimmeren’.
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
16
4.
Zijn er wat u betreft voorwaarden voor deelname aan een college naast het onderschrijven van het raadsakkoord? Reactie: We vinden een aantal zaken belangrijk: inhoud, een goede wethouder, constructieve en daadkrachtige samenwerking met fractie(s). ,zodat we de komende tijd kunnen inspelen op belangrijke uitdagingen. Qua inhoud is ‘concrete stappen zetten met de energietransitie’ voor ons een belangrijk punt. We willen de fracties kiezen op 3 niveaus: - Inhoud - Wethouder - Fractiesamenwerking Informateur: toelichting besluiten nemen Wanneer er ontwikkelingen zijn waar je niet onderuit kunt, dan kun je een besluit heroverwegen. Koersvastheid is belangrijk. Besluiten terugdraaien omdat je eerder hebt tegengestemd kan niet aan de orde zijn. . Als je heroverweegt, moet je goed de consequenties en alternatieven in kaart brengen. 5. Ziet u, gezien die voorwaarden, voor uw eigen fractie breekpunten? Reactie: Geen absolute breekpunten - CDA, VVD, Borne Nu moeten nu wel bewegen (op met name op energietransitie), - Ook moeten we een afspraak rondom opvang statushouders en asielzoekers maken. Behoud van onze sociale basis vinden we essentieel 6.
Uit welke partijen zou in uw ogen een college moeten bestaan, wat is uw eerste voorkeur, wat uw tweede dan wel derde? Reactie: Op 3 momenten hebben we als GB90 gereflecteerd op mogelijke samenstellingen: - Direct na verkiezing - Na kennismakingsweekend - Maandag 16 mei - Een keuze voor de VVD is een spannende, maar landelijk relatief grootste partij en in Borne qua fractie kundigheid en daadkracht, iets anders en nieuws. We weten nog niet wie hun wethouderskandidaat is. GL/PVDA sluit goed aan qua inhoud. maar Wethouder en willen ze überhaupt in het college. Ssoms wat ongrijpbaar in reacties in de raad. In deze fractie zit in de onderlinge samenwerking verschillende stromingen en de fractie heeft een smalle basis. Het is een goed gesprek waard. Afvragen wat ze bieden aan wethouders en hoe zitten ze erin als we gaan samenwerken. En vragen hoe VVD tegen GL/PvdA in college aankijkt en andersom. Binnen het CDA heeft het een tijd gerommeld.– De fractie is nu vernieuwd en lijkt stabieler. We zijn benieuwd naar hun wethouderskandidaat of -kandidaten. Mocht er toch nog optie komen met VVD en CDA, dan voor balans ook GL/PvdA. Pluspunt is brede coalitie. Vier wethouders in drie fte is wellicht ook mogelijk. We sluiten niets uit. 1e optie GB90, VVD, GL/PVDA 2e optie GB90, VVD, CDA – dan moeten de andere partijen echt gaan bewegen op energietransitie 7.
Hoe kijkt u naar het wethoudersprofiel? Reactie: Irt wethouders van andere fracties: dat maakt wel uit – dat is juist toegevoegde waarde van het profiel. Zou goed zijn dat er op basis van profiel een collegeteam gevormd kan worden. Profiel wethouder zwaar op samenwerking en communicatie. Wethouder voor minimaal vier jaar is belangrijk voor ons. Advies: samenstelling (gedroomde) Dan om tafel met elkaar en bekijken profiel, inhoudelijke voorkeuren en per partij kandidaten noemen die daarbij passen (ideaalsituatie) en samen een goed team vormen. . Eindverslag informateur Joop Wikkerink
17
8. Heeft u een wethouderskandidaat? Reactie: Ja. Wanneer in het proces dat die namen bekend worden: In formatieproces bekend maken (deze week heeft GB90 gesprekken met mensen). Hoe zie je de formatiefase voor je? - Joop als formateur verder. - Voorstel / opdracht Ook andere fracties raadplegen – gehoord hebbende de fracties voorstel formateur met opdrachtformulering. Conclusie: - Behoefte aan formateur - Advies wie met wie - 3 belangrijke dingen voor GB90; inhoud, wethouder en fractiesamenwerking - Naam kandidaat wethouder in formatieproces Advies nog niet bekend, formateur is wel nodig om tempo te maken. - Data vastleggen tbv formatiegesprekken en meegeven aan de fracties - Goede gesprek voor vormen coalitie - We kunnen ook een dag aan de slag om tot afspraken te komen, bijvoorbeeld energietransitie en wellicht overige in de concretisering in coalitie / collegevorming
B. Fractie CDA
Gespreksverslag 18 mei 2022 14:15 – 14:45
Informateur: Bestuursondersteuning:
CDA
Bo ter Braak Wouter Leushuis
Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Waar gaat uw voorkeur naar uit: wel of geen advies van de informateur? 1. Het eindverslag van de informateur bevat een advies welke fracties bij voorkeur een college vormen; deze gaan onder leiding van een formateur het gesprek aan en komen op grond van de profielschets met een voorstel voor kandidaten. 2. Het eindverslag van de informateur bevat geen advies over de samenstelling van het college maar fracties krijgen de gelegenheid om op grond van het raadsakkoord voorkeurskandidaten voor te stellen. Nb. In beide gevallen is het wel van belang dat een college op voldoende steun vanuit de raad kan rekenen. Indien twee, hoe ziet het proces er dan uit. Reactie: Geen grote voorkeur van optie 1 of 2, maar we willen vooral het raadsbreed proces verder brengen. We willen uitgaan van het advies van de informateur hierover. We hebben geen informele gesprekken gehad en zullen uitgaan van het advies wat gaat komen van de informateur. Collegesamenstelling, welke voorkeur, hoe ziet u het werken? 3. Wilt u een collegesamenstelling die een meerderheid in de raad weerspiegelt of wilt u een college dat het raadsakkoord als uitgangspunt neemt en werkt met wisselende meerderheden?
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
18
Reactie: Het CDA noemt als voorbeeld de regeringscoalitie dat een beetje slagvaardigheid in deze periode mist. Daarom denken wij dat in Borne een meerderheidscoalitie goed zou werken. Het college kan zich verbinden met elkaar, maar conformeert zich ook aan het raadsakkoord. Dit is het proces is wat we na de gemeenteraadsverkiezingen zijn ingegaan. Een college met een meerderheid in de raad kan slagvaardig werken. 4. Zijn er wat u betreft voorwaarde voor deelname aan een college naast het onderschrijven van het raadsakkoord? Reactie: Er zijn eigenlijk geen andere punten dan hetgeen al besproken is en opgenomen wordt in het raadsakkoord. Zou er nog een coalitieakkoord moeten komen? Het CDA denkt van niet. Wij vinden het vernieuwend en verfrissend dat er vanuit raadsakkoord wordt gewerkt. Als CDA denken wij in een college goed te kunnen bijdragen door mede ‘in the lead’ te zijn en regie te voeren op uitvoering van het raadsakkoord. We hebben de wens om een wethouder te leveren, maar zijn voorzichtig om al in termen van coalitie te spreken omdat we vinden dat de raad nu in positie is vanwege het raadsakkoord. Een mogelijk coalitieakkoord is geen breekpunt. 5.
Ziet u, gezien die voorwaarden, voor uw eigen fractie breekpunten? Reactie: We denken dat wanneer er bijvoorbeeld concreet 4 windmolens opgenomen moet worden, dan ga je voorbij aan het gelopen proces met de raad/raadsakkoord en dan leggen we die stappen in feite weer naast ons neer. Hiermee krijg je de coalitie- oppositie manier en dat is niet onze wens. Als raad moeten we gaan nadenken hoe wij naar functie van gemeente kijken, naar Borne als netwerkgemeente / regisserende gemeente. De functie van de gemeente gaat veel meer aan gaat sluiten bij de participatiedemocratie. Dan past juist nieuwe politiek en werkwijzen om dit te realiseren. We willen voorkomen dat we terugvallen in dogma’s en oude patronen. Woensdag 11 mei – samenwerkingsavond We zagen vorige week dat we op die avond en een dag later al vervallen in het niet houden van de afspraken. Ook een bijeenkomst gisteren was niet raadswaardig. We moeten nog werken aan het vorige week genoemde en afgesproken ‘respect en vertrouwen’. Rondom de politieke inhoud moet je kunnen verschillen, wel op inhoud niet naar de persoon. We hadden niet verwacht dat het zo snel terug zou vallen. Cultuuromslag kost tijd. We moeten nu wegblijven van het hebben van een kraakheldere opdracht, maar ons richten op bestuurlijke transparantie en vernieuwing. De raad moet de verantwoordelijkheid nemen om die kanteling te maken als raad.
We vinden het belangrijk dat we het gesprek hierover blijven voeren. Het raadsakkoord, hierop periodiek ook terugkomen en reflecteren. Er moet regie gevoerd worden op het Borns Akkoord. Als CDA kunnen we de regie en kunnen dicht op de bal zitten. 6. Uit welke partijen zou in uw ogen een college moeten bestaan, wat is uw eerste voorkeur, wat uw tweede dan wel derde? Reactie: Het CDA wil graag bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen. Wij hopen dat de informateur op basis van de gesprekken advies kan geven wie aansluit bij die bestuurlijke verantwoordelijkheid. In die zin maakt het niet uit. Een stukje bescheidenheid is aan ons als CDA. Wij hebben 1 zetel verloren, nog 1 zetel onzeker vanwege afsplitsing. Afgelopen tijd waren er inhoudelijk geen grote verschillen. De hoofdvraag is hoe andere fracties naar ons kijken. We zijn zelf nog zoekende naar en wat wij kunnen doen in relatie tot verkiezingsuitslag. Daarnaast ook bewust gedaan om dit nieuwe proces de kans te geven. Het CDA hecht belang aan vernieuwing, openheid en transparantie. Het CDA wil en kan wel met iedereen. De huidige coalitie is ook prima, wanneer er ook omgangsafspraken worden gemaakt. We willen als CDA ook wel wat vernieuwends laten zien. Nu expliciet uitspreken is lastig irt het huidige proces.
De reden hiervoor is dat we dat wel doen vanuit ons denkbeeld van vernieuwing en goede omgangsvormen waarom Eindverslag informateur Joop Wikkerink 19
we dit zo aangeven. In de komende jaren, met de transformatie en de vele uitdagingen die naar ons toe komen, zijn andere manieren van samenwerking nodig en kun je niet meer steunen op de oude patronen. Opstelling van anderen, programma’s van anderen, nog dingen zien irt meedoen of partner? Afgelopen woensdag, wel moeite om als raad hoofd- en bijzaken gescheiden te houden. Het op hoofdlijnen houden, daar kan de ene partij beter mee omgaan en is vernieuwender dan de ander. Inhoudelijke punten: iedereen is zich bewust uitkomen op bepaalde middenweg. Veel onderwerpen vullen we elkaar aan, zien nog niet veel harde eisen. Knip in de rondweg, energietransitie, huisvesting vluchtelingen - Knip in de rondweg, hierbij is ook een kanttekening te benoemen omdat dit proces gaat lopen na het realiseren van de Vloedbeltverbinding. We weten dan ook meer over de Bornsche maten en het regionale wegennet. - Windmolens: gezamenlijk raad in gesprek met omliggende gemeenten en provincie, is niet een heel heikel punt. - Grote projecten: Als CDA hebben we een groene sticker aan projecten gegeven, de reden is ambities afgelopen jaren zijn ingezet en er is over besloten. We wachten nog te veel op informatie en kunnen nu niet prioriteren/keuzes maken. Eerst informatie en dan pas mogelijkheden en consequenties bezien.
Het Wooldrik veranderen lijkt ons op dit moment niet mogelijk, het gemeentehuis / Huis van Borne zou wellicht kunnen maar moeten de informatie, financiële cijfers en consequenties, dat ook uitwijzen. We moeten de komende jaren de tering naar de nering zetten waar het mogelijk is. Bestuurlijke continuïteit, dat is ook onze afweging geweest om het stickertje op groen te zetten. Informatie, dan onze verantwoordelijkheid nemen en een bepaalde keuze uitleggen. 7. Hoe kijkt u naar het wethoudersprofiel? Reactie: Naast nieuwste profiel CDA gelegd, we zien veel overlap. Met de opgenomen richting in dit profiel kunnen we instemmen. Een college voor vier jaar en de wethouders voor 4 jaar is ook onze wens. Aanvulling / verzoek: toch zorgvuldigheid boven tijd te stellen. Profiel samen gesteld, mooi vertrekpunt. 8. Heeft u een wethouderskandidaat? Reactie: Het CDA heeft meerdere kandidaten beschikbaar, er zit ook bepaalde dynamiek in die portefeuille, mensen komen en gaan nu. Wethouder 2.0. heeft wat ons betreft niet persé specifieke kennis, maar die kan beschikken over kennis en soft-skills heeft en weet waar hij/zij eventuele kennis kan gaan halen. Tijd is wel een uitdaging omdat kandidaten nog in de wachtstand zitten. Half juni installatie, dan moeten we nu met kandidaten spreken om op tijd te zijn.
Hoe ziet het CDA brede ondersteuning in college? Draagt dat bij aan stabiliteit? We vragen ons af of dat zo is. Wij denken ook wanneer 15 /4 krijgen dat het dan ten koste van de inhoud zal gaan. Hier moeten we over nadenken. Formatieproces, formateur en opdracht: We hechten waarde aan het huidige proces en de rol van de informateur. Onze grootste wens is dat de huidige informateur ook de rol als formateur aanneemt. Stimuleren van de samenwerking in het college, wellicht ook door de formateur ook een klikgesprek met wethouders te laten voeren. We hopen van een situatie met oude patronen en structuren naar een gecoördineerde chaos en transparantie in processen te komen. We willen graag in het vervolgproces met een formateur gaan werken en de opdracht aan Joop Wikkerink verstrekken. Dank voor proces tot nu toe, vernieuwend en afwachten/tijd voor reflectie was mogelijk.
Eindverslag informateur Joop Wikkerink
20
Vraag van het CDA: heeft de informateur nog vragen over de afsplitsing van het CDA, omdat dit na eerdere gesprekken was gebeurd? Informateur: nee geen vragen, dat accepteer ik als een feit. Mogelijkheden voor een eventueel vervolggesprek: mogelijk vr.mi. tot 14u / za.mo. niet – digitaal of telefonisch altijd mogelijk.
C. Fractie VVD
Gespreksverslag 17 mei 2022 13.00 – 13:30
Informateur: Bestuursondersteuning:
VVD
Leo Graafhuis Kelly Bekhuis Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Vooraf wil de VVD eerst het volgende kwijt. Ongenoegen bestaat over het verloop van het proces tot nu toe. De fractie ervoer de beide introductie-bijeenkomsten en de zogenaamde stickervrijdag als bijzonder positief. Er kwam veel energie vrij. Deze energie dreigt weg te lekken en daaraan droeg zeker bij de therapiesessie. Het is bijzonder dat onze kanttekeningen door menigeen worden onderschreven, maar niet in het openbaar worden uitgesproken! In plaats van energie te zetten op een coalitie-akkoord, wordt nu onnodig veel tijd gespendeerd aan een raadsakkoord op hoofdlijnen, waaraan de VVD geen directe behoefte heeft. Een dergelijk akkoord wordt alleen als zinvol ervaren als daarin een statement zou worden opgenomen over wat voor gemeente Borne, wil zijn voor haar inwoners, met als kernpunten service-gericht, vertrouwen en openheid. Een raadsakkoord met algemeenheden en open deuren heeft voor de VVD geen meerwaarde. Wij zijn nu ruim twee maanden bezig, het wordt nu tijd voor doorpakken. De burger had overigens meer plaats moeten krijgen in het proces! Waar gaat uw voorkeur naar uit: Wel of geen advies van de informateur? 1.
Het eindverslag van de informateur bevat een advies welke fracties bij voorkeur een college vormen; deze gaan onder leiding van een formateur het gesprek aan en komen op grond van de profielschets met een voorstel voor kandidaten. 2. Het eindverslag van de informateur bevat geen advies over de samenstelling van het college maar fracties krijgen de gelegenheid om op grond van het raadsakkoord voorkeurskandidaten voor te stellen. Nb. In beide gevallen is het wel van belang dat een college op voldoende steun vanuit de raad kan rekenen. Indien twee, hoe ziet het proces er dan uit. Reactie: Gaan voor punt 1, met de inhoud als richtinggevend kader. Collegesamenstelling, welke voorkeur, hoe ziet u het werken? 3. Wilt u een collegesamenstelling die een meerderheid in de raad weerspiegelt of wilt u een college dat het raadsakkoord als uitgangspunt neemt en werkt met wisselende meerderheden? Reactie: Coalitie steunend op een meerderheid in de raad heeft de voorkeur, anders breekt het je later op. Het raadsakkoord is geen basis voor een nieuw college, omdat het te algemeen is. Je moet in de gesprekken over de vorming van een college op een aantal bepalende punten de diepte in met elkaar.
De VVD heeft slechts één echte voorwaarde voor de samenstelling en wel dat twee lokale partijen in het college er één te veel is, dit ivm de benodigde partij-infrastructuur, nu steeds meer taken bovenlokaal Eindverslag informateur Joop Wikkerink
21
worden uitgevoerd. De VVD wil verantwoordelijkheid nemen in het college, maar dan wel op basis van een inhoudelijk coalitie-akkoord, duidelijkheid over de financiële randvoorwaarden en over de kwaliteit van de wethouders. 4.
Zijn er wat u betreft voorwaarde voor deelname aan een college naast het onderschrijven van het raadsakkoord? Reactie: In aanvulling op punt 3, vindt de VVD dat het raadsakkoord natuurlijk nooit een voorwaarde kan zijn, om coalitie deelname te weigeren. Daarvoor is het akkoord te algemeen en te weinig concreet. Het is denkbaar dat de VVD met amendementen op het akkoord komt, dan wel volstaat met het voor kennisgeving aannemen van het akkoord. Dit hangt af van het uiteindelijk bijgestelde concept en de mate van beïnvloeding. Voor de vorming van het college had het voor de hand gelegen dat GB90, als initiatiefnemer, partijen had uitgenodigd het gesprek aan te gaan. Onder het mom dat iedereen zijn zegje moet kunnen doen, komen wij uiteindelijk op een proces uit, waarin hoe dan ook keuzes moeten worden gemaakt. Wat de VVD betreft, had dit aan de voorkant van het proces gemogen. Dat had veel tijd bespaard. We willen een realistische college, dat steunt op een meerderheid in de raad. Er zijn colleges met 11 zetels als basis mogelijk, al is 10 zetels als basis ook mogelijk en spannender. Met 11 zetels zijn er twee reële opties: GB, CDA en VVD of GB, CDA en BorneNu. De VVD zit er relaxed in. Samengevat: De VVD wil haar verantwoordelijkheid nemen, met een inhoudelijk coalitie-akkoord en een voldoende basis in de raad. 5.
Ziet u, gezien die voorwaarden, voor uw eigen fractie breekpunten? Reactie: Op dit moment is daar geen antwoord op te geven. Dit zal blijken tijdens de inhoudelijke onderhandelingen voor het vormen van een college. Een aantal voorbeelden ter illustratie: niemand is tegen de energietransitie, maar de wijze waarop daar inhoud aan moet worden gegeven, verschilt nogal. Wil je serieus deelnemen aan de coalitie, dan is het geven en nemen en uiteindelijk samen de richting van beleid bepalen. Wat betreft de VVD passeren de volgende thema’s in elk geval de revue: de financiële positie, houdbaarheid / haalbaarheid grote projecten / ambities, knip in de rondweg, herbestemming AZC, beheersing sociaal domein, woningbouw, positie statushouders bij toewijzing sociale huurwoningen, concretisering energietransitie etc. etc. 6. Uit welke partijen zou in uw ogen een college moeten bestaan, wat is uw eerste voorkeur, wat uw tweede dan wel derde? Reactie: GB90 is de grootste partij, dat betekent voor de VVD een bescheiden rol. Mogelijkheden zijn al aangegeven onder punt 4. 7. Hoe kijkt u naar het wethoudersprofiel? Reactie: Onnodig uitgebreid. Het bekende schaap met vijf poten. Stevige persoonlijkheid, met kennis van zaken, zeker op de portefeuille financiën, politieke assertiviteit en veel daadkracht. Kortom kwaliteit in de breedte. 8.
Heeft u een wethouderskandidaat? Reactie: Ja, we hebben er drie, met ‘roots’ in Twente. Door het trage proces lopen wij echter het risico, kandidaten te verliezen aan andere gemeenten, die verder zijn in het proces. Wij vragen voortgang: nu onderhandelingen starten op basis van de inhoud en op basis daarvan een college destilleren. Wat de VVD betreft wordt de verkeerde volgorde gevolgd. Eindverslag informateur Joop Wikkerink
22
Formatieproces: formateur / opdracht: Advies informateur / formateur benoemen, met als opdracht een college te vormen , dat steunt op een meerderheid van de raad en is gebaseerd op een inhoudelijk coalitie-akkoord. Vrijdag evt extra gesprekken: vrijdag vanwege werk niet mogelijk, wel op zaterdag beschikbaar.
D. Fractie Borne Nu
Gespreksverslag 17 mei 2022 13.45 – 14.15u
Borne Nu
Informateur: Bestuursondersteuning:
Martin Velten Henk van den Berg Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Waar gaat uw voorkeur naar uit: Wel of geen advies van de informateur? 1. Het eindverslag van de informateur bevat een advies welke fracties bij voorkeur een college vormen; deze gaan onder leiding van een formateur het gesprek aan en komen op grond van de profielschets met een voorstel voor kandidaten. 2. Het eindverslag van de informateur bevat geen advies over de samenstelling van het college maar fracties krijgen de gelegenheid om op grond van het raadsakkoord voorkeurskandidaten voor te stellen. Nb. In beide gevallen is het wel van belang dat een college op voldoende steun vanuit de raad kan rekenen. Indien twee, hoe ziet het proces er dan uit. Reactie: Punt 1 met advies van de informateur. Collegesamenstelling, welke voorkeur, hoe ziet u het werken? 3. Wilt u een collegesamenstelling die een meerderheid in de raad weerspiegelt of wilt u een college dat het raadsakkoord als uitgangspunt neemt en werkt met wisselende meerderheden? Reactie: College alleen met raadsakkoord, dan is het geen slagvaardig college. Als college moet je handvaten hebben voor een slagvaardig college en politieke rugdekking hebben irt verkiezingsuitslag. College afspraken kunnen voortkomen uit raadsakkoord, in college moet je wel slagkracht hebben en dat betekent dus een meerderheidscollege. 4.
Zijn er wat u betreft voorwaarde voor deelname aan een college naast het onderschrijven van het raadsakkoord? Reactie: We hebben in eerdere bijeenkomsten (22 april / prioritering) gezien dat de inhoudelijke verschillen marginaal zijn. We zijn wel geschrokken van partijen die bijvoorbeeld de wettelijke taak vluchtelingen ter discussie willen stellen, dan wordt het voor ons lastig. Een opgelegde taakstelling willen we uitvoeren, wanneer dat niet bespreekbaar is dan wordt het moeilijk. We willen het gesprek aangaan en consensus en overeenstemming vinden in het coalitie. 5. Ziet u, gezien die voorwaarden, voor uw eigen fractie breekpunten? Reactie: We hebben geen breekpunten. Wel is het realiseren van het Wooldrik voor ons een heel belangrijk punt. We willen ambities wel heroverwegen wanneer dat nodig is, maar dit is opgezet vanuit en met Eindverslag informateur Joop Wikkerink
23
samenleving. Wij vinden dat we dat als raad niet meer kunnen terugdraaien of het moet, gezien huidige ontwikkeling, eigenlijk onmogelijk zijn om te realiseren. De coalitie zou daarvoor moeten willen staan en als partners voor het uiterste willen gaan om het te realiseren. We denken ook dat besluit Wooldrik effect heeft gehad in verkiezingsuitslag en groei van partijen. 6. Uit welke partijen zou in uw ogen een college moeten bestaan, wat is uw eerste voorkeur, wat uw tweede dan wel derde? Reactie: We hebben eend duidelijke voorkeur in relatie tot de uitslag van de verkiezingen: van belang dat in ieder geval beide lokale partijen terugkomen in college. Het huidige college kan wat ons betreft ook doorgaan. Afgelopen periode zijn we steeds meer gaan generaliseren, we hebben gemerkt dat de uitslag / wat de kiezer wilde, als raad wat aan het loslaten zijn. Borne Nu vindt het belangrijk dat het college een afspiegeling is in wat de inwoner heeft gekozen. Jammer, wanneer dit zou ondersneeuwen. Dus in het advies goed rekening houden met verkiezingsuitslag. Beide lokale partijen hebben de ervaring vanaf 2014, we hebben altijd goed samen gewerkt in die coalities. Af en toe water bij de wijn tbv andere partij erbij in houden. Beide lokale partijen een extra zetel gekregen. Voorkeur: Oude coalitie prima, heeft goed samen gewerkt.