CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Concept accountantsverslag 2022 - gemeente Borne 26-6-2023

Raadsvergadering 11 juli 2023, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202210.809 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen ACCOUNTANTSVERSLAG 2022 Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

21 juni 2023

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

1

Openstaande punten:

Inhoudsopgave Samenvatting

Aan de gemeenteraad van de gemeente Borne Postbus 200 7620 AE Borne

-

Beoordelen aanpassingen versies (incl. WNT)

-

SiSa (incl. vooruitontvangen posten)

-

Energietoeslag

Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Behandeld door: Ons kenmerk: Datum:

drs. C.L. Willems RA & G.C. Helminck RA MSc EMA 1012890-2022-ACV 21 juni 2023

Betreft:

[Concept] Accountantsverslag 2022

Geachte raad, Graag bieden wij u hierbij ons concept accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 20 december 2022. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2022. De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Borne. Wij hebben dit verslag op 7 juni 2023 met zowel de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder en de gemeentesecretaris voorbesproken. Op 21 juni 2023 hebben wij dit verslag besproken met de auditcommissie van uw gemeente. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Borne voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

2

Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Inhoudsopgave Samenvatting

drs. C.L. Willems RA

Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

3

Inhoudsopgave Samenvatting

Samenvatting ....................................................................................................... 6 Dashboard accountantscontrole ................................................................................................................................... 7

Analyse jaarrekening

Significant risico ............................................................................................................................................................ 9

Controleverschillen

Analyse jaarrekening ......................................................................................... 10

Organisatie

Inhoudelijke bevindingen ............................................................................................................................................ 11

IT-audit

Financiële positie ........................................................................................................................................................ 24 Resultaatanalyse ........................................................................................................................................................ 25

Overig Bijlagen

Controle verschillen ............................................................................................ 26 Administratieve organisatie en interne beheersing ............................................ 29 IT-audit ................................................................................................................ 31 IT-audit ........................................................................................................................................................................ 32

Overige onderwerpen .......................................................................................... 34 Overige onderwerpen ................................................................................................................................................. 35 Wet Normering Topinkomens ..................................................................................................................................... 36

Bijlagen................................................................................................................ 37 Bijlage 1: SiSa-bijlage 2022 ........................................................................................................................................ 38 Bijlage 2: Materialiteit .................................................................................................................................................. 39 Bijlage 3: Onafhankelijkheid en ViO ........................................................................................................................... 40 Bijlage 4: Communicatie met governance belaste organen ....................................................................................... 41 Bijlage 5: Beperking verspreidingskring ..................................................................................................................... 43

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

4

Bijlage 6: Toelichting financiële kengetallen ............................................................................................................... 44

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

5

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

Getrouwheid en rechtmatigheid Belangrijke aandachtspunten • Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening 2022 van de • Wij hebben een verplichte paragraaf opgenomen in de gemeente Borne een XX controleverklaring voor de controleverklaring getiteld Controleaanpak frauderisico’s rechtmatigheid en een XX controleverklaring voor en Controleaanpak continuïteit getrouwheid. • Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het • De gehanteerde materialiteit voor fouten en management schattingsposten met betrekking tot de onzekerheden bedraagt € 790.000 respectievelijk grondexploitatie en de voorzieningen bepaalt, en hebben € 2.370.000. De rapporteringstolerantie is door de gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. gemeenteraad bepaald op een absoluut bedrag van Een en ander in de context van onze verklaring bij de € 50.000, zowel voor fouten als voor onzekerheden. jaarrekening als geheel. • De gemeente heeft ten aanzien van de toekomstige, nog te realiseren opbrengsten in het grondbedrijf stelling genomen over de te hanteren grondprijzen. Deze management inschatting is door de gemeente toegelicht in de jaarrekening en voor wat betreft de winst op twee complexen in de Bornsche Maten heeft zij uit voorzichtigheid een winstafslag genomen. Wij hebben de uitgangspunten, feiten en onderbouwingen gecontroleerd.

Interne beheersing Financiële positie • Tijdens onze interim-controle 2022 hebben wij opzet en • De financiële positie van de gemeente is op basis van de bestaan van de belangrijkste beheersmaatregelen gestelde signaleringswaarden vanuit het BBV goed te getoetst. Alles in aanmerking nemend vinden wij de noemen. AO/IB net als voorgaande jaren kwalitatief voldoende is • De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten om een gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. Wij opzichte van 2021, met name het gevolg van het vinden het noemenswaardig hoe de gemeente is positieve resultaat over 2022 ad. € 4,2 miljoen. meebewogen met de actuele ontwikkelingen en • Het weerstandsvermogen bedraagt € 26,3 miljoen. De doelmatig te werk is gegaan om de maatschappelijke weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de doelen als de energietoeslagen en opvang ontheemden gemeente onderkende aanwezige risico’s van circa € 7,5 Oekraïne te realiseren. Verbeterpunten zien toe op de miljoen. IT-omgeving.

7

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

Overige gemeente-specifieke onderwerpen: • Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. • Wij hebben controleverschillen in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. • Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. • Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Er is geen sprake geweest van overschrijdingen die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel. • Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. Wij hebben een afwijking geconstateerd groot € 6.000. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.

Sociaal domein • Wij hebben in de zorguitkeringen in natura onzekerheden voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. Deze worden in dit verslag nader toegelicht. De onzekerheden bedragen € 1,3 miljoen (2021: € 1,0 miljoen). • In tegenstelling tot voorgaand boekjaar hebben wij voor de controle van de uitkeringen in geld (specifiek de G2, G3 en de G4 in de SiSa-bijlage) gebruik gemaakt van de werkzaamheden van de accountant van de gemeente Hengelo. Uit onze review op deze werkzaamheden blijken geen bevindingen. • Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening regeling A16 gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben de verantwoorde kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. • In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022 heeft de gemeente Borne zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling.

Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.

8

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

Post

Risico

Werkzaamheden

Conclusie

Het hiernaast genoemde risico ziet niet toe op een specifieke post, maar is op basis van onze controlestandaarden voorgeschreven bij iedere controle en de daaraan gekoppelde werkzaamheden dienen door ons uitgevoerd te worden.

Wij onderkennen het risico dat het management van de gemeente de interne beheersingsmaatregelen doorbreekt met als doel de financiële verslaggeving van de gemeente te beïnvloeden.

• Wij hebben de handmatige aanpassingen en correcties in de administratie over 2022 buiten de reguliere boekingsgang (zoals via het inkoopboek, verkoopboek en/of via het bankboek) gecontroleerd; • Wij hebben de college- en raadsbesluiten doorgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de transacties uit hoofde van de bedrijfsactiviteiten onder de reguliere bedrijfsvoering vallen. • Wij hebben jaarrekeningposten met een schattingselementen gecontroleerd, waaronder de grondexploitaties en de voorzieningen.

• • • •

Geen bevindingen Geen bevindingen Geen bevindingen Geen bevindingen

9

KERNBOODSCHAPPEN

Inhoudsopgave De belangrijkste boodschappen voor de raad van de gemeente Borne zijn: Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne uitgevoerd en zijn voornemens een XX controleverklaring voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid te verstrekken. Dat houdt het volgende in: Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Voorts zijn wij van oordeel dat de in de jaarrekening 2022 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: o

Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

o

De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).

In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: o o

o

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

11

Inhoudsopgave

Wij hebben de in de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne opgenomen verantwoording inzake de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd met inachtneming van de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Wij concluderen dat de in de jaarrekening 2022 opgenomen verantwoording met toelichting voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeente geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering.

Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente. De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Borne beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan als onderdeel van een integrale frauderisicoanalyse inclusief de rapportering over de fraudegevoeligheid van de activiteiten. De gemeente heeft gerapporteerd in paragraaf “Frauderisico analyse”. Wij verwijzen in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”. De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

12

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties en het naleven van aanbestedingsregels. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten.

Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de coronapandemie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

13

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf ‘Financieel Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’, waarin u aandacht heeft voor uw risico-beheersing, de continuïteit van de lijn en projecten en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie Overijssel haar beoordeling baseert. Daarnaast heeft de provincie akkoord gegeven op de begroting 2023, de meerjarenraming en de provincie heeft de gemeente niet onder toezicht geplaatst. Tevens is er geen sprake van een artikel 12 status bij de gemeente. Grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Borne betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang van € 42 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren opbrengsten ad € 47 miljoen en lasten ad € 14 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten.

Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: o Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn; o Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? o Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt.

Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? o Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

14

Inhoudsopgave Samenvatting

De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2022 afgenomen van € 53 miljoen tot 42 miljoen. Dit is een afname van € 11 miljoen. Dit is toe te schrijven aan de gerealiseerde verkopen in 2022 van circa € 13,6 miljoen. Hier tegenover staan de vermeerderingen van circa € 3,5 miljoen, de winstneming van ongeveer € 0,6 miljoen, een dotatie aan de voorziening verliesgevende complexen van circa € 0,3 miljoen en een winstafslag van circa 1,2 miljoen.

Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Winstneming Met name dit laatste verdient nadere toelichting ten opzichte van eerdere jaren. De gemeente heeft stelling ingenomen ten aanzien van de te hanteren grondprijzen voor de toekomstige verkopen. Op basis van een marktonderzoek naar marktconforme grondprijzen heeft u voor 2023 en verder een nieuwe grondprijzenbrief vastgesteld. De prijzen die hierin vastliggen zijn hoger dan de prijzen die in het verleden gerealiseerd zijn bij verkopen. Dit verschil heeft te maken met contractuele afspraken die u in het verleden heeft gemaakt. U heeft nog geen reactie van uw belangrijkste contractpartners ontvangen op de aangepaste prijzen, ondanks diverse pogingen daartoe. U heeft de nieuwe prijzen juridisch laten toetsen en staat achter de nieuwe (marktconforme) prijzen. De nieuwe prijzen zijn ingerekend in de nog te maken opbrengsten per 31 december 2022. Omdat er een onzekerheid is over de afstemming met uw contractpartners heeft u de winst die u mag nemen op grond van de ‘percentage of completion’ methode nog niet als gerealiseerd beschouwd. Dat heeft u gedaan omdat een deel van de winst puur wordt veroorzaakt door de hogere prijzen. Uitstel is echter geen afstel: de winst zit nog ‘in’ het complex en kan op een later moment vrijvallen als u meer zekerheid heeft. De gemeente heeft de gebeurtenissen, feiten en onderbouwingen die hiertoe geleid hebben toegelicht in de jaarrekening.

Ontwikkeling inkoopprijzen Daarnaast constateren wij dat schaarste en inflatie een negatief effect hebben op de nog te realiseren kosten. De hiervoor genoemde ontwikkelingen op de markt voor grondstoffen en personeel hebben hun effect gehad op gemeentelijke grondexploitaties. Hierdoor zijn de eindresultaten op de complexen lager, moet of een verliesvoorziening gevormd worden of moet de reeds bestaande verliesvoorziening aangevuld worden. Voor winstgevende projecten moeten in een aantal gevallen als gevolg van de verslechtering van de eindresultaten winsten uit eerdere jaren (deels) teruggenomen worden omdat de totale winst op de looptijd van deze complexen lager uitkomt. Dit is geen fout, maar een mathematische exercitie. Dit is met name het geval bij de Wijkerslocatie Olde Engberink en de Uitbreiding Hertme. In totaal is € 570.000 aan winsten teruggenomen. Deze terugneming is het directe gevolg van ingerekende prijsstijgingen.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

15

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

Overige bevindingen In de gemaakte kosten van complex Eschwonen de Maten II hebben wij geconstateerd dat in de boekwaarde voorbereidingskosten zijn opgenomen voor een toekomstig complex, dat nog niet door de raad is vastgesteld. Deze kosten bedragen circa € 100.000. Voorbereidingskosten voor onderzoek en ontwikkeling van een complex mag een gemeente activeren voorafgaand aan vaststelling van het complex door de raad, maar dat moet onder de immateriële vaste activa gebeuren als kosten voor onderzoek & ontwikkeling. De gemeente heeft ervoor gekozen om deze kosten niet te reclassificeren. Zodoende nemen wij deze als ongecorrigeerde fout mee in onze foutenevaluatie en onze oordeelsvorming. Daarnaast hebben uw planeconomen en financieel adviseurs ervoor gekozen om het inzicht in het verloop van de grondexploitaties vanaf boekjaar 2022 op transparante wijze te verbeteren. De voorziening voor verlieslatende complexen wordt vanaf 1 januari 2022 expliciet inzichtelijk gemaakt in het verloopoverzicht. Hetzelfde geldt voor de feitelijke winstname in het boekjaar en de reeds genomen (totale) winsten per 31 december2022. Wij achten dit een verbetering van de informatievoorziening richting de Raad. Nog te realiseren resultaten grondexploitatie Naast het verloop van de balanswaarden is het verloop van de zogenaamde eindwaarde tenminste zo belangrijk.

De eindwaarde is het resultaat dat uiteindelijk op de grondexploitaties wordt verwacht. Per 31 december 2022 bedraagt de eindwaarde van alle complexen samen volgens de laatste prognoses afgerond € 9,6 miljoen nadelig. Dit wordt met name veroorzaakt door: • het bedrijventerrein de Veldkamp. Hiervoor is reeds een voorziening gevormd, en de dotatie in 2022 wordt veroorzaakt door een lagere opbrengstwaarde van een aantal specifieke kavels (€ 0,3 miljoen) alsmede een verhoging van de kosten (€ 0,3 miljoen). • De gemeente heeft bij de Veste een afspraak gemaakt met de ontwikkelaar, waardoor de opbrengsten lager worden (€ 0,3 miljoen). Door deze afspraak is de gemeente zelf verantwoordelijk voor het ontwikkelen van een deel van het complex (€ 0,4 miljoen). Dit zou eerder door de ontwikkelaar worden gedaan. • Als gevolg van de stellingname van de gemeente over de grondprijzen verbeteren de eindwaardes van de complexen Eschwonen de Maten I en II (€ 0,2 miljoen respectievelijk € 2,8 miljoen). Daarnaast zijn de grondverkopen in complex II in 2022 voorspoedig verlopen. Over 2022 waren geen verkopen geraamd, en uiteindelijk is € 6,1 miljoen verkocht. • Oosterveld Zenderen en Knooperf Blenke zullen bij het vaststellen van de MPG 2023 worden afgesloten. Hierdoor is er voor deze complexen geen prognose meer opgenomen.

• Kernrand Borne-West is opgenomen als te verkopen gronden onder de strategische gronden en is daarmee geen bouwgrond in exploitatie meer (€ 0,4 miljoen).

16

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Controleaanpak Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente, hebben wij het volgende in overweging genomen: o Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. o Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? o Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. o Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Planeconomen, civiele technici en wij hebben nadrukkelijk aandacht besteed aan de controle van de prognoses in de lopende materiële complexen, alsmede complexen met een minimaal resultaat. De herzieningen ultimo 2022 maken een deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Risicoanalyse Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.

Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

17

o o

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. o Deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. o Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Wij concluderen dat alle vereisten van het BBV zijn gevolgd en dat er geen aanwijzingen zijn dat de voorzieningen op de complexen verhoogd moeten worden. Door afstemming met de projectontwikkelaars heeft de gemeente kavels op een aantal complexen niet zo snel kunnen verkopen als gepland. De verkopen zijn doorgeschoven. Het doorschuiven van verkopen kan een negatief effect hebben op de winst op een project, als er sprake is van rente-effecten die aan het project moeten worden toegerekend. Borne kent omvangrijke externe financiering (= geleend geld), zie hiervoor ook onze toelichting op de financiële positie. U heeft in 2022 twee nieuwe leningen aangetrokken met een percentage van gemiddeld 1,04%.

De rente-effecten zullen naar verwachting vanaf 2023 toenemen. Hier heeft u op voorgesorteerd door de rente vanaf 2023 vast te stellen op 1,34%. Regionaal Bedrijven Terrein XL Net als in 2021 werd voor 2022 een winst verwacht dankzij het succes van het bedrijventerrein en de gunstige economische omstandigheden. Echter heeft het bestuur van RBT XL bij de definitieve jaarstukken 2022 besloten om geen winst uit te keren over 2022. Hierdoor heeft de gemeente Borne geen bate opgenomen in de jaarstukken 2022. Door het succes van het project is een voorziening ook niet meer nodig. Sociaal Domein Ook over 2022 heeft de accountant van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) niet-goedkeurende controleverklaringen afgegeven bij de verantwoordingen over 2022 inzake de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) jeugdwet en Wmo. Evenals voor 2021 en eerder betreft het controleverklaringen met beperking, waar in eerdere jaren afkeurende controle-verklaringen werden afgegeven. Daardoor bestaat in beginsel onzekerheid over de door de gemeente Borne verantwoorde PGB-bestedingen over 2022 van maximaal ca. € 144.000 (2021: € 181.000). Gerekend met de onrechtmatigheidspercentages, zoals gerapporteerd door de accountant van de SVB, komt de geëxploreerde fout in de

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

18

populatie over 2022 uit op € 14.000. Dit bedrag is onder ons duidelijke onbeduidend bedrag en wordt niet meegewogen in ons oordeel. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Naast de PGB’s heeft de gemeente bestedingen bij zorgaanbieders over 2022 in het kader van Jeugdwet en Wmo. In veel gevallen is een controleverklaring met gewaarmerkte productieverantwoording van de zorgaanbieders ontvangen. Via de productieverantwoording verkrijgt u zekerheid over de juistheid en rechtmatigheid van de geleverde zorgprestaties. Is nog geen controleverklaring ontvangen, of is de controleverklaring qua strekking niet-goedkeurend, dan hebben wij de verstrekking aan de betreffende zorgaanbieder volledig als onzekerheid aangemerkt. In totaliteit resteert hiermee nog een onzekerheid van maximaal ca. € 1,3 miljoen (2021: € 1,0 miljoen), grotendeels met betrekking tot de Jeugdzorg. Dit bedrag ligt beneden de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 2,3 miljoen (zie bijlage 2). De geconstateerde onzekerheid heeft daarmee geen invloed op het oordeel. SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Hiervoor verwijzen wij naar bijlage 1 in dit verslag.

Regeling A16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Op basis van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne heeft de gemeente Borne de gemaakte kosten rondom Opvang ontheemden Oekraïne verantwoord in de SiSa bijlage, onder regeling A16. Oekraïense ontheemden zijn geregistreerd en verbleven in één van de opvanglocaties zoals beschikbaar gesteld door de gemeente of op een particulier opvangadres in de gemeente Borne. Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022 deze A16 regeling gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben deze kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Daarnaast heeft de gemeente de bestedingen voorgefinancierd waardoor er ultimo 2022 een vordering op ’t Rijk bestaat. Regeling G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet Voor de controle van de in de SiSa-bijlage opgenomen regelingen G2 Gebundelde uitkering o.g.v. artikel 69 Participatiewet hebben wij ons voor wat betreft de rechtmatige bestedingen kunnen baseren op de door de accountant van de gemeente Hengelo gecertificeerde en gewaarmerkte verantwoording inzake deze regeling.

Wij hebben de accountant van de gemeente Hengelo instructies gegeven ten behoeve van de controle op de uitvoering van regeling G2.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

19

Inhoudsopgave

Naar aanleiding van deze controle is door de accountant op 31 mei2023 een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de uitkeringen door de gemeente Hengelo namens de gemeente Borne. Wij hebben ter onderbouwing van dit oordeel en in het kader van het voldoen aan de door ons gedeelde instructies een controlememorandum ontvangen. Naar aanleiding hiervan hebben wij een dossier review uitgevoerd op de door de accountant van de gemeente Hengelo verrichtte werkzaamheden.

Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Regeling G4 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling De gemeente Borne heeft de uitvoeringsorganisatie ROZ als onderdeel van de gemeente Hengelo gemandateerd om de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) vanaf 2020 uit te voeren. Over 2022 zijn enkel nog baten zijn in de SiSa-bijlage onder de G4-regeling opgenomen. Dit is verklaarbaar omdat de uitkeringen liepen tot en met oktober 2021. Wij hebben de accountant van de gemeente Hengelo instructies gegeven voor de controle over de uitvoering van de Tozo. Naar aanleiding van deze controle is door de accountant een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Wij hebben ter onderbouwing van dit oordeel en in het kader van het voldoen aan de door ons gedeelde instructies een controlememorandum ontvangen, alsmede op 22 maart 2023 een dossierreview uitgevoerd op de werkzaamheden van deze accountant. In het controlememorandum van de accountant van de gemeente Hengelo over de bestedingen uit hoofde van de Tozo regeling heeft hij specifiek gerapporteerd over de afwikkeling van fraudesignalen, onder andere vanuit het Inlichtingenbureau (hierna: IB), en over de opvolging van het Misbruik & Oneigenlijk Gebruik (hierna: M&O beleid). De accountant van Hengelo heeft een deelwaarneming uitgevoerd op de IB signalen. Hieruit blijken geen bijzonderheden.

Doordat de gemeenten in de Coronaperiode veel signalen hebben ontvangen is het niet gelukt om deze allemaal af te werken in 2022. Een deel is doorgeschoven naar 2023. Per 30 april jl. is ROZ gestopt met het verwerken van deze signalen. De resterende signalen zien toe op inkomsten uit loondienst, inschrijving in de Kamer van Koophandel, studiefinanciering en detentie. ROZ Groep heeft deze exercitie eind mei 2023 nog niet afgerond. Voor Borne staan nog 5 van de 9 werkprocessen open. Verwachting is dat baten die samenhangen met de resterende signalen niet materieel zullen zijn. Wij adviseren de gemeente om afspraken te maken met ROZ met als doel de afwikkeling van deze signalen zo goed en zo snel mogelijk in 2023 af te ronden. Energietoeslag In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Borne 2022 heeft de gemeente Borne over 2022 zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling. Inwoners van de gemeente konden indien zij voldoen aan bepaalde voorwaarden zoals opgenomen in de Beleidsregels een energietoeslag aanvragen. Inwoners met een uitkering op grond van de algemene bijstand, de IOAW/IOAZ, bijzondere bijstand of met een inkomen dat niet hoger is dan 120 % van de toepasselijke bijstandsnorm komen voor de toeslag in aanmerking.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

20

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

De eenmalige energietoeslag betrof € 800 per huishouden met een laag inkomen. Een aanvullende uitkering van € 500 is uitgekeerd waarbij huishouden aan het maximale bestaansminimum voldeden. Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Borne de uitgekeerde energietoeslagen gecontroleerd. Deze toeslagen zijn uitgekeerd via de uitkeringsadministratie € 1,2 miljoen, als onderdeel van de reguliere regeling van de Participatiewet. Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2-regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Borne 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. De gemeente Borne en Hengelo hebben samen vastgesteld dat er ten tijde van de ambtshalve verstrekking sprake is van een onrechtmatige verstrekking. Deze bedraagt ongeveer € 28.000. Wij hebben de gemeente Borne verzocht om een standpunt in te nemen ten aanzien van het terugvorderen van deze uitkeringen. Tijdens de controle hebben wij geen (andere) financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Bevindingen Europese aanbestedingen Uit onze rechtmatigheidscontrole van uw aanbestedingen blijkt de volgende fout(en) uit hoofde van de Europese aanbestedingswet: Inkoopbehoefte Software

Omvang in € 6.000

Totaal

Oorzaak Deze onrechtmatigheid is door de gemeente zelf geconstateerd in eerdere jaren en loopt door in boekjaar 2022 omdat de prognose uit eerdere jaren niet toereikend is geweest als gevolg van gestegen kosten in 2022.

6.000

In verantwoordingsjaar 2023 zal uzelf een oordeel dienen te vellen over de rechtmatigheid van de aanbestedingen. Het op orde hebben van de verantwoordingsinformatie in deze dossiers gaat bijdragen aan het efficiënt en effectief uitvoeren van deze controles. Begrotingsrechtmatigheid U hebt als gemeente conform uw financiële verordening meerdere programma’s in de begroting en de jaarrekening opgenomen. De raad heeft deze vier programma’s geautoriseerd. Zodoende toetsen wij het naleven van het budgetrecht van de raad op deze vier onderdelen, waarbij wij ten aanzien van de programma’s een verdiepende doorkijk maken. Voor wat betreft begrotingsrechtmatigheid dienen de lasten beoordeeld te worden op het niveau van de genoemde programma’s.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

21

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen

Overzicht programma’s (x € 1.000) Programma Begroting lasten Solidair Borne 40.821 Duurzaam Borne 13.544 Verbindend Borne 2.623

Rekening lasten 41.391 15.596 2.744

Saldo

Toelichting -569 -2.053 -121

Zie toelichting hieronder

De overschrijdingen worden in de jaarrekening op hoofdniveau toegelicht en wordt gecompenseerd door aanvullende baten. Deze passen daarmee binnen het bestaande beleid en tellen niet mee in het oordeel van de accountant over de rechtmatigheid.

Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Investeringskredieten Op pagina 85 tot en met 87 worden in de jaarrekening van de gemeente de investeringskredieten zoals vastgesteld verantwoord en worden de bestedingen per heden op de kredieten inzichtelijk gemaakt. Wij hebben vastgesteld dat het restant van de kredieten juist is bepaald. Wij concluderen dat de bestedingen in zowel voorgaande dienstjaren als in het dienstjaar 2022 binnen de kredieten zijn gebleven, met uitzondering van ‘Voorbereidingskrediet ’t Wooldrik’ en ‘Vervanging 1 kunstgrasveld (Neo 1)’. De overschrijding is € 41.000 respectievelijk € 36.000. De gemeente heeft deze overschrijdingen niet meer in 2022 zelf aan de raad voorgelegd waardoor er geen verruiming van het krediet heeft kunnen plaatsvinden. In het geval van ’t Wooldrik is het krediet afgesloten omdat het project stopgezet is in afstemming met de raad. Zodoende wegen wij deze overschrijding niet mee in ons oordeel. Ten aan zien van de overschrijding van het kunstgrasveld is de overschrijding onder ons duidelijk onbeduidend bedrag. Om deze reden wegen wij deze overschrijding ook niet mee in ons oordeel. Stopzetten van project ‘t Wooldrik In het voorjaar van 2023 heeft het college in overleg met de raad besloten om het project ’t Wooldrik te stoppen. Als gevolg hiervan hebben wij de realiseerbaarheid van de onder de vaste activa opgenomen investeringen gecontroleerd.

Wij hebben geconstateerd dat er diverse afwaarderingen nodig zijn omdat deze investeringen in de toekomst bij een eventueel nieuw project niet leiden tot economische voordelen voor de gemeente Borne. Dit betreffen onder andere inzet van de ontwikkelaar (€ 325.000) en onjuist verantwoordde kosten voor de huur van de sportsdome (€ 77.000) die niet in eigendom van de gemeente is. Daarnaast resteert nog een ketelcontainer van circa € 262.000. Hierover hebben wij met de projectleider gesproken en wij hebben de geboekte investering gecontroleerd. Op basis hiervan blijkt dat de ketelcontainer technisch ingepast kan worden in een eventueel nieuw project. Daarmee is deze investering nog terecht opgenomen onder de materiele vaste activa en hoeft deze niet afgewaardeerd te worden. In voorgaande jaren was sprake van een onzekerheid over de status van het contract met de aannemer die ’t Wooldrik ontwikkelt in relatie tot de aanbestedingswet. Dit hing samen met een onduidelijkheid over een tussentijdse aanzegging

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

22

Inhoudsopgave

c.q. opzegging bij de aannemer. Doordat het project nu in zijn geheel niet doorgaat is er geen sprake meer van een onzekerheid. Door de opzegging blijft de waarde van het contract op basis van de reeds gemaakte kosten tot de datum van opzegging onder de aanbestedingsdrempel voor werken. Er worden op basis van het betreffende contract geen bestedingen bij de aannemer meer gedaan.

Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

23

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

In de Jaarstukken 2022 is in de ‘Paragraaf Financieel Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ het risicoprofiel van de gemeente Borne geschetst, alsmede de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Volgens de door Borne gehanteerde systematiek bedraagt deze verhouding ultimo 2022 van 3,52 (2020: 3,21). Daarmee is de weerstandscapaciteit hoger dan in 2021 en 2020. Uw gemeente heeft een minimale norm vastgesteld van 1,0 tot 1,4 wat betekent dat er per ultimo 2022 een surplus bestaat. Voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zijn een zestal kengetallen vastgesteld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Wij hebben in bijlage 6 van dit verslag ter duiding de betekenis per kengetal opgenomen. Er is geen vaste norm of streefwaarde voor de hoogte van de kengetallen; een gebruiker dient alle kengetallen in ogenschouw te nemen bij het beoordelen van de financiële positie van een decentrale overheid. Wel hanteert de overheid drie signaleringswaarden, namelijk minst risico, neutraal en meest risicovol. Onderstaand overzicht toont (verkort) de financiële positie van uw gemeente op 31 december 2022: Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote (gecorrigeerd) Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

JRK 2020 84% 84% 28% 62% 1% 104%

Begroting 2022 124% 124% 16% 89% 2% 104%

JRK 2022 79% 79% 31% 53% 3% 107%

Minst risicovol < 90 < 90 > 50 >0 <20 <95

Neutraal 90 - 130 90 - 130 20 – 50 0 20 – 35 95 – 105

Meest risicovol > 130 > 130 < 20 <0 >35 >105

Op basis van bovenstaand overzicht blijkt dat u qua signaleringswaarden van uw kengetallen verbeterd zijn. Met name de schuldquote en de solvabiliteit zijn sterk verbeterd. Beide kengetallen zijn positief beïnvloed door het hoge resultaat in 2022 en de aflossing van € 11 miljoen op de langlopende leningen. Het kengetal voor grondexploitatie is tevens verbeterd door de gerealiseerde verkopen.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

24

Inhoudsopgave Samenvatting

In de jaarrekening is het resultaat ten opzichte van de begroting vóór en na wijziging als volgt samengevat:

Analyse jaarrekening

X € 1.000 Baten Lasten

Controleverschillen Organisatie

Saldo van baten en lasten

Primitieve begroting 70.888 70.872

Actuele begroting

Realisatie 73.333 75.152

79.072 76.075

16

-1.819

2.997

1.233 1.249

6.124 4.305

5.529 4.305

0

0

4.221

IT-audit Overig

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

Bijlagen

Gerealiseerd resultaat

In de programmaverantwoording worden de verschillen ten opzichte van de raming na wijziging uitgebreid toegelicht, ook voor wat betreft de mutaties in de reserves. Ook in de toelichting op de rekening van baten en lasten worden de verschillen toegelicht, logischerwijs in meer gecomprimeerde vorm om dubbeling voor de lezer te voorkomen. Uit de analyse blijkt dat het voordelig resultaat ad € 4,2 miljoen onder meer wordt veroorzaakt doordat een aantal op de pagina’s 7 tot en met 9 van de jaarstukken vermelde posten.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

25

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit

Wij hebben de volgende gecorrigeerde en niet-gecorrigeerde fouten respectievelijk onzekerheden in de controle 2022 geconstateerd: In de controle opgenomen aanpassingen Gecorrigeerde controleverschillen Winstname RBT XL (resultaateffect) Afboeking Wooldrik (resultaateffect) Reclassificatie huur Sportsdome van de MVA naar de overlopende activa (geen resultaateffect)

Overig

Winstafslag grondexploitaties (resultaateffect)

Bijlagen

Niet-gecorrigeerde controleverschillen Niet gecorrigeerde controleverschillen Voorbereidingskosten de Horsten geboekt in complex de Maten Af te rekenen bedragen Tozo met ’t Rijk zijn verantwoord onder de overlopende passiva Niet terug te vorderen ambtshalve uitkering Energietoeslag door de gemeente Hengelo

Bedrag in € 464.000 325.000 77.000 1.223.000

Bedrag in € 100.000 81.000 28.000

Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Aard van de tekortkomingen in de toelichting NVT

Rechtmatigheid NVT

Getrouwheid NVT

Wij hebben de resterende ongecorrigeerde controleverschillen als volgt geëvalueerd in relatie tot de door ons gehanteerde materialiteit om tot een oordeel voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij de jaarrekening 2022 te komen. Wij komen tot het volgende overzicht:

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

27

Aard van de fouten

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode

€ 181.000

€ 181.000

Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout

€0 €0 € 181.000

€0 €0 € 181.000

Inhoudsopgave Samenvatting

(Sub)Totaal getrouwheidsfouten

Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie

Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/fido) Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige rechtmatigheidsfouten – Ambtshalve verstrekking Energietoeslag

€0 €0 €0 € 28.000

Totaal rechtmatigheidsfouten

€ 209.000

Aard van de onzekerheden

Rechtmatigheid

€ 181.000

IT-audit Overig

Onzekerheid rechtmatigheid is ook een onzekerheid inzake getrouwheid:

(Sub)Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid

Bijlagen

Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid - Verstrekkingen Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-staatssteun) Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige onzekerheden inzake de rechtmatigheid

Totaal onzekerheden in de controle rechtmatigheid

Getrouwheid

€0 €0

€0

€ 1.267.000

€ 1.267.000

€0 €0 €0 € 1.267.000

€ 1.267.000

Voorgaande tabel wordt tevens in de schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening 2022 opgenomen die de burgemeester en de gemeentesecretaris aan ons gaan verstrekken alvorens wij de controleverklaring bij de jaarrekening 2022 afgeven.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

28

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig

Wij hebben, als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022, de interimcontrole voor de gemeente Borne in het najaar van 2022 uitgevoerd. Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle. Tevens heeft deze controle als doelstelling om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 te signaleren en onder uw aandacht te brengen. Onze conclusies inzake de interne beheersing zijn opgenomen in onze boardletter 2022 d.d. 22 december 2022. Naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden 2022 hebben wij een aantal nieuwe bevindingen opgenomen. Deze komen deels voort uit een verdere verdieping van onze controle op basis van onze controlestandaarden. Daarnaast leiden actuele ontwikkelingen tot nieuwe uitdagingen die een beroep doen op het aanpassingsvermogen van de gemeente.

Bijlagen Alles in aanmerking nemend vinden wij de AO/IB net als voorgaande jaren kwalitatief voldoende is om een gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. Wij vinden het noemenswaardig hoe de gemeente is meebewogen met de actuele ontwikkelingen en doelmatig te werk is gegaan om de maatschappelijke doelen als de energietoeslagen en opvang ontheemden Oekraïne te realiseren. Onze bevindingen en adviespunten zijn in goede samenspraak met de ambtelijke organisatie tot stand gekomen. Daarnaast zien wij deze punten als een stip op de horizon, gericht op het toekomstbestendig doorontwikkelen van de kwaliteit van de organisatie en de onderliggende processen. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij u naar de volledige tekst van de boardletter 2022.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

30

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Samenvatting tekortkomingen IT-audit Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2022 hebben wij IT-audit werkzaamheden over boekjaar uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Borne. Goedwerkende geautomatiseerde systemen kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling van deze en andere processen zodat Borne toekomstbestendig kan (blijven) opereren en daarmee risico’s op effectieve en efficiënte wijze mitigeren. Wij zien dat de gemeente ten aanzien van het onderwerp informatievoorziening achterloopt bij andere decentrale overheden. Zowel op strategisch als operationeel niveau zijn er binnen dit domein nodige stappen te zetten, bijvoorbeeld ten aanzien van het formaliseren van beleid en het toekennen en monitoren van rechten & rollen van gebruikers in de kritische bedrijfsapplicaties.

Voorbeelden hiervan zijn een medewerker die na uitdiensttreding nog toegang had tot in dit geval de betaalapplicatie, of het niet uitvoeren van een back-up en terugzet test op de database van het financieel pakket in 2022. Deze achterstand brengt niet alleen risico’s met zich mee maar ook kansen. Wij zien hier een mogelijkheid weggelegd voor de gemeente om middels een nulmeting verbeteringen en/of aanpassingen door te voeren op basis van een helder tijdspad. Het optimaliseren van processen zal tevens een bijdrage leveren bij het oplossen van een aantal bevindingen uit eerdere jaren. Wij zien dat de gemeente voldoende voortgang boekt ten aanzien van het oplossen van bevindingen, en daarin prioriteiten stelt. Vanaf 2023 zal de gemeente overgaan naar een nieuw financieel pakket en een nieuwe applicatie voor de leges. Het inzetten op het oplossen van deze bevindingen aan de vooravond van een overgang is niet efficiënt en effectief. Daarnaast zien wij dat de gemeente op een aantal deelprocessen zoals binnen het personeelsproces, het verstrekken van subsidies en de verhuuropbrengsten gekozen heeft om achteraf controles uit te voeren alvorens de jaarrekeningcontrole begint.

Wij zien dit als een juiste prioritering omdat dit processen met een relatief laag risico zijn en de controles reeds onderdeel zijn van de werkzaamheden van de lijn, en de reperformance door de verbijzonderde interne controle.

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

32

Inhoudsopgave

Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.

Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Accountantsverslag 2022 Gemeente Borne

33

Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen

Geen significante wijzigingen in de reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in onze opdrachtbevestiging d.d. 20 december 2022 en de door de raad vastgestelde controleverordening. Er is gedurende de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Ook hebben zich geen wijzigingen voorgedaan in de reikwijdte. Geen wijzigingen in significante verslaggevingsvoorschriften Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=a2635cca-fa29-4024-8252-a4b6c7af075c