Collegevoorstel Organisatieplan en Meerjarenbegroting Sportbedrijf
Tekst van het document
B en W voorstel Onderwerp
22int06540
Behandeldatum in B&W 12 juli 2022 : Organisatieplan en Meerjarenbegroting Sportbedrijf
Samenvatting voorstel In november 2021 is fase 1 van het proces om te komen tot een Sportbedrijf in Borne afgerond. Na een scenariostudie werd geconstateerd dat een BV met de gemeente als enig aandeelhouder de voorkeursvariant voor wat betreft de beheervorm is. Vervolgens is gestart met het opstellen van een Organisatieplan en een Meerjarenexploitatiebegroting. Deze worden nu aangeboden, zodat het college een voorgenomen besluit kan nemen. In het Organisatiebesluit wordt toegelicht wat de meerwaarde van het Sportbedrijf is en worden de missie, de visie en de doelstellingen en de maatschappelijke opdracht geschetst: Daarnaast wordt een schets van de governance gegeven en worden de personele consequenties geschetst. Medewerkers van diverse organisaties (Sportservice Groep Twente, Laco en gemeente Borne) komen te werken in één BV. Om dit op een goede manier te doen kiezen we voor harmonisering van de toepasselijke CAO (namelijk de CAO Vermo). Uit de Meerjarenexploitatiebegroting blijkt dat de oprichting van een Sportbedrijf vanaf 2024 € 84.000 oplevert. Dit is dus geen volledige realisatie van de taakstelling van € 300.000. Bij de oprichting van het Sportbedrijf houden we rekening met een fasering.
Deze wordt bepaald doordat de verschillende groepen medewerkers op verschillende momenten bij het Sportbedrijf in dienst kunnen treden en door de planning van de verbouwing van ’t Wooldrik. De eerste stap zetten we per 1 januari 2023. De ‘eindsituatie’ bereiken we bij de oplevering van ’t Wooldrik.
Ontwerpbesluit 1. Het voorgenomen besluit te nemen tot vaststelling van het Organisatieplan en de Meerjarenexploitatiebegroting voor het Sportbedrijf. 2. De raad in september 2022 de gelegenheid te bieden om wensen en bedenkingen naar voren te brengen ten aanzien van dit voorgenomen besluit. 3. Via de daarvoor bestemde kanalen het Lokaal Overleg en de Ondernemingsraad in staat te stellen hun mening c.q. advies te geven over de oprichting van het Sportbedrijf en de gevolgen hiervan voor de organisatie en het personeel van de gemeente Borne. 4. Aan de hand van de wensen en bedenkingen van de raad in september 2022 over te gaan tot het nemen van een definitief besluit over de oprichting van het Sportbedrijf. Het College van B&W B & W stuk Openbaar Ja SO.00002103 E BPR Programma Solidair Borne Portefeuillehouder
D. Vermorken
Opgesteld door
E. Verkade
Team
Sociaal domein
Medezeggenschap
Ja - Overleg
1
1 Inleiding Op 23 november 2021 heeft het college ingestemd met het uitwerken van een Organisatieplan met een Meerjarige exploitatiebegroting (fase 2) voor de vorming van een Sportbedrijf. Hierbij is (na het uitvoeren van een scenariostudie) gekozen voor het scenario ‘Verzelfstandiging in de vorm van een BV met de gemeente als enige aandeelhouder’. De uitwerking van fase 2 is in de periode daarna ter hand genomen op initiatief van de Blos en in samenwerking met diverse externe adviseurs en de gemeente Borne. Deze uitwerking heeft langer geduurd dan verwacht, omdat met name de onderdelen personeel, financiën en governance de noodzaak gaven zorgvuldig gegevens te controleren en omdat diverse opties en hun consequenties moesten worden afgewogen. Het resultaat van fase 2 is nu beschikbaar in de vorm van een Organisatieplan en een Meerjarenexploitatiebegroting. Daarnaast zijn concept-statuten voor de BV en een concept-profiel voor de statutair directeur-bestuurder beschikbaar. Deze stukken zijn besproken in de Blos en in de AB Blos vergadering van 23 juni 2022 akkoord bevonden om op routing te brengen richting het college voor het nemen van een voorgenomen besluit. 2 Beoogd resultaat Het organisatorische en financiële fundament onder het Sportbedrijf leggen, zodat de verdere besluitvorming over de vorming van het Sportbedrijf op basis van duidelijke informatie kan plaatsvinden.
3 Argumenten 1.1 Het oprichten van een Sportbedrijf heeft meerwaarde voor de sport en sporters in Borne Het proces om te komen tot een Sportbedrijf heeft in Borne een vrij lange historie. In 2013 is een Verkenning Sportbedrijf Borne opgesteld waarin de volgende passage is opgenomen: ‘De huidige wijze van het beheer van de sportaccommodaties geeft een beeld van versnipperde verantwoordelijkheden, gebrekkige managementinformatie en een weinig toegankelijke organisatieomgeving. Er is veel te veranderen om te komen tot een slagvaardig en ondernemende afdeling sport. Een meer zelfstandige positie van de sport zal nodig zijn om deze kwaliteit en inzichtelijkheid van de bedrijfsvoering te realiseren, maar ook om de prijs-kwaliteitverhouding van het productaanbod in stand te houden en/of positieve zin kunnen beïnvloeden en om efficiencyvoordelen te genereren die mogelijk zijn indien de organisatie wordt aangepast. Uitgangspunt voor de keuze van een nieuwe beheersvorm is dat de organisatiecluster geen beheersorganisatie meer is, maar een onderneming die binnen de vastgestelde (maatschappelijke) kaders optimaal en efficiënt haar accommodaties exploiteert.’ Met name de beschrijving van de gewenste situatie is nog steeds van kracht en hier zijn de bouwstenen te vinden die ons nu ertoe brengen om het Sportbedrijf te realiseren.
Het wenkend perspectief is een slagvaardige onderneming die volledig geworteld is in de wereld van de sportverenigingen en de sporters in Borne en die op een efficiënte wijze haar doelen realiseert. Hierbij blijft de gemeente als enig aandeelhouder van de BV zeggenschap behouden over de doelen en de prioriteiten van het Sportbedrijf. We zien dat Borne een volwaardig aanbod heeft aan sportfaciliteiten en sportverenigingen. Met de realisatie van ’t Wooldrik wordt dit alleen maar beter. Daarmee is de tijd rijp om de realisatie van een Sportbedrijf concreet te maken.
2
1.2 Het Organisatieplan schetst een beeld van de vormgeving van het Sportbedrijf Het doel van het Organisatieplan is het schetsen van een volledig beeld van het Sportbedrijf. Dit gebeurt door in het tweede hoofdstuk te beschrijven wat de missie, de visie en de doelstellingen zijn. Daarnaast wordt de maatschappelijke opdracht geschetst: ❖ ❖
❖
❖ ❖ ❖ ❖ ❖
Het beheren en exploiteren, in stand houden en bevorderen van een zo breed en betaalbaar mogelijk aanbod van sportvoorzieningen voor de gebruikers. Het stimuleren van het gebruik van de sportvoorzieningen en het realiseren van een efficiënte en doelmatige bezetting zoals ruimteverdeling en het in gebruik geven aan verenigingen, bonden en particuliere organisaties. Het vergroten van de uitstraling, aantrekkingskracht en leefbaarheid van de gemeente en haar dorpen door middel van een efficiënte en kwalitatief hoogwaardige uitvoering van de exploitatie en het sportbeleid. Het verzorgen van de uitvoering van sportstimulering/verenigingsadvisering. Het ontwikkelen van nieuwe activiteiten, evenementen en arrangementen; accenten op vitaliteit, leefstijl, participatie door middel van sport en bewegen. Het gevraagd en ongevraagd adviseren aan de gemeente inzake het te voeren sportbeleid. Het gevraagd en ongevraagd adviseren aan de gemeente over het ontwikkelen, vervangen en realiseren van de gemeentelijke accommodaties. Het aangaan van samenwerkingsverbanden met lokale en regionale (maatschappelijke) organisaties.
In de volgende hoofdstukken van het Organisatieplan wordt aandacht besteed aan de governance van het Sportbedrijf, de personele aspecten, de financiën (in volgelvlucht, want in de Meerjarenexploitatiebegroting vindt dit gedetailleerd plaats) en aspecten van vastgoed. Na besluitvorming over het Sportbedrijf worden diverse zaken uitgewerkt, zodat de start van het Sportbedrijf kan plaatsvinden onder toepassing van de diverse zaken die in het Organisatieplan worden genoemd. 1.3 Duidelijkheid over de wijze waarop de governance wordt georganiseerd In de besturingsstructuur wordt invulling gegeven aan de twee verplichte organen: het bestuur/directie en de algemene vergadering van aandeelhouders (AvA). Het bestuur is belast met de dagelijkse gang van zaken. De AvA geeft globaal de richting aan waarin de BV zich moet gaan begeven. In de op te richten BV is de gemeente Borne de enige aandeelhouder. Om gericht toezicht en controle op de bedrijfsvoering mogelijk te maken en daaraan nadere (bij)sturing te kunnen geven wordt een Raad van Commissarissen opgericht. Het inzicht in de prestaties van het Sportbedrijf neemt verder toe, door daarnaast te kiezen voor een opdrachtgever- en opdrachtnemer-relatie (OGON) tussen gemeente en het Sportbedrijf. Voor Borne staat ook de wisselwerking met vertegenwoordigers van de sport voorop.
Het is belangrijk aansluiting te houden bij de belangen, behoeften en wensen van de gebruikers. Daarom is in het besturingsmodel gekozen voor een Gebruikersplatform als (maatschappelijk) klankbord voor het bestuur en management van de BV. In hoofdstuk 3 van het Organisatieplan wordt een nadere toelichting gegeven op de wijze waarop dit in de praktijk georganiseerd wordt
3
1.4 De start van het Sportbedrijf vindt gefaseerd plaats Bij de oprichting van het Sportbedrijf houden we rekening met een fasering. Deze wordt bepaald doordat de verschillende groepen medewerkers op verschillende momenten bij het Sportbedrijf in dienst kunnen treden en door de planning van de verbouwing van ’t Wooldrik. Fase 1: Oprichting werkorganisatie per 1 januari 2023 De eerste fase van het Sportbedrijf is de fase vanaf besluitvorming door het college (september 2022) tot 1 januari 2023. Het Sportbedrijf wordt dan opgericht in BV-vorm. Per 1 januari 2023 treden de buurtsportcoaches en de gemeentelijke medewerkers in dienst van het Sportbedrijf. Zoals eerder aangegeven komen zij vrijwel allemaal over met behoud van huidige taken en rechtspositie. Daarnaast wordt per 1 januari 2023 de exploitatie van de horeca ondergebracht bij het Sportbedrijf. Fase 2: Tot 1 september 2023 De tweede fase loopt vanaf 1 januari 2023 tot 1 september 2023. In deze fase worden de voorbereidingen getroffen om de exploitatie van het zwembad en de medewerkers van het zwembad per 1 september 2023 over te hevelen naar de nieuwe BV. In deze periode wordt een directeur-bestuurder aangesteld die vanaf 1 september 2023 de leiding krijgt over het Sportbedrijf.
Fase 3: Oplevering ‘t Wooldrik De thuisbasis van het Sportbedrijf is midden in het hart van de sport, namelijk in sportcomplex ’t Wooldrik en naast sportpark ’t Wooldrik. In het complex worden een aantal werkplekken gecreëerd, die laagdrempelig toegankelijk zijn en direct de sport kunnen ondersteunen en versterken. De locatie vergroot de zichtbaarheid van het Sportbedrijf en versterkt het ‘sport’ imago. Bovenal is het de ideale plek in een inspirerende sportomgeving! ’t Wooldrik wordt vanaf Q3 2022 verbouwd. Afronding van de derde fase is gekoppeld aan de oplevering van het verbouwde ’t Wooldrik. De verwachting is dat dit in Q2 2024 het geval is. Op het moment dat het verbouwde ‘t Wooldrik wordt opgeleverd, ontstaat het Sportbedrijf zoals het beoogd is. De toekomstig directeur gaat invulling geven aan de verdere ontwikkeling en krijgt ruimte om daarin keuzes te maken voor onder andere taken, functies, producten en mensen. 2.1 De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen kenbaar te maken In november 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over de scenariostudie die had plaatsgevonden over de beheervormen/scenario’s ten aanzien van de vormgeving van het Sportbedrijf. Hierbij is aangegeven dat de BV-vorm met de gemeente als enig aandeelhouder de voorkeur had. Tegelijkertijd is een tijdpad voor het vervolg gegeven.
Hierin is aangegeven dat het college voornemens is om een zienswijze aan de raad te vragen over het organisatieplan en de meerjarige begroting. Daarna kan de definitieve besluitvorming plaatsvinden die kan worden aangemerkt als een go/no go-moment. Na het voorgenomen besluit op 12 juli 2022 kunnen de stukken naar de raad gestuurd worden, zodat de gemeenteraad in september 2022 wensen en bedenkingen kan aangeven. 4.1 We betrekken het Lokaal Overleg en de Ondernemingsraad conform de daarvoor gestelde procedures Gezien de personele en organisatorische consequenties van de oprichting van een Sportbedrijf, worden het Lokaal Overleg en de OR betrokken bij dit proces. Aan het Lokaal Overleg wordt deze maand nog een
4
toelichting gegeven. De OR wordt gevraagd om voorafgaand aan de definitieve besluitvorming in september 2022 advies te geven. 4 Kanttekeningen 1.1 De taakstelling sport van € 300.000 wordt niet gerealiseerd In 2019 heeft de gemeenteraad besloten tot een taakstelling sport ter hoogte van € 300.000. Uit de Meerjarenexploitatiebegroting blijkt dat de oprichting van een Sportbedrijf vanaf 2024 € 84.000 oplevert. Dit is dus geen volledige realisatie van de taakstelling. Hieronder (5. Kosten, baten en dekking) wordt dit nader toegelicht en van een duiding voorzien. Voor de begroting 2023-2026 wordt in het raadsvoorstel een voorstel over deze taakstelling gedaan. 5 Kosten, baten en dekking In de Meerjarenexploitatiebegroting wordt een beeld gegeven van de kosten en de baten van het Sportbedrijf in relatie tot de huidige situatie wat betreft sport in Borne. Hierbij is gebruik gemaakt van de begroting van de gemeente Borne, de jaarrekening 2019 van het zwembad (Laco) en input van de Blos. De meerjarenbegroting is opgesteld voor de jaren 2024 en 2025.
De begroting 2023 wordt apart opgesteld omdat in dat jaar een aantal specifieke en/of onvoorspelbare factoren de exploitatie beïnvloeden, zoals: • De sporthallen van ’t Wooldrik zijn niet beschikbaar (gesloopt); • De exploitatie van het zwembad wordt per 1 september 2023 overgedragen; • Rond het zwembad wordt intensief gebouwd (overlast); • Er is een tijdelijke blaashal (exploitatielasten nog niet in beeld gebracht) ; • Oplevering/opstart nieuwe sporthal en beachvelden. In de planning en de fasering is er vanuit gegaan dat het Sportbedrijf per 1 januari 2024 in haar volle omvang kan gaan draaien. Ontwikkelingen rondom de verbouw van ’t Wooldrik zullen invloed hebben op deze planning. De verwachting is dat de oplevering opschuift naar Q2 2024. De Meerjarenexploitatiebegroting geeft een toelichting op de diverse kosten en baten van het op te richten Sportbedrijf. Deze worden per onderdeel toegelicht. Binnen de begroting van de gemeente is € 724.000 beschikbaar om het verschil tussen baten en lasten van het Sportbedrijf financieel te kunnen dekken. Uit de tabel bovenaan blz. 2 van de Meerjarenexploitatiebegroting blijkt dat het (negatieve saldo) tussen baten en lasten in 2024 € 640.000 bedraagt. Dit bedrag wordt door de gemeente in de vorm van een exploitatiebijdrage betaald. Per saldo betekent dit een “voordeel” ten opzichte van de huidige situatie voor de gemeente van € 84.000.
Dit betekent dat uit deze meerjarenbegroting voortvloeit dat van de taakstelling die een bedrag ter hoogte van € 300.000 betreft een bedrag van € 84.000 wordt gerealiseerd Geconcludeerd kan dus worden dat de taakstelling sport van € 300.000 door de oprichting van het Sportbedrijf niet wordt gerealiseerd. Hierbij is het van belang dat het toepassen van een uniforme CAO voor alle medewerkers van het Sportbedrijf € 140.000 aan kosten oplevert (zie bij 7. Personeel en organisatie). Zonder deze keuze (die we met overtuiging maken) was de realisatie van de taakstelling aanzienlijk hoger geweest. Het is onze wens en verwachting dat het Sportbedrijf slagvaardig en ondernemend gaat opereren. Door organisatie van evenementen en andere activiteiten kunnen inkomsten gegenereerd worden. Omdat dit in de praktijk waargemaakt moet worden, kiezen we ervoor deze extra inkomsten niet op te nemen in de Meerjarenexploitatiebegroting en ons niet op voorhand rijk te rekenen. We kiezen voor een stabiele financiële positie, zodat het Sportbedrijf een gezonde start kan maken.
5
6 Juridisch Voor het opstellen van de akte van oprichting/statuten hebben we ons laten adviseren door een notaris. De resultaten hiervan zijn opgenomen in de concept-akte van oprichting (statuten) die als bijlage bij dit collegevoorstel is opgenomen. 7 Personeel en organisatie De vorming van het Sportbedrijf leidt tot het oprichten van een BV waarvan het personeel bestaat uit medewerkers die momenteel werkzaam zijn bij de gemeente Borne, Laco (betreft medewerkers van het zwembad) en Sportservice Groep Twente (betreft de buurtsportcoaches). Ten aanzien van de buurtsportcoaches maken we nu de keuze om hen in dienst van het Sportbedrijf te laten komen. Zij zijn een essentieel onderdeel van de activiteiten van het Sportbedrijf en daarnaast is het wenselijk om deze medewerkers stabiliteit in hun arbeidsverhouding te bieden. Na de switch in de afgelopen jaren van de ene dienstbetrekking naar de andere, is het een goede zaak om hier nu duidelijkheid te bieden. Voor een groot deel van de medewerkers kan Overgang van Onderneming (artikel 7:662 lid 2 BW)* aannemelijk worden gemaakt. Bij Overgang van Onderneming gaan de aan deze taken gelieerde medewerkers over naar de BV. Er is daarbij sprake van het mens-volgt-werk principe. Medewerkers nemen hun opgebouwde rechten mee, bv. dienstjaren, salaris, vergoedingen.
Ze hebben geen recht op een transitievergoeding, omdat het dienstverband feitelijk in stand blijft. In de situatie van het Sportbedrijf Borne worden de arbeidsvoorwaarden van de medewerkers wel geharmoniseerd op grond van de CAOkeuze. Voor de medewerkers in dienst van de gemeente geldt dat gesprekken zijn en worden gevoerd om hen te informeren over het vervolgproces. Aan de hand hiervan wordt vastgesteld welke medewerkers in aanmerking (willen) komen voor een dienstverband bij het Sportbedrijf. Op dit moment zijn de uitkomsten hiervan nog niet duidelijk. Het betreft in totaal net geen 2,0 fte. De medewerkers die overgaan naar het Sportbedrijf, vallen op dit moment onder verschillende CAO’s. Een belangrijk uitgangspunt voor het Sportbedrijf is dat vanuit het oogpunt van goed werkgeverschap, goede arbeidsvoorwaarden aan de medewerkers moeten worden aangeboden en voor het hele Sportbedrijf één CAO of rechtspositie wordt gehanteerd. Dit bevordert een gezond en fijn werkklimaat, de motivatie van de medewerkers en heeft daardoor gunstig effect op de prestaties van het Sportbedrijf. Het Sportbedrijf is dan bovendien in staat een goede positie op de arbeidsmarkt te houden in tijden van krapte. Voor de bepaling van de CAO-keuze is een vergelijking gemaakt tussen verschillende CAO’s.
In de vergelijking is gekeken naar de CAO’s WiZZ (zwembaden), Sport en Vermo (Verzelfstandigde Maatschappelijke Organisaties). Op basis van de vergelijking en voornoemde uitgangspunten, is voor het Sportbedrijf de CAO Vermo gekozen. De werkingssfeer in de CAO’s en pensioenreglementen is hierbij mede doorslaggevend geweest. De CAO Vermo is een CAO met goede arbeidsvoorwaarden en van toepassing op uitvoeringsorganisaties die vergelijkbare uitgangspunten en rechtsvormen hanteren als het Sportbedrijf. Op basis van een benchmark onder verschillende sportbedrijven in de regio en in het land, blijkt dat de meeste sportbedrijven met de rechtsvorm BV ook kiezen voor de CAO Vermo. Op basis van de CAO Vermo vallen de personeelslasten circa € 140.000,- hoger uit in vergelijking met de CAO Zwembaden. Dit komt met name door de eindejaarsuitkering en de pensioenverzekering. De CAO kent daarbij een 36-urige werkweek.
6
Voor de nadere onderbouwing van de keuze voor de CAO Vermo wordt verwezen naar paragraaf 4.3 van het Organisatieplan. Na besluitvorming zal met alle betrokken medewerkers een afspraak worden gemaakt om hen te informeren over het vervolgproces. Vervolgens dient te worden vastgesteld welke medewerkers in aanmerking (willen) komen voor een dienstverband bij het Sportbedrijf. 8 Vervolg na besluitvorming college Na het nemen van het voorgenomen besluit worden het Organisatieplan en de Meerjarenexploitatiebegroting, begeleid door een raadsmemo, naar de leden van de gemeenteraad gestuurd. De raad wordt in september 2022 in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Zodra dit gebeurd is, neemt het college een definitief besluit, waarbij de wensen en bedenkingen worden meegewogen. Nog voor de start van de zomervakantie wordt een toelichting gegeven op het voorgenomen besluit aan het Lokaal Overleg. Daarnaast wordt de OR om advies gevraagd. Dit gebeurt voorafgaand aan het te nemen definitieve besluit in september 2022. 9 Communicatie In het persgesprek wordt een toelichting gegeven over het voorgenomen besluit. Met de Blos onderhouden we nauw contact over de voortgang van het proces. Daarnaast houden we de medewerkers in dienst van de gemeente op de hoogte van de voortgang.
Dit geldt ook voor de buurtsportcoaches die weliswaar niet in dienst zijn van de gemeente, maar wel een directe band hebben met onze organisatie en hier ook werkzaam zijn. 10 Bijlage(n) Corsanummers: 22bij05330: Organisatieplan Sportbedrijf 22bij05331: Meerjarenexploitatiebegroting Sportbedrijf 22bij05332: Akte van oprichting Borne Sport BV (statuten) 22bij05333: Governancecode Sportbedrijf 22bij05334: Conceptprofiel Directeur-bestuurder Sportbedrijf 22bij05335: Huidige taken sportbeleid en uitvoering sport
7