CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Programmabegroting 2027-2030 'Krachtig verder voor Borne'

Informatiebijeenkomst 24 september 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Programmabegroting 2027 - 2030 'Krachtig verder voor Borne'40.077 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

| Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR (bedragen x 1.000) | 2025 | (act.) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 23.756 | 21.938 | 17.371 | 18.430 | 19.380 | 20.989 Totaal baten | 72.351 | 69.823 | 68.290 | 67.052 | 66.492 | 68.843 Saldo | 48.595 | V | 47.885 | V | 50.919 V | 48.622 V | 47.113 | V | 47.854 | V Pagina 24 Programmabegroting 2027-2030 Pagina 25 1.2 Leefomgeving en veiligheid Inleiding Dit programma richt zich op een veilige, bereikbare, duurzame en goed onderhouden leefomgeving. We werken aan toekomstbestendige mobiliteit en openbare ruimte, duurzaamheid en circulariteit, een vitaal buitengebied, veiligheid en weerbaarheid, zorgvuldige vergunningverlening en goed beheerd gemeentelijk vastgoed. Ambitie 2.1 - Borne blijft bereikbaar, veilig en leefbaar voor inwoners, bezoekers en ondernemers Wat willen we bereiken? We geven volgens het STOMP-principe prioriteit aan lopen, fietsen en openbaar verv oer, met bijzondere aandacht voor kinderen, ouderen en reizigers met een ondersteuningsbehoefte. Tegelijk houden we rekening met de bereikbaarheid per auto en een passende spreiding van parkeerplaatsen. We bereiden de infrastructuur voor op de groei naar 30.000 inwoners. Daarbij werken we aan veilige schoolroutes, betere fietsverbindingen, grotere spoorveiligheid en een goede aansl uiting op het regionale wegennet.

Deze ambitie sluit aan bij de prioriteit voor veilige routes v oor kwetsbare verkeersdeelnemers en een bereikbaar centrum. • Meer kinderen lopen of fietsen zelfstandig en veilig naar school, sport en andere voorzieningen. • Inwoners, bezoekers, werkgevers en werknemers maken bewuster de afweging of en hoe z ij reizen en benutten vaker lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. • Het gebruik van FlexRRReis neemt in 2027 met 15% toe ten opzichte van 2026, met bijzond ere aandacht voor inwoners van 65 jaar en ouder en inwoners met een indicatie. • De gemeente beschikt over een onderbouwde visie op de gevolgen van de groei naar 30.000 inwoners voor verkeer, vervoer, parkeren en voorzieningen. • De gemeentelijke en regionale infrastructuur wordt veiliger en toekomstbestendiger, onder meer rond het spoor, de N743, de N744, de Vloedbeltverbinding en de F35. • Parkeerbeleid, parkeervoorzieningen en laadinfrastructuur sluiten beter aan op mobil iteitstrends, ruimtelijke ontwikkelingen en gebruiksbehoeften. Wat gaan we daarvoor doen? Duurzame en toegankelijke mobiliteit • We starten in 2027 samen met vijf scholen en twee sportverenigingen ten minste twee bewustwordingscampagnes die kinderen stimuleren om vaker te lopen of te fietsen. Minimaal 500 leerlingen nemen actief deel. Met een voor- en nameting volgen we de vervoerswijze van de leerlingen.

• We blijven met scholen in gesprek over het verbeteren van verkeerseducatieprojecten en stemmen deze af met de provincie Overijssel. We stimuleren scholen om aan de projecten mee te doen. • We sluiten waar mogelijk aan bij de provinciale uitrol van de campagne ‘Da’s zo gefietst’ en de bijbehorende app. • We ondersteunen de provincie Overijssel, Arriva en de buurtbusvereniging met de verdere uitrol van FlexRRReis. Naast studenten en forensen richten we ons in het bijzonder op o uderen en reizigers met een ondersteuningsbehoefte. We volgen ieder kwartaal het aantal ritten en gebruikers per doelgroep. • We breiden de laadinfrastructuur verder uit en actualiseren de plankaart. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 26 Mobiliteit en regionale infrastructuur • We bereiden in 2027 de ontbrekende schakel van de fietssnelweg F35 tussen de Oonksweg en de gemeente Almelo voor. De beoogde aanleg is, gelijktijdig met Almelo, in 2029. Daarmee is de F35 binnen Borne compleet (bouwsteen A.17). • We blijven deelnemen aan de projectgroep voor de Vloedbeltverbinding. Het Provinciaal Inpassingsplan wordt naar verwachting begin 2027 door de Raad van State behandeld. We werken mee aan een bestuursovereenkomst over de gronden die aan de gemeente worden overgedragen en pakken de gemeentelijke werkzaamheden aan kabels en leidingen op.

• Doordat er vertraging is opgelopen bij de Vloedbeltverbinding maken we een pas op d e plaats bij de planvorming voor de herontwikkeling van de N743/N744. De benodigde onderzoeken en het op stellen van het Masterplan starten we eind 2027. Verkeers- en spoorveiligheid • De onderdoorgang bij de Bornerbroeksestraat wordt een veilige fietsroute. ProRail biedt de onderdoorgang Bornerbroeksestraat aan de tunnelalliantie aan. We volgen de voortgang vi a het overdrachtsdossier en de projectplanning, waaronder het koersen op de ui tvoering in 2029 en 2030. • We werken het ontwerp voor de Oonksweg en de overweg verder uit. De overweg wordt veiliger door de aanleg van een vrijliggend fietspad, als onderdeel van de herinrichting van de 50-kilometerweg Prins Bernhardlaan-Oonksweg. • We stellen een programma externe veiligheid op om in voorkomende gevallen conform consistent beleid hiermee om te gaan (bouwsteen A.14). Parkeren en openbare ruimte • Nadat de parkeernormen zijn vastgesteld, actualiseren we in 2027 het parkeerbeleid. We betrekk en daarbij nieuwe mobiliteitstrends, autobezit, ruimtelijke ontwikkelingen en gebruiksbehoeften. Het beoogde resultaat is vaststelling van het nieuwe parkeerbeleid in het vie rde kwartaal van 2027, na afronding van het participatietraject.

• We maken een integraal ontwerp voor de herinrichting van De Haven met de openbare ruimte rond het Huis van Borne en het beoogd parkeerterrein aan de Bekenhorst. De uitvoering zal gefas eerd plaatsvinden. • We verplaatsen een deel van het parkeren bij De Haven naar het nieuwe parkeerterrein aan de Bekenhorst en voegen daar ook extra parkeren toe. De geplande oplevering is in het vierde kwartaal van 2027. • We richten de bestaande asfaltparkeerplaats bij sportcentrum Borne klimaatadaptief en duurzaam in. Zo ontstaat in samenhang met de vergroende parkeerplaats aan de Azelosestraat en de fietsvriendelijke herinrichting van de Twickelerblokweg een aantrekkelijke en fun ctionele openbare ruimte tussen de Bornerbroeksestraat en de Azelosestraat. Ambitie 2.2 - We willen dat Borne schoon, heel, veilig en aantrekkelijk blijft Wat willen we bereiken? Daarom werken we aan een duurzame, klimaatbestendige en toekomstbestendige openbare ruimte. Door data gedreven en integraal te werken zetten we beschikbare middelen doelmatig in en voorkomen we kapitaalvernietiging. De openbare ruimte beheren we volgens kwaliteitsniveau B, met kwaliteitsniveau A voor het centrum, stationsgebied en beeldbepalende locaties.

We streven daarbij naar: • Een openbare ruimte die voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus en veilig, aantrekkelijk en toegankelijk is voor inwoners en bezoekers; • Behoud en versterking van groenstructuren en boomkroonvolume, met aandacht voor b iodiversiteit, klimaatadaptatie en de Basiskwaliteit Natuur; Programmabegroting 2027-2030 Pagina 27 • Een toekomstbestendige openbare ruimte waarin onderhoud, vervanging en wijkve rnieuwing waar mogelijk integraal worden uitgevoerd en afgestemd op maatschappelijke opgaven; • Een duurzaam beheer van de beheerdomeinen, waarbij levensduurverlenging en het voorkomen van achterstallig onderhoud centraal staan (bouwsteen A.13); • Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte met meer aandacht voo r waterberging, vergroening en hittebestendigheid; • Verdere professionalisering van datagedragen beheer, zodat onderhoud en in vesteringen beter kunnen worden geprioriteerd en gestuurd op kwaliteit en inwonerstevredenheid. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het beheer planmatig en integraal uit en combineren onderhoud waar mogelijk met verduurzaming, klimaatadaptatie en wijkvernieuwing. Planmatig en veilig beheer • We voeren boomveiligheidscontroles en snoeiwerk uit, verbeteren groeiplaa tsen en vervangen bomen die niet veilig of duurzaam behouden kunnen blijven. Daarmee pakken we ook wortelopdruk aan.

• We inspecteren en onderhouden bruggen, duikers, steigers en andere civiele kunstwerk en. Op basis van de inspecties stellen we een meerjarig onderhoudsplan op en actualiseren we de beheergegevens in GBI. • We voeren planmatig onderhoud uit aan asfalt- en elementenverhardingen en pakken kwaliteitsachterstanden aan. • We inspecteren, reinigen en onderhouden de openbare verlichting en handelen storingen af. In 2027 start een nieuw onderhoudscontract. • We onderhouden verkeersborden, markeringen en verkeersregelinstallaties, actualiseren de beheergegevens en vervangen beschadigde of verouderde voorzieningen. Groen, water en klimaat • We onderhouden plantsoenen, bermen, bosplantsoen en gazons volgens d e vastgestelde kwaliteitsniveaus. In 2027 voeren we een nulmeting voor de Basiskwaliteit Natuur uit. • Op locaties met extensief beheer monitoren we flora en fauna. Ook vernieuwen we verouderd groen en werken we verder aan een klimaatbestendige en natuurinclusieve openbare ruimte • We inspecteren, reinigen en onderhouden riolering, kolken, gemalen en drainage. • We onderhouden watergangen, vijvers, duikers en wadi’s en brengen het gemeentelijke watersysteem verder in beeld. Daarbij werken we aan een klimaatbestendig en ecologisch waardevol watersysteem. • In de openbare ruimte tegenover het station ligt de spiegelvijver.

Ten aanzien van deze spiegelvijver maken we de heldere keuze om deze niet te verwijderen. Het huidig behe er waarbij het twee keer per jaar gereinigd wordt houden we in stand. Gebruik en inrichting • We inspecteren en onderhouden speelvoorzieningen en renoveren of vervangen deze waar nodig. • We onderhouden en vervangen afvalbakken, banken, paaltjes en ander straatmeubil air met duurzame en onderhoudsarme oplossingen. • In 2027 onderzoeken we de locaties van afvalbakken en verbeteren we de spreiding. Ook repareren we de fontein aan het Dorsetplein (bouwsteen A.15). Programmabegroting 2027-2030 Wijkvernieuwing • | We zetten de integrale vernieuwing van bestaande woonwijken voort. We vernieuwen wegen, riolering, groen, bomen, speelvoorzieningen en andere onderdelen in samenhang, met aandacht voor klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid. • | In 2027 start de uitvoering in Wensink-Zuid, deelgebied 2, en werken we verder aan de plannen voor de overige deelgebieden. Ambitie 2.3 - Borne werkt toe naar een klimaatneutrale samenleving in 2050 Wat willen we bereiken? We benaderen duurzaamheid integraal en verbinden energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie met andere maatschappelijke opgaven. Keuzes moeten haalbaar, betaalbaar en uitvoerbaar zijn voor inwoners en ondernemers.

• | In 2030 is de uitstoot van CO₂ en andere schadelijke broeikasgassen met 49% verminderd ten opzichte van 1990. • | Duurzaam handelen is de norm in gemeentelijke plannen, projecten en processen. • | Inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en de woningcorporatie kunnen actief bijdragen aan het verduurzamen van hun bezit en leefomgeving. • | De inzet op duurzaamheid sluit aan op opgaven in het fysieke en sociale domein en in de gemeentelijke bedrijfsvoering. Wat gaan we daarvoor doen? De gemeente ondersteunt, stimuleert en verbindt initiatieven en geeft zelf het goede voorbeeld. • | We ondersteunen inwoners en ondernemers bij het verduurzamen, met nadruk op betaalbare en uitvoerbare oplossingen. • | We kiezen per euro voor de meest duurzame oplossing en passen dit uitgangspunt ook toe in onze eigen organisatie. • | We stellen voor 2027 opnieuw een uitvoeringsplan duurzaamheid op. • | In 2027 heroverwegen we het Programmaplan Duurzaamheid 2024-2027 en besluiten we over een mogelijk vervolg. • | We blijven in overleg met de netbeheerders om de gevolgen van de netcongestie te verminderen.

Ambitie 2.4 - We willen dat Borne in 2050 een volledig circulaire economie heeft Wat willen we bereiken? • | Borne werkt toe naar een volledig circulaire economie in 2050, waarin grondstoffen, goederen en materialen zo efficiºnt mogelijk worden gebruikt en zo min mogelijk waarde verloren gaat. Grondstoffen en materialen keren zoveel mogelijk terug in producten of diensten met dezelfde functie. • | In 2030 is de hoeveelheid restafval teruggebracht tot 50 kilogram per inwoner per jaar, waarbij minimaal 50% wordt gerecycled tot opnieuw inzetbare grondstoffen. • | Afvalstromen zijn schoner en worden beter gescheiden, zodat meer grondstoffen kunnen worden hergebruikt. Pagina 28 Programmabegroting 2027-2030 Pagina 29 Wat gaan we daarvoor doen? • We verankeren circulaire economie in verschillende gemeentelijke vakgebieden . Via Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) wegen we bij iedere aanbesteding af we lke duurzaamheidscriteria, waaronder circulariteit, kunnen worden toegepast. • We werken samen met de veertien Twentse gemeenten, delen kennis en voeren ge zamenlijk projecten uit en leren daarbij van elkaars ervaringen. • We blijven inzetten op minder restafval en schonere afvalstromen. De hoeveelheid restafval per inwoner per jaar is daarbij de meetindicator; in 2025 bedroeg deze 81 kilogram.

• We willen samen met Twente Milieu de kwaliteit van het verpakkingsafval van huishoudens met minicontainers verbeteren, zodat meer materiaal kan worden gerecycled. • We geven in 2027 opvolging aan de uitkomsten van de evaluatie over papierinzameling. We willen voorkomen dat papier bij het restafval terechtkomt. • We informeren inwoners via campagnes over afvalscheiding en stimuleren daarmee gewens t scheidingsgedrag. • Wij zetten ons in voor een schone leefomgeving. Hiervoor zetten we de aanpak van illegale afvalbijplaatsing voort. In 2027 passen we de derde en vierde aangewezen hotspot f ysiek aan. Twee locaties zijn in 2026 al aangepast. Ambitie 2.5 - We willen de Groene Poort blijven ontwikkelen als een toekomstbestendig buitengebied Wat willen we bereiken? Het buitengebied van Borne (De Groene Poort) krijgt veel aandacht in de omgevingsvis ie Samen Borne. De agrarische sector blijft beeldbepalend en krijgt binnen wet- en regelgeving ru imte voor transitie, verduurzaming of om over te schakelen naar passende andere bedrijvigheid. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan de kwaliteit van het landschap en mogen niet leiden tot verslechtering van gezond heid, milieu of waterkwaliteit. • De landbouw ontwikkelt zich waar mogelijk naar een minder intensieve en meer natuurinclusieve vorm met aandacht voor toekomstbestendige bedrijfsvoering.

• Transitie, verduurzaming en passende omschakeling van agrarische bedrijven krijgen ruimte binnen de geldende kaders. • De kwaliteit van natuur, water, milieu en de leefomgeving blijft behouden en wordt waar mogelijk verbeterd. • De opgaven in het buitengebied worden zoveel mogelijk in samenhang aangepakt. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen met de provincie, omliggende gemeenten (Zuidoost Twente) en betrokken partijen aan een samenhangende aanpak voor de opgaven in het buitengebied. • We sluiten bij de aanpak van klimaatverandering, verdroging, waterkwaliteit, biodiversiteitsverlies, energie, landbouwherstructurering en stikstof zoveel mogelijk aan bij het be leid van Rijk en provincie. • We vragen voor de vervolgfase van dit gebiedsproces een provinciale subsidie aan (verkenningsfase) en indien deze wordt verkregen voeren we in 2027, samen met betrokken partijen, d e verkenningsfase uit. Daarbij brengen we in beeld welke ontwikkelingen in het gebied haalbaar zijn. • We werken binnen Zuidoost Twente samen aan een gebieds- en uitvoeringsagenda voo r toekomstbestendige landbouw, een goed sociaaleconomisch perspectief en he rstel van natuur, watersysteem en klimaat. • We werken binnen Zuidoost Twente aan zoveel mogelijk gezamenlijk beleid voor erftransities en andere ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied.

Programmabegroting 2027-2030 Pagina 30 Ambitie 2.6 - Borne, Hertme en Zenderen blijven leefbare kernen waarin inwoners zich veilig voelen Wat willen we bereiken? We leggen meer nadruk op preventie en vroegsignalering, zodat risico’s eerder in beeld komen en veiligheidsproblemen minder vaak escaleren. Daarbij hebben we aandacht voor zichtbare Øn minder zichtbare risico’s, zoals ondermijning, digitale criminaliteit en nieuwe typen crises. We streven ernaar dat men zich veilig voelt in de gemeente Borne. • We versterken de veiligheid en leefbaarheid in wijken door preventief en wijkgericht te werken. • We signaleren risico’s, spanningen en zorg- en veiligheidsproblemen zo vroeg mogelijk. • We zetten in op preventie en bestrijding van ondermijnende criminaliteit. • We vergroten de voorbereiding op crises en versterken de weerbaarheid van inwoners en d e gemeentelijke organisatie. • We versterken de digitale veiligheid van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie. • We verbinden veiligheid met de inrichting en kwaliteit van de openbare ruimte, met bijzondere aandacht voor de veiligheidsbeleving van vrouwen. Wat gaan we daarvoor doen? Vanaf 2027 geven we uitvoering aan het geactualiseerde Integraal Veiligheidsbeleid. Op basis daarvan bepalen we de verdere prioriteiten en samenhang binnen de veiligheidsaanpak.

Veilige en leefbare wijken en buurten • We werken wijkgericht en preventief aan leefbaarheid, jeugdoverlast en sociale veiligheid. Daarbij werken we samen met politie, boa’s, wijkteams, jeugdwerk, zorgpartners en maatschap pelijke organisaties. • We betrekken inwoners bij het signaleren en oplossen van veiligheidsproblemen en zetten in op zichtbaarheid, voorlichting en duidelijke communicatie. • We besteden aandacht aan een veilige openbare ruimte en investeren in kwetsbare locaties door te investeren in verlichting, groen- en speelvoorzieningen. Als het nodi g en mogelijk is, zetten we camera’s in om de openbare orde te bewaken. Ondermijning • We voeren het programma Aanpak ondermijning 2025-2028 uit. We versterken het herkennen en delen van signalen binnen de organisatie en vergroten de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers. • We werken samen met regionale partners, waaronder het RIEC en IVZ Twente, en zetten in op preventie en bewustwording. • Waar nodig gebruiken we bestuurlijke instrumenten, waaronder de Wet Bibob. Crisisbeheersing en weerbaarheid • We houden crisisplannen en procedures actueel en trainen medewerkers en bestuur. • Samen met de Veiligheidsregio Twente werken we aan de zelfredzaamheid en weerbaarheid van inwoners en bereiden we ons voor op nieuwe en gecombineerde risico’s, zoals digitale verstoringen en extreme weersomstandigheden.

Programmabegroting 2027-2030 Pagina 31 Digitale veiligheid • We zetten in op bewustwording en preventie bij inwoners, met bijzondere aandacht voor ouderen, en bij het lokale midden- en kleinbedrijf. • We maken digitale veiligheid een structureel onderdeel van het veiligheidsbeleid en wijkgericht werken. • We werken samen met regionale en landelijke partners en versterken de digitale weerbaarhe id van de gemeentelijke organisatie. Ambitie 2.7 - We willen dat de gemeentelijke organisatie en de samenleving beter voorbereid zijn op grootschalige crises en langdurige verstoringen Wat willen we bereiken? We zorgen ervoor dat bij grootschalige crises en langdurige verstoringen kritieke gemee ntelijke dienstverlening zo goed mogelijk beschikbaar blijft, dat inwoners en maatschappelijke partners beter zel f en samen kunnen handelen en dat maatschappelijke ontwrichting en schade zoveel mogelijk worden beperkt. De twee bouwstenen (Bedrijfscontinuïteitsmanagement en Samenleving & Crisis) dragen ieder vanuit een eigen invalshoek bij aan deze ambitie. Vanuit Bedrijfscontinuïteitsmanagement zijn eind 2028 alle kritieke gemeentelijke proce ssen bekend en voorbereid op uitval, zodat kritieke dienstverlening kan doorgaan of binnen ee n vooraf bepaalde termijn kan herstellen.

Vanuit de werklijn Samenleving & crisis weten inwoners beter wat zij kunnen do en, kennen maatschappelijke partners hun rol en is ondersteuning voor beperkt zelfredzame inwoners voorbereid. Eind 2028 zijn de relevante afspraken, maatregelen en handelingsperspectieven uitgewerkt en zijn de structurele taken belegd. Wat gaan we daarvoor doen? We werken vanuit twee samenhangende werklijnen voor de gemeentelijke organisatie en de samenleving; de uitvoering wordt ingericht vanuit een projectorganisatie, aangestuurd door een al gemeen projectleider. Middelen om de continuïteit en weerbaarheid van de gemeentelijke openbare ruimte en vitale infrastructuur te vergroten zijn niet in deze begroting opgenomen. Gemeentelijke organisatie – bedrijfscontinuïteitsmanagement (bouwsteen A.9) • We richten in 2027 de projectorganisatie en het gemeentebrede bedrijfscontinuïteitsmanagem ent (BCM) in. We identificeren de kritieke processen, voeren de eerste impact- en ris icoanalyses uit en stellen de eerste continuïteitsplannen op. • In 2027 leiden we proceseigenaren op en voeren we de eerste organisatiebrede BCM-oe fening uit. • In 2028 ronden we de continuïteitsplannen af, voeren we verbetermaatregelen uit, actuali seren we de plannen en voeren we een tweede organisatiebrede oefening uit.

• Eind 2028 is 100% van de kritieke processen geïdentificeerd en voorzien van een impact- en risicoanalyse en continuïteitsplan. Voor 100% zijn de maximale uitvalduur, herstelprioriteit en kritieke afhankelijkheden vastgesteld en is 100% van de betrokken proceseigenaren geïnstrueerd of getraind. • Vanaf 2029 beheren en actualiseren we BCM in de reguliere organisatie, oefenen we jaarlijks minimaal ØØn keer organisatiebreed en borgen we BCM in de reguliere P&C- en risico managementcyclus. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 32 Samenleving en crisis (bouwsteen A.10) • We richten in 2027 het deelproject in en we sluiten aan op landelijke en regionale ontwikkelingen. We brengen prioritaire crisisscenario’s, kwetsbare groepen, maatschappelijke partners en b eschikbare voorzieningen in beeld. • In 2027 bouwen we een lokaal netwerk op, stellen we een uitvoeringsplan vast en bep alen we de functies, locaties en randvoorwaarden voor noodsteunpunten. • In 2027 informeren we inwoners gemeentebreed over risico’s en handelingspersp ectieven bij crises en langdurige verstoringen. • In 2028 leggen we werkafspraken met kernpartners vast, voeren we maatregelen uit en zorgen we voor inzetbare handelingsperspectieven en communicatieproducten. • In 2028 werken we de aanpak voor beperkt zelfredzame inwoners en de noodsteunpunten verder uit.

De noodsteunpunten worden operationeel voorbereid voor zover landelijke en re gionale kaders dit toelaten. • Uiterlijk eind 2028 voeren we minimaal ØØn integrale praktijksimulatie uit, evalueren we de aanpak en beleggen we de structurele taken. Ambitie 2.8 - Wij willen een betrouwbare, zorgvuldige en uitlegbare uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving Wat willen we bereiken? Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat wij grip hebben op onze werkvoorraad en d e voortgang bewaken. Dit geldt voor procedures op grond van het omgevingsplan, de Omgevingswet en de APV, en voor het toezicht en de handhaving door onze boa’s en bouwtoezichthouders. Wij streven naar de volgende resultaten: • Vergunningaanvragen, meldingen, klachten en handhavingsverzoeken worden zorgvuldig o pgepakt en gevolgd. • Ten minste 95% van de aanvragen, meldingen, klachten en handhavingsverzoeken wordt bi nnen de wettelijke termijn afgehandeld. • De werkvoorraad, doorlooptijden en prioriteiten zijn inzichtelijk, zodat tijdig kan worden bijgestuurd. • De uitvoering van toezicht en handhaving is transparant, consistent en navol gbaar. Wat gaan we daarvoor doen? Wij professionaliseren de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving verder. Daarbij zetten wij in op datagedragen werken, eenduidige processen, deskundige en weerbare medewerkers en structurele samenwerking met ketenpartners.

• We voeren actuele dashboards in voor inzicht in de werkvoorraad en doorlooptijde n. Op basis daarvan verdelen en prioriteren we het werk gerichter. • We standaardiseren ongeveer 80 tot 90% van de werkprocessen, zodat deze eenduidi g en overdraagbaar zijn. • Alle medewerkers in toezicht en handhaving volgen een training over veilig werken en omgaan met agressie. • We borgen structurele samenwerking en afstemming met ketenpartners, zoals de politie en de veiligheidsregio. • We geven een vervolg aan de incidentele extra inzet van 0,5 fte boa-capaciteit door dit structu reel te maken (bouwsteen A.16). We stellen grenzen en we spreken onze inwoners aan op hun verantwoordelijkheid en we handhaven waar nodig is. Samen werken we aan een vei lige en prettige omgeving voor iedereen. Programmabegroting 2027-2030 Met deze inzet spelen we in op veranderingen in wet- en regelgeving en op de toenemende complexiteit van het werk. Tegelijk versterken we de deskundigheid en weerbaarheid van medewerkers en maken we onze uitvoering beter navolgbaar en uitlegbaar. Ambitie 2.9 - We willen een toekomstbestendige, duurzame gemeentelijke vastgoedportefeuille Wat willen we bereiken? Daarbij zorgen we voor eenduidige huurafspraken, planmatig beheer en inzicht in de verduurzamingsopgave. • | Commerciºle huurprijzen en kostprijsdekkende huurtarieven worden eenduidig en transparant toegepast.

• | Nieuw gemeentelijk vastgoed wordt zo circulair en energiezuinig mogelijk gerealiseerd. • | Bestaand gemeentelijk vastgoed wordt stapsgewijs verduurzaamd richting de landelijke doelstelling voor 2050. • | Beheer, onderhoud en vervanging van installaties zijn gebaseerd op actuele beheerplannen en de staat van het vastgoed. Wat gaan we daarvoor doen? We actualiseren huurafspraken, verduurzamingsplannen en beheerinformatie en volgen concrete resultaten. • | We maken bestaande huurovereenkomsten in de periode 2026-2028 kostprijsdekkend. In 2027 sluiten we minimaal drie kostprijsdekkende huurovereenkomsten. • | We ronden in 2027 de actualisatie van de duurzame routekaart af, zodat duidelijk is welke stappen nog nodig zijn richting 2050. • | We onderzoeken welke verplichtingen voor gebouwautomatiserings- en controlesystemen gelden. Eind 2027 is dit voor de gemeentelijke panden in beeld (bouwsteen A.11). • | We baseren planmatig onderhoud en vervanging op actuele meerjarenonderhoudsplannen en beoordelen wanneer onderhoud verantwoord kan worden verschoven of juist naar voren moet worden gehaald. We kiezen voor een scenario m de reserve op niveau te krijgen conform de wettelijke vereisten (bouwsteen A.12). Wat mag het kosten? Ombuigingsmaatregelen programma Leefomgeving en veiligheid: Verlengen afschrijvingstermijnen en toepassen restwaarde (Sportcentrum Borne.

A.31) Op basis van onderzoek is het mogelijk om de afschrijving van het pand Sportcentrum Borne, te verlengen van 40 naar 60 jaar. Het toepassen van de restwaarde levert een structurele besparing op van € 148.000. Aanpassen dotaties reserve kapitaalgoederen (A.32) Het beoogde voorbereidings- en uitvoeringsritme voor de uitvoering van de wijkvernieuwingen is nog niet volledig behaald. Hierdoor schuift ook het moment waarop de investeringen worden geactiveerd en bijbehorende kapitaallasten naar achteren. Dit levert een structureel voordeel op van € 50.000. PR2 Leefomgeving en veiligheid | Jaarrek. | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR (bedragen x 1.000) | 2025 | (act.) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 18.923 | 18.481 | 17.685 | 17.533 | 17.037 | 17.334 Totaal baten | 8.530 | 8.898 | 6.742 | 6.780 | 6.865 | 6.865 Saldo | -10.393 | N | -9.583 | N | -10.943 | N -10.753 N | -10.173 | N | -10.469 | N Pagina 33 Programmabegroting 2027-2030 Pagina 34 1.3 Wonen en ondernemen Inleiding Dit programma gaat over de ruimtelijke en economische ontwikkeling van Borne. Vanuit de Omgevingsvisie Samen Borne werken we aan voldoende en passende woningen, een toekomstbestend ige fysieke leefomgeving, een sterk ondernemersklimaat en vrijetijdseconomie en een grondportefeuille die maatschappelijke en ruimtelijke opgaven ondersteunt.

Ambitie 3.1 - We willen dat Borne groeit naar minimaal 30.000 inwoners en een blijvende regionale functie vervult voor de huidige en toekomstige woonbehoefte Wat willen we bereiken? Daarom werken we aan een voldoende grote, betaalbare, beschikbare en toekomstbestendige woningvoorraad voor alle inwoners. We streven daarbij naar: • Toevoeging van minimaal 3.000 woningen tot 2040, met een gemiddeld bouwtempo van circa 200 woningen per jaar; • Een evenwichtige verdeling van het woningbouwprogramma: 30% sociale huur, 40% middenhuur en betaalbare koop en 30% vrije sector; • Meer levensloopbestendige en geclusterde woningen; • Een woningvoorraad die aansluit op de verschillende woonbehoeften van huidige en toekomstige inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten in op duidelijke volkshuisvestelijke kaders, ondersteuning van in woners en voortgang van woningbouwprojecten in Borne, Hertme en Zenderen. Kaders, samenwerking en ondersteuning • We starten met het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma in aansluiting op d e Wet versterking regie op de volkshuisvesting. • We werken samen met de Twentse gemeenten aan het opstellen en invoeren van een urgentieverordening. • We faciliteren aanvragen om de bestaande woonomgeving beter te benutten. Denk h ierbij aan het splitsen van woningen, toevoegen van mantelzorgunits, etc. Daarbij passen we een v astgesteld kader toe.

• We zetten de Starterslening voort om de aankoop van een woning voor starters beter betaalbaar te maken (bouwsteen A.19). • We zetten de Duurzaam Wonen Lening voort. Hiermee kunnen woningeigenaren maatregelen financieren om hun woning levensloopbestendiger en energiezuiniger te maken . • We zetten strakker in op de zelfbewoningsplicht die we vastgelegd hebben bij de verkoop van woningen via onze algemene voorwaarden. Indien mensen niet voldoen, ondernemen we stappen door de daarvoor vastgelegde boetes op te leggen. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 35 Woningbouwlocaties • We zetten de woningbouwontwikkeling in de Bornsche Maten voort. We bouwen verder i n De Maten en Eschwonen, starten met de bouw in De Horsten en vervolgen de planontwikkeling voor de vierde fase. In de Bornsche Maten leveren we gemiddeld 100 nieuwe woningen per jaar o p, waarvan een groot deel in het betaalbare segment. • We zetten de ontwikkeling van de locaties Bornerbroeksestraat en het Jonge Poerink-terr ein voort. Of de bouw kan starten, hangt af van de ruimtelijke procedures. We ronden de ruimtelijk e procedure voor de locatie Steenbakkersweg af. De initiatiefnemers zijn in deze procedure s leidend. • We nemen in de eerste helft van 2027 een besluit over de woningbouwstrategie en concrete ontwikkellocatie(s) in Zenderen. Daarna kan verder worden gewerkt aan een o mgevingsplan.

• In Hertme bereiden we Roskam Landen 2 voor op de realisatie van negen woningen. De start van het bouwrijp maken is afhankelijk van de lopende procedure bij de Raad van State. Realisatiestimulans (bouwsteen A.18) De gemeente ontvangt € 7.000 voor iedere betaalbare woning en sociale huurwoning waarvan de bouw start. Volgens de financiºle uitgangspunten worden incidentele inkomsten toegevoegd aan de al gemene middelen. Wij stellen voor om een deel (60%) te reserveren voor het ondersteunen van woningbouwontwikkelingen in het betaalbare segment. Dit doen we alleen als een ontwikkeling voor betaalbare woningbouw te maken krijgt mijn extra kosten zoals bodemvervuiling, mobiliteitsproblematiek, extra kwaliteitsopgaven en daardoor een onrendabele top veroorzaken. Deze ontwikkelingen komen anders zonder aanvullende stimulans niet tot ontwikkeling. De overige middelen worden toegevoegd aan het begrotingssaldo (40%). Eventuele gemeentelijke investeringen voor de bredere woningbouwopgave kunnen via de r eguliere P&C-cyclus worden afgewogen. Monitoring Om de startbouw en realisatie van woningbouw beter te kunnen monitoren richten we een systeem in zodat we de werkelijke start bouw kunnen monitoren.

Ambitie 3.2 - We willen een duurzaam en toekomstbestendig stelsel voor de fysieke leefomgeving Wat willen we bereiken? Beleid, regels, processen en digitale voorzieningen moeten goed op elkaar aanslui ten, zodat inwoners, bedrijven en partners duidelijkheid krijgen over ruimtelijke ontwikkelingen. • De Omgevingswet is duurzaam ingebed in de gemeentelijke organisatie en werkprocessen. • De Omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en wijzigingen van het Omgevingsplan v ormen een samenhangend geheel. • Uiterlijk 1 januari 2032 beschikt Borne over een gebiedsdekkend gemeentelijk Omgevingsplan. • Ruimtelijke ontwikkelingen dragen bij aan de Omgevingsvisie Samen Borne en de Regionale ontwikkelstrategie Twente. Wat gaan we daarvoor doen? We bouwen het stelsel van de Omgevingswet verder op en begeleiden lokale en regionale ontwikkelingen. Omgevingswet • We richten de benodigde software en werkprocessen verder in en werken door aan de juridische en technische uitvoering van de Omgevingswet. • We werken met de Omgevingsvisie en stellen waar nodig omgevingsprogramma’s en wi jzigingen van het Omgevingsplan op, onder meer voor volkshuisvesting, water en riool, buitengebied en mobiliteit. • We bouwen het gebiedsdekkende Omgevingsplan gefaseerd op en zorgen voor samenhang met beleid, programma’s, geometrie en de Regelbibliotheek.

Programmabegroting 2027-2030 Pagina 36 • We stellen toepasbare en noodzakelijke regels op in begrijpelijke taal, zod at inwoners en bedrijven deze via het Omgevingsloket kunnen raadplegen. • We brengen structurele taken en rollen in beeld en vergroten de kennis en ervaring van de betrokken vakdisciplines met de nieuwe software en werkwijze. • We zetten in 2027 externe expertise in voor de implementatie van de Omgevingswet en de groeiende woningbouwopgave, omdat de beschikbare vacatures nog niet zijn ingevuld. • We actualiseren de verouderde Welstandsnota door een Nota omgevingskwaliteit op te stellen. Deze kan daarna verankerd worden in het omgevingsplan (bouwsteen A.20). Ruimtelijke projecten en regionale samenwerking • We werken met de Twentse gemeenten en andere partners verder aan de Regionale ontwikkelstrategie Twente. • We blijven samenwerken met de gemeenten in Zuidoost Twente aan een intergemeentelijk omgevingsprogramma "Transformatie agrarische bebouwing, erven en gronden". • We blijven betrokken bij ruimtelijke procedures en projecten, waaronder de Vl oedbeltverbinding, Roskam Landen 2, Rheineplein 1, Bornerbroeksestraat en de Bornsche Maten. • We faciliteren andere initiatieven die bijdragen aan de Omgevingsvisie, zoals woningbouw, bedrijfsmatige functies, ontwikkelingen in het buitengebied en initiatieven in de o penbare ruimte.

Ambitie 3.3 - We willen een aantrekkelijk en vitaal ondernemers- en vestigingsklimaat Wat willen we bereiken? Het centrum van Borne, de kerkdorpen en het buitengebied blijven economisch sterk en le vendig en nodigen uit om te verblijven, te ondernemen en te investeren. • Het winkel- en voorzieningenniveau blijft aantrekkelijk en vitaal. • Leegstand blijft beperkt. • De lokale economie en het vestigingsklimaat worden versterkt. • Het centrum, de bedrijventerreinen en de openbare ruimte zijn van goede kwaliteit. Wat gaan we daarvoor doen? We werken lokaal en regionaal samen met ondernemers en partners. • We ondersteunen economische en toeristische initiatieven die bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. • We investeren in de kwaliteit van het centrum, de bedrijventerreinen en de openbare ruimte. • We werken in regionaal verband aan voldoende bedrijventerreinen om Twente economisch sterk te houden. Ambitie 3.4 - We streven naar een aantrekkelijke en herkenbare vrijetijdseconomie die bijdraagt aan de levendigheid van Borne, Hertme en Zenderen Wat willen we bereiken? Daarbij benutten we de eigen identiteit, het erfgoed, het landschap en het evenementenaanbod van de gemeente. • We versterken de zichtbaarheid van Borne door gerichte marketing van onder meer het textielverleden, Oud Borne, het Openluchttheater Hertme, folklore, evenementen en de Groene Poort.

• We versterken de dag- en verblijfsrecreatie en de horecasector, in het bijzonder i n en rond het centrum. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 37 • We benutten Oud Borne, monumenten en ander erfgoed voor passende recreatieve ontwikkelingen. • We verbeteren de verbinding tussen het centrum en Oud Borne en bieden ruimte aan activiteiten die passen bij het beschermde dorpsgezicht. • We benutten de Groene Poort voor passende recreatie, met behoud en versterking van het landschap en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes. • We houden het evenementenaanbod op peil en versterken waar mogelijk evenementen die passen bij de identiteit van Borne. Wat gaan we daarvoor doen? Voor de uitvoering sluiten we aan bij de omgevingsvisie Samen Borne en het uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie 2022-2032. We werken daarbij samen met ondernemers en andere b etrokken organisaties. • We gebruiken het uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie als basis voor de uitvo ering van het toeristisch-recreatieve beleid. • We maken jaarlijks prestatieafspraken met Stichting Beleef Boeiend Borne (VisitBorne) ove r onder meer marketing en promotie. • We onderzoeken samen met betrokken partners of ØØn nieuwe organisatie voor citym arketing, dorpsmanagement en evenementensubsidies haalbaar is. • We zetten in 2027 in op een betere en transparantere werkwijze rond de reclamebelasting en het ondernemersfonds.

• We benutten het ruimtelijke beleid om dagrecreatie, verblijfsrecreatie en horeca in het centrum te versterken. Ambitie 3.5 - We willen een strategische en maatschappelijke grondportefeuille die aansluit op ruimtelijke ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven Wat willen we bereiken? Het grondbedrijf ondersteunt deze opgaven en werkt daarbij maatschappelijk en finan cieel zo goed mogelijk. • Eschwonen De Maten I is in 2027 woonrijp gemaakt en de grondexploitatie wordt eind 2027 positie f afgesloten. • De woningbouw in Eschwonen De Maten II en De Horsten kan de komende jaren doo rgaan. • Fase 4 De Marken biedt vanaf 2029 ruimte aan ongeveer 367 woningen. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten de grondportefeuille gericht in voor de woningbouwopgave en de ontwikkeling v an de Bornsche Maten. • We maken Eschwonen De Maten I woonrijp en sluiten de grondexploitatie eind 2027 af. • We geven kavels uit voor de woningbouw in Eschwonen De Maten II en De Horsten. • We ontwikkelen fase 4 De Marken aan de oostelijke buitenrand van de Bornsche Maten verder voor woningbouw vanaf 2029. Programmabegroting 2027-2030 Wat mag het kosten? Ombuigingsmaatregelen programma Wonen en ondernemen: Binnen dit programma zijn geen ombuigingsmaatregelen opgenomen. PR3 Wonen en ondernemen | Jaarrek.

| Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR (bedragen x 1.000) | 2025 | (act.) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 15.491 | 12.485 | 16.757 | 15.058 | 9.744 | 8.404 Totaal baten | 13.214 | 12.382 | 15.709 | 14.054 | 8.891 | 7.579 Saldo | -2.277 | N | -104 | N | -1.047 | N | -1.004 N | -854 | N | -825 | N Pagina 38 Programmabegroting 2027-2030 Pagina 39 1.4 Cultuur, sport en onderwijs Inleiding Dit programma richt zich op de ontwikkeling, ontmoeting en gezondheid van inwoners via cultu ur, sport en onderwijs. We investeren in toegankelijke kunst en cultuur, een breed, veilig en duurzaam sport- en beweegaanbod en toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen. Ambitie 4.1 - We behouden de bestaande culturele voorzieningen in Borne en willen dat zoveel mogelijk inwoners korte of langere tijd kunnen deelnemen aan Kunst en Cultuur Wat willen we bereiken? We verbinden kunst en cultuur sterker met andere domeinen en beheren gemeentelijke informatie en historische collecties duurzaam, betrouwbaar en toegankelijk. • Meer inwoners kunnen deelnemen aan kunst en cultuur. • Kunst en cultuur zijn sterker verbonden met andere beleidsterreinen. • Historische beeldcollecties blijven behouden en zijn digitaal toegankelijk. • Het subsidiebeleid biedt aanvragers meer duidelijkheid en ondersteunt sturing op maatschappelijke effecten.

• Inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning bij geletterdheid en d igitale vaardigheden. • Lokale mediaberichtgeving blijft herkenbaar en dichtbij inwoners, ook binnen een regionale mediastructuur. Wat gaan we daarvoor doen? We verbeteren het digitale informatiebeheer en ronden de herziening van het subsidiebeleid af. • We brengen in 2027 de beeldcollecties van het gemeentearchief en de heemkundevereniging samen in een contentmanagementsysteem en koppelen dit aan de websites van de gemeenten en he t Borns Archief. • Vrijwilligers van de heemkundevereniging beschrijven en registreren de afbeeldingen onder begeleiding van het archief. • We ronden in 2027 de herziening van het subsidiebeleid af en stellen subsidie regelingen per categorie vast. • We bereiden de Bibliotheekzorgplicht voor en stellen samen met de Bibliothee k een meerjarenplan op. We werken aan een integrale aanpak van geletterdheid en digitale vaardigheden • We volgen actief de landelijke ontwikkelingen rondom de vorming van streekomroepen en behartigen daarbij de belangen van Borne Ambitie 4.2 - Wij willen een toegankelijk en toekomstbestendig sportaanbod voor alle inwoners Wat willen we bereiken? Sport en bewegen dragen bij aan gezondheid, mentale veerkracht, ontmoeting en deelname aan de samenleving. Sportpark ’t Wooldrik vormt het sportieve en maatschappelijke hart van de gemeente.

Programmabegroting 2027-2030 Pagina 40 In 2027 richten wij ons op: • Een optimale benutting en duurzame exploitatie van Sportcentrum Borne. • Een zorgvuldige overgang naar gemeentelijke exploitatie van het zwembad, met behoud van een passend en toegankelijk zwemaanbod. • De verdere ontwikkeling van Sportpark ’t Wooldrik als centrale sport - en ontmoetingslocatie. • Vitale, veilige en samenwerkende sportverenigingen. • Een brede inzet van sport en bewegen voor gezondheid, welzijn en sociale verbinding. Wat gaan we daarvoor doen? We verbeteren het gebruik en beheer van de sportaccommodaties, ondersteunen sportv erenigingen en verbinden sport nadrukkelijker met gezondheid, welzijn en ontmoeting. Sportcentrum en zwembad • We optimaliseren in 2027 het beheer en de exploitatie van Sportcentrum Borne (bouwste en A.21). We zetten in op een hogere bezetting, doelmatig gebruik, goed ingeregelde installaties en kwalitatief goed beheer. • We voeren waar nodig verbeteringen door op basis van de ervaringen met het gebruik van het sportcentrum. • Per 1 januari 2027 nemen we de exploitatie van het zwembad over en wordt het zwembadperso neel onderdeel van de gemeentelijke organisatie. • We volgen de exploitatie van het zwembad gedurende het eerste jaar. Zo ontstaat een reali stisch beeld van de structurele ontwikkeling.

• We zorgen dat inwoners toegang houden tot een passend en toegankelijk zwemaanbod. Sportpark ’t Wooldrik en sportverenigingen • We ronden in 2027 het project Sportcentrum Borne af. We realiseren de buitenruimte, parkeerfaciliteiten en beachvelden. • We ontwikkelen Sportpark ’t Wooldrik verder als één toegankelijk en samenhangend sportpark met een breed sport- en beweegaanbod voor jong en oud. • We versterken de samenwerking tussen binnen- en buitensportverenigingen en de g emeente. • We ondersteunen verenigingen bij het toepassen van de vier landelijke richtlijnen voor een veilig sportklimaat: een gedragscode, een vertrouwenscontactpersoon, een Verklaring Omtrent het Gedrag en vakkundig geschoolde trainers. • We stimuleren sportverenigingen om vitaal, veilig en toekomstbestendig te blijven. Sport, gezondheid en welzijn • We stimuleren samen met partners uit onderwijs, zorg en welzijn de deelname aan sport- en beweegactiviteiten. • We zetten sport en bewegen in om gezondheid, mentale veerkracht, ontmoeting en social e verbinding te versterken en eenzaamheid en gezondheidsproblemen te helpen voorkomen. Toekomst sportaccommodaties • We vervangen in 2027 de bestaande verlichting in De Veste door ledverlichting met aanwezigheidsdetectie. Hiermee wordt jaarlijks 57.000 kWh elektriciteit be spaard (bouwsteen A.23).

• Sporthal de Veste voldoet niet aan de geluidseisen die worden gesteld. Omwonenden ondervinden daardoor overlast als de sporthal gebruikt wordt, met name tijdens de publiektre kkende wedstrijden. We onderzoeken welke maatregelen aan het dak, de wanden en de nooddeur nodig en h aalbaar zijn om de geluidsbelasting van De Veste te verminderen. Programmabegroting 2027-2030 • | We investeren in een aanvullende maatschappelijke bijdrage voor Stichting Sporthal De Veste. Zij huurt, gebruikt, exploiteert en doet het dagelijks onderhoud van sporthal De Veste en het bijbehorende sportcafØ sinds juni 2015. Voor de werkzaamheden die zij verrichten ontvangen zij een maatschappelijke bijdrage. De afgelopen jaren stegen een aantal kosten voor de stichting fors terwijl de maatschappelijke bijdrage alleen maar toe nam met de CPI-prijsindex. Door nu een aanvullende bijdrage te leveren blijft de stichting gezond (bouwsteen A.22). Ambitie 4.3 - We zetten in op toekomstbestendig onderwijs en optimale ontwikkelkansen voor alle kinderen in Borne Wat willen we bereiken? Kinderen in Borne krijgen de kans zich optimaal te ontwikkelen in een veilige, stimulerende en toekomstbestendige leeromgeving. • | Schoolgebouwen zijn passend en toekomstbestendig, in lijn met het Integraal Huisvestingsplan 2025. • | Onderwijs, kinderopvang, zorg en maatschappelijke organisaties werken goed samen.

• | De uitvoering van de Leerplichtwet is effectief en biedt de gemeente voldoende grip op prioriteiten en inzet. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het huisvestingsplan en de Lokale Educatieve Agenda uit en onderzoeken hoe de leerplichtfunctie het beste kan worden georganiseerd. • | We werken in 2027 met stichting Brigantijn aan de planontwikkeling en voorbereiding van nieuwbouw of renovatie van basisschool Flora, op basis van het haalbaarheidsonderzoek uit 2026. • | We voeren het jaarplan 2026-2027 van de Lokale Educatieve Agenda uit en werken de afgesproken onderwerpen gezamenlijk verder uit. • | We onderzoeken of Borne de handhaving van de Leerplichtwet zelf kan uitvoeren, zodat meer grip ontstaat op effectiviteit, prioritering en inzet. • | We voeren in 2027 de haalbaarheidsonderzoeken uit voor de St. Stephanusschool en de St. Aegidiusschool. We beoordelen in 2027 de quickscan, die 2026 is uitgevoerd voor de Optimist. Wat mag het kosten? Ombuigingsmaatregelen programma Cultuur, sport en onderwijs Stoppen waarderingssubsidies cultuur (A.33) Jaarlijks stelt de gemeente € 19.000 beschikbaar voor cultuur. De subsidies zijn bedoeld voor eenmalige activiteiten en projecten, nieuwe of vernieuwende initiatieven en kleinschalige evenementen. Het schrappen van deze subsidie levert in totaal € 19.000 structureel op met ingang van 2027. PR4 Cultuur, sport en onderwijs | Jaarrek.

| Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR (bedragen x 1.000) | 2025 | (act.) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 9.426 | 9.688 | 10.243 | 10.104 | 10.102 | 10.117 Totaal baten | 1.707 | 1.791 | 2.153 | 2.201 | 2.200 | 2.200 Saldo | -7.719 | N | -7.897 | N | -8.090 | N | -7.903 N | -7.902 | N | -7.917 | N Pagina 41 Programmabegroting 2027-2030 Pagina 42 1.5 Jeugd, ondersteuning en bestaanszekerheid Inleiding Dit programma gaat over ondersteuning en bestaanszekerheid voor inwoners die dat nodig h ebben. We versterken de sociale basis en gezondheid, ondersteunen ouderen en kwetsbare inwoners, bieden passende opvang en inburgering, werken aan kansrijk opgroeien voor jeugdigen en helpen inwoners richting werk en financiºle zelfstandigheid. Ambitie 5.1 - We willen dat jeugdigen in Borne veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien Wat willen we bereiken? Ondersteuning is tijdig, dichtbij en passend, zodat problemen vroeg worden aangepakt en specialistische hulp beschikbaar blijft voor wie die nodig heeft. • Jeugdigen en gezinnen krijgen zo vroeg en zo licht mogelijk passende ondersteuni ng in hun eigen leefomgeving. • Preventie, vroegsignalering en een sterke sociale basis helpen zwaardere jeugdhulp waar mogelijk te voorkomen. • Jeugdhulp is toegankelijk, van goede kwaliteit en financieel beheersbaar.

• Jeugdhulp, onderwijs en het sociaal domein bieden samenhangende ondersteuning. • Specialistische jeugdhulp blijft tijdig beschikbaar als deze noodzakelijk is. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de ingezette koers uit de Hervormingsagenda Jeugd voort en werken lokaal en regionaal aan betere ondersteuning en sturing. • We versterken de sociale basis, het voorliggende aanbod, preventie en vroegsignalering en verbeteren de toegang tot jeugdhulp. • We verbeteren de aansluiting tussen onderwijs, algemene ondersteuning en sp ecialistische jeugdhulp, waaronder dyslexiezorg. • We bevorderen samenhang tussen jeugdhulp, onderwijs en het sociaal domein en benutten waar mogelijk passende alternatieven voor zwaardere hulp. • We volgen het gebruik en de kosten van dyslexiezorg, zorggebruik, verwijzingen en jeugdhulpkosten en sturen waar nodig bij. • We werken regionaal aan een goed zorglandschap, passende inkoopafspraken, tarieven, beschikbaarheid en sturingsmogelijkheden en voeren de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg uit. • We werken regionaal aan de afbouw van gesloten jeugdzorg en het terugdringen van uithuisplaatsingen, met blijvende aandacht voor passende ondersteuning.

Ambitie 5.2 - We willen toegankelijke, samenhangende en toekomstbestendige ondersteuning voor ouderen en kwetsbare inwoners Wat willen we bereiken? Ouderen en kwetsbare inwoners kunnen langer zelfstandig leven en deelnemen aan de samenleving. • Mantelzorgers kunnen gebruikmaken van passende ondersteuning en ontlasting. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 43 • Inwoners krijgen sneller passende maatschappelijke ondersteuning door goede samenwerking tussen betrokken professionals. • Ondersteuning en dagbesteding worden waar mogelijk dichtbij en in de eigen leef omgeving georganiseerd. • Lokale werkprocessen sluiten tijdig aan op nieuwe wetgeving voor de eigen bijdrage. • Regionale ketenaanpakken dragen eraan bij dat zorg toegankelijk blijft en ouderen lan ger zelfstandig kunnen functioneren. Wat gaan we daarvoor doen? We werken lokaal en regionaal aan passende voorzieningen, betere samenwerking en voorbereiding op nieuwe wetgeving. • We bereiden met de veertien Twentse gemeenten de gezamenlijke inkoop voor om logeerzorg structureel te borgen. • We blijven de werkwijze Samen Indiceren met casemanagers dementie volgen en onderzoeken met betrokkenen of deze ook voor andere vormen van Wmo-maatwerk bruikbaar is. • We denken mee met Carintreggeland, Wijkracht en Welbions over een lokale voorziening waarin een algemene dagvoorziening en geïndiceerde dagbesteding worden gecombineerd.

• We starten de lokale voorbereiding op de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage zodra de wetgeving is vastgesteld. Het betreft hier de wijzigingen in de Wmo die al meerdere keren is uitgesteld. • We werken aan regionale ketenaanpakken, waaronder valpreventie, en ontwikkelen nieuwe ketenaanpakken, waaronder dementie, in regionaal verband. Ambitie 5.3 - We willen een sterke, toegankelijke, inclusieve en preventieve sociale basis waarin inwoners mee kunnen doen, elkaar ondersteunen en tijdig passende hulp vinden Wat willen we bereiken? Ondersteuning organiseren we dichtbij en in samenwerking met inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en professionele partners. • Inwoners vinden tijdig passende hulp en kunnen zo lang mogelijk zelfstand ig en naar vermogen deelnemen aan de samenleving. • Algemene voorzieningen, vrijwilligersinitiatieven en professionele ondersteuning vormen een samenhangend aanbod. • Het Sociaal Hus is een herkenbare en toegankelijke ingang voor inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? We bouwen voort op het onderzoek naar de sociale basis en versterken toegang, samenwerking en vaardigheden. • We ontwikkelen het Sociaal Hus verder (bouwsteen A25). Het Sociaal Hus bereikt 10% meer i nwoners via de website en toegang. • We versterken Kansrijke Start.

De coalitie organiseert drie bijeenkomsten en een netwerkb ijeenkomst voor minimaal 25 professionals. • We organiseren minimaal twee netwerkbijeenkomsten voor partners uit zorg, welzij n, cultuur en sport. • We vertalen de uitkomsten van het onderzoek naar de sociale basis in een uitvoeringsgerichte vervolgaanpak (bouwsteen A.26). • We verbeteren de vindbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen en versterken de samenwerking binnen de sociale basis.(bouwsteen A.27) Programmabegroting 2027-2030 Pagina 44 Ambitie 5.4 – We willen dat inwoners gezond en veilig kunnen opgroeien, meedoen en ouder worden Wat willen we bereiken? Door lokaal en regionaal in te zetten op preventie, vroegsignalering en samenwerking houden we zorg en ondersteuning zo toegankelijk, betaalbaar en nabij mogelijk. • Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk deelnemen aan een inclusieve en veerkrachtige samenleving. • Preventie en samenwerking tussen zorg en het sociaal domein helpen om zware zorgvragen en onnodig zorggebruik te voorkomen. • Ketenaanpakken en basisfunctionaliteiten sluiten aan op actuele maatschappelijke ontwikkelingen, behoeften van inwoners en behaalde resultaten. • De mentale gezondheid en veerkracht van inwoners worden versterkt en passende onders teuning is dichtbij beschikbaar.

• Geweld in afhankelijkheidsrelaties, waaronder huiselijk geweld en kindermishandeling, wordt zoveel mogelijk voorkomen en vroeg gesignaleerd. • Gezondheid is een herkenbaar onderdeel bij de uitwerking van de Omg evingsvisie en de bijbehorende omgevingsplannen. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren landelijke en regionale afspraken lokaal uit en gebruiken beschikbare geg evens om de aanpak te verbeteren. Publieke gezondheid en AZWA • We brengen de ketenaanpakken uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)onder in d e basisfunctionaliteiten van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). • We voeren deze aanpak uit met ketenpartners, waaronder huisartsen, fysiotherapeuten en de jeugdgezondheidszorg. • We ontwikkelen Valpreventie, Kansrijke Start en Welzijn op Recept datagedragen verder. • We werken het AZWA in 2027 uit met aandacht voor preventie, ketenaanpakken, basisfunctionaliteiten en gelijke kansen. We volgen onder meer deelname, tevredenheid, de Twentse Gezondheidsmonitor en lokale gegevens. • We zetten de regionale preventie-infrastructuur van Twente Koers in de nieuwe vo rm voort en sluiten aan op de koers van SamenTwente: gezonde, veilige en vitale inwoners van Twente • De GGD Twente blijft de gemeentelijke taken uit de Wet publieke gezondheid uitvoeren, waaronder de consultatiebureaus en gezondheidsmonitors.

Mentale gezondheid en veiligheid • We vertalen het regionale plan Mentaal Gezond Twente naar een lokaal actieplan. Het regionale doel is in 2027 437 minder cliºnten op de wachtlijsten van Tactus, Dimence en Mediant dan bij de nulmeting van 1 juli 2025. • We actualiseren in 2027 het plan voor mensen met onbegrepen gedrag, met nadruk op vroegsignalering, herstel en samenwerking tussen domeinen. • We versterken suïcidepreventie door vroegsignalering, passende doorverwijzing, bewustwording en het tegengaan van stigma. • We actualiseren in 2027 regionaal de visie op huiselijk geweld en kindermishandeling naar een visie op geweld in afhankelijkheidsrelaties, met nadruk op preventie en vroegsignalering. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 45 Gezonde en weerbare leefomgeving • We verwerken gezondheid in de omgevingsplannen als uitwerking van de Omgevingsvisie met aandacht voor onder meer luchtkwaliteit en hittestress. • We sluiten aan op de regionale inzet voor een weerbare en gezonde samenleving. Ambitie 5.5 - We willen de bestaanszekerheid van inwoners versterken en hun mogelijkheden vergroten om mee te doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? Inwoners moeten zo veel mogelijk zelfstandig in hun inkomen kunnen voorzi en. Wie daarbij ondersteuning nodig heeft, krijgt passende hulp bij het vinden van werk, energiearmoede en schulden.

• Inwoners van Borne kunnen rondkomen en meedoen. • We ondersteunen inwoners naar werk als dat kan en bieden inkomensondersteuni ng als dat nodig is. • We willen dat meer inwoners die recht hebben op minimaregelingen daar ook gebruik van maken. • Meer Oekraïense ontheemden, vooral degenen die nog niet werken, vinden passend werk. • Minder inwoners ervaren problemen door energiearmoede. • Jongeren met schulden krijgen perspectief op een financieel zelfstandige toekomst. Wat gaan we daarvoor doen? Bestaanszekerheid • We laten de verordening maatschappelijke participatie vaststellen op basis van het al vastgestelde beleidskader bestaanszekerheid. • We vergroten het bereik van minimaregelingen door inwoners actief te informeren en samen te werken met organisaties die inwoners ondersteunen. • We ondersteunen inwoners die kunnen werken bij het vinden en behouden van werk. • We bieden ondersteuning aan inwoners voor wie werk (nog) niet mogelijk is, gericht op participatie en ontwikkeling. • We zetten in op vroegsignalering om financiºle problemen en schulden zo vee l mogelijk te voorkomen.

Oekraïense ontheemden aan het werk • We brengen in beeld welke Oekraïense ontheemden werken, welke nog niet werken en welke ondersteuning zij nodig hebben om aan het werk te gaan; • We bieden gerichte begeleiding naar passend werk, met bijzondere aandacht voor Oekraïense ontheemden die nog niet werken; • We volgen het resultaat aan de hand van het aantal Oekraïense ontheemden dat uitstroomt naar werk. Energiearmoede aanpakken • We zetten de beschikbare middelen gericht in om inwoners te ondersteunen die moeite hebben met het betalen van hun energierekening; • We onderzoeken hoe we met de maatregelen meer inwoners kunnen bereiken; • We volgen het bereik van de maatregelen tegen energiearmoede. Programmabegroting 2027-2030 Pagina 46 Jongeren met schulden bieden we perspectief • We zetten het Jongeren Perspectief Fonds voort om jongeren te ondersteunen bij het aanpakken van hun schulden en het werken aan een zelfstandige toekomst; • We volgen het aantal jongeren dat deelneemt aan het Jongeren Perspectief Fonds. Ambitie 5.6 - We willen Oekraïense ontheemden en statushouders een passende woonomgeving bieden waarin zij zich kunnen ontwikkelen en deelnemen aan de samenleving Wat willen we bereiken? De opvang en huisvesting zijn veilig en verantwoord en houden rekening met de leefbaarheid van de omgeving. • Oekraïense ontheemden verblijven in een veilige en leefbare woonomgeving.

• Opvang en begeleiding ondersteunen deelname aan de samenleving via werk, onderwijs, taal, zorg en integratie. • De overgang naar de situatie na de Richtlijn Tijdelijke Bescherming wordt zorgvuld ig voorbereid. • Statushouders worden binnen de geldende wettelijke normen gehuisvest. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten de bestaande opvang en begeleiding voort en bereiden veranderingen in verblijf en huisvesting voor. De bekostigingssystematiek van een normbedrag per opvangplek is per 1 ju ni 2026 gewijzigd. De consequenties is dat we waarschijnlijk minder middelen over houden dan in voorgaand jaren. Oekraïense ontheemden • We blijven bijdragen aan de opvang van Oekraïense ontheemden en organiseren deze pa ssend, veilig en verantwoord. • We bereiden ons voor op de status die Oekraïense ontheemden krijgen na afloop v an de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). • We normaliseren het voorzieningenniveau waar mogelijk. • We verbinden opvang en begeleiding aan participatie, werk, onderwijs, taalondersteuning, zorg en integratie. • We werken met het Rijk, gemeenten en woningcorporaties aan de overgang van gemeentelijke opvang naar reguliere huisvesting, voor zover dit praktisch en juridisch haalbaar is. • We ontwikkelen de veilige en leefbare woonomgevingen verder volgens de ‘Uitgangspunten wonen in opvang en doorstroomlocatie vanaf 2026’.

Huisvesting statushouders • We huisvesten statushouders binnen de geldende wettelijke normen. Wat mag het kosten? Ombuigingsmaatregelen programma Jeugd, ondersteuning en bestaanszekerhe id: Strakkere toegang jeugd (A.34) Door middel van het strakker sturen op wat wel en niet onder jeugdhulp valt en ho elang jeugdhulp duurt, kan een besparing worden gerealiseerd van € 50.000 in 2027, oplopend naar € 250.000 in 2030. Deze maatregel is onderdeel van een bredere verandering in het sociaal domein. Programmabegroting 2027-2030 Concreet gaan we: 1. | Het maximaal aantal minuten per verwijzing vaststellen; 2. | Vaktherapie beperken; 3. | Vaker groepsaanbod gebruiken in plaats van individuele hulp en 4. | Een maximale behandelduur hanteren. Ook versterken we de regie door het meer inzetten op lichtere vormen van hulp en we werken nauwer samen met huisartsen. Slimmer organiseren inzet POH Jeugd en lokale teams (A.35) Door zelf en slimmer de praktijkondersteuning bij huisartsen te organiseren wordt een structurele besparing behaald van € 10.000. Concreet betekent dit dat we de huidige inzet (0,7 fte) combineren met werk in het lokale team (max. 0,3 fte) in ØØn functie van 32–36 uur. Deze medewerker werkt deels bij huisartsen en deels als jeugdregisseur in het lokale team. Daarbij hanteren we ØØn werkwijze en zorgen we voor betere afstemming tussen huisartsen, gemeente en aanbieders.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/387395af-528c-4d91-a3d1-7eb819ec2e41?agendaItemId=cfeb1db4-4a1f-41d2-a7cc-544835673bbb