Bijlage: Motivering, regels en bijlagen
Tekst van het document
Bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebied Retraitehuisweg ong. Vastgesteld
TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebied Retraitehuisweg ong. bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. 2 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebied Retraitehuisweg ong. Inhoudsopgave Motivering | 7 Hoofdstuk 1 | Inleiding | 9 1.1 | Aanleiding | 9 1.2 | Ligging plangebied | 10 1.3 | Planologisch kader | 10 1.4 | Leeswijzer | 12 Hoofdstuk 2 | Planbeschrijving | 13 2.1 | Huidige situatie en historische context | 13 2.2 | Toekomstige situatie | 13 Hoofdstuk 3 | Beleid | 17 3.1 | Rijksbeleid | 17 3.2 | Provinciaal beleid Overijssel | 20 3.3 | Gemeentelijk beleid | 29 Hoofdstuk 4 | Omgevingsaspecten | 35 4.1 | Milieueffectrapportage | 35 4.2 | Duurzaamheid | 35 4.3 | Milieuzonering | 36 4.4 | Bodem | 37 4.5 | Geluid | 39 4.6 | Geur | 41 4.7 | Luchtkwaliteit | 42 4.8 | Omgevingsveiligheid | 43 4.9 | Water | 45 4.10 | Ecologie | 45 4.11 | Archeologie en Cultuurhistorie | 47 4.12 | Verkeer en parkeren | 49 Hoofdstuk 5 | Juridische toelichting | 51 5.1 | Wijziging omgevingsplan | 51 5.2 | Artikelsgewijze toelichting | 51 Hoofdstuk 6 | Financiºle uitvoerbaarheid | 55 6.1 | Wettelijke kaders | 55 6.2 | Toetsing | 55 Hoofdstuk 7 | Voorbereiding en participatie | 57 7.1 | Procedurestappen | 57 7.2 | Vooroverlegpartners | 57 7.3 | Zienswijzen | 58 7.4 | Participatie | 58 3 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebied Retraitehuisweg ong.
Bijlagen bij de motivering | 59 Bijlage 1 | ruimtelijk kwaliteitsplan | 60 Bijlage 2 | Beeldkwaliteitsplan | 79 Bijlage 3 | bodemonderzoek | 87 Bijlage 4 | Quickscan | 140 Bijlage 5 | Stikstofonderzoek (AERIUS berekening) | 183 Bijlage 6 | Watertoets | 216 Bijlage 7 | Participatie overzicht | 220 Regels | 225 Hoofdstuk 1 | Inleidende regels | 227 Artikel 1 | Begripsbepalingen | 227 Artikel 2 | Meet- en rekenbepalingen | 228 Artikel 3 | Toepassingsbereik | 229 Artikel 4 | Aanvraagvereisten | 230 Hoofdstuk 2 | Functies en gebiedsaanwijzingen | 231 Artikel 5 | Agrarisch met waarden | 231 Artikel 6 | Wonen - 1 | 233 Artikel 7 | Natuur | 235 Artikel 8 | Leiding - gas | 237 Artikel 9 | Waarde - Archeologische verwachting 1 | 239 Artikel 10 | Waarde - Archeologische verwachting 2 | 242 Hoofdstuk 3 | Algemene regels | 245 Artikel 11 | Anti-dubbeltelregel | 245 Artikel 12 | Algemene regels voor bouwactiviteiten | 246 Artikel 13 | Algemene regels voor functies en activiteiten | 247 Artikel 14 | beoordelingsregels voor een binnenplanse omgevingsplanactiviteit | 248 Artikel 15 | Overige regels | 249 Hoofdstuk 4 | Overgangsregels | 251 Artikel 16 | Overgangsrecht | 251 Bijlagen bij de regels | 253 Bijlage 1 | Erfinrichtingsplan | 254 4 | Inhoudsopgave bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong.
Bijlage 2 Beeldkwaliteitsplan 256 Bijlage 3 Beheerplan 264 Bijlage 4 Begripsbepalingen 270 Inhoudsopgave 5 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. 6 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Motivering Motivering 7 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. 8 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de Retraitehuisweg ten zuiden van Zenderen, gelegen in de gemeente Borne, bevindt zich het perceel van de initiatiefnemer. De planlocatie is gelegen in het overgangsgebied van de hoger gelegen kampenlandschap naar het lager gelegen maten- en flierenlandschap en ontginningslandschap. De landschappen waren functioneel met elkaar verbonden. Het beekdal (de maten) was vooral in gebruik als gras- en hooilanden, het kampenlandschap was vooral in gebruik voor het verbouwen van graansoorten. De heideplaggen werden gebruikt in het potstalsysteem. Door de jaren heen zijn de kenmerken van het maten- en flierenlandschap verdwenen vanwege ruilverkavelingen en verbeterde afwateringstechnieken. Enkel door hoogteverschillen is het landschap hier nog te herkennen. De kenmerken van het kampenlandschap en ontginningslandschap zijn duidelijk te herkennen door de verschillende structuren en het hoogteverschil.
Groenstructuren in de omgeving en op het perceel zijn grotendeels behouden gebleven. Het huidige perceel is altijd in gebruik geweest voor agrarische doeleinden. Momenteel bevindt zich de Azelerbeek aan de oostgrens van het perceel. De kampengordel is duidelijk te herkennen op het perceel en scheidt het ontginningslandschap van het maten- en flierenlandschap ter plaatse. Afbeelding 1.1: luchtfoto Retraitehuisweg in Zenderen, (bron: pdok.nl) De initiatiefnemer is voornemens om zijn perceel om te zetten naar een nieuw landgoed en hiervoor 10 hectare in te brengen met een minimum van 30% nieuwe natuur. In ruil hiervoor wordt het bouwen van een prominent landhuis toegestaan. Met de nieuwe inpassing worden historische kenmerken terug gebracht in het landschap. Het landschap en de histrorie zijn te beleven voor omwonenden en recreanten, omdat de initiatiefnemer het landgoed gaat openstellen. Middels de ’Nieuwe landgoederen’ regeling vanuit de Groene Metropool Twente, wordt dit plan gerealiseerd. Bij de nieuwe inpassing wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden en worden de landschappelijke kenmerken versterkt. Vanwege de openstelling van het landgoed, is het beleefbaar voor recreanten. De ontwikkeling is een versterking voor zowel landschap, omgeving en recreatie en is een toevoeging voor de ruimtelijke kwaliteit tter plaatse.
Motivering 9 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. De plannen van initiatiefnemer passen niet in het geldend omgevingsplan van rechtswege. Daarom is met behulp van voorliggende wijziging van het omgevivngsplan een aanpassing van het planologisch kader noodzakelijk. Dit TAM-omgevingsplan verschaft een goed juridisch en ruimtelijk kader voor de genoemde ontwikkeling en toont de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) aan. 1.2 Ligging plangebied Het plangebied ligt aan de Retraitehuisweg in Zenderen, in het noordwestelijke deel van het buitengebied van de gemeente Borne. De locatie staat kadastraal bekend als gemeente Borne, sectie E met perceelnummers 5590, 5591, 5597, 6283, 6284, 6286, 6287, . Een overzichtskaart met daarop het plangebied indicatief rood aangegeven is onderstaand zichtbaar. De exacte begrenzing van het plangebied is zichtbaar op de digitale verbeelding en zoals ook te zien is in Bijlage 1. Afbeelding 1.2: topografische kaart met plangebied (in rood) ten opzichte van omliggende plaatsen Zenderen (ten noorden) en Borne (ten oosten) (bron: Cyclomedia) 1.3 Planologisch kader Voor het plangebied geldt het omgevingsplan van rechtswege met onderdeel "Buitengebied Borne" als voornaamste element.
Op basis van dit plan heeft het gebied de functie ’Agrarisch met waarden’, en de functies ’Waarde - Archeologische verwachting 1’ en ’Waarde - Archeologische verwachting 2’. Tevens is het plangebied voorzien van de aanduidingen ’Specifieke vorm van agrarisch met waarden - beplantingselementen’, ’Specifieke vorm van agrarisch met waarden - bijzondere waterhuishoudkundige situatie’, ’Specifieke vorm van agrarisch met waarden - hoogteverschillen’, en de aanduiding ’overige zone - bomenteelt uitgesloten’. Ten slotte loopt er een gasleiding door het gebied, dit is de zien aan de langgerekte structuur tussen oost en west. 10 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Afbeelding 1.3: uitsnede geldende verbeeldingen, huidig erf aangeduid (bron: omgevingswet.overheid.nl) Binnen de geldende functies, met als voornaamste ’Agrarisch met waarden’ is het niet toegestaan om een landgoed met landhuis te realiseren. Ook wordt de aanleg en instandhouding van nieuwe natuur niet geborgd in het huidig planologisch kader. Een aanpassing van het geldend planologisch kader is daarom noodzakelijk. Bruidsschat In de gemeente Borne zijn de bepalingen van de bruidsschat van toepassing. De gestelde regels worden in acht genomen bij de uitwerking van onderhavig plan.
Beoordeling van de plannen: Zoals in de aanleiding reeds aangegeven past het realiseren van het landgoed en landhuis niet binnen de huidige regels ter plaatse van de locatie. Bovendien dient de nieuwe bebouwingsoppervlakte op de locatie vastgelegd te worden. Een aanpassing van het omgevingsplan van rechtswege is daarvoor noodzakelijk. Motivering 11 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. 1.4 Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 de huidige situatie van het plangebied en de toekomstige situatie beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het ruimtelijk beleidskader van het Rijk, de provincie en de gemeente uiteengezet. Hoofdstuk 4 gaat over de omgevingsaspecten die in het kader van het aantonen van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties voor dit plan relevant zijn. In hoofdstuk 5 wordt een toelichting gegeven op de systematiek van het TAM-omgevingsplan en de regels van de diverse functies. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de financiele uitvoerbaarheid van het plan en tot slot in hoofdstuk 7 wordt de voorbereiding van de procedure en participatie beschreven. 12 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong.
Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie en historische context Het plangebied ligt ten zuiden van Zenderen in het overgangsgebied van de hoger gelegen kampenlandschap naar het lager gelegen maten- en flierenlandschap en ontginningslandschap en is in gebruik als agrarische grond. Deze overgangen zijn allemaal op het perceel van de initiatiefnemer waar te nemen. Het kampenlandschap werd vooral gebruikt voor het verbouwen van graansoorten, de heideplaggen van het ontginningslandschap werden gebruikt in het potstalsysteem. De kenmerken van deze landschappen zijn duidelijk te herkennen in de organische en rechtlijnige structuur van onder andere de wegen, zoals de contouren van de zuidelijk gelegen holle weg. Erven liggen verspreid door het landschap en hoogteverschillen zijn nog duidelijk waar te nemen. De kampengordel is duidelijk te herkennen op het perceel en scheidt het ontginningslandschap van het maten- en flierenlandschap. Door de jaren heen heeft het maten-en flierenlandschap de kenmerken verloren vanwege ruilverkavelingen en verbeterde afwateringstechnieken. Groenstructuren zijn deels behouden gebleven. De Azelerbeek bevindt zich ten oosten van het perceel. 2.2 Toekomstige situatie Met behulp van de regeling voor nieuwe landgoederen kan er een nieuw landgoed met landhuis op de locatie worden gerealiseerd.
Hierbij heeft er een zorgvuldige afweging plaatsgevonden om de locatie voor het landhuis te bepalen zonder afbreuk te doen aan het landschap. In de nieuwe situatie worden de percelen, die onderdeel uitmaken van het toekomstige landgoed, omgezet naar een dubbele functie "Waarde - Landgoed". Het plan is zichtbaar in de volgende afbeelding, waarbij ook letteraanduidingen zijn aangegeven die in de volgende alineas besproken worden. Toelichting opzet landgoed Langs en tussen bestaande groenstructuren (C) wordt het landhuis (A) gepositioneerd waardoor deze logisch in het landschap wordt geplaatst. De positie respecteert de landschappen die hier samenkomen, mede doordat het landhuis en de oprit worden verankerd aan bestaande groenstructuren. De verspreidheid van de bebouwing, de kampengordel, natte delen en huidige groenstructuren blijven behouden. Om de landschapskenmerken te kunnen versterken en terug te brengen worden meerdere groenstructuren aangeplant. De bestaande groenstructuur wordt op meerdere plekken versterkt met bosplantsoen (K) om daarmee de dekzandgordel herkenbaarder te maken. Op deze wijze worden de hoogteverschillen extra benadrukt. Onder de bestaande houtopstand komt een klein fragment bosplantsoen (L) om het zicht op het landhuis te onttrekken. Langs de kamp en langs de oprijlaan worden enkele eiken toegevoegd (E).
Om zichtlijnen en samenhang met de omgeving te behouden worden er landschappelijke hagen op enkele plekken aangeplant (F). Er worden nieuwe houtopstanden aangeplant in de natte delen van het landgoed (D en M) en nabij het te realiseren plas-dras natuurgebied (G) naast de Azelerbeek (J). Het nieuwe natuurgebied dient tevens als waterretentie gebied, passend in het beekdalgebied. Voor een natuurlijke overgang van landschap naar landhuis, maar ook van het open landschap naar de bosrand ten zuiden van het landhuis, wordt er een bloem- en kruidenrijk grasland (N) gezaaid. Ook brengt dit gebied variatie in soorten met zich mee, dat positief is voor de biodiversiteit van het landgoed. Om het landgoed beleefbaar te maken voor recreanten en omwonenden, wordt er een wandelpad aangelegd (H). Deze komt langs meerdere prominente punten waar er informatie te vinden is over de historie en het landschap (I). Via een al bestaand bruggetje aan de noordzijde wordt het wandelpad verbonden met overige routes in de omgeving. Tevens worden enkele delen van historische paden hersteld: ’holle weg’. Dit wordt verderop in dit hoofdstuk uitgelegd. Motivering 13 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Het gehele landgoed geeft een versterking voor zowel biodiversiteit als landschappelijke en natuurlijke waarden.
Door de nieuwe inpassing worden verschillende habitats gerealiseerd voor flora en fauna. De openheid en versnipperde aanwezigheid van het groen, zorgt ervoor dat het landschap beleefbaar is voor omwonenden en recreanten. Van de beschouwde locaties voor bebouwing is de meest zuidelijke locatie als meest geschikt gevonden. Op deze locatie is de mooie steilrand goed waar te nemen die duidelijk laat zien dat de kamp er hoger ligt. Dat maakt dat het landhuis vanaf de Retraitehuisweg subtiel zichtbaar is en daarom niet concurreert met de bestaande bebouwing, met name het retraitehuis Zwanenhoif. Vanaf de Esweg aan de oostzijde is het landhuis duidelijk waarneembaar waardoor de hoogteverschillen worden benadrukt. Holle weg Op historische kaartbeelden van voor 1900 is er een holle weg te vinden die door de kampengordel liep. De contouren van de holle weg zijn tegenwoordig nog deels te herkennen. De initiatiefnemer gaat deze historische holle weg terugbrengen in het landschap zodat recreanten, die het wandelpad bewandelen, het kunnen beleveen en genieten van de historische verwijzing. De huidige situatie (doorsnede) kent een bomenrij en een houtsingel langs de vroegere weg. De grond loopt licht af vanwege de ligging aan de kamp. In de nieuwe situatie wordt de steilrand vergraven zodat de holle weg hersteld kan worden.
De bestaande houtsingel blijft behouden als begeleidende beplanting langs de holle weg, aan de andere zijde wordt een landschappelijke haag aangeplant. De holle weg liep vroeger naar een doorwaadbare plaats richting de Hondeborg. Een doorwaadbare plaats was feitelijk een ondiep gedeelte in de beek waardoor men aan de andere kant van de beek kon komen. Op dit moment is er geen sprake meer van een doorwaadbare plaats, maar het plan biedt perspectief om die route te herstellen. Gebruikers van het wandelpad krijgen informatie via een infobord. Maatregelen ter verbetering van de ruimtelijke kwal iteit: Behoud van bestaande houtopstanden (C); Aan te planten houtopstanden (D); Aan te planten solitaire zomeiken en elzen (E en M); Aan te planten hagen (F); Te realiseren plas-dras gebied (G); Aan te planten bosplantsoen (K); Aan te planten bosplantsoen langs bestaande bomen (L); Te zaaien bloem- en kruidenrijk mengsel (N). Met nieuwe ontwikkeling is er rekening gehouden met het landschap waarin de planlocatie is gelegen. Er is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing en het doet geen afbreuk op het bestaande open landschap en de bestaande ruimtelijke kwaliteit. Juist betreft het een versterking van deze waarden en karakteristieken. De nieuwe situatie is in onderstaande afbeelding weergegeven. Het volledige plan is nader toegelicht in Bijlage 1.
14 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Af beelding 2.5: Situatietekening van het landgoed aan de Retraitehuisweg (bron: N+L landschapsontwerpers) Wandelroute Om de beleefbaarheid van het landgoed te vergroten en om te voldoen aan de voorwaarden voor een NSW-rangschikking wordt een wandelstructuur aangelegd. Deze begint aan de Retraitehuisweg (zuidzijde), de historische holleweg die er liep rond 1900 wordt hersteld zodat de wandelroute er Motivering 15 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. doorheen leidt. Halverwege de route wordt een bijzondere plek gecreºerd met een uitzichtpunt op de kamp. Ook is dit een mooie kans om informatieborden te plaatsen met informatie over de geschiedenis en het ontstaan van het landschap. Uiteindelijk leidt de route over de brug het omliggende landschap in waar de route aansluit op bestaande routes. Landschap en beplanting De bestaande houtopstanden blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt. Langs de kamp wordt gedeeltelijk beplanting aangeplant die door de jaren is verdwenen. Beplanting werd van vroeger uit aangebracht om het gewas te beschermen tegen wind en wilde dieren. Los van de historie voegt deze beplanting veel toe aan de beleving van het gebied. Vanaf de Retraitehuisweg is nu niet te zien tot waar de kamp is gelegen.
Door deze rand aan te zetten met enkele bomen is de uitgestrekte kamp veel beter beleefbaar. Langs de Retraitehuisweg worden (meidoorn-)hagen aangeplant die zorgen voor een mooie omranding, maar de zichtlijn vanuit landgoed de Zwanenhof niet blokkeren. Deze omranding is nodig om te voldoen aan de voorwaarden voor een NSW-rangschikking. Beeldkwaliteitsplan compensatie-erf Het beeldkwaliteitsplan, tevens bijgevoegd als Bijlage 2, is opgesteld om de inpassing en de architectuur van het landhuis op zichzelf te omschrijven. Het doel van dit beeldkwaliteitsplan is het vastleggen van een samenhangende, hoogwaardige beeldkwaliteit voor het landhuis, de bijgebouwen, de erfafscheiding en de terreininrichting. Hierbij wordt nadrukkelijk ingezet op een unieke, onderscheidende architectuur die past binnen de omgeving en die recht doet aan de ambitie van de gemeente Borne (met beperkte allure) om het landgoed met landhuis van kwaliteit te voorzien. Het plan kent een verhaal en een conceptueel motief, namelijk: de suggestie van een authentieke muur. Dit geeft bijvoorbeeld de indruk dat vroeger op deze plek een klooster heeft gestaan. Een deel hiervan is achtergebleven in het landschap. Deze muur vormt het architectonische verrassingselement van het ontwerp.
Binnen deze muur worden drie eigentijdse bouwvolumes geplaatst, die door hun materialiteit en vormgeving duidelijk onderscheiden zijn van de muur. De muur vertelt een landschappelijk verhaal; de volumes voegen een hedendaagse architectonische laag toe. In het BKP staan de architectonische richtlijnen, de terreininrichting en de criteria nader omschreven. 16 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Hoofdstuk 3 Beleid 3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving. Hiermee kunnen we inspelen op de grote uitdagingen die voor ons liggen. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven.
Die komen samen in vier prioriteiten: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio’s; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creºren. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiºnt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Ook wordt ingegaan op de aspecten ’economie en landschap’.
Landschap is immers een belangrijk onderdeel van het vestigingsklimaat, zowel voor de meer verstedelijkte gebieden als voor de landelijke regio’s. Voor een hoogwaardige kenniseconomie als de Nederlandse, is de bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van het omringende landschap van groot belang in de concurrentie met andere landen. Een aantrekkelijke leefomgeving is tevens een randvoorwaarde voor toerisme. De aantrekkelijkheid van de leefomgeving is immers vaak de reden dat bezoekers naar een regio komen. Een aantrekkelijk landschap maakt dat mensen daar willen wonen, werken en recreºren. Vrijkomende agrarische bebouwing kan bijvoorbeeld met provinciale ruimte-voor-ruimteregelingen omgevormd worden tot aantrekkelijke nieuwe woon- of werklocaties, waarbij de vrijkomende agrarische grond zo veel mogelijk kan worden ingezet voor een grotere grondgebondenheid van de omliggende agrarische bedrijven, of worden gebruikt voor agrarisch natuurbeheer. Rijk en regio’s werken samen uit hoe kan worden omgegaan met de opgave van agrarische leegstand en herbestemming in relatie tot het combineren van functies in het landelijke gebied, behoud en versterking van de leefbaarheid op het platteland en het voorkomen van verdere aantasting van het landschap.
Beoordeling van de plannen: Dit TAM-omgevingsplan heeft betrekking op een project waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en waarbij geen sprake is van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Juist kan het plan een bijdrage leveren aan de toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied, omdat een agrarisch gebied gedeeltelijk wordt omgezet naar natuur en gebruikt wordt Motivering 17 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. als een landgoed met landhuis. Hierin wordt aandacht besteed aan een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Geconstateerd is dat een landgoed op deze locatie een logische functie betreft in ruil voor de sloop van de landschapsontsierende bebouwing op de planlocatie. Bij het uitwerken van het plan zijn de kenmerken en identiteit van het gebied centraal gesteld, hierbij wordt onder meer verwezen naar Bijlage 1 behorende bij de toelichting en de toetsing aan het provinciaal en gemeentelijk beleid. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit omgevingsplan opgenomen ontwikkeling. 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand.
Artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Een stedelijke ontwikkeling is gedefinieerd als "de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is." Als een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buite n het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen in die behoefte te voorzien. In artikel 5.129g van het Bkl wordt onder lid 1 het relevante begrip ’stedelijke ontwikkeling’ gedefinieerd: Stedelijke ontwikkeling: uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is.
Beoordeling van de plannen: Alvorens de twee treden van de Ladder voor duurzame verstedelijking uit te werken, dient allereerst de vraag beantwoord te worden of het voorgenomen bouwplan te beschouwen is als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Artikel 5.129g uit het Bkl geeft weliswaar aan dat er sprake dient te zijn van een ontwikkeling die voldoende substantieel is, maar geeft hierbij geen grens. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Op basis van jurisprudentie blijkt dat de vraag of sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang (toename van bebouwing of ruimtegebruik) van die ontwikkeling, in relatie tot de omgeving. Uit afdelingsjurisprudentie blijkt dat voor het realiseren van woningen geldt, dat woningbouwlocaties vanaf twaalf woningen worden beoordeeld als zijnde een ’nieuwe stedelijke ontwikkeling’ die ladderplichtig is. Hieronder worden deze uitspraken weergegeven: 11 woningen geen nieuwe stedelijke ontwikkeling (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921); 12 woningen wel een nieuwe stedelijke ontwikkeling (ABRvS 25 maart 2015; ECLI:NL:RVS:2015:953).
Belangrijk uitgangspunt van de Ladder is het aspect zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. In de Nota van toelichting wordt onder het begrip stedelijke ontwikkeling expliciet vermeld dat ontwikkelingen en regelingen die geen extra verstedelijking mogelijk maken, maar bebouwing reduceren of verplaatsen zoals de ’ruimte voor ruimte’ regelingen niet worden gezien als stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder. In voorliggend geval wordt een landgoed met een nieuw landhuis gerealiseerd. Het landhuis is dan voorzien van de functie wonen. Er is geen sprake van een stedelijke ontwikkeling, aangezien er een enkele woning wordt ontwikkeld en daarmee ruim onder de grens voor een nieuwe stedelijke 18 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. ontwikkeling blijft. Een nadere toetsing aan de ladder voor duurzame verstedelijking is dan ook niet noodzakelijk. Geconcludeerd wordt dat er geen sprake is van strijd met het rijksbeleid. 3.1.3 Natuurschoonwet 1928 Een landgoed dat is gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928 noemen we een NSW-landgoed. Dit bestaat helemaal of voor een deel uit natuurterreinen, bossen of andere houtopstanden. Ook landbouwgrond kan deel zijn van een NSW-landgoed. Daarnaast kan ook een buitenplaats of een gedeelte daarvan als NSW-landgoed worden gerangschikt (aangemerkt). Op een NSW-landgoed mogen ook gebouwen staan.
Bijvoorbeeld een kasteel, landhuis of boerderij. Deze gebouwen mogen geen negatieve invloed hebben op het natuurschoon. Soms is een NSW-landgoed ook open voor wandelaars. Dit ziet u aan een bordje bij de ingangen. Het doel van de Natuurschoonwet 1928 is ervoor zorgen dat dit natuurschoon blijft bestaan. Daarom zorgt deze wet voor belastingvoordelen voor eigenaren, erfpachters en vruchtgebruikers van landgoederen. Doordat zij minder belasting hoeven te betalen, kunnen zij hun landgoed gemakkelijker in stand houden. De zogenoemde NSW-rangschikking kan worden aangevraagd bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Om te behoren tot de NSW-rangschikking, zijn er een aantal voorwaarden opgesteld waaraan een zelfstandig landgoed moet voldoen: 1. Het is een aaneengesloten landgoed van ten minste vijf hectare; 2. Minimaal dertig procent van de totale oppervlakte van uw landgoed moet met houtopstanden (bos) of natuurterreinen zijn bezet; 3. De opstallen moeten bij het karakter van uw landgoed passen: ze mogen het natuurschoon niet schaden; 4.
Het terrein mag bestaan uit het volgende: Houtopstanden (waaronder bijvoorbeeld bos, houtwallen, houtsingels en lanen), een historische tuin of historisch park, water, landbouwterreinen, natuurterreinen of opstallen met erf en tuin, kunt u meetellen; Rangschikking als NSW op landbouwgrond Wanneer er ØØn of meer landbouwterreinen op het potentiºle NSW landgoed aanwezig zijn, is er een aanvullende regeling van kracht conform omzoming. Beoordeling van de plannen: Met de ontwikkeling is het voornemen om een landgoed te realiseren van ongeveer 11 hectare. Hiermee kan het voldoen aan de rangschikking als zelfstandig landgoed. Met de nieuwe situatie is rekening gehouden met een minimum percentage van 30% als houtopstanden of natuurterrein. Daarnaast worden er naast het ingepaste landhuis geen verdere opstallen geplaatst in het plangebied. Hiermee wordt het natuurschoon niet geschaad. De omzoming is reeds goedgekeurd door de gemeente, daarom wordt hier niet verder op ingegaan. Op de tekening hieronder is schematisch weergegeven uit welke elementen het landgoed bestaat. Motivering 19 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Afbeelding 3.1: Overzicht elementen in het te realiseren Landgoed t.a.v.
NSW 3.2 Provinciaal beleid Overijssel 3.2.1 Omgevingsvisie en Omgevingsverordening Overi jssel De Omgevingsvisie is het overkoepelende provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving in Overijssel. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn vertaald in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema’s. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. EØn van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. Er wordt nadrukkelijk gestuurd op ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid. Uitgangspunt is dat verstedelijking en economische activiteiten gebundeld worden ten behoeve van een optimale benutting van bestaand bebouwd gebied. 20 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan en/of passend is binnen de ambities van de provincie Overijssel, wordt het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel gebruikt. In dit uitvoeringsmodel staan de volgende stappen centraal: 1.
Of - generieke beleidskeuzes (themagerichte artik elen met criteria waaraan (omgevings)plannen dienen te voldoen) 2. Waar - ontwikkelingsperspectieven 3. Hoe - gebiedskenmerken (conform lagenbenadering: natuurlijke laag, agrarische laag, stedelijke laag) Beoordeling van de plannen: In voorliggende geval zijn in het kader van de generieke beleidskeuzes de volgende artikelen relevant: artikel 4.4 (principe van concentratie); artikel 4.5 (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik); artikel 4.6 (toekomstbestendigheid); artikel 4.9 (onderbouwing ruimtelijke kwaliteit); artikel 4.11 (kwaliteitsimpuls Groene Omgeving) artikel 4.14 (woonafspraken). Onderstaand worden de beleidskeuzes benoemd en beoordeeld op welke wijze in het plan hiermee rekening is gehouden. Artikel 4.4: principe van concentratie In omgevingsplannen worden alleen de ontwikkeling van woningbouw, bedrijventerrein, stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen mogelijk gemaakt als die voorzien in een lokale behoefte of in de behoefte van bijzondere doelgroepen. Beoordeling van het plan: In dit geval is sprake van een ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt op gronden die momenteel in gebruik zijn als agrarische grond. Volgens het Programma Wonen en Leven is er in de gemeente Borne een ambitie voor een groene en klimaatbestendige omgeving. Deze is nader uitgewerkt in paragraaf 3.3.3.
De realisatie van het landgoed zorgt voor een versterking van de groenstructuren door middel van aanplant en ruimte voor een plas-dras gebied. Deze groenstructuren dragen tegelijkertijd bij aan klimaatadaptatie. Er is dus sprake van een lokale behoefte voor een dergelijke ontwikkeling en geeft daarmee een goede invulling aan het principe van concentratie. Artikel 4.5: zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Lid 2 Omgevingsplannen voorzien alleen in nieuwe ontwikkelingen in de Groene Omgeving die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen, als aannemelijk gemaakt is dat: a. (her)benutten van bestaande bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; en b. mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut. Beoordeling van het plan: De locatie ligt buiten bestaand stedelijk gebied. De voorgenomen ontwikkeling omvat een herontwikkeling, waarbij bestaand agrarisch gebied wordt gebruikt voor een landgoed met landhuis. Er is daarom sprake van nieuwbouw van een woning. Voor de bouw van het landhuis is geen bestaande bebouwing aanwezig in het plangebied, voor het landhuis is dus nieuwbouw noodzakelijk. Zoals in onderstaande paragrafen tevens is onderbouwd staat hier de aanleg van nieuwe natuur en een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit tegenover, en is er buiten het erf geen sprake van nieuwe bebouwing.
Er is hiermee sprake van een zorgvuldig ruimtegebruik passend binnen dit artikel van de omgevingsverordening. Motivering 21 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Artikel 4.6: Toekomstbestendigheid In omgevingsplannen worden alleen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt, anders dan voor tijdelijk gebruik, waarvan aannemelijk is dat die toekomstbestendig zijn en dus: a. de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien niet in gevaar brengen; b. duurzaam en evenwichtig bijdragen aan het welzijn van mensen, economische welvaart en het beheer van natuurlijke voorraden; en c. ook op lange termijn toegevoegde waarde hebben. Beoordeling van het plan Met de voorgenomen ontwikkeling wordt er een nieuw landgoed met landhuis gerealiseerd in een bijzonder gebied met verschillende landschapstypologieºn. Het plan voorziet in een aanplant en beheer van groenstructuren, wat resulteert in een hogere biodiversiteit. Dat is eveneens goed voor de ruimtelijke kwaliteit van de aanwezige landschappen en de veerkrachtigheid van het gebied. Een veerkrachtig landschap is op zichzelf beter bestand tegen verstoringen zoals droge of natte periodes. Daarnaast is het landgoed open voor bezoekers, zodat het gebied nu en in de toekomst bij kan dragen aan het welzijn van de mensen en dieren die er leven.
Al met al is er sprake van toekomstbestendigheid zoals benoemd in de omgevingsverordening. Artikel 4.9: onderbouwing ruimtelijke kwaliteit omgevingsplannen bevatten een onderbouwing waaruit blijkt dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit waarin: a. het uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) uit de omgevingsvisie Overijssel wordt toegepast; b. wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied; en c. inzichtelijk gemaakt wordt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (Bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling Beoordeling van het plan: Voor het plangebied is een ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld dat gebaseerd is op de toegekende gebiedskenmerken. Het volledige rapport is genomen in Bijlage 1. Deze worden later in deze paragraaf afzonderlijk behandeld en getoetst, waaruit eveneens blijkt de plannen passen binnen het gestelde ontwikkelingsperspectief en de ontwikkeling de ambities van de gebiedskenmerken onderschrijft. Hiermee wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden in artikel 4.9.
Artikel 4.11: Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving Omgevingsplannen laten alleen nieuwvestiging en grootschalige uitbreiding van bestaande functies toe in de Groene Omgeving als: a. daarvoor sociaaleconomische of maatschappelijke redenen voor zijn; b. het verlies aan ecologische of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen in versterking van de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving; en c. in het geval de nieuwvestiging of een grootschalige uitbreiding plaatsvindt op gronden binnen het ontwikkelingsperspectief Ondernemen met Natuur en Water de compensatie bedoeld in onderdeel b gericht is op de versterking van de kwaliteit van natuur, water en landschap. Beoordeling van het plan: 22 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. De voorgenomen ontwikkeling leidt tot een kwaliteitsimpuls in de groene omgeving (buitengebied). Hierbij is het regionale KGO beleid over nieuwe landgoederen gevolgd van Groene Metropool Twente, deze wordt nader toegelicht in paragraaf 3.3.2. De meerwaarde vertaalt zich in: Aanplanten van houtopstanden, solitaire bomen, en landschappelijke hagen; Realiseren van nieuw plas-dras gebied; Herstellen van historische weg voor het gebruik als openbare wandelroute; Realiseren van landhuis passend in het landschap.
Het gebied langs de beek valt onder het ontwikkelingsperspectief ’Ondernemen met Natuur en Water’, dit valt gedeeltelijk in het plangebied. Het landhuis kan zeer lokaal de ecologische waarde verminderen, maar de genoemde investeringen compenseert ruim deze mogelijke vermindering ruim. De natuur, water en het landschap worden versterkt met de voorgenomen plannen. Dit is in Bijlage 1 nader uitgewerkt. Met inachtneming van dit ruimtelijk kwaliteitsplan wordt voldaan aan artikel 4.11. Artikel 4.14: woonafspraken 1. Omgevingsplannen staan alleen toe dat nieuwe woningen worden gerealiseerd als de bouw van deze woningen past binnen de geldende woonafspraken, zoals deze zijn gemaakt door de regio en vastgelegd in bestuurlijke afspraken tussen provincie en gemeenten. 2. Nieuwe woningen zijn nog te realiseren woningen waarvoor nog geen omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit is afgegeven. Beoordeling van het plan: Voorliggende ontwikkeling betreft de realisatie van ØØn landhuis met bijbehorende bouwwerken op basis van de nieuwe landgoederenregeling. De woning voldoet aan de kwalitatieve behoefte en wordt gebouwd voor de lokale behoefte. Zoals uit paragraaf 3.3.4 blijkt is er in de gemeente Borne ruimte voor het toevoegen van extra woningen.
Gelet op het vorenstaande wordt geconcludeerd dat voorliggend TAM-omgevingsplan in overeenstemming is met artikel 4.14 uit de Omgevingsverordening Overijssel. Ontwikkelingsperspectieven (waar) Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst. Motivering 23 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Afbeelding 3.1: ontwikkelingsperspectief, plangebied in rood aangeduid. (Bron: overijssel.tercera-ro.nl) Wonen en werken in het kleinschalig mixlandschap Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop.
Daarnaast gelden - net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven - de ruimtelijke kwaliteitsambities: zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel; continu en beleefbaar watersysteem. Het plangebied is aangemerkt als "Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap". Dat betekent dat diverse functies verweven moeten worden. Het belangrijkste land gebruik blijft melkveehouderij en akkerbouw, maar aan de andere kant is er ruimte voor landschap, natuur, milieubescherming, cultuurhistorie, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. In elk geval staat de ambitie, "voortbouwen op kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen", voorop. De voorgenomen ontwikkeling 24 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. past bij de gestelde ambitie indien de kenmerken waar mogelijk behouden blijven. De toevoeging van een woning binnen dit ontwikkelingsperspectief is mogelijk met inachtneming van Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Het realiseren van een landgoed met een landhuis is een passende activiteit in het mixlandschap.
Zone ondernemen met natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland Daarnaast valt de beek met omliggend gebied onder "Zone ondernemen met met natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland" (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)), waaronder de Nationale Parken en Natura 2000-(uitwerkings)gebieden. Het ontwikkelingsperspectief Zone Ondernemen met Natuur en Water (ONW) richt zich op het realiseren van een robuust en samenhangend netwerk van gebieden met natuur-, water- en landschappelijke kwaliteit. Het accent ligt op natuur die, naast biodiversiteit, betekenis heeft voor mensen en bijdraagt aan hun welzijn en welvaart. Om dit mogelijk te maken, heeft de provincie ruimte aan de groeiende groep betrokken ondernemers en bewoners gegeven die zelf willen ondernemen met natuur en water waardoor voorliggend plan tot realisatie kan komen. Stads- en dorpsrandgebieden De stads- en dorpsrand, aangegeven met diagonale strepen, is een overgangsgebied. Hier is sprake van twee overlappende invloedssferen. De randen zijn bepalend voor de identiteit van zowel de steden- en dorpen als het landschap eromheen. De (potentiºle) kwaliteit is die van de best of both worlds; stedelijke voorzieningen, verspreid liggende (gewilde) woon- en werkfuncties, padennetwerk in een landschappelijk raamwerk. Dichtbij stad en dorp en toch buiten.
Randen gaanniet alleen over de functionele mix, maar vooral ook over herkenbaarheid, duidelijkheid, silhouetten (o.a. kerktorens) het je thuis voelen. Markante zichtlijnen op dorpen versterken de randkwaliteit. In deze gebieden komen veel opgaven en belangen samen zoals dorps- en stadsuitbreidingen, infrastructuur, landbouw, landschapsontwikkeling, water en natuur. Als ambitie geldt het verbinden van ontwikkeling woon-, werken recreatiemilieus in de stads- en dorpsranden aan hun omgeving met landschappelijke structuren en routes. Stimuleer integrale projecten waarin stedelijke programmas en landschappelijk raamwerk gelijktijdig worden ontwikkeld en gerealiseerd. Uitgangspunt is het tegengaan van verrommeling in de randzones. Bijdragen aan aantrekkelijke mix woon-, werk en recreatiemilieus. Als doelen voor dit gebiedskenmerk wordt het volgende omschreven: Behoud, herstel en aanleg van landschappelijke routes tussen dorp en land; Slecht barriŁres tussen stad en land. Versterk identiteit dorp en landschap; Biedt ruimte voor ontwikkeling als deze voortbouwen aan de versterking stad/land relatie; Maak mooie uitnodigende entrees van dorpen; Geen rondwegen aanleggen die stad en land scheiden.
De voorgenomen ontwikkeling past goed bij de gestelde ambities, aangezien de realisatie van een landgoed met landhuis op huidig agrarisch gebied bijdraagt aan de versterking van het landschap. Tevens wordt er een wandelpad gerealiseerd en opengesteld, oftewel een landschappelijke route door een deel van het buitengebied. Hiermee worden de genoemde doelen (gedeeltelijk) behaald en sluiten de plannen aan bij de provinciale ambitie voor stads- en dorpsrandgebieden. Gebiedskenmerken (hoe) Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden op basis van gebiedskenmerken kunnen te maken hebben met landschappelijke -inpassing, infrastructuur,- milieuaspecten, bodemaspecten, cultuurhistorie, toeristische en recreatieve aantrekkingskracht, natuur, water, etc. De gebiedskenmerken zijn over het algemeen richtinggevend of inspirerend. De provincie onderscheidt de volgende vier lagen: Motivering 25 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. 1. Natuurlijke laag. 2. Laag van het agrarisch cultuurlandschap. 3. Stedelijke laag. 4. Laag van de beleving. De stedelijke laag ontbreekt in onderstaande toetsing, omdat deze geen specifieke kenmerken kent op deze locatie. Verdere beschouwing hiervan is dan ook niet zinvol.
Voor de overige aspecten volgt onderstaand een nadere uitwerking. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is aanvankelijk ontstaan zonder toedoen van de mens door onder andere invloeden van abiotische processen als de ijstijden, de wind en water. De planlocatie ligt in het dekzandgebied met deels een overgang naar de lager gelegen beekdalen. Door de jaren heen zijn hoogteverschillen lichtelijk geºrodeerd door de wind, weer versterkt door de wijze van agrarisch gebruik en weer verminderd door de schaalvergroting in de landbouw. De hoogteverschillen op en rondom de planlocatie zijn nog duidelijk waar te nemen. Afbeelding 3.2: uitsnede natuurlijke laag, plangebied met rood aangeduid (bron: overijssel.tercera-ro.nl) Laag van cultuurlandschap Door menselijk ingrijpen in de natuurlijke omstandigheden ontstaat er een (agrarisch) cultuurlandschap. Het landschap werd functioneel ingericht waarbij men nooit heeft nagedacht over de schoonheid ervan. 26 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Nu waarderen wij juist de ingrepen van destijds. De eerste nederzettingen in Nederland werden gesticht op de rand van de hogere stuwwallen en dekzandruggen naar de overgang met de lagere gronden zoals het plangebied. Het plangebied ligt daarbij op de overgang van het ontginningslandschap naar het essenlandschap naar het maten en flierenlandschap.
Deze drie landschappen waren functioneel met elkaar verbonden. Op de hoger gelegen delen werden erven en essen gevestigd. De essen werden naarmate de tijd vorderde steeds verder opgehoogd, door het opbrengen van plaggen en mest om de grond vruchtbaar te houden. De plaggen die op de essen en oude hoeven werden gebruikt kwamen van de woeste heidegronden. Woeste heidegronden waren een lange tijd het minst interessant voor de landbouw, gezien het onvruchtbare grond was. Pas na de verbetering van afwateringstechnieken en de uitvinding van kunstmest in de jaren ’30 van de vorige eeuw zijn deze gronden ontgonnen. Het lagergelegen gedeelte van het plangebied betreft een maten- (graslanden) en de flieren- (hooilanden) landschap. Het is een laaggelegen kleinschalig landschap dat zich langs de beken, in de natuurlijke laagten heeft ontwikkeld. Langs de ontwateringssloten haaks op de beek werd vaak hakhout aangeplant dat tevens diende als scheiding tussen de percelen voor de beweiding. Rond de beek ontstond een lineair landschap, met daaromheen in de natte laagtes een matenlandschap. Kleinschalig landschap langs beken en in laagten met veel variatie in ruimtelijke opbouw: de open ruimte van de watergang, de coulissen van hakhoutstruweel, de open kamers van de hooien weilanden, met hier en daar een broekbos op de nattere plekken. Vloeivelden maakten onderdeel uit van het bemestingssysteem.
Het maten- en flierenlandschap is veelal functioneel verbonden aan essenlandschap en het oude hoevenlandschap. De ontwikkeling moet bijdragen aan de herkenning van het landschap. De mate van herstel is afhankelijk van meerdere factoren. In beginsel moet ervoor gezorgd worden dat het bestaande behouden blijft en dat in dit geval het landgoed op een juiste manier ingepast is en blijft. Motivering 27 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Afbeelding 3.3: uitsnede van laag van cultuurlandschap, plangebied met rood aangeduid (bron: overijssel.tercera-ro.nl) Laag van de beleving Het plangebied is omschreven als ’Stads- en dorpsranden’. Hier is sprake van een overgangsgebied van twee overlappende invloedssferen. De randen zijn bepalend voor de identiteit van zowel de steden- en dorpen als het landschap er omheen. De kwaliteit is het beste van de twee overlappende sferen, onder ander stedelijke voorzieningen en een padennetwerk in een landschappelijk raamwerk. Het gebied draait om herkenbaarheid door onder ander markante gebouwen en zichtlijnen. Het is van belang dat bij nieuwe ontwikkelingen landschappelijke structuren en recreatieve routes worden gerealiseerd. Bij de 28 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. voorgenomen ontwikkeling wordt hiermee rekening gehouden.
Afbeelding 3.4: uitsnede van laag van de beleving, plangebied aangeduid met rood (bron: overijssel.tercera-ro.nl) Conclusie Het in Bijlage 1 opgenomen ruimtelijk kwaliteitsplan is gebaseerd op de toegekende ontwikkelingsperspectieven en gebiedskenmerken zoals de diversiteit van de landschappen en bijbehorende kenmerken. Met inachtneming hiervan wordt geconcludeerd dat de in het voorliggende TAM-omgevingsplan besloten planologische wijziging volledig in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid. 3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Mijn Borne 2030 De gemeente Borne heeft op grond van artikel 2.1 van de voormalige Wet ruimtelijke ordening een structuurvisie vastgesteld voor het gehele grondgebied van de gemeente (23 juni 2015). Binnen de structuurvisie Borne is onder andere de ontwikkelingsvisie buitengebied opgenomen, ’de Groene Poort’. Belangrijkste aanknopingspunten zijn: Motivering 29 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. Borne biedt ruimte aan het ontwikkelen en mogelijk maken van nieuwe functies in het buitengebied, mits zij ook in kwalitatief opzicht iets bijdragen. De gemeente wil deze ontwikkelingen beïnvloeden en waar mogelijk een Borns profiel meegeven.
Specifiek worden de volgende speerpunten benoemd voor het landelijk gebied: behoud en versterken kwaliteiten landelijk gebied, benutten van potenties en ontwikkelingsmogelijkheden landelijk gebied volgens bestaand beleid (VAB, recreatie en toerisme) en nieuw beleid. De Groene Poort De Groene Poort is ontwikkeld door de provincie Overijssel en gemeente Borne en heeft tot doel om het buitengebied van Borne te ontwikkelen als een groene long in het stedelijk netwerk van Netwerkstad Twente en als groene verbinding tussen Noordoost en Zuidwest Twente. De Groene Poort waarborgt het landschap en zorgt ervoor dat de stedenband Enschede, Hengelo en Almelo niet aan elkaar groeit. De groene zone moet een aaneengesloten doorgang bieden tussen de waardevolle landgoederen aan de zuidwestelijke kant en het open essenlandschap aan de noordoostelijke kant van de netwerkstad. Het behoud van het authentieke, Twentse coulisselandschap staat voorop. De ervaring leert dat economische activiteiten belangrijk zijn om een dergelijk doel te bereiken. Daarom behoudt de landbouw een belangrijke functie. Boeren worden nadrukkelijk betrokken bij landschap-, natuur en waterbeheer, maar krijgen ook de mogelijkheid uit te breiden om de toekomst van hun bedrijf veilig te stellen. Daarnaast zijn er specifieke normen en ontwikkelrichtingen per landschap opgenomen.
Onderstaand worden de landschappen die voorkomen in het plangebied benoemd. Jong heide- en broekontginningslandschap Als er ontwikkelingen plaatsvinden in de agrarische ontginningslandschappen, dan dragen deze bij aan behoud en versterking van de dragende lineaire structuren van lanen, bosstroken, waterlopen, ontginningslinten met erven en aan de kenmerkende ruimtematen. Essenlandschap De essen krijgen een beschermende regeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de huidige bodemkwaliteit en het aanwezige reliºf. Op de flanken krijgen de kleinschalige landschapselementen, zoals houtwallen, bosjes, zandpaden, karakteristieke erven en beeldbepalende open ruimten een beschermende regeling, gericht op instandhouding van dit kleinschalige patroon; boomkwekerijen brengen enorme schade toe aan het essenlandschap en dienen van de essen te verdwijnen. Als zich ontwikkelingen voordoen in het essenlandschap, krijgen deze en plaats in de flanken, met respect voor en bijdragend aan de aanwezige bebouwingsstructuren (lint, erf) en versterking van het landschappelijk raamwerk. Maten- en flierenlandschap In het maten- en flierenlandschap is het waterpeil niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is.
De maten, flieren en beken krijgen een beschermende regeling, gericht op instandhouding van het onbebouwde karakter, de continuïteit van de beekloop, ruimte voor water en het lineaire landschap met open kamers en coulissen. Als er ontwikkelingen plaatsvinden in of nabij het maten- en flierenlandschap, dan dragen deze bij aan versterking van het historische lineaire landschap met open kamers en coulissen, aan accentuering van de overgang naar hogere gronden, de toegankelijkheid, de beleefbaarheid en aan het vasthouden van 30 Motivering bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. water. Inrichting van nog gave delen richt zich op het behoud van de cultuurhistorische waarden. Beoordeling van het plan: Binnen de Structuurvisie Borne zijn er voldoende aanknopingspunten voor de beoogde ontwikkeling. De gemeente Borne biedt ruimte aan nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied, met de voorwaarde de kwaliteit te verbeteren. Met de ontwikkeling van dit landgoed wordt de identiteit van de aanwezige landschappen versterkt, het volgt de normen en ontwikkelrichtingen zoals omschreven in de visie. Met deze inpassing gaat de ruimtelijke kwaliteit omhoog. De nieuwe situatie en de toevoeging aan de ruimtelijke kwaliteit is tevens nader toegelicht in Bijlage 1. Op basis van deze bevindingen is het plan passend in de doelstellingen van de structuurvisie Borne.
Er is in voorliggend plan sprake van de Nieuwe landgoederenregeling, zoals omschreven in ’Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente’. Dit beleid is nader toegelicht in 3.3.2. 3.3.2 Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwik kelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente Vanuit de Groene Metropool zijn regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen opgesteld. Het onderdeel Nieuwe landgoederen biedt de mogelijkheid om een landhuis te bouwen op een plek waar normaal gesproken niet gebouwd mag worden. De inhoud van dit landhuis is groter dan de reguliere maximale inhoud van 750 m‡. Om voor de bouw van een nieuwe landhuis in aanmerking te komen moet voldaan worden aan een aantal voorwaarden: Een minimale oppervlakte van 10 hectare moet hebben Minimaal 30% nieuw bos moet worden aangeplant en/of er wordt voldaan aan andere natuurwaarden. Ook dient het landgoed voor 90% opengesteld te worden voor publiek. De landgoederen moeten passen binnen de maatvoering, verkaveling en de karakteristiek van het aanwezige landschap. Met het stichten van een nieuw landgoed mag geen totaal nieuw landschap ontstaan, het moet aansluiten bij bestaande landschapstypen. Wanneer grond wordt gebruikt voor een nieuw op te richten landgoed, wordt deze onttrokken aan de landbouw.
Vanwege de eis om minimaal 30% als natuur in te richten, betekent dit dat 70% van het landgoed landbouwkundig in gebruik zou kunnen blijven. Om de samenhang te waarborgen, dienen percelen die onderdeel uitmaken van het landgoed een aanduiding Waarde Landgoed te krijgen. Een landgoed kan zowel met als zonder landhuis worden opgericht. Agrarische percelen met bestaande bebouwing kunnen worden herbestemd voor een landhuis, mits: het bedrijf niet meer actief is, de landschapsontsierende bebouwing wordt verwijderd en er minimaal 1,5 hectare wordt ingericht om streekeigen landschapswaarden te versterken. Naast zelfbewoning van het landgoed kunnen nieuwe landgoederen ook interessant zijn voor het huisvesten van bepaalde doelgroepen of het faciliteren van bepaalde doelgroepen. Te denken valt aan ouderen, gehandicapten, jongeren of vakantiegangers. Zo levert een nieuw landgoed niet alleen een bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit maar wordt ook de sociale kwaliteit verhoogd. Dit hangt af van ontsluiting, aanwezigheid van recreatiegebieden en afstand naar de woonkern. Per geval zal de gemeente daarom bekijken of dit een optie is. Beoordeling van het plan: Met de ontwikkeling van het landgoed worden bovenstaande voorwaarden in acht genomen. Het plangebied omvat ongeveer 11 hectare, en is daarmee groter dan de genoemde minimale oppervlakte.
Daarnaast beslaan de te creºren natuurwaarden ten minste 30% van het landgoed, en wordt het landgoed opengesteld voor publiek. Ten slotte voorziet het plan in het behoud en versterking van het aanwezige landschap. Motivering 31 bestemmingsplan TAM-Omgevingsplan H22D Buitengebie d Retraitehuisweg ong. In het ruimtelijk kwaliteisplan, bijgevoegd als Bijlage 1, wordt nader toegelicht waaruit het behoud en versterking van de landschappelijke kenmerken worden getoond. Het voorgenomen plan heeft als doel de functies en waarden van de omliggende gronden en de belangen van de gebruikers daarvan niet onevenredig te schaden. 3.3.3 Programma Wonen en Leven De ambitie van gemeente Borne is het bieden van ruimte voor een groeiende en leefbare gemeente. Het woon- en leefklimaat in Borne wordt in hoge mate gewaardeerd. Dit blijkt ook uit landelijk onderzoek. Dat wilto de gemeente Borne zo houden. Op het terrein van woningbouw, energietransitie, mobiliteit en openbare ruimte willen ze dat waar mogelijk verbeteren. Mobiliteit We promoten gezonde mobiliteit volgens het STOMP-principe (Stappen-Trappen-Openbaarvervoer-MAAS (Mobility As A Service)- Prive auto) en verleiden mensen om meer te lopen, fietsen en het openbaar vervoer te gebruiken. Klimaatadaptatie Gemeente Borne heeft ambitie om de leefomgeving gezonder en klimaatadaptiever te maken.
Bij elke infrastructurele verandering wordt rekening gehouden met de toekomstige scenario’s in de weersextremen van de wateropgaven, hitte en droogte. De gemeente Borne heeft de ambitie om voor 2050 een volledig duurzaam ingerichte en duurzaam beheerde openbare ruimte, waarbij inwoners voldoende beschermd zijn tegen extreme neerslag, droogte en hitte. Tot 2030 wil gemeente Borne de volgende doelen realiseren: 1. Gemeente breed verminderen van de effecten van wateroverlast 2. Kwetsbaarheden bij langdurige droge perioden (droogte) beter beheersbaar maken 3. Zorgdragen voor een aangenaam leefklimaat in Borne (hitte) 4. Beschikken over voldoende drinkwaterreserves van goede kwaliteit Om op de themas een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting te realiseren wordt lokaal gewerkt met aantal ambities volgens het Nationaal Deltaprogramma. Deze ambities worden gerealiseerd door onder andere: 1. Het inventariseren en oppakken van kwetsbaarheden - hoog water en wateroverlast in de omgeving; 2. Het opstellen van een Uitvoeringsagenda in het kader van klimaatadaptieve aanpak; 3. Het stimuleren en faciliteren van initiatieven door het beschikbaar stellen van een gemeentelijke subsidie voor particuliere afkoppeling op het riool van hemelwaterafvoer beschikbaar; 4.