CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Jaarverslag VTHA OD Twente 2025 gemeente Borne (ODT)

Beeldvormende commissievergadering 12 mei 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarverslag VTH Borne 202515.028 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

2025 Jaarverslag VTHA Twente

Organisatie: Borne Datum: 27-02-2026

Managementsamenvatting In 2025 bouwde de Omgevingsdienst Twente verder aan de doorontwikkeling onder de Omgevingswet, het versterken van een robuuste organisatie en het uitwerken van een toekomstvisie met de bijbehorende innovatie‑ en ontwikkelagenda. Binnen de programma’s is de uitvoering van de VTHA‑taken verder geprofessionaliseerd en meer uniform ingericht. Tegelijkertijd nam de werkdruk toe door nieuwe wettelijke taken en complexere dossiers. De groeiende vraag naar dienstverlening is zoveel mogelijk opgevangen door risicogerichter te werken en bewuster te prioriteren, al blijft dit een blijvende zoektocht naar de juiste balans. Uit de evaluatie van de werkzaamheden blijkt dat in 2025 Twente‑breed binnen alle programma’s een hoge productie is gerealiseerd, veelal boven de raming. Het programma Vergunningen had nog steeds te maken met de gevolgen van stikstofuitspraken, die zorgden voor vertragingen en een oplopende werkvoorraad, met name bij complexe en agrarische dossiers. Met behulp van een verbeterplan is extra ingezet op het wegwerken van achterstanden bij meldingen en informatieplichten, is een verbeterslag gemaakt in het actualiseren van vergunningen en is gewerkt aan een meer bedrijfsmatige uitvoering. Binnen het programma Toezicht kon door onderbezetting niet alle geplande periodieke controles worden uitgevoerd.

De beschikbare capaciteit is daarom risicogericht ingezet via een samenhangende aanpak van periodieke controles, opleveringscontroles, hercontroles en aspectcontroles. Door de combinatie van meer risicogericht werken en een kwalitatief hoogwaardige uitvoering van de toezichtstaken zijn meer overtredingen en risico’s geconstateerd, wat heeft geleid tot een toename van handhavingstrajecten. Het programma Handhaving heeft in 2025 hierdoor extra aandacht moeten besteden aan complexe bestuurlijke aandachtlocaties. Deze dossiers vroegen aanzienlijke capaciteit, maar de ingezette aanpak heeft aantoonbare resultaten opgeleverd in het beheersen en stabiliseren van deze locaties. Programma Advies kende een sterke groei in de vraag, met name naar specialistische en integrale advisering. Dit leidde tot extra druk op capaciteit en doorlooptijden. De komst van de Omgevingswet zorgde voor een toename in adviesvragen op het snijvlak van ruimtelijke ordening en milieu. Daarnaast nam de complexiteit van de samenleving toe, onder andere door vraagstukken rondom ZZS en nieuwe regelgeving, waardoor ook dit het programma verder belaste. Alles overziend laat 2025 zien dat veel is gerealiseerd (zie paragraaf 1.3 voor de gerealiseerde productie en de bestede capaciteit voor de gemeente Borne) en dat de organisatie flexibel heeft ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen.

Tegelijkertijd worden de grenzen van de beschikbare capaciteit binnen de programma's steeds duidelijker zichtbaar.

1

Begrippen- en afkortingenlijst AB

Algemeen bestuur

BALO

Bestuurlijke aandachtlocatie

B&W

Burgemeester en wethouders

Boa

Buitengewoon opsporingsambtenaar

Bibob

Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur

DB

Dagelijks bestuur

DVO

Dienstverleningsovereenkomst

EV

Externe veiligheid

GR

Gemeenschappelijke Regeling

GS

Gedeputeerde Staten

IBP

Interbestuurlijk Programma

IBT

Interbestuurlijk toezicht

I&W

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

ILT

Inspectie Leefomgeving en Transport

KC

Kwaliteitscriteria

Lbv

Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties

LHSO

Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht

LMA

Landelijk Meldpunt Afvalstoffen

MBA

Milieubelastende activiteit

MIA

Multidisciplinair Integrale Aanpak

OD

Omgevingsdienst

PDC

Producten- en dienstencatalogus

PFAS

Poly- en perfluoralkylstoffen

RIEC

Regionale Informatie- en Expertisecentrum

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RO

Ruimtelijke ordening

RPI

Risicoprioriteringsinstrument

SWF

Samenwerkingsfunctionaliteit

TVS

Twentse Vergunningenstrategie

UVP

Uitvoeringsprogramma

VTHA

Vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies

Wabo

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

ZZS

Zeer zorgwekkende stoffen

2

Inhoudsopgave Managementsamenvatting ..................................................................................................................................... 1 1.

2.

3.

Inleiding.......................................................................................................................................................... 4 1.1.

Aanleiding ................................................................................................................................................. 4

1.2.

Regionale beleidscyclus ............................................................................................................................ 4

1.3.

Realisatie ten opzichte van planning ........................................................................................................ 5

Terugblik 2025................................................................................................................................................ 6 2.1

Landelijke ontwikkelingen ........................................................................................................................ 6

2.2

Ontwikkelingen OD Twente ...................................................................................................................... 7

VTHA-beleidsdoelen en prioriteiten ............................................................................................................. 11 3.1

Naleefgedrag .......................................................................................................................................... 11

3.2

Ondermijning: Bonafide partijen zijn preventief beschermd tegen malafide partijen. ........................... 13

3.3

Asbest: Mens en milieu zijn beschermd tegen gezondheidsschade door asbest.................................... 13

3.4 De inzet van middelen is in balans met de kwantiteit en kwaliteit van de te leveren diensten en producten............................................................................................................................................................ 14 4.

Evaluatie taken en werkzaamheden 2025 .................................................................................................... 16 4.1

Programma Vergunningen ..................................................................................................................... 16

4.2

Programma Toezicht & Handhaving ....................................................................................................... 18

4.2.1 Toezicht ................................................................................................................................................. 18 4.2.2 Handhaving ........................................................................................................................................... 21 4.3 5.

Programma Advies ................................................................................................................................. 22

Projecten ...................................................................................................................................................... 26 5.1

Twentse projecten ................................................................................................................................. 26

5.2

Collectieve werkzaamheden Twente ...................................................................................................... 29

5.3

Lokale projecten ..................................................................................................................................... 32

5.4

Bestuurlijke aandachtlocaties ................................................................................................................. 33

6.

Verbeterpunten IBT...................................................................................................................................... 34

7.

Uitvoeringsorganisatie en bedrijfsvoering .................................................................................................... 36 7.1

Kwaliteitscriteria 3.0 ............................................................................................................................... 36

7.2

Samenwerking met ketenpartners ......................................................................................................... 36

3

1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de Omgevingsdienst Twente (OD Twente) voor 2025. Deze rapportage geeft de resultaten weer van de werkzaamheden die gedurende het jaar zijn uitgevoerd door de OD Twente op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies (VTHA) in opdracht van de gemeente Borne. Het uniforme jaarverslag (regionaal format) is door de OD Twente voorbereid in samenwerking met haar partners. De input voor dit jaarverslag is partner specifiek en wordt door de OD Twente aan de desbetreffende partner verstrekt. Daarnaast wordt Twente-breed een regionaal jaarverslag opgesteld waarin de gezamenlijke resultaten van de uitvoering (output en outcome) zijn opgenomen. Deze regionale rapportage wordt separaat ter kennisname aangeboden aan het Portefeuillehoudersoverleg.

1.1.

Aanleiding

Jaarlijks wordt op grond van artikel 13.8 Omgevingsbesluit een uniform VTHA-uitvoeringsprogramma opgesteld voor de taken die de OD Twente voor de verschillende bevoegde gezagen uitvoert. Artikel 13.11 Omgevingsbesluit bepaalt dat bestuursorganen jaarlijks evalueren of de geprioriteerde activiteiten zijn uitgevoerd, zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma (UVP). Hierbij wordt ook gerapporteerd in hoeverre deze activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van de gestelde doelen uit het gezamenlijke VTHA-beleid1 Twente en de nadere uitwerking. Het jaarverslag dient hierbij als input voor het regionale VTHA-beleid, dat zo nodig wordt aangepast. In 2022 is het geactualiseerde Twentse VTHA-beleid met nadere uitwerking vrijgegeven door het PHO en nadien door de bevoegde gezagen vastgesteld in de eigen colleges (GS en B&W). Ook de individuele jaarverslagen worden vastgesteld door colleges en kunnen daarbij bekend worden gemaakt aan de gemeenteraden en provinciale staten.

1.2.

Regionale beleidscyclus

Om het Twentse VTHA-beleid doorlopend te ontwikkelen, wordt gewerkt vanuit een sluitende regionale beleidscyclus. Deze beleidscyclus bestaat uit een strategische cyclus (links) en een uitvoerende cyclus (rechts). De stappen worden toegelicht in de onderstaande figuur, waarbij de landelijke handreiking regionale beleidscyclus vanuit de Omgevingsdienst Nederland (ODNL) wordt gevolgd. De voormalige ‘Big-8’ is hierbij gekanteld om te benadrukken dat beleid en uitvoering van gelijkwaardig belang zijn en elkaar beïnvloeden.

Het uniforme VTHA-uitvoeringsprogramma Twente vormt de basis van de regionale beleidscyclus en komt voort uit de doelen, prioriteitstelling en strategieën zoals opgenomen in het VTHA-beleid Twente, inclusief nadere uitwerking. Wat volgt uit de programmering is de voorbereiding, uitvoering, monitoring en evaluatie. Hierbij wordt naast output meer aandacht gegeven aan de maatschappelijke impact van deze werkzaamheden (outcome). Deze rapportage dient ter verantwoording voor de uitvoering van de taken die vallen onder de 1 Formeel is de naam VTH-beleid, maar dit jaarverslag houdt consequent vast aan de terminologie VTHA.

4

dienstverleningsovereenkomst (DVO). In Twente betreft dit voornamelijk het ‘standaardpakket’. Indien van toepassing, wordt ook gerapporteerd over de zogenaamde ‘facultatieve taken’. Geleverde producten en diensten worden afgezet tegen geplande diensten en producten, conform de geldende producten- en dienstencatalogus (PDC).

1.3.

Realisatie ten opzichte van planning

Deze paragraaf geeft inzicht in de realisatie van producten ten opzichte van de gestelde prognoses op zowel regionaal als lokaal niveau.

Realisatie producten Twente 2025 Programma UVP 2025

REA 2025

Vergunningen

7.299

8.370

Toezicht

8.334

8.767

Handhaving

572

576

Advies

1.904 18.109

3.278 20.991

Totaal

Realisatie producten gemeente Borne 2025 Programma UVP 2025 REA 2025 Vergunningen

264

217

Toezicht

259

232

Handhaving

23

17

Advies 96 151 Totaal 642 617 Verder wordt hieronder een overzicht gegeven van de gerealiseerde uren ten opzichte van de bijbehorende inbreng, zoals opgenomen in de programmabegroting 2025. Vanuit de rapportagesystematiek van de OD Twente, is het dit jaar mogelijk om urenrealisatie op programmaniveau te rapporteren met betrekking tot gerealiseerde uren. Verrekening vindt plaats op basis van werkelijk gerealiseerde uren en wordt via de jaarrekening aan het AB voorgelegd. Het urenoverzicht in deze paragraaf wordt ook opgenomen in de jaarrekening. De definitieve eindafrekening bestaat uit deze urenafrekening en de bestemming van het resultaat. Onderstaand overzicht houdt geen rekening met belangrijke verschillen, waaronder de bestemming van het uiteindelijke jaarresultaat inclusief eventuele teruggaven.

Realisatie uren gemeente Borne 2025 Programma Vergunningverlening Toezicht Handhaving Advies Projecten Totaal

Ingebrachte Gerealiseerde uren uren 1.120

678

1.855 175 762 1.011 4.923

2.010 167 1.615 863 5.332

Verschil uren

409

5

2. Terugblik 2025 Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste interne en externe ontwikkelingen die in 2025 invloed hadden op de uitvoering van de VTHA‑taken door de OD Twente. In dit jaarverslag wordt teruggeblikt op het UVP 2025 en wordt de inzet over het afgelopen jaar verantwoord. Echter is het uitvoeren van een bepaald aantal controles, het verlenen van een bepaald aantal vergunningen en het geven van een bepaald aantal adviezen geen doel op zich. De organisatie is opgericht om zorg te dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Alle werkzaamheden moeten bijdragen aan deze overkoepelende doelstelling. In dit hoofdstuk wordt daarom bij elke ontwikkeling benoemd welk maatschappelijk effect dit heeft gehad op de leefomgeving (outcome).

2.1 Landelijke ontwikkelingen Omgevingswet 2025 is het tweede jaar na de invoering van de Omgevingswet. Waar in 2024 vooral is gezorgd voor een stabiele basisimplementatie, stond 2025 in het teken van doorontwikkeling, professionalisering en verdere uniformering. Gedurende het jaar werden diverse verbeteringen doorgevoerd in processen, sub‑producten, sjablonen, werkafspraken en in de samenwerking met deelnemers en ketenpartners. Daarbij werd breed ingezet op continue verbetering, met een gezamenlijke focus op efficiëntie, een gelijk speelveld en verdere regionale uniformiteit in de regels van het omgevingsplan. De registratie van milieubelastende activiteiten (MBA) bleef in 2025 een belangrijk aandachtspunt. De technische mogelijkheden om gegevens volledig, betrouwbaar en uniform vast te leggen waren nog niet toereikend. Om die reden startte Omgevingsdienst NL (ODNL), mede op initiatief van de OD Twente, een verbetertraject richting de leverancier van het zaaksysteem PowerBrowser. Een eerste resultaat is dat data zo eenvoudig mogelijk kan worden aangeleverd aan het landelijke register MBA. Ook de pilot van de Omgevingstafel Twente werd in 2025 voortgezet. De ervaringen in 2024 hadden geleid tot efficiëntere processen en scherpere adviezen en deze ontwikkeling zette zich dit jaar voort.

De Omgevingstafel maakt het mogelijk om initiatieven vroegtijdig integraal te beoordelen en knelpunten tijdig te signaleren. Er is een verdere professionaliseringsslag gemaakt in zowel de integrale werkwijze als de samenwerking tussen verschillende disciplines. De ontwikkeling van milieuleges kreeg in 2025 veel aandacht. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben deelnemers de mogelijkheid om leges te heffen voor diensten die samenhangen met de bescherming van het milieu. Milieuleges zijn een belangrijk instrument om kosten voor vergunningverlening en advies op een transparante en eerlijke manier te bekostigen. Adviesbureau Senze heeft in opdracht van de OD Twente een uniforme paragraaf voor milieuleges ontwikkeld die door elke deelnemer kan worden toegepast in de eigen legesverordening. Dit omvat indien nodig het aanpassen van de Producten- en dienstencatalogus (PDC) en het opstellen van een kostprijsberekening die toepasbaar is binnen alle betrokken deelnemers. De resultaten en methodologie zijn aan alle accounthouders toegelicht via een Webinar en zijn inmiddels opgeleverd. Eind 2025 is gestart met het technisch mogelijk maken van het aanleveren van de data die nodig is voor de inning. Deze technische implementatie loopt door in 2026.

Maatschappelijk effect De investeringen en doorontwikkelingen leidden tot verdere verbetering van de uitvoering, conform de Omgevingswet. Door processen te verfijnen, de samenwerking te versterken, de kwaliteit van data‑uitwisseling te verbeteren en meer uniformiteit in werkwijzen te realiseren, ontstond een professionelere en beter voorspelbare dienstverlening. De Omgevingstafel droeg daarnaast bij aan vroegtijdige afstemming en het

6

oplossen van potentiële knelpunten, wat de duidelijkheid voor inwoners en initiatiefnemers ten goede kwam en de kans op vertragingen en bezwaren verkleinde. Taskforce Stikstof Naar aanleiding van de uitspraken van de Raad van State (RvS) van 18 december 2024 over de wijze waarop intern salderen mag worden betrokken bij de besluitvorming betreffende stikstofdepositie op Natura 2000gebieden, is binnen de OD Twente een Taskforce Stikstof opgericht. Deze taskforce bepaalt de communicatie richting verschillende doelgroepen, monitort de impact op de werkvoorraad en stemt af met partners over hun standpunt en werkwijze. Het Dagelijks Bestuur (DB) is hier nauw bij betrokken. Er is, in afstemming met de provincie Overijssel en OD IJsselland, een advieslijn vastgesteld die aansluit bij de uitspraak van de RvS. Deze lijn is van toepassing op Milieueffectrapportages (mer)-beoordelingen, aanvragen voor een omgevingsvergunning MBA en planprocedures. De advieslijn is gedeeld met de accounthouders van de deelnemers. Een belangrijk uitgangspunt is dat het aspect stikstofdepositie geen belemmering hoeft te vormen bij het verlenen van omgevingsvergunningen MBA. De verwachting is dat er nog meer uitspraken volgen, welke nauwlettend worden gevolgd. Elke uitspraak zal worden getoetst aan de huidige advieslijn.

Maatschappelijk effect De inzet van de Taskforce Stikstof draagt bij aan een voorspelbare, zorgvuldige en juridisch houdbare uitvoering van taken binnen de fysieke leefomgeving. Door tijdig te anticiperen op nieuwe jurisprudentie en waar mogelijk duidelijkheid te bieden aan initiatiefnemers en uniforme werkafspraken te hanteren, wordt het risico op onjuist handelen, bezwaren en onnodige administratieve lasten verkleind. Dit draagt bij aan het doel om het vertrouwen van inwoners en bedrijven te vergroten in een transparante en deskundige aanpak van stikstofvraagstukken.

2.2 Ontwikkelingen OD Twente Directeurswissel Het jaar 2025 kenmerkte zich voor de OD Twente door veel veranderingen. In september vond een directiewisseling plaats. De voormalige directeur legde een stevige basis voor de organisatie en ging met pensioen. Om de open werkcultuur, de korte lijnen en het vertrouwen bij de partners te borgen, is gekozen voor interne werving van een nieuwe directeur. Dit traject is succesvol afgerond, evenals de interne werving van twee nieuwe managers. De OD Twente is een dynamische organisatie die medewerkers actief stimuleert om zich te ontwikkelen en door te groeien. Door deze cultuurborging is uitvoering gegeven aan een van de aanbevelingen uit het visitatierapport dat door collega‑omgevingsdiensten is opgesteld. Toekomstvisie In het AB is in juli 2025 unaniem ingestemd met de ‘Toekomstvisie OD Twente 2030+. Met het vaststellen van deze visie is de koers uitgezet voor de komende jaren. De visie voorziet onder anderen in een gefaseerde concentratie van alle milieutaken bij de OD Twente, het oprichten van een kennisknooppunt, strategische samenwerking met onze ketenpartners en het verstevigen van onze relatie met de gemeenten en provincie Overijssel als opdrachtgever. Het doel is om in onze snel veranderende omgeving nog beter bij te dragen aan een veilig, gezond en duurzaam Twente. Dit vraagt om een sterke, robuuste en zelfstandige organisatie.

Maatschappelijk effect De Toekomstvisie OD Twente 2030+ zorgt voor een duidelijke richting in de uitvoering van milieutaken. Door taken te concentreren en kennis te bundelen, wordt samenwerking tussen de OD Twente, gemeenten, provincie Overijssel en ketenpartners beter georganiseerd. Dit leidt tot een efficiëntere aanpak van milieuvraagstukken en

7

een meer samenhangende uitvoering, wat bijdraagt aan een goed georganiseerde en transparante dienstverlening in Twente. Robuustheid Omgevingsdiensten moeten per 1 april 2026 voldoen aan de robuustheidscriteria vanuit het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBP-VTH). Een Omgevingsdienst die voldoet aan de robuustheidscriteria is de basis voor een sterk VTH-stelsel. Hoewel een goede taakuitvoering over meer gaat dan enkel het voldoen aan de robuustheidscriteria, zijn deze criteria randvoorwaardelijk. De provincie Overijssel en de gemeenten in Twente hebben als eigenaren en opdrachtgevers een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het proces om te komen tot een robuuste OD Twente. Verantwoording over de voortgang vindt plaats aan het Algemeen Bestuur (AB) dat vervolgens rapporteert over de voortgang aan het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W). Eind juni 2025 is de tweede voortgangsrapportage ingediend. Net als bij de beoordeling van de eerste voortgangsrapportage is het oordeel dat het aannemelijk is dat de OD Twente per 1 april 2026 aan alle robuustheidscriteria voldoet. De onderwerpen waarop nog ontwikkeling nodig is zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Een uniform mandaat voor de directeur (regionale werkgroep) Aantonen dat wordt voldaan aan de kwaliteitscriteria Het opleidingsprogramma Het opleidingsbudget De businessintelligence strategie

Maatschappelijk effect De robuustheidscriteria dragen direct bij aan een sterker, betrouwbaarder en professioneler VTH‑stelsel. Door te investeren in een uniform mandaat, kwaliteitsborging en opleidingsbeleid wordt de uitvoeringskracht van de OD Twente versterkt. Dit leidt tot consistentere besluiten, optimalere risicobeheersing en een voorspelbare dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Een robuust VTH‑stelsel vormt daarmee een belangrijke basis voor het beschermen van een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Innovatie en ontwikkeling Begin 2025 is de Innovatie- en Ontwikkelagenda (I&O-agenda) vastgesteld door het AB. Deze agenda bevat de strategische koers en centrale thema’s waarop de OD Twente zich de komende jaren wil richten. Het biedt ook een kader waarbinnen innovatieprojecten worden ontwikkeld, geëvalueerd en opgeschaald. Op basis van deze vastgestelde agenda is inmiddels een programma uitgewerkt. Dit programma geeft invulling aan de strategische doelen en vertaalt ze naar acties per thema, jaar en team en vormt een koppeling met het UVP. Een belangrijke ontwikkeling binnen dit kader is dat gedragssturing niet langer als losstaand element wordt beschouwd, maar structureel onderdeel vormt van het innovatieproces. Per project wordt beoordeeld of en hoe gedragsinzichten bijdragen aan effectievere naleving, interne samenwerking of verandervermogen.

Zo wordt gedragssturing gericht en praktisch ingezet waar het waarde toevoegt. Om de uitvoering van de I&O-agenda te coördineren, is het I&O-Kompas opgericht. Dit is een werkgroep met afgevaardigden uit alle delen van de organisatie waaronder het managementteam, communicatie, ICT, procesbeheer, vergunningen, toezicht, handhaving, advies en externe accounthouders. Binnen deze werkgroep wordt gezamenlijk gekeken welke innovatieve of ontwikkelgerichte projecten mogelijk zijn, welke opgepakt kunnen worden, wie wanneer betrokken is, en welke ondersteuning nodig is vanuit andere disciplines. Het Kompas bewaakt de samenhang tussen projecten, zorgt voor een gedeeld overzicht van de voortgang en zorgt ervoor dat iedere afdeling eigenaarschap krijgt over projecten binnen het eigen domein. Deelnemers uit verschillende teams sluiten aan in de fase waarin ze nodig zijn, waardoor efficiënt gebruik wordt gemaakt van

8

expertise en capaciteit. Tegelijk fungeert het Kompas als centrale plek voor informatie-uitwisseling, zodat iedereen binnen de OD Twente op de hoogte blijft van de stand van zaken. Dit versterkt de integraliteit van de uitvoering en voorkomt versnippering. Met de vaststelling van de agenda en de ontwikkeling van het programma geeft de OD Twente concrete invulling aan de ambitie uit het IBP-VTH om de robuustheid van omgevingsdiensten te versterken via strategische innovatie, kennisdeling en organisatieontwikkeling. Innovatie is daarmee geen los traject meer, maar een sturend principe dat de organisatie breed ondersteunt in haar groei naar een toekomstbestendige dienst. In 2025 is er uitvoering gegeven aan meerdere projecten op de agenda, waaronder: • Meta-toezicht: de OD Twente wil haar toezichtaanpak moderniseren. Het huidige, arbeidsintensieve verticale toezicht legt nadruk op controles en handhaving, met weinig stimulans voor bedrijven om structureel aan naleving te werken. Meta-toezicht biedt een innovatieve aanpak waarbij samenwerking en vertrouwen centraal staan. Bedrijven met een aantoonbaar robuust intern beheerssysteem krijgen ruimte voor zelfregulering, terwijl de OD Twente toeziet op de borging via real-time informatie en periodieke audits.

Deze aanpak bevindt zich momenteel in de ontwikkelfase, waarbij de OD Twente onderzoekt hoe meta‑toezicht in de toekomst effectief kan worden vormgegeven. • Co-pilot: De inzet van Artificial Intelligence (AI) groeit snel en wordt onmisbaar in de dagelijkse werkpraktijk. Om werkdruk te verlagen, kwaliteit te verbeteren en medewerkers toekomstbestendig te maken, is het noodzakelijk om AI structureel in te zetten. Microsoft Co-pilot sluit hierbij naadloos aan, omdat het is geïntegreerd in de M365-omgeving waarmee reeds wordt gewerkt. Binnen de organisatie is Co-pilot inmiddels geïmplementeerd en hebben medewerkers een training gevolgd om de mogelijkheden optimaal te benutten. Maatschappelijk effect De I&O-agenda heeft niet alleen impact binnen de organisatie, maar draagt ook bij aan een groter maatschappelijk effect. Door slimmer toezicht, inzet van data en gedragssturing ontstaat een effectievere aanpak voor milieu, leefomgeving en veiligheid. Bedrijven worden gestimuleerd om structureel aan naleving te werken, waardoor risico’s voor mens en milieu afnemen. Innovaties zoals meta‑toezicht en AI‑ondersteunde analyses zorgen bovendien voor snellere signalering en efficiëntere dienstverlening. Dit versterkt het vertrouwen tussen overheid, ondernemers en inwoners. Daarmee levert de OD Twente een zichtbare bijdrage aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving in Twente.

Risicogericht werken (RPI en TVS) In 2025 heeft de OD Twente het risicogericht werken verder doorontwikkeld. Deze ontwikkeling kent twee belangrijke pijlers: het Risicoprioriteringsinstrument (RPI) en de Twentse Vergunningenstrategie (TVS). Beide instrumenten vormen een katalysator voor een meer risicogerichte en datagedreven manier van werken, waarin medewerkers uit de hele organisatie medeverantwoordelijkheid dragen. Na oplevering worden zowel de RPI als de TVS geïntegreerd in het nieuwe regionale VTHA‑beleid. Hierbij worden alle partners vooraf betrokken door gezamenlijk het ambitieniveau vast te stellen. Risicoprioriteringsinstrument In 2025 is het RPI verder geactualiseerd, waarbij de afstemming op de datakwaliteit binnen de OD Twente aanzienlijk is verbeterd. Hierdoor kan het instrument in 2026 worden vergeleken met het oude planningsproces om te beoordelen waar verdere optimalisatie mogelijk is. De doorontwikkeling van het RPI is een continu proces waarbij diverse medewerkers actief betrokken zijn. Daarnaast wordt gewerkt aan verbetering van de interne datakwaliteit, wat de nauwkeurigheid en werking van het instrument verder versterkt. Ondanks dat het optimalisatieproces nog loopt, wordt het RPI al actief gebruikt ter ondersteuning van de huidige werkplanning.

9

Twentse vergunningenstrategie Ook binnen Team Vergunningen is in 2025 een belangrijke stap gezet richting risicogericht werken. De landelijke Vergunningenstrategie (LVS) is vertaald naar een Twentse variant, waarin per type activiteit — vergunningplicht, meldingsplicht en informatieplicht — is vastgelegd met welke diepgang deze worden beoordeeld. De TVS is opgeleverd en vormt een stevige basis voor toekomstige verbeteringen binnen de vergunningverlening. Hierdoor kunnen werkzaamheden efficiënter en effectiever worden uitgevoerd, risico’s sneller worden gesignaleerd en capaciteit doelgerichter worden ingezet. Maatschappelijk effect Risicogericht werken is essentieel om ook in de toekomst effectief te kunnen bijdragen aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. Door middelen doelgerichter in te zetten en beslissingen beter te onderbouwen, stijgt de effectiviteit van VTHA-werkzaamheden. Ook wordt het mogelijk om tijdig in te spelen op veranderende maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe risico’s. Hierdoor kan de OD Twente prioriteiten sneller bijstellen— bijvoorbeeld door bepaalde factoren of datapunten zwaarder te laten meewegen wanneer deze relevanter worden—waardoor zowel de uitvoeringskracht als de maatschappelijke waarde van het toezicht en vergunningverlening toenemen.

Projectmatig werken In 2025 is binnen de OD Twente gewerkt aan het verbeteren van de registratie, structurering en beheersing van projecturen. Deelnemers bevroegen de afgelopen jaren in toenemende mate de omvang en aard van het programma projecten. Ook werden intern onterecht projectzaken aangemaakt. Verantwoording op gemaakte uren werd steeds uitdagender. Ook ontbrak het aan duidelijke kaders en werkafspraken. Deze signalen vormden aanleiding om de bestaande projectadministratie grondig te herzien. Als eerste stap is een omvangrijke opschoonactie uitgevoerd waarbij een groot aantal verouderde en niet‑actieve projecten is afgesloten. Deze sanering heeft gezorgd voor een actueel, helder en werkbaar projectenbestand. Parallel hieraan is, op basis van eenduidige definities, een nieuwe rapportagesystematiek ontwikkeld. Hierbij zijn verschillende generieke urenposten – zoals accountmanagement en coördinatietaken – ondergebracht in afzonderlijke categorieën, zodat zij los van projecturen inzichtelijk zijn. Deze vernieuwde systematiek is volledig geïntegreerd in het UVP 2026. Een tweede belangrijke stap is de introductie van projectformulieren, die vanaf 1 januari 2026 verplicht worden toegepast. Met deze formulieren kunnen projecten uitsluitend nog worden aangemaakt door een beperkte en aangewezen groep medewerkers via een vastgestelde procedure.

De formulieren maken het bovendien mogelijk om direct koppelingen te leggen met relevante zaken. Dit levert een gestructureerd en transparant proces op, waarin zowel de aanleiding van een project als de benodigde inzet en de relatie met andere werkzaamheden direct zichtbaar zijn. In 2026 ligt de focus op het verder borgen van deze werkwijze. Dat betekent dat interne werkinstructies worden aangescherpt, communicatie richting medewerkers wordt doorontwikkeld en de aansturing op projecten continu wordt verbeterd. Zo ontstaat een stabiel en transparant fundament voor betrouwbare urenregistratie en verantwoording richting deelnemers en organisatie. Maatschappelijk effect De verbeterde aanpak van projectmatig werken draagt rechtstreeks bij aan een efficiëntere en transparantere inzet van publieke middelen. Oude projecten zijn opgeschoond, uren zijn helder te registreren en nieuwe projecten kunnen alleen nog via een formele procedure worden gestart. Zo ontstaat een beter inzicht in waar tijd en capaciteit daadwerkelijk aan worden besteed. Dit zorgt voor betrouwbaardere verantwoording en voorspelbaarheid richting deelnemers en versterkt het vertrouwen in de uitvoering.

10

3. VTHA-beleidsdoelen en prioriteiten In lijn met het hoofddoel van de Omgevingswet, draagt de OD Twente bij aan optimale bescherming en duurzame benutting ten behoeve van het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Tijdens de uitvoering van VTHA-taken voor haar partners, streeft de OD Twente als deskundig gesprekspartner en adviseur hierbij constant naar kwaliteit en verbetering. De beleidsdoelen uit het VTHA-beleid Twente en de nadere uitwerking vormen de basis voor de uitvoering van VTHA-taken. In het UVP 2025 gekozen om de volgende beleidsdoelen nader uit te werken: 1) Mens en milieu zijn beschermd tegen onaanvaardbare risico’s (middels naleefgedrag). 2) Ondermijning: Bonafide partijen zijn preventief beschermd tegen malafide partijen. We voorkomen een waterbedeffect. 3) Asbest: Mens en milieu zijn beschermd tegen gezondheidsschade door asbest. 4) De inzet van middelen is in balans met de kwantiteit en kwaliteit van de te leveren diensten en producten. Het VTHA-beleid Twente kent meer beleidsdoelen dan de doelen die hierboven zijn beschreven. Het tegelijkertijd uitwerken van alle beleidsdoelen is met de huidige beleidscapaciteit niet mogelijk.

3.1 Naleefgedrag Mens en milieu zijn beschermd tegen onaanvaardbare risico’s • Doel: Het algehele naleefgedrag (voor de taken die de OD Twente uitvoert) is hoog • Indicator (1) (output): Spontaan naleefgedrag (Hercontrole / Periodieke controle) en opvolgend naleefgedrag (Handhavingstraject / Hercontrole) • Indicator (2) (output): Type overtreder (LHSO) Het VTHA-beleid heeft als doel om naleefgedrag duidelijk in kaart te brengen en hierop te sturen. Omdat voor naleefgedrag momenteel geen heldere indicatoren met streefwaarden zijn opgenomen in het vigerende VTHAbeleid2, heeft de OD Twente zelf gefaseerd verschillende indicatoren opgesteld om naleefgedrag te kunnen meten. Voor deze indicatoren worden basisgegevens verzameld in het eigen zaaksysteem. Spontaan en opvolgend naleefgedrag De OD Twente kan naleefgedrag inmiddels een aantal jaren meten aan de hand van het aantal periodieke controles (A2.02) ten opzichte van het aantal hercontroles (A2.03) en het aantal hercontroles ten opzichte van het aantal handhavingstrajecten (A3.02)3. Hierdoor wordt naleefgedrag uitgesplitst in twee typen voor een nadere analyse: Spontaan naleefgedrag: • Er is een verslechtering in spontaan naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar.

Terwijl vorig jaar 29.4% van periodieke controles (2.527) heeft geleid tot een hercontrole (743), was dat dit jaar 38.2% (periodieke controles 2.173; hercontroles 830). Dit kan mogelijk worden verklaard door de meer risicogerichte aanpak, waardoor meer overtredingen zijn geconstateerd. Daarnaast kan de stijging samenhangen met de verdere kwaliteitsverbetering van het toezicht, waardoor afwijkingen consistenter en eerder werden onderkend.

In 2026 volgt een traject om het VTHA-beleid te evalueren, waarin deze aandachtspunten inzichtelijk worden gebracht. Deze evaluatie dient als voorwerk voor het opstellen van nieuw VTHA-beleid. 3 Voorgaande jaren is gekozen voor het product handhavingscontroles (A2.12). Dit was foutief aangezien een hercontrole leidt tot een handhavingstraject.

11

Opvolgend naleefgedrag: • Er is nagenoeg een gelijke score in opvolgend naleefgedrag geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Waar vorig jaar 29.5% van hercontroles (743) heeft geleid tot een handhavingstraject (219), was dat dit jaar 29.6% (hercontroles 830; handhavingstrajecten 246). LHSO Via de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) wordt naleefgedrag structureel geregistreerd in het zaaksysteem. Hiermee sluiten de OD Twente aan op de naleefindicator uit het VTHA‑beleid, waarin overtreders worden ingedeeld in de categorieën goedwillend, onverschillig, calculerend (moet kunnen) en crimineel. De data rondom de LHSO wordt in onderstaande tabel weergegeven. Hierbij moet worden opgemerkt dat het aantal geregistreerde overtredingen niet exact overeenkomt met het aantal afgeronde hercontroles. Er worden immers ook hercontroles vanuit oudere trajecten afgerond. Data rondom de LHSO zal de komende jaren verder worden opgebouwd en op termijn ook worden toegepast binnen de RPI. Naleefgedrag Twente-breed Overtreder

4. Aanzienlijk 3. Van belang Gevolgen 2. Beperkt 1. Vrijwel nihil

A. Goedwillend

B. Onverschillig

C. Calculerend

D. Crimineel

A4 0 overtredingen A3 35 overtredingen A2 225 overtredingen A1 232 overtredingen

B4 0 overtredingen B3 16 overtredingen B2 56 overtredingen B1 20 overtredingen

C4 0 overtredingen C3 11 overtredingen C2 3 overtredingen C1 0 overtredingen

D4 0 overtredingen D3 0 overtredingen D2 0 overtredingen D1 0 overtredingen

Naleefgedrag gemeente Borne Overtreder

4. Aanzienlijk 3. Van belang Gevolgen 2. Beperkt 1. Vrijwel nihil

A. Goedwillend

B. Onverschillig

C. Calculerend

D. Crimineel

A4 0 overtredingen A3 0 overtredingen A2 6 overtredingen A1 8 overtredingen

B4 0 overtredingen B3 0 overtredingen B2 2 overtredingen B1 1 overtredingen

C4 0 overtredingen C3 0 overtredingen C2 0 overtredingen C1 0 overtredingen

D4 0 overtredingen D3 0 overtredingen D2 0 overtredingen D1 0 overtredingen

Wanneer de resultaten van Borne worden vergeleken met het Twente-brede overzicht, valt op dat de geregistreerde overtredingen vooral binnen de categorie goedwillend (A) vallen. Daarnaast komen in Borne enkele overtredingen voor in categorie B (onverschillig). Categorie C komt in Borne niet voor, terwijl in het Twente-brede totaalbeeld wel enkele overtredingen in deze categorie voorkomen. Ook in de verdeling naar ernst van de gevolgen sluit Borne aan bij het bredere Twentse patroon. De meeste overtredingen bevinden zich in de gevolgklassen met vrijwel nihil (1) of beperkte gevolgen (2). In gevolgklasse 3 zijn in Borne geen overtredingen geregistreerd, terwijl Twentebreed aantallen in deze categorie kent.

12

3.2 Ondermijning: Bonafide partijen zijn preventief beschermd tegen malafide partijen. Ondermijning: Bonafide partijen zijn preventief beschermd tegen malafide partijen. We voorkomen een waterbedeffect • Doel (1): OD Twente signaleert actief op ondermijnende activiteiten • Doel (2): Er wordt regionaal en eenduidig ingezet op de aanpak van ondermijning • Indicator (output en outcome): Aantal geregistreerde verdachte situaties en informatiedeling In 2025 heeft het thema ondermijning binnen de OD Twente nadrukkelijk extra aandacht gekregen. Toezichthouders vervullen hierin, zoals gebruikelijk, een belangrijke signalerende functie. Twee coördinerende toezichthouders bundelen en beoordelen signalen binnen team Toezicht en dragen deze, waar nodig, over aan de gemeenten en het RIEC voor verdere opvolging. Hiermee is een structurele interne route ingericht voor het herkennen, beoordelen en doorgeleiden van mogelijke ondermijningssignalen. Daarnaast heeft de OD Twente, op verzoek van gemeenten, actief deelgenomen aan Multidisciplinaire Integrale Aanpak (MIA)-acties. Tijdens deze gezamenlijke inspecties werkt de OD Twente samen met ketenpartners zoals de politie en de Belastingdienst, onder regie van de betrokken gemeenten. De OD Twente richt zich daarbij specifiek op de milieuaspecten.

Ter verduidelijking van de rol, verwachtingen en inzet van de OD Twente binnen deze samenwerkingen is een projectplan opgesteld, dat in 2026 wordt afgerond. Project Bibob De NOT-gemeenten (Noordoost Twente: Tubbergen, Dinkelland, Oldenzaal en Losser) hebben in 2025 gewerkt aan de ontwikkeling van een uniform Bibob‑beleid. Hoewel het doel was om één gezamenlijk beleid vast te stellen dat ook als voorbeeld zou kunnen dienen voor andere Twentse gemeenten, is dit niet gerealiseerd. De betrokken gemeenten kozen ervoor de beleidsruimte te behouden die aansluit bij hun lokale omstandigheden. De OD Twente heeft deelgenomen aan het project vanwege haar rol in het uitvoeringsproces van vergunningverlening. De procesafspraken die uit het project voortkomen, worden in 2026 verder uitgewerkt. Deze afspraken vormen een blauwdruk voor overige gemeenten in Twente. Weerbaarheidsscan In 2025 is op verzoek van de deelnemers een weerbaarheidsscan uitgevoerd om de mate van weerbaarheid tegen ondermijning binnen de organisatie in kaart te brengen. De scan richtte zich op vijf pijlers: bewustwording en organisatie, informatiepositie en -huishouding, beleid en handhaving, een integere en veilige werkomgeving en communicatie. Aan de hand hiervan is onderzocht in hoeverre bestaande beheersmaatregelen en processen effectief zijn ingericht om ondermijnende risico’s te voorkomen en te signaleren.

Tijdens het onderzoek zijn toezichthouders, vergunningverleners en sleutelmedewerkers uit de bedrijfsvoering en staf bevraagd om inzicht te krijgen in de praktische werking van de genomen maatregelen en om te bepalen waar verdere versterking wenselijk is. De resultaten van het onderzoek worden begin 2026 opgeleverd. Waar mogelijk zullen de aanbevelingen die hieruit voortkomen worden geïmplementeerd, met als doel de weerbaarheid verder te vergroten en blijvend te zorgen voor een veilige en integere organisatie.

3.3 Asbest: Mens en milieu zijn beschermd tegen gezondheidsschade door asbest Asbest: Mens en milieu zijn beschermd tegen gezondheidsschade door asbest. • Doel: Het aantal gebouwen met asbest vermindert. • Indicator (output): Aantal asbestverdachte locaties

13

Het beschermen van mens en milieu tegen de gezondheidsrisico’s van asbest blijft een belangrijk thema binnen het werkgebied van de OD Twente. Het doel is om het aantal gebouwen met asbesthoudende materialen te verminderen. Daarom informeert de OD Twente burgers en organisaties via de website duidelijk over asbest en de regels rondom het verwijderen ervan. Bezoekers worden vanuit de website gericht doorverwezen naar het omgevingsloket, waar zij eenvoudig een sloopmelding kunnen indienen en antwoorden vinden op veelvoorkomende vragen. Dit verlaagt de drempel om een melding te doen. De aanpak rondom asbest is inmiddels volledig ingebed in het primaire werkproces van de OD Twente. Een belangrijk onderdeel hiervan is het uitvoeren van controles op zowel gemelde asbestlocaties als locaties waar op basis van signalen mogelijk sprake is van asbestverwijdering. Hierdoor kan sneller worden opgetreden bij risicovolle situaties en wordt de naleving van wet- en regelgeving versterkt. Om zicht te krijgen op niet-gemelde locaties voert OD Twente waar nodig vrije-veldtoezicht uit bij panden die mogelijk asbest bevatten (gebouwd vóór 1994). Twente-breed zijn 27 van deze controles uitgevoerd, waarbij 21 controles overtredingen zijn vastgesteld.

Daarnaast heeft het cluster een analyse uitgevoerd van locaties waar meer dan 700 kilogram asbest is afgevoerd zonder dat hiervoor een sloopmelding is gedaan. Hiervoor zijn gegevens uit het zaaksysteem gecombineerd met informatie uit het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA Amice). Hoewel nog geen volledig beeld bestaat van alle verdachte asbestlocaties in Twente, wordt de komende jaren actief gewerkt aan het verder vergroten van dit inzicht. Een belangrijk middel daarbij is het actualiseren van de asbestdakenkaart, die deelnemers ondersteunt bij het in beeld brengen van asbesthoudende daken. Aan het begin van 2025 werd deze actualisatie uitsluitend uitgevoerd voor de gemeenten Borne en Hellendoorn. In deze gemeenten is in 2025 circa 24.800 m² aan asbestdaken verwijderd. De OD Twente had voor 2025 de ambitie om deze actualisatie voor alle deelnemende gemeenten op te pakken. In de loop van 2025 is dit alsnog, met terugwerkende kracht, gerealiseerd. Hierdoor worden alle deelnemers op uniforme en actuele wijze gefaciliteerd bij het verwerken van mutaties in de asbestdakenkaart, wat bijdraagt aan een consistente en betrouwbare beeldvorming binnen de regio.

3.4 De inzet van middelen is in balans met de kwantiteit en kwaliteit van de te leveren diensten en producten De inzet van middelen is in balans met de kwantiteit en kwaliteit van de te leveren diensten en producten. • Doel (1): De begroting is gebaseerd op waarheidsgetrouwe en gedragen kentallen • Doel (2): Er is draagvlak voor de benodigde middelen • Indicator (output): Vastgestelde kentallen conform PDC Omgevingswet Voor het UVP 2025 is gewerkt met beperkte ervaringscijfers, omdat de Omgevingswet op dat moment nog relatief nieuw was. In de praktijk bleek dat een verdere aanscherping van de kentallen noodzakelijk was. Het actualiseren van de kentallen voor de PDC Omgevingswet in 2025 was essentieel voor een realistische en goed onderbouwde kostentoerekening binnen het nieuwe stelsel van milieuleges. Dit draagt bij aan meer uniformiteit in legestarieven tussen de Twentse partners. Daarom is vanaf mei een actualisatieslag uitgevoerd. De geactualiseerde kentallen zijn tevens ingezet voor het UVP 2026. De kentallen ondersteunen daarnaast het maken van betrouwbare prognoses. Tegelijkertijd wordt vanaf 2024 volledig afgerekend op basis van daadwerkelijk gerealiseerde uren. Het toenemende vertrouwen in deze systematiek laat zien dat er voldoende draagvlak is voor de inzet van middelen en de onderliggende financiële uitgangspunten.

14

Handhavingstrajecten Een belangrijke wijziging betreft het kengetal voor handhavingstrajectproducten (A3.02). Bij de start van de OD Twente stond dit op 30 uur. Tijdens de financiële herijking in 2022 is dit teruggebracht naar 8 tot 10 uur. Deze verlaging was gebaseerd op data uit de beginjaren, waarin door een forse onderbezetting—slechts twee juristen—zaken vaak vroegtijdig werden gesloten vanwege termijnoverschrijdingen en de uitvoering minder diepgaand plaatsvond. Hierdoor bleken de gebruikte data niet representatief.

15

4. Evaluatie taken en werkzaamheden 2025 Dit hoofdstuk geeft inzicht in de door de OD Twente uitgevoerde taken en werkzaamheden in het afgelopen jaar binnen de programma’s vergunningen, toezicht, handhaving en advies (VTHA). Hierbij wordt per programma ingegaan op de begrote en gerealiseerde productie en op de resterende werkvoorraad. Daarnaast worden opvallende trends beschreven en de achterliggende oorzaken hiervan toegelicht.

4.1 Programma Vergunningen Voor het taakveld vergunningen wordt de vergunningenstrategie gehanteerd. Deze is opgenomen in het uniforme VTHA-beleid Twente en de nadere uitwerking. De strategie biedt algemene kaders en uitgangspunten voor vergunningverlening en de verschillende keuzemomenten hierin. Momenteel wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van de Twentse Vergunningenstrategie (TVS), zie paragraaf 2.2.

Gemeente Borne 2025 PDC

OMSCHRIJVING

UVP 2025

REA 2025

WV 2025

WABO A1.01

Vooroverleg

-

-

-

A1.02

Melding activiteiten (besluit)

-

-

-

A1.03

Omgevingsvergunning regulier

-

-

1

A1.04

Omgevingsvergunning uitgebreid

-

-

1

A1.05

Toets actualisatie vergunningen

-

-

-

A1.06

(Gedeeltelijk) intrekken omgevingsvergunning

-

-

-

A1.07

MER procedure

-

-

-

A1.08

(Vormvrije) MER beoordeling

-

-

4

A1.09

Maatwerkvoorschriften

-

-

-

A1.10

Bodem melding

-

-

-

A1.11

Bodembeschikking

1

-

-

A1.12

Melding sloop/ asbest

0

-

-

A1.13

Milieuadvies omgevingsvergunning

-

-

-

A1.14

Voorbereiden Beschikking hogere grenswaarde

-

-

-

A1.15

Ontheffing APV

0

-

-

A1.16

Verkennen omgevingsinitiatief

-

-

-

A1.17

Melding milieubelastende activiteit

90

50

2

A1.20

Omgevingsvergunning enkelvoudig (uitgebreid)

-

-

-

A1.21

Omgevingsvergunning meervoudig (uitgebreid)

-

-

-

A1.22

Omgevingsvergunning enkelvoudig (regulier)

2

1

2

A1.23

Omgevingsvergunning meervoudig (regulier)

-

-

-

A1.25

Ambtshalve wijzigen omgevingsvergunning

-

-

-

A1.26

Intrekken omgevingsvergunning (uitgebreid)

-

-

1

A1.27

Intrekken omgevingsvergunning (regulier)

-

-

-

16

A1.29

Milieuadvies omgevingsvergunning

1

-

2

A1.30

Advies Milieueffectrapportage

-

-

1

A1.31

Ontheffing Wet milieubeheer

1

1

-

A1.32

Ontheffing APV/Omgevingsplan

-

-

-

A1.33

Maatwerkbesluit

1

2

-

A1.35

Melding activiteit bouwwerken leefomgeving

70

94

-

A1.36

Informatieplicht milieubelastende activiteit

76

49

5

A1.37

Melding gelijkwaardige maatregel

-

1

-

A1.38

Beoordelen conceptverzoek

-

-

-

A1.39

Informatieplicht bouwwerken leefomgeving

22

18

-

A1.40

MER-beoordeling

-

1

-

Totaal

264

217

19

Voor het programma Vergunningen was 2025 een uitdagend jaar. De stikstofuitspraken hadden grote impact, vooral op de agrarische vergunningverlening. Een aanzienlijk deel van zowel de bestaande als de nieuwe werkvoorraad kwam stil te liggen. Ook bij industriële vergunningprocedures werd stikstof een steeds bepalendere factor, wat leidde tot langere doorlooptijden. Daarnaast vond gedurende het jaar een wisseling plaats binnen het teammanagement. Verbeterplan Vergunningverlening In 2025 is gestart met een verbeterplan om vergunningen sneller en efficiënter af te handelen. Hiervoor is tijdelijk een projectmedewerker aangesteld, die samen met de teammanager de uitvoering van het plan heeft opgepakt. Binnen het programma is extra aandacht besteed aan het werken volgens de PDC, zodat het uitgevoerde werk beter inzichtelijk en meetbaar is. Ook is via inhuur gewerkt aan het wegwerken van achterstanden bij meldingen MBA (A1.17) en informatieplichten MBA (A1.36). Actualisatie vergunningen Het actualiseren van vergunningen was niet alleen een aandachtspunt vanuit Interbestuurlijk Toezicht (IBT), maar ook een verbeterpunt binnen de OD Twente zelf. Door hoge werkdruk was er in de voorgaande periode onvoldoende aandacht voor dit onderwerp. Daarom werd een projectplan opgesteld, waarbij vanaf juni medewerkers werden vrijgemaakt om hier gericht aan te werken.

Dankzij deze projectmatige aanpak werd het mogelijk om intensiever op het actualiseren van vergunningen in te zetten, waardoor de prognose van het product ‘toets actualisatie vergunningen’ uit het UVP 2025 aan het einde van het jaar ruim werd behaald. Meldingen MBA De werkvoorraad meldingen en informatieplichten (MBA) is over het algemeen onder controle. Sinds de invoering van de Omgevingswet blijkt dat meldingen en informatieplichten niet altijd volledig of correct worden ingediend. Het vraagt extra tijd om de nieuwe werkwijze goed in te regelen en om meldingen compleet en juist binnen te krijgen. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van de meldingscoach. Bodembeschikking (Team Leefomgeving) Het aantal producten binnen het zaaktype bodembeschikking is het afgelopen jaar afgenomen. Deze daling hangt samen met de invoering van de Omgevingswet. Een groot deel van de werkzaamheden die voorheen onder dit zaaktype vielen, zijn verschoven naar andere zaaktypen, zoals ‘melding saneren van de bodem’ en ‘graven in de grond’. Het aantal gerealiseerde producten in 2025 zal naar verwachting dienen als referentieniveau voor de komende jaren.

17

De stijging binnen andere zaaktypen kan daarnaast worden verklaard door extra aandacht die het afgelopen jaar is besteed aan het proactief informeren van gemeenten en bedrijven over hun verplichtingen bij bodemactiviteiten. Hierdoor is de meldingsbereidheid naar alle waarschijnlijkheid toegenomen. De verwachting is dat deze stijgende lijn in productaantallen zich in 2026 verder zal voortzetten. Gezien de geldende verplichtingen en de activiteiten die in de praktijk plaatsvinden, zouden de aantallen voor deze zaaktypen namelijk nog hoger moeten liggen. Melding activiteit bouwwerken leefomgeving (Team Leefomgeving) Het zaaktype betreft een duidelijk vraaggestuurd product. De toename aan activiteiten binnen dit onderwerp heeft geleid tot hogere productieaantallen. Daarnaast heeft de organisatie het afgelopen jaar gericht ingezet op het beter beschikbaar maken van informatie over de procedure rondom het melden van het verwijderen van asbest, zie paragraaf 3.3. In combinatie met de groeiende naamsbekendheid van de OD Twente heeft dit er waarschijnlijk toe geleid dat de meldingsbereidheid onder bedrijven en particulieren is toegenomen. Melding milieubelastende activiteit bodem (Team Leefomgeving) De instroom van bodemproducten, waaronder graven in de grond en saneren van de bodem, was dit jaar hoger dan verwacht.

Dit gold ook binnen het programma Advies, met name voor het product ‘Advies bodem’. Door deze hogere instroom in het eerste kwartaal liepen de doorlooptijden op. Sinds de komst van een nieuwe medewerker medio mei is de onderhanden werkvoorraad iets afgenomen, maar deze blijft hoog. In 2026 wordt gevolgd of deze trend zich voortzet en of aanvullende maatregelen nodig zijn.

4.2 Programma Toezicht & Handhaving Voor toezicht en handhaving zijn al geruime tijd strategieën in gebruik. Deze zijn opgenomen in het VTHA-beleid Twente en de nadere uitwerking. Door toezicht te houden wordt gecontroleerd of wordt voldaan aan wet- en regelgeving en vergunningvoorschriften worden nageleefd. Voor de toezichthouders die de controle uitvoeren maakt de toezichtstrategie duidelijk hoe zij hun werk moeten uitvoeren. Ook geeft het inzicht in de verschillende soorten controles. Om vervolgens een goede uitvoering te geven aan handhaving, wordt aangesloten bij de LHSO.

4.2.1 Toezicht Gemeente Borne 2025 PDC

OMSCHRIJVING

UVP 2025

REA 2025

WV 2025

A2.01

Opleveringscontrole

3

4

7

A2.02

Periodieke controle

100

68

23

A2.03

Hercontrole

27

27

10

A2.04

Aspectcontrole

12

10

4

A2.05

Administratieve controle

-

-

-

A2.06

Administratieve audit

-

-

-

A2.07

Vrije veld toezicht/gevelcontrole

2

3

-

A2.08

Klacht/melding

25

24

9

A2.09

Bodem toezicht

48

51

7

A2.10

Toezicht sloop/ asbest

-

-

-

A2.11

Toezicht bouwen

-

-

-

18

A2.12

Handhavingscontrole

4

5

1

A2.13

Informatieplicht ongewoon voorval

1

3

-

A2.14

Handhavingstoets

-

-

-

A2.15

Ketentoezicht

-

-

-

A2.16

Toezicht bouwwerken leefomgeving

37

37

-

Totaal Toezicht

259

232

61

Periodieke- en oplevercontroles In 2025 was er minder capaciteit beschikbaar voor toezichtproducten, waaronder periodieke controles (A2.02). Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt kon de formatie nog niet volledig worden benut. Mede hierdoor zijn niet alle periodieke controles ten opzichte van de jaarplanning uitgevoerd. Wel heeft er een verhoogde inzet plaatsgevonden op opleveringscontroles (A2.01). Dit betrof een noodzakelijke inhaalslag bij meldingsplichtige bedrijven uit de periode 2019–2022. Deze controles zijn qua inhoud en diepgang vergelijkbaar met periodieke controles, maar markeren het startpunt van de controlecyclus. Wanneer periodieke- en opleveringscontroles – die boven de oorspronkelijke raming zijn uitgevoerd – gezamenlijk worden beschouwd, komt de realisatie Twente-breed uit op 70% van de jaarplanning. Voor de gemeente Borne komt het totaal uit op 69%. Samenhangend toezicht Toezicht bestaat naast planbare werkzaamheden ook uit een aanzienlijk aandeel vraaggestuurde activiteiten, zoals hercontroles, aspectcontroles, klachtafhandelingen en complexe dossiers, waaronder de ‘Bestuurlijke aandachtslocaties’ (BALO’s). Deze werkzaamheden vergen veel capaciteit en zijn vooraf moeilijk te plannen, terwijl ze juist vaak een groot maatschappelijk effect hebben. Door deze toezichttaken in samenhang te bezien, ontstaat een vollediger beeld van de daadwerkelijke inzet.

Programmabreed is de totale toezichtinzet qua productie in Twente uitgekomen boven de 100%. Deze samenhangende benadering van toezicht biedt waardevolle inzichten voor de verdere ontwikkeling van het nieuwe VTH(A)-beleid. De beschikbare capaciteit is doelgericht ingezet op situaties met het grootste risico en de hoogste maatschappelijke impact. Zodoende is de totale milieuwinst en risicobeheersing zo effectief mogelijk gerealiseerd. Toch blijft het risico bestaan dat het niet behalen van het aantal periodieke milieucontroles een negatieve invloed kan hebben op de Twentse leefomgeving. Minder preventief toezicht kan namelijk leiden tot afnemend naleefgedrag en inzicht bij bedrijven. Maatschappelijk effect De maatschappelijke waarde van het toezicht komt het sterkst naar voren in situaties waarin tijdig ingrijpen daadwerkelijke risico’s of schade heeft voorkomen. Hieronder worden enkele casussen uitgelicht. Voor deelnemers met BALO‑locaties worden deze in de paragraaf Lokale projecten nader toegelicht. •

•

Onderzoek naar een afvalstroom (zeefresidu) bij een Twents bedrijf leidde tot de conclusie dat er sprake was van een gevaarlijke afvalstof die jarenlang bij een niet‑erkende verwerker was afgezet. Door ingrepen van de OD Twente is verdere illegale verwerking met potentieel ernstige milieugevolgen voorkomen. Bij een kinderboerderij werd diesel getankt boven een lemen vloer, wat direct risico gaf op bodemschade. Na handhaving wordt uitsluitend nog bij een tankstation getankt, waarmee het risico volledig is weggenomen.

19

•

•

Meerdere metaalbedrijven bleken gasflessen met brandbare gassen onveilig en niet conform de wet- en regelgeving op te slaan. Na optreden van de OD Twente zijn veilige opslagvoorzieningen gerealiseerd, waarmee de risico’s op brand en explosie significant zijn gereduceerd. Bij verscheidene restaurants is na interventie geborgd dat de vetafscheider tijdig wordt geleegd. Hiermee worden verstoppingen en schade aan de riolering voorkomen.

Aspectcontroles Er is geconstateerd dat momenteel ten onrechte aspectcontroles worden meegeteld als gereed product. Het gaat hierbij om zaken die foutief zijn aangemaakt en waarop niet of nauwelijks uren zijn geschreven. Bijvoorbeeld periodieke milieucontroles die dubbel zijn aangemaakt. De foutieve toezichtproducten worden – net als de reguliere aspectcontroles – als aspectcontrole gekenmerkt, zodat deze eenvoudig uit de rapportages kunnen worden gefilterd. Twente-breed gaat het om ongeveer 315 foutief aangemaakte aspectcontrolezaken. Voor de gemeente Borne betreft dit 1 zaak. De OD Twente beoordeelt in 2026 of het mogelijk is om een correctie uit te voeren zodat deze foutieve zaken niet opnieuw in het monitoringsysteem worden meegenomen. Bodemtoezicht (Team Leefomgeving) Door een hogere instroom van producten bij bodemadvies is de werkdruk binnen bodemtoezicht eveneens toegenomen. De prioriteit ligt op saneringen en risicolocaties waar grond wordt toegepast. Activiteiten met een lager risicoprofiel worden minder (diepgaand) gecontroleerd. Vanwege de onzekerheid rondom de inwerkingtreding en uitwerking van de Omgevingswet is tot nu toe terughoudend omgegaan met het invullen van vacatureruimte binnen bodemtoezicht.

Nu in de loop van 2025 is gebleken dat de stijgende lijn in productaantallen structureel is, is de formatie aangevuld met een nieuwe toezichthouder bodem om de toegenomen werkvoorraad beter te kunnen uitvoeren. Gezien de verwachting dat deze stijging zich verder zal voortzetten, is het onzeker of de huidige formatie op termijn voldoende is om de totale werkvoorraad te beheersen. Daarom wordt ook gekeken naar aanvullende beheersmaatregelen, zodat binnen Bodemtoezicht op een verantwoorde en risico gestuurde manier de juiste keuzes kunnen blijven maken. Klachtenanalyse De afgelopen jaren is een sterke toename geconstateerd in het aantal klachtmeldingen dat door de OD Twente is afgehandeld. Deze Twente-brede ontwikkeling heeft zich ook in 2025 doorgezet. Hierbij heeft het totaal aantal klachtmeldingen van het afgelopen jaar de prognose van het UVP 2025 overschreden. Deze ontwikkeling heeft een negatieve invloed op de omgevingskwaliteit, aangezien meer klachten, hinder en overlast duiden op een lagere belevingswaarde en gebruikswaarde van de leefomgeving. Om deze ontwikkeling beter te kunnen duiden en adresseren, voert de OD Twente jaarlijks een klachtenanalyse uit. Ook in dit jaarverslag wordt middels onderstaande tabel inzicht gegeven in de omvang, oorsprong en aard van alle klachten die zowel regionaal als door de gemeente Borne zijn ontvangen in 2025.

De cijfers vanuit de analyse zijn op basis van ontvangen klachten. Dit wijkt af van de realisatiecijfers uit PowerBI, welke uitgaan van het aantal afgehandelde klachten. Als onderdeel van de analyse zijn locatie(s) waar de meeste klachten zijn ontvangen verder toegelicht.

20

Klachtenanalyse regio Twente 2025 Aantal klachten afgehandeld (PowerBI)

Aantal klachten ontvangen (klachtenanalyse)

1.547

1.873

Afval

Asbest

Bodem

Geluid

Licht

Lucht

Overig

18

53

13

429

17

1304

99

Toelichting: Het overgrote deel van alle klachten in Twente had afgelopen jaar betrekking op lucht (70%) en geluid (23%). Binnen het thema lucht, ging het voornamelijk over geur gerelateerde klachten. Locaties Toelichting: Het afgelopen jaar hebben vijf specifieke locaties binnen de regio een opvallend hoog aantal klachten ontvangen. Het gaat hierbij om: • Geurklachten rondom een asfaltcentrale in de gemeente Hengelo (20% van alle klachten); • Geurklachten rondom een landbouwbedrijf in de gemeente Wierden (9% van alle klachten); • Geurklachten rondom een veevoeder producent in de gemeente Hof van Twente (5% van alle klachten); • Geurklachten rondom een andere veevoeder producent in de gemeente Hof van Twente (4% van alle klachten); • Geurklachten rondom een vervaardiger van dierlijke oliën en vetten in de gemeente Hengelo (3% van alle klachten). Klachtenanalyse gemeente Borne 2025 Aantal klachten afgehandeld (PowerBI)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=ab61bc35-9680-46c7-b3a4-30dfb53c7a52