CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Jaarstukken 2025 (door accountant gewaarmerkt exemplaar d.d. 9 juni 2026)

Beeldvormende commissievergadering 9 juni 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202549.686 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

Er is na afloop van de interventies ingezet op het doorgeleiden van inwoners naar structurele vormen van beweging, zoals wandelen, stoelgym of andere vormen van sport en bewegen passend bij de individuele inwoner. Sinds 2025 is eveneens meer aandacht geschonken aan een uitvraag bij deelnemers over hun ervaring met de valpreventieve interventie. In 2025 voerde Borne met meerdere samenwerkingspartners gesprekken over een gecombineerde dagvoorziening. Inmiddels heeft dit geleid tot het aanwijzen van een potentiële locatie. Er wordt op dit moment nog gekeken naar de haalbaarheid voor alle betrokken p artijen. Algemene voorzieningen Dagactiviteiten voor thuiswonenden mensen met dementie - ZonMw In 2025 is met subsidie van ZonMw het aanbod van dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie versterkt en uitgebreid. Het Odensehuis is gestart en draait wekelijks. Daarnaast zijn er extra ontmoetingsgroepen gekomen in De Blokhut en ‘t Dijkhuis. Ook trof Borne voorbereidingen voor een gecombineerde dagvoorziening (met en zonder indicatie), en scholing vanuit de Sociale benadering voor vrijwilligers en professionals. De verdere uitwerking volgt in 2026. Ketenaanpak Kansrijke start De ketenaanpak Kansrijk start is onderdeel van GALA. In 2025 zijn grote stappen gezet binnen de ketenaanpak.

Jaarstukken 2025 Pagina 25 Er is een coalitie gevormd die drie keer per jaar samenkomt, in maart was er een netwerkbijeenkomst georganiseerd en er zijn drie werkgroepen opgezet ‘Fysieke Gezondheid’, ‘Mentale Gezondheid’ en ‘Taal’ . In oktober is het ouder-kindcafé in de bibliotheek gestart met een grote opening. De plek in de bieb functioneert als een laagdrempelige ontmoetingsplek voor (jonge) ouders en verzorgers waarin mogelijke ondersteuningsvragen preventief besproken worden. De verschillende samenwerkingspartijen weten elkaar nu beter te vinden en werken samen aan diverse opgaven binnen de drie thema's. Welzijn op Recept / Sociaal Hus Het Sociaal Hus vormt sinds 2022 de integrale toegang in Borne voor inwoners met een ondersteuningsvraag. Vanuit Welzijn op Recept worden inwoners die met psychosociale klachten naar de huisarts komen via de Praktijkondersteuner Welzijn naar passend aanbod of ondersteuning verwezen en/of direct geholpen. Inwoners weten het Sociaal Hus steeds beter te vinden. In 2025 zijn er 754 inwoners geholpen in het Sociaal Hus (597 inwoners in 2024). In 2025 zijn er 166 inwoners via Welzijn op Recept ondersteund (94 in 2024). Meest voorkomende hulpvragen bij Welzijn op Recept zijn eenzaamheid, bij Sociaal Hus kloppen de meeste mensen aan voor financiële ondersteuning.

Onderzoek sociale basis In opdracht van de gemeenteraad onderzocht de gemeente in 2025 de huidige staat en toekomstbestendigheid van de sociale basis. Doel van dit onderzoek was inzicht te verkrijgen in hoe de sociale basis financieel en kwalitatief duurzaam kan worden geborgd, ook met het oog op vergrijzing, bevolkingsgroei en de toenemende complexiteit van zorg- en ondersteuningsvragen. De uitkomsten van dit onderzoek worden in 2026 uitgewerkt en vormen de inhoudelijke basis voor het opstellen van een meerjarig perspectief. Daarin worden scenario’s uitgewerkt voor een toekomstbestendige sociale basis binnen de financiële kaders van de gemeente. Subsidies In 2025 is een start gemaakt met de herijking van de subsidieregelingen en het opstellen van de nieuwe regelingen die vallen onder de Algemene Subsidieverordening die is vastgesteld in 2024. In 2026 volgt de verdere uitwerking. Gezondheid Spuk GALA en ketenaanpakken Wij hebben uitvoering gegeven aan de diverse thema’s die vallen onder GALA en Integraal Zorgakkoord (IZA). Dat gebeurde lokaal en in de regionale samenwerking met SamenTwente en Twentse Koers. De kwartiermaker GALA bewaakte de uitvoering van de plannen en de besteding van het bijbehorende budget tot en met 2025. Samen met lokale partners zijn de plannen van GALA uitgevoerd op basis van wat inwoners nodig hebben.

De ketenaanpakken (Valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept en Kinderen en Volwassenen naar Gezond Gewicht) zijn de verbinding tussen GALA en IZA. Er is een coalitie Kansrijke Start en Kansrijk Opgroeien gestart om kinderen een goede start te geven en hen goed te laten opgroeien. Hier sluiten professionals vanuit het zorg- en sociaal domein bij aan. Professionals kennen elkaar en elkaars werkzaamheden nu beter, waardoor het afstemmen en doorverwijzen makkelijker gaat. Er zijn verschillende werkgroepen vanuit de thema's fysieke leefomgeving, mentale gezondheid en taalontwikkeling. Ook opende het 'Ouder kind' café in het Kulturhus waar ouders/opvoeders elkaar op een laagdrempelige manier kunnen ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Wij hebben in 2025 informatieve theateravonden georganiseerd voor ouders/opvoeders over pubers en verleidingen (alcohol, drugs, roken, social media). Deze avonden dragen bij aan de normalisering en vergroten de kennis en praktische handvatten. Het project Valpreventie is geïntensiveerd in samenwerking met de fysiotherapeuten. Het aantal interventies valpreventie is gestegen naar acht en er hebben 88 inwoners aan deze interventies deelgenomen. Hun zelfredzaamheid groeide en bewustwording in vitaal ouder worden nam hierdoor toe. Valrisico’s worden minder en door bewuster medicatiegebruik en gezonde voeding.

Jaarstukken 2025 Pagina 26 Welzijn op Recept liep in 2025 door. Deze aanpak versterkt de samenwerking met de huisartsen rondom de niet medische vragen. Consulenten Sociaal Hus sluiten in de rol van praktijkondersteuner Welzijn op Recept aan bij de huisartsenpraktijken. Ze werken vanuit de methode Positieve Gezondheid. Het gebruik van het platform onder het Sociaal Hus is toegenomen voor communicatie en marketing. Vanuit het JOGG programma (gezonde jeugd, gezonde toekomst) zette Borne in op bewustwording van een gezonde leefstijl in de leefomgevingen: kinderopvang, school en sport. Zo ging de kinderopvang bezig met het groenteboxjes programma en kregen jeugdigen water en fruit tijdens sporttoernooien. Voor peuters is de Peutervierdaagse georganiseerd om bewegen te stimuleren. En een klas van het VO Twickel ontbeet met de burgemeester en sprak over gezonde voeding. De leerlingen kregen daarbij voorlichting over het werken bij de gemeente. Via goed bezochte theateravonden voor ouders en opvoeders is er speciale aandacht geweest voor mentale gezondheid en prestatiedruk en het omgaan met verleidingen zoals drank, drugs en social media. Ook zetten wij ons in voor een generatie die niet rookt. Dit gebeurde in samenwerking met de LOES consulent van het Sociaal Hus, die laagdrempelige opvoedondersteuning biedt en tips geeft.

Preventie- en handhavingsplan Alcohol Wij hebben het preventie- en handhavingsplan alcohol opgesteld, om alcoholmisbruik te voorkomen. Er zijn afspraken gemaakt met de sportverenigingen over verantwoord schenken van alcohol en er zijn preventieve afspraken gemaakt, zoals over een gezonde kantine en rookvr ije- en gezonde sportomgeving. Omgevingsvisie Gezondheid In de nieuwe Omgevingsvisie is gezondheid als integrale pijler opgenomen met daarbij de nadruk op een rookvrije omgeving en die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten en ruimte voor zorgpartners. Huisartsen Er zijn gesprekken gevoerd over de vraag of er voldoende huisartsen zijn en blijven in gemeente Borne, aangezien er wachtlijsten zijn voor inwoners, inclusief statushouders. Transformatieplan Mentaal Gezond Twente In Twente staat de mentale gezondheid van inwoners onder druk d oor toenemende zorgvragen, personeelstekorten en versnippering in het zorgaanbod. Daarom is regionaal het transformatieplan Mentaal Gezond Twente opgesteld. Met dit plan werken we aan een verschuiving van focus op ziekte en behandeling naar gezondheid, gedrag en eigen regie. Het plan voeren wij in 2026 en 2027 uit. Inwoners met zorgwekkend gedrag en mentale gezondheid We zijn gestart met het actualiseren van de lokale aanpak voor mensen met zorgwekkend gedrag.

Hiervoor hebben we een subsidie van ZonMw ontvangen en hebben wij een projectleider aangesteld. We hebben data verzameld en er zijn verschillende stakeholders gesproken. Een belangrijk onderdeel van de lokale aanpak is de betrokkenheid van ervaringsdeskundigen. Deze opbrengsten vormen de basis voor he t vervolg van het project in 2026. Rondom het thema mentale gezondheid hebben we een drieluik georganiseerd. De aftrap was een fotoreportage en panelgesprek over volwassen die zijn opgegroeid als KOPP/KOV kind (kinderen van ouders met psychische en en/of verslavingsproblematiek). Daarna een theatervoorstelling De kracht van kwetsbaarheid en als slot kwam ervaringsdeskundige, actrice en filmmaker Hanna Verboom naar Borne om haar film 'Samen uit de schaduw' te vertonen en in gesprek te gaan. Alle drie de mom enten brachten de gesprekken op gang over het thema mentale gezondheid. Iedereen is anders en het is belangrijk om oog te hebben voor elkaar en elkaars verschillen. Mensen hebben mensen nodig. Regionale samenwerking kerntakendiscussie en evaluatie Twentse Koers Er is regionaal samengewerkt op het gebied van preventie en gezondheid als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling SamenTwente (GGD, VTT en OZJT). De kerntakendiscussie SamenTwente is afgerond en het Strategisch programma SamenTwente is vastgesteld.

Daarmee zijn besluiten genomen over welke taken de GGD, VTT en OZJT Samen14 de komende jaren vanuit hun wettelijke rol blijven vervullen. De kerntakendiscussie heeft eraan bijgedragen dat alle thema's goed doorleefd zijn en scherper zijn gepositioneerd. Jaarstukken 2025 Pagina 27 Er is gewerkt aan de doelen van het Regioplan (2023) als onderdeel van de Twentse Koers. Twee projectleiders van Twentse Koers hebben lokaal ingezet op de uitwerking van de ketenaanpakken Kansrijke Start en Valpreventie. Twentse Koers is de strategische samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, SamenTwente en provincie Overijssel. Dit programma loopt tot eind 2026. Volgens de samenwerkingsafspraken startte in 2025 de evaluatie van Twentse Koers. Inburgering en vluchtelingen Opgaven Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders We hebben de gemeenteraad regelmatig geïnformeerd over de drie opgaven en ontwikkelingen rond Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders. De gemeenteraad heeft de Uitgangspunten voor wonen in opvang en doorstroomlocatie vanaf 2026 vastgesteld. Vanaf 2026 wil de gemeente werken aan zelfstandige wooneenheden. We hebben de wettelijke verplichting Oekraïense ontheemden op te vangen. Gemeente Borne vangt 320 Oekraïense ontheemden op.

Daarmee voldoen we ook in 2025 ruimschoots aan de opgave door het bieden van meer dan 200% van het aantal opvangplaatsen dat we zouden moeten realiseren op basis van een evenredige verdeling van het totaal aantal opvangplaatsen over alle gemeenten. In haar verdeelbesluit van eind december 2024 heeft de minister van Asiel en Migratie voor de jaren 2024 én 2025 voor Borne zowel de reguliere asielopvangplaatsen als alleenstaande minderjarige-vreemdelingen opvangplaatsen vastgesteld op nul. Dit betekent dat gemeente Borne over deze jaren geen wettelijke asielopgave had. Daarnaast hebben we ons ingezet om statushouders te huisvesten, om zo bij te dragen aan een betere doorstroming in de opvangketen. Bieden van opvang van Oekraïense ontheemden Na een dringende oproep van het Rijk hebben we het aantal op vangplekken voor Oekraïense ontheemden uitgebreid van 300 naar 320, omdat landelijk alle beschikbare plekken nagenoeg bezet waren. Er verblijven 210 Oekraïense ontheemden op Maria Mediatrix en 110 bij de Zwanenhof. Het onderzoek naar de ontwikkeling van nieuwe, toekomstbestendige opvangvoorzieningen op alternatieve locaties is gestart. We hebben ingezet op de doorontwikkeling en optimalisatie van de opvang voor Oekraïense ontheemden op de huidige locaties Maria Mediatrix en Zwanenhof. Na drie jaar noodopvang was deze opvang niet langer als een noodopvang te zien.

Waar mogelijk is deze opvang geoptimaliseerd door kwalitatieve verbeteringen en een professionaliseringsslag door te voeren. Stabiliteit, leefbaarheid en veiligheid in de opvang op de huidige locaties waren belangrijke uitgangspunten. Huisvesten statushouders In 2025 hadden we de opgave om 39 statushouders te huisvesten. In samenwerking met woningcorporatie Welbions hebben we aan deze opgave voldaan. Het opnemen van statushouders door gemeenten is een belangrijk onderdeel om de totale problematiek in de opvangketen te kunnen beheersen. Er zijn 23 mensen meer gehuisvest dan de opgave, dankzij de doorstroomlocatie voor een aantal statushouders op Maria Mediatrix. Vanuit deze locatie hebben statushouders woningen toegewezen gekregen, waarna de nareizigers rechtstreeks vanuit een asielzoekerscentrum konden worden gehuisvest. Deze nareizigers telden mee voor de taakstelling. Begeleiding nieuwe inwoners Vluchtelingenwerk Nederland begeleidt nieuwe inwoners. Daarmee krijgen deze inwoners een goede start om mee te kunnen doen aan de Nederlandse samenleving. Inkopen van inburgeringstrajecten We hebben, samen met andere Twentse gemeenten, de inkoop van nieuwe inburgeringscursussen afgerond. De nieuwe contracten zijn vanaf 2026 ingegaan.

Jaarstukken 2025 Pagina 28 Jeugd Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming In de halfjaarrapportage hebben wij al benoemd dat het lastig is om te starten met het Toekomstscenario Kind - en Gezinsbescherming in Twente. Landelijk hebben grote partijen, zoals de gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming, besloten zich terug te trekken uit het traje ct. In de regio Twente heeft daarom een herbezinning plaatsgevonden op de verdere invulling. In de tweede helft van 2025 hebben wij besloten het project kleinschaliger op t e pakken en aan te sluiten bij deelprojecten binnen de veertien Twentse gemeenten. De oorspronkelijke doelstelling blijft daarbij behouden: het realiseren van een doorgaande lijn in ondersteuning binnen zowel het vrijwillig als het gedwongen kader. In het vierde kwartaal van 2025 hebben wij lokaal de eerste afspraken gemaakt met de projectleider en is richting bepaald voor de vormgeving in Borne. In 2026 werken wij dit verder uit en kan de uitvoering starten. Verklarende Analyse In 2025 lag onze focus op het trainen van alle jeugdregisseurs in het uitvoeren van de verklarende analyse. Deze trainingen zijn inmiddels afgerond. We passen deze werkwijze steeds vaker toe en onderzoeken hoe we de verklarende analyse structureel in ons werkproces kunnen integreren. Om uniformiteit te borgen analyseren we maandelijks één casus.

Wij ervaren hierbij een duidelijke kwalitatieve meerwaarde, met name in de samenhang, verdieping en onderbouwing van analyse en besluitvorming. Dit helpt ons om tot een gezamenlijk beeld va n de problematiek te komen en gezamenlijk te besluiten over passende hulp. Daarnaast nemen we meer tijd voor analyse, waardoor we minder ad-hoc vanuit crisissituaties handelen. Onze doelstelling was om het aantal zorgtrajecten per gezin eind 2025 met 2% te verlagen ten opzichte van 2024. Die meting is nu nog niet mogelijk, omdat veel trajecten nog lopen en afgesloten casuïstiek vóór de invoering van de verklarende analyse is gestart. In de komende periode richten wij de benodigde parameters in onze systemen in om deze gegevens beter te kunnen monitoren. Waakvlamhulpverlening/gezinsondersteuning In 2025 hebben wij gezinshulpverleners ingezet om ondersteuning te bieden aan gezinnen waar anders ambulante hulpverlening met een vergelijkbare ureninzet nodig zou zijn geweest. Bij een tarief van € 86,40 per uur voor lage ondersteuningsbehoeften en een inzet van gemiddeld één uur per week bij 78 gezinnen, zou dit neerkomen op € 350.438 aan ambulante ondersteuning. Deze kosten hebben wij voorkomen door de inzet van gezinshulpverleners. De totale kosten voor de inzet van de ondersteuners bedragen € 178.000 (inclusief waakvlamondersteuning).

Dat levert een besparing op ten opzichte van de verwachte kosten voor ambulante ondersteuning. Voor de inzet van waakvlamhulpverlening kunnen wij geen vergelijkbare berekening maken, omdat deze preventief wordt ingezet om escalatie te voorkomen. Eventuele besparingen verwachten wij met name terug te zien in een afname van crisistrajecten. Wij willen de registratie verder ontwikkelen om in de toekomst ook de langetermijneffecten, zoals trajectduur en stapeling van voorzieningen, beter inzichtelijk te maken. In 2025 is ingezet op het versterken van vroegsignalering, het voorkomen van opschaling naar zwaardere jeugdhulp en het bieden van passende ondersteuning in de thuissituatie.

Wij hebben hierbij onder andere ingezet op: • Vroegtijdige en laagdrempelige ondersteuning via waakvlamhulpverlening en de inzet van gezinshulpverleners, gericht op het stabiliseren van situaties en het voorkomen van escalatie; • Het toepassen en borgen van de verklarende analyse, waarvoor alle jeugdregisseurs zijn getraind en waarbij casuïstiek periodiek gezamenlijk wordt geanalyseerd; Jaarstukken 2025 Pagina 29 • Het versterken van ambulante ondersteuning als alternatief voor zwaardere vormen van jeugdhulp; • Aansluiting bij regionale ontwikkelingen, zoals de inzet van het coördinatiepunt wonen en verblijf en de verdere opbouw van ambulante alternatieven voor verblijf; • De implementatie van nieuwe inkoopcontracten en productstructuren per 1 januari 2025, gericht op een betere aansluiting tussen ondersteuningsbehoefte en zorginzet. Deze inzet is erop gericht om ondersteuning zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig in te zetten, en om waar mogelijk verblijf en crisissituaties te voorkomen. Onderwijs De gemeente Borne heeft samen met de schoolbesturen in de gemeente een gedragen, beleidsrijk Integraal Huisvestingsplan ontwikkeld voor de huisvesting van het primair onderwijs en voortgezet onderwijs in de gemeente.

Het 'Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026-2041 gemeente Borne' vormt een planningsinstrument voor het plannen en beheren van de onderwijshuisvesting in de gemeente . Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan is geld beschikbaar gesteld voor renovatie dan wel nieuwbouw van basisschool de Flora. Als verdieping van het Integraal Huisvestingsplan is eind 2025 gestart met het opstellen van een Lokale Educatieve Agenda samen met het onderwijs en de kinderopvangorganisaties. Het kindcentrum Ridderspoor met daarin basisschool Letteborg en kinderopvang Duimelot is eind 2025 opgeleverd. Binnen het kindcentrum is ook een ruimte beschikbaar voor Stichting Kidsvooruit. Sinds januari 2026 is het kindcentrum in gebruik genomen en in februari 2026 was er een feestelijke opening. Cultuur Samen met het onderwijs is opnieuw een aanvraag ingediend en toegekend door de provincie Overijssel op het gebied van cultuureducatie. Op basis van financiering van de gemeente, bijdrage van de scholen en de provincie wordt jaarlijks een cultuureducatieprogramma opgesteld. Doel van het cultuureducatieprogramma is: alle kinderen komen onder schooltijd in aanraking met alle facetten van kunst en cultuur. Hiervoor wordt jaarlijks een cultuureducatieprogramma opgesteld voor de groepen één tot en met acht. Daarbij wordt getracht zoveel mogelijk samen te werken met lokale aanbieders.

Om meer bekendheid te geven aan de mogelijkheden voor cultuur vanuit het Jeugdfonds Sport en Cultuur, heeft Borne in 2025 meegedaan aan het landelijke project 'Let's Dance'. In oktober 2025 zijn er wekelijks gratis proeflessen voor dans georganiseerd onder begeleiding van een dansinstructeur van Cladans. Kinderen die na de proeflessen enthousiast waren, konden zich aanmelden voor lidmaatschap met eventuele ondersteuning van het jeugdfonds. Dit sluit ook aan bij het uitvoeringsprogramma cultuur waarin deze activiteit concreet stond opgenomen. Ook heeft er in 2025 een brainstorm plaatsgevonden over een creatieve broedplaats met vertegenwoordiging van het Kulturhus, de regionale aanjager voor creatieve broedplaatsen Cultuurregio Twente, de Bornse cultuurmakelaar en diverse ambtenaren van de gemeente. Helaas heeft dit nog niet tot concrete vervolgacties geleid. Succesvolle broedplaatsen zijn ook niet opgericht door een lokale overheid, maar ontstaan uit samenwerkingen tussen inwoners/ organisaties en/of het bedrijfsleven. Sport Sport Bij de bouw van het nieuwe sportcentrum in Borne is in het najaar het hoogste punt bereikt . De openstaande taakstelling van € 265.000 voor sport is ingevuld; de uitvoering hiervan staat gepland voor 2026-2028.

Daarnaast is een herijking uitgevoerd rond de oprichting van een Sportbedrijf, waarbij het voorgenomen besluit is dat het beheer en de exploitatie van sportvastgoed, inclusief het zwembad, binnen de gemeente blijven. Jaarstukken 2025 Pagina 30 Sportstimulering In 2025 zijn diverse beweegprogramma’s uitgevoerd om een actieve en gezonde leefstijl te stimuleren voor verschillende doelgroepen. Voor jonge kinderen lag de nadruk op motorische ontwikkeling en ouder -kind activiteiten zoals Peuterpret. Voor kinderen van vier tot twaalf jaar zijn sportinstuiven, naschoolse sportprogramma’s en specifieke beweegactiviteiten georganiseerd. Daarnaast zijn weerbaarheidstrainingen voor jongeren en sport- en beweegactiviteiten voor volwassenen en senioren aangeboden, gericht op vitaliteit, zelfredzaamheid en mentale gezondheid. Verenigingsondersteuning In 2025 hebben vier Bornse sportverenigingen ondersteuning gekregen van de adviseur lokale sport en NOC*NSF vanwege bestuurlijke, personele en financiële uitdagingen. Samen met binnensportverenigingen zijn plannen ontwikkeld voor het nieuwe sportcentrum, inclusief horeca, ledenwerving en opleidingen voor trainers en scheidsrechters. Ook is gewerkt aan een veilige sportomgeving (4 V’s) en het versterken van het trainerskader. Jongeren werden betrokken bij vrijwilligerswerk via Maatschappelijke Dienst Tijd-trajecten met een kleine vergoeding.

Stimuleren Topsport De motie om sport en bewegen te stimuleren door topsport zichtbaar te maken, is uitgevoerd. Zo is een protocol vastgesteld om Bornse topsporters te waarderen bij deelname aan of winst van belangrijke toernooien, zoals EK’s, WK’s en de Olympische Spelen. In het ontwerp van Sportcentrum Borne is een Wall of Success opgenomen om de successen van Bornse sportverenigingen en (top)sporters zichtbaar te maken. Daarnaast biedt Borne Sport, in samenwerking met lokale sportverenigingen, een sportprogramma aan voor talentvolle jeugdige sporters (acht tot twaalf jaar) ter ondersteuning van talentontwikkeling. Open Sportpark In 2025 is een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van het sportpark. Met steun van de Provincie Overijssel werd een pilot uitgevoerd waarin het park overdag vrij toegankelijk was, om te onderzoeken hoe het kan functioneren als openbare beweeg- en ontmoetingsplek. De pilot toonde aan dat meer inwoners gebruik maakten van het park, wat zorgde voor levendigheid en sociale controle. Sportverenigingen en buurtbewoners reageerden positief, en de inzet van een verbinder/sportparkcoach verbeterde communicatie, samenwerking en de ontwikkeling van activiteiten.

Werk en inkomen Bestaanszekerheid Het armoedebeleid in Borne is in 2025 herzien en het beleidskader 'Blik op morgen – Perspectief op een betere toekomst, 2025' is op 30 september 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit kader vormt de basis voor de aanpak van armoede en schulden en richt zich op het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. Speerpunten uit het beleidskader: • Het bevorderen van bestaanszekerheid, zodat inwoners voldoende inkomen, maatschappelijke participatie en financiële regie hebben. • Zichtbare en preventieve ondersteuning van inwoners om problemen vroegtijdig te signaleren en te voorkomen. • Samenwerking met partners binnen het sociaal domein en in de regio om het bereik en de effectiviteit van armoedebeleid te vergroten. • Het bieden van perspectief en ruimte voor ontplooiing, met aandacht voor maatwerk en participatie. • Monitoring en evaluatie van de effecten van beleid via de reguliere planning- en controlcyclus. Energiearmoede We hebben extra aandacht besteed aan energiearmoede. In samenwerking met Duurzame Initiatieven Borne is onderzoek gedaan naar de omvang van energiearmoede en naar mogelijke maatregelen in Borne. Daarnaast is ingezet op de inzet van energiecoaches die huishoudens advies geven over energiebesparing en het verlagen van energiekosten.

Ook zijn bij verschillende huishoudens kleine energiebesparende maatregelen toegepast, zoals tochtstrippen, ledverlichting en radiatorfolie door de fixbrigade. Tot slot is ingezet op het vergroten van Jaarstukken 2025 de bekendheid van bestaande regelingen en ondersteuning voor inwoners die moeite hebben met het betalen van hun energierekening. De tijdelijke witgoedregeling is verlengd zodat inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm duurzaam witgoed gratis kunnen aanschaffen. Schuldhulpverlening In 2025 zijn de bestaande methodes van schuldhulpverlening uitgebreid met de methodiek van het Jongeren Perspectief Fonds. Deze aanpak richt zich op jongeren van 18 tot 27 jaar voor wie de reguliere schuldhulpverlening niet passend is en die ondersteuning nodig hebben op meerdere leefgebieden. Momenteel nemen vier jongeren deel aan het traject. Er zijn nog geen trajecten succesvol afgerond waarbij jongeren volledig schuldenvrij zijn. Dit hangt samen met de werkwijze van de methodiek: deelname is pas mogelijk wanneer sprake is van een stabiel inkomen. De eerste fase van het traject is daarom gericht op het creëren van inkomens- en leefsituatiestabiliteit. 2.3.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan.

Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR3 Inclusieve samenleving | Primitief | Actueel ( x € 1.000) | begroot | begroot | Realisatie | Verschil Lasten: Voorzieningen maatsch. ondersteuning | 8.075 | 8.663 | 8.687 | -24 Algemene voorzieningen | 2.121 | 2.196 | 2.206 | -10 Gezondheid | 1.451 | 1.451 | 1.769 | -318 Inburgering en vluchtelingen | 511 | 5.726 | 5.612 | 115 Jeugd | 10.196 | 11.135 | 11.495 | -359 Onderwijs | 2.704 | 2.846 | 3.025 | -179 Cultuur | 863 | 963 | 972 | -8 Sport | 3.907 | 4.801 | 4.903 | -102 Werk en inkomen | 12.202 | 13.332 | 12.946 | 386 Totaal lasten | 42.031 | 51.114 | 51.614 | -499 | N Baten: Voorzieningen maatsch. ondersteuning | 227 | 227 | 279 | 52 Algemene voorzieningen | 23 | 23 | 107 | 84 Gezondheid | 216 | 216 | 339 | 123 Inburgering en vluchtelingen | 0 | 5.703 | 6.290 | 587 Jeugd | 88 | 131 | 302 | 171 Onderwijs | 313 | 366 | 394 | 28 Cultuur | 11 | 10 | 43 | 33 Sport | 1.337 | 1.387 | 1.255 | -132 Werk en inkomen | 5.980 | 6.613 | 6.349 | -264 Totaal baten | 8.195 | 14.676 | 15.357 | 681 | V Saldo PR3 Inclusieve samenleving | -33.836 | -36.438 | -36.256 | 182 | V Pagina 31 Jaarstukken 2025 Pagina 32 2.4 Bestuur en samenleving Inleiding Binnen dit programma komen onderwerpen als bestuur, communicatie, veiligheid en dienstverlening aan bod.

Ook beleidsthema’s als veiligheid en openbare orde, VTH (Vergunningverlening, toezicht en handhaving), APV en bijzondere wetten en de organisatie (HR) vallen binnen dit programma. 2.4.1 Wat hebben we bereikt? We hebben verder gewerkt aan ons motto 'Zeggen wat we doen én doen wat we zeggen', om een betrouwbare, transparante en dienstverlenende overheid te zijn. Dit hebben we gedaan door onder andere stappen te zetten rond de toegankelijkheid van de bestuurlijke besluitvorming, de duidelijkheid van onze communicatie-uitingen en onze insteek van participatie. Meer zichtbaar zijn voor verschillende doelgroepen was ook een belangrijk speerpunt, met name onder jeugdigen. De eerste kinderburgemeester was een succes en de tweede kinderburgemeester is geïnstalleerd. Ook op het vlak van veiligheid hebben we voor jeugdigen diverse activiteiten georganiseerd om hun weerbaarheid te vergroten. Preventie en weerbaarheid waren bredere thema's binnen veiligheid, bijvoorbeeld op het gebied van ondermijning en boa's. Op deze manier hebben we gewerkt aan een veilige leefomgeving. 2.4.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Bestuur We hebben het afgelopen jaar vanuit de griffie ingezet op het vergroten van de kennis van jeugdigen over democratie en de werking van het lokaal bestuur door de rol van kinderburgemeester verder vorm te geven.

Aan het einde van het jaar is een nieuwe kinderburgemeester geïnstalleerd. Ook zijn alle basisscholen uitgenodigd om deel te nemen aan de democracity-lessen. 80 jaar vrijheid Het nationale thema voor 5 mei was in 2025: “80 jaar vrijheid”. Met dit thema vroeg het Nationaal Comité in het jaar dat de viering van 80 jaar vrijheid plaatsvond, aandacht voor de littekens die de Tweede Wereldoorlog achterliet en die nog steeds zichtbaar zijn. Ook in Borne werd in 2025 veel aandacht geschonken aan het lustrumjaar, zowel als herdenking van toen als herdenken en vieren dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Op 4 mei 2025 werden op diverse plaatsen in de gemeente de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. En op 5 mei zijn allerlei activiteiten georganiseerd om vrijheid te vieren. Alle activiteiten zijn georganiseerd vanuit de Stichting Comité 4 en 5 mei. Ter ere van 80 jaar vrijheid heeft Stichting Comité 4 en 5 mei Borne in 2025 een speciaal vrijheidsboek uitgebracht. Dit boek is verspreid binnen de gemeente Borne en verkrijgbaar bij het gemeentehuis, Bruna, Koffiekaravaan en het Kulturhus. Daarnaast is het vrijheidsboek ook online te lezen. De activiteiten zijn gestart op 29 maart 2025 met de beëdiging van tachtig militairen van 10e infanteriebataljon Bewaken Beveiligen op het Rheineplein.

Het lustrumjaar is afgesloten met een kleinschalige Indië-herdenking bij het centraal monument op 15 augustus. Een greep uit de overige activiteiten: • Herbenoeming Welemansbrug naar de eerste bevrijder van Borne; • Groot Borns Vrijheidskoor, waarbij de Bornse koren, samen met de inwoners van Borne en omgeving het “Groots Borns Vrijheidskoor” vormden; • Vrijheidsfestival Borne; Jaarstukken 2025 Pagina 33 • Liberty Tour Twente, een parade van meer dan tweehonderd historische voertuigen uit WO-II, die door het centrum van Borne is getrokken; • Het grote Borns Vrijheidsconcert, waarbij de drie orkesten samenkwamen voor een uniek en indrukwekkend optreden. Onderzoek Joodse burgers in Borne ten tijde van de Tweede Wereldoorlog Naar aanleiding van een landelijk verzoek van de onderzoekwebsite 'Follow the money' in samenwerking met het tv-programma 'Pointer', werd in 2025 onderzoek verricht naar handelingen inzake Joodse onteigeningen in Borne in samenhang met de bejegening van Joodse inwoners van Borne ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Het onderzoek werd in opdracht van gemeente Borne verricht door de Ra dboud Universiteit Nijmegen en resulteerde in het rapport: 'Joodse burgers in Borne: bejegening, ontrechting en rechtsherstel'.

Het rapport werd op 14 mei 2025 officieel gepresenteerd in de synagoge van Borne, waarbij burgemeester Pierik excuses aanbood voor het handelen van het gemeentebestuur jegens de Joodse gemeenschap in de oorlogsjaren. Naast excuses werden door het gemeentebestuur van Borne vervolgacties geïnitieerd in het kader van herdenking en educatie van de Jodenvervolging in Borne, zoals het planten van een Anne Frankboom, het vervaardigen van een herdenkingsplaquette met daarop alle Joods e oorlogsslachtoffers en het nader uitdiepen van het onderduikverhaal van Borne. Bestuurlijk proces en kwaliteit van voorstellen Voor de zomer zijn we gestart met het verbeteren van de formats voor bestuurlijke voorstellen. De nieuwe formats zijn ontwikkeld om het opstellen van voorstellen overzichtelijker te maken en zo de besluitvorming door de gemeenteraad, het college en de burgemeester te ondersteunen. De nieuwe formats zijn na afstemming met het college en de gemeenteraad in november ingevoerd. In 2026 passen we ook de formats voor bestuurlijke besluiten en memo’s aan. Tegelijkertijd met het verbeteren van de formats, is het be stuurlijk besluitvormingsproces beschreven. Twee keer per jaar organiseren de griffier, directiesecretaris en bestuursadvies een workshop ‘bestuurlijke besluitvorming’ voor (nieuwe) medewerkers.

In de tweede helft van 2025 is opdracht verleend voor schrijftrainingen voor medewerkers die regelmatig bestuurlijke voorstellen schrijven. De ervaring die we eind 2025 en begin 2026 opdoen met de nieuwe formats , gebruiken we voor deze trainingen. Samenwerkingen Gemeente Borne werkt op vele terreinen samen met andere gemeenten. Denk hierbij aan samenwerking op het gebied van veiligheid, zorg en jeugd. We trekken samen met andere gemeenten op om meer te kunnen bereiken voor de inwoners. In 2025 rondden de gezamenlijk Twentse rekenkamers het onderzoek af naar democratische legitimatie van regionale samenwerkingsverbanden. De resultaten van dit onderzoek 'Zicht op zeggenschap' zijn in september 2025 door de gemeenteraad besproken. De overgenomen aanbevelingen worden verwerkt in de herziening van de Bornse Nota samenwerking. Omdat we de resultaten mee willen nemen, is de Nota samenwerking niet, zoals in de begroting aangekondigd, in 2025 aangeboden aan de gemeenteraad. In regionaal verband werken we samen aan de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS Twente). Hiervoor is de governance vastgesteld waarbij de stuurgroep ROS gepositioneerd is en het BOSS (Bestuurlijk overleg Sociaal Economische Structuurversterking) de coördinatie tussen de verschillende ruimtelijk-economische overleggen verzorgt.

Interbestuurlijk toezicht In 2025 was het door gedeputeerde staten van Overijssel vastgesteld totaalbeeld Interbestuurlijk toezicht (IBT) groen. Van de zes domeinen was alleen het oordeel over het domein Financiën oranje. De overige domeinen (Omgevingsrecht VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving), Omgevingsrecht, Informatie - & archiefbeheer, Huisvesting statushouders en Erfgoed) waren groen. Wij hebben in 2025 aan de volgende verbeterpunten gewerkt: • Voor het domein Financiën is door de gemeenteraad een structureel sluitende begroting 2026 -2029 vastgesteld. • Het domein Omgevingsrecht VTH had interne en externe (Omgevingsdienst Twente) verbeterpunten. Jaarstukken 2025 Pagina 34 Intern is de monitoring van omgevingsvergunningen bouw verbeterd door het zaaksysteem anders te gebruiken en de inhoudelijke doelen in het uitvoeringsprogramma zijn beter toegelicht. Extern is in 2025 gestart met de evaluatie van het regionale VTH-beleid voor de milieutaken. De invoering van het Risicoprioriteringsinstrument is in 2025 verder voorbereid. En de realisatie van doelen is in het jaarverslag 2025 explicieter opgenomen. • Voor het domein Omgevingsrecht heeft de gemeenteraad op 27 januari 2026 de omgevingsvisie Samen Borne vastgesteld. Voorbereidingen voor het Omgevingsplan (uiterlijk 2031) liggen op koers.

• Bij het domein Informatie- en archiefbeheer is voor de inrichting van de nieuwe archiefbewaarplaats de aanbesteding opgestart. Voor de ‘hotspotmonitor’ heeft het college richtlijnen vastgesteld. • Op de domeinen Huisvesting statushouders een Erfgoed waren geen aandachtspunten. Op 21 april 2026 heeft het college van gedeputeerde staten van Overijssel het Totaalbeeld IBT Borne 2026 vastgesteld. Voor 2026 scoort Borne, voor het eerst sinds de invoering van de Wet revitalisering generiek toezicht in 2012, op alle domeinen ‘groen’. Proces ombuigingen Dit proces is succesvol verlopen. De ombuigingsvoorstellen zijn opgenomen in de Kadernota 2026 - 2029 en deze is volgens planning aan de gemeenteraad aangeboden. Naast ombuigingsvoorstellen zijn ook investeringsvoorstellen (bouwstenen) voor de Bornse samenleving opgenomen in de kadernota. De kadernota is, inclusief de door de gemeenteraad vastgestelde amendementen, verwerkt in de Programmabegroting 2026 - 2029 'Blijvend investeren in dé woongemeente van Twente'. Alle jaarschijven van de Programmabegroting 2026 - 2029 hebben positieve saldi waarbij de totale woonlastendruk voor de Bornse inwoners minder dan het inflatiepercentage stijgt. De Programmabegroting 2026 - 2029, met de door de gemeenteraad geaccordeerde ombuigingsvoorstellen, is eveneens volgens planning aangeboden aan de gemeenteraad en op 4 november 2025 vastgesteld.

Participatie en communicatie Communicatie Eind 2024 stelde de gemeenteraad de communicatievisie en participatieleidraad vast. Hierin onderschrijven we dat we graag een verbindende, toegankelijke en betrouwbare overheid willen zijn die inwoners, ondernemers en organisaties centraal stelt. Om dit te bereiken willen we onder andere de focus leggen op de maatschappelijke opgaven. Daarom zijn we het tweede kwartaal van 2025 gestart met de methode Communiceren met Focus. Met deze methode hebben we handvatten om te communiceren met de focus op de maatschappelijke en bestuurlijke opgaven. We kijken samen naar hoe communicatie hieraan kan bijdragen. Dat resulteert in communicatie die gaat over de bestuurlijke en maatschappelijke opgaven. Aan het einde van het tweede kwartaal heeft het college de Direct Duidelijk Deal getekend. Deze deal helpt om in communicatie in taal, beeld, video en interactie de gebruiker centraal te zetten en om in begrijpelijke taal te schrijven. Dit zien we in de tweede helft van het jaar terug in betere teksten in onder andere de nieuwsberichten, persberichten en social media berichten. Participatie In de participatieleidraad benadrukken we dat participatie een belangrijk onderdeel is om de verbindende, transparante en betrouwbare overheid te zijn die Borne wil zijn. Ook kan participatie bijdragen aan het vergroten van de kwaliteit van besluitvorming.

Om participatie te borgen in de organisatie zijn we In 2025 gestart met de methode Relevant Gesprek. Deze methode helpt om participatie gestructureerd en effectief in te zetten, op een goede en passende manier. Hierbij wordt de organisatie breed getraind over de verschillende soorten van participatie, de manieren waarop dit ingezet kan worden en de verwachtingen die hiermee gecreëerd en waargemaakt kunnen worden. De positie van de wijkcoördinator is in 2025 verstevigd. Ten opzichte van 2024 zijn er meer convenanten met dorps-en wijkraden getekend. Zo krijgen ook zij een passende rol in participatie binnen onze dorpen en wijken. Jaarstukken 2025 Pagina 35 Dienstverlening en digitalisering Digitalisering Er zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van informatievoorziening. De anonimisering ssoftware is geïmplementeerd. De software is ingericht met een Single Sign-On (SSO)-koppeling, vernietigingstermijnen en gemeente-brede markeren en niet-markeren lijsten. Hiermee is een goede basis gelegd voor het anonimiseren van documenten die worden gepubliceerd. Daarnaast is er voortgang geboekt met Single Sign-On. Verschillende applicaties zijn voorzien van SSO. De verdere uitbreiding van SSO is een doorlopend proces. Bij de aanschaf en vervanging van applicaties wordt SSO, indien van toepassing, standaard meegenomen.

Dit maakt het inloggen eenvoudiger en verbetert de beveiliging van onze informatiesystemen. Haalbaarheidsonderzoek samenwerking automatisering Het haalbaarheidsonderzoek naar samenwerking op het gebied van ICT-taken (de A-kant / automatiseringskant van I&A) is in het voorjaar van 2025 afgesloten met een besluit van ons college. Op basis van een inhoudelijke afweging én een financiële review is de keuze gevallen op een automatiseringssamenwerking met gemeente Hengelo. Deze keuze is bevestigd door de gemeenteraad, zowel bij het vaststellen van de Kadernota 2026 - 2029 (beschikbaar stellen van extra middelen ten behoeve van deze samenwerking) en het besluit van de gemeenteraad om toe te treden tot de centrumregeling Hengelo (via deze regeling wordt deze samenwerking aangestuurd). Dienstverlening Er wordt momenteel onderzoek uitgevoerd naar de huidige stand van zaken van onze dienstverle ning. Dit geeft inzicht in hoe de gemeentelijke dienstverlening functioneert, onder andere op het gebied van documentatie, data en monitoring en werkafspraken. De uitkomsten van dit onderzoek vormen input voor de verdere ontwikkeling van een strategisch dienstverleningskader. In 2025 heeft de gemeenteraad besloten om middelen beschikbaar te stellen voor een beleidsimpuls op dienstverlening. De vervolgstappen van het onderzoek kunnen hiermee worden opgepakt.

Publieksdienstverlening In 2025 is ingezet op het versterken van de publieksdienstverlening in het beheersbaar opvangen van piekbelasting in de paspoort- en identiteitskaartpiek (2024 tot en met 2028). Dit is succesvol opgevangen door tijdige en gerichte communicatie richting inwoners en het hierop afstemmen van de baliebezetting en capaciteit. Hierdoor bleven wachttijden uit en konden inwoners tijdig en goed worden geholpen. Daarnaast is in de periode augustus tot en met december 2025 een pilot uitgevoerd met aangepaste telefonische bereikbaarheid binnen het sociaal domein. Doel van deze pilot was het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening en het efficiënter inzetten van capaciteit. Voor inwoners betekende dit meer rust en aandacht tijdens contactmomenten en een grotere kans om in één keer goed geholpen te worden. Op basis van de positieve ervaringen is dit in 2026 voortgezet. Huis van Borne Het afgelopen jaar is gewerkt aan de vier hoofdpijlers die liggen onder het Huis van Borne. • De bouw van het Huis van Borne is bouwkundig opgeleverd eind 2025. • Parallel aan de bouw is samen met de Huisgenoten gewerkt aan de dienstverlening voor onze inwoners. Door middel van klantreizen en gezamenlijke afspraken zijn onze partners klaar om inwoners te ondersteunen in het Huis van Borne.

• Samen met het Kulturhus is gewerkt aan het huurcontract en de dienstverleningsovereenkomst. Eind 2025 zijn beide voor het grootste deel klaar wat betreft de afspraken. De juridische en fiscale check op het huurcontract, alsmede het overleg met de Belastingdienst vindt plaats in 2026. Ten aanzien van de dienstverleningsovereenkomst wordt de juridisch check begin 2026 uitgevoerd. • Samen met ICT Hengelo is gewerkt aan de nieuwe IT-omgeving die volledig van Hengelo wordt afgenomen. Een omvangrijke klus, die veel vergt van onze organisatie maar leidt tot een kwalitatief betere automatiseringsomgeving. Jaarstukken 2025 Pagina 36 Alles is erop gericht om op 13 april 2026 onze inwoners te kunnen ontvangen in het Huis van Borne en onze dienstverlening daarmee een boost te geven. Verkiezingen Op 3 juni 2025 is het Kabinet Schoof gevallen waardoor er op 29 oktober 2025 extra verkiezingen zijn georganiseerd. Gemeenten krijgen via het Gemeentefonds een bijdrage voor het organiseren van een verkiezing maar vervroegde verkiezingen vallen daar niet onder. Op verzoek van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) verstrekte het kabinet een eenmalige vergoeding via het Gemeentefonds. Gemeente Borne heeft tijdens de Tweede Kamerverkiezing net als bij de verkiezing voor het Europees Parlement weer deelgenomen aan het experiment 'stemmen met een nieuw stembiljet'.

Dat verliep succesvol, het foutenpercentage daalde van 1% naar 0,464%. Stembureauleden en het team verkiezingen zijn zeer tevreden over het verloop van de verkiezingen. Voor deelname aan het experiment ontving de gemeente een vergoeding. Veiligheid en openbare orde Veiligheid en openbare orde In 2025 versterkten wij de veiligheid, weerbaarheid en leefbaarheid in Borne met verschillende maatregelen en activiteiten. We richten ons op preventie, vroege signalering en samenwerking met partners. We investeerden extra in jeugd en weerbaarheid. In augustus startten we op het Twickel College de pilot Halt op School om risicogedrag vroeg te bespreken. In oktober organiseerden we een theatermiddag over pubers en verleidingen. In november voerden we Reset 074 in. Daarmee ondersteunen zorgprofessionals de Bornse jeugd bij het signaleren en aanpakken van zorgelijke situaties. Na een positieve evaluatie zetten we de pilot Jongeren Ontmoetingsplekken voort, om toe te werken naar een duurzame oplossing voor deze plekken en een toekomstbestendige samenwerking tussen jeugd, inwoners en professionals. We besteedden daarnaast aandacht aan mentale gezondheid en onbegrepen gedrag. Onder de noemer Drieluik Onbegrepen Gedrag organiseerden we drie bijeenkomsten: de tentoonstelling Kopp -Kind (14 juli), het theaterprogramma Dames die Raken (19 september) en de film van Hanna Verboom (9 oktober).

Het actualiseren van het plan van aanpak voor mensen met onbegrepen gedrag liep vertraging op door een wisseling in de projectleiding, het nieuwe plan is nu eind 2026 gereed. We versterkten ook de samenwerking met partners. Op 25 september 2025 ondertekenden we het convenant voor de integrale aanpak van problematische jeugdgroepen. Diezelfde dag volgden we met onze professionals een training radicalisering van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). In het najaar organiseerden we ook twee informatiebijeenkomsten over digitale veiligheid voor senioren in Borne, om hen weerbaarder te maken voor cybercriminaliteit. Tot slot organiseerden wij op 13 november in het gemeentehuis een grote crisisoefening met meer dan vijftig regionale crisisfunctionarissen. Samen oefenden we een groot fictief incident op de A35, onder de hoogspanningslijnen en boven een gasleiding. Daarnaast troffen wij de voorbereidingen (zoals het opstellen van nieuwe gemeentewijzers en plattegronden) om de regionale crisisorganisatie straks goed te kunnen faciliteren in het nieuwe Huis van Borne. Ondermijning Om te kunnen signaleren, moet je kunnen zien. In 2025 hebben we stevig ingezet op het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid tegen ondermijning binnen de gemeentelijke organisatie.

In totaal reikten we 139 certificaten uit aan gemeentelijk personeel voor het volgen van de basissessie aanpak van ondermijning . Met scholing versterken we onze kennis en herkennen we signalen van ondermijnende activiteiten sneller. In het najaar organiseerden we daarnaast een inspiratiesessie over synthetische drugs om onze kennis verder te verdiepen. Jaarstukken 2025 Pagina 37 Op 17 november hielden we samen met de provincie en de politie een bewustwordingsdag in het buitengebied. Op dertig adressen spraken we daar met ondernemers en inwoners over risico’s en weerbaarheid. We zetten tegelijk belangrijke stappen in ons beleid. In december stelden we het programma Aanpak Ondermijning 2025–2028 vast. Het regionale Platform IVZ heeft vastgesteld dat de aanpak van ondermijning voldoet aan de eisen van de ''Basis op Orde''. Naast preventie en bewustwording voerden we dit jaar ook verschillende controles uit, we organiseerden drie Multidisciplinaire Integrale Acties (MIA's), waarbij we 22 adressen bezochten. Dit soort acties wordt vaak uitgevoerd samen met partners, zoals politie, brandweer, arbeidsinspectie en Nederlandse Voedsel- en WarenAutoriteit (NVWA). Vergunningverlening, toezicht en handhaving Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de uitvoering van de werkzaamheden op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Daarin worden de verschillende onderdelen beschreven: Bouwen, Ruimtelijke ordening, APV/Bijzondere Wetten. In 2025 is de risicomodule herzien. De risicomodule is een document waarmee prioriteiten kunnen worden aangegeven. Dit is één van de leidende documenten waarmee wordt bepaald op welke onderdelen er meer of juist minder inzet wordt gepleegd. Hierin is risicogestuurd werken het uitgangspunt. Vergunningen worden behandeld in het zaaksysteem RX-Mission en tijdig verleend binnen de daarvoor gestelde wettelijke termijnen. De implementatie van RX-Mission loopt niet volgens planning vanwege personele problemen. Zo werken de clusters toezicht en handhaving nog niet volledig vanuit RX-mission waardoor dit tot problemen leidt in het zaakgericht werken. Er wordt geprobeerd om hier aanvullend op in te zetten in 2026. Ter versterking van de regionale VTH samenwerking is er besloten om een ambtelijke voorzitter en secretaris aan te stellen die regionaal door alle deelnemers wordt bekostigd. Hier is in 2025 invulling aan gegeven. Hierdoor kunnen gemeente-overstijgende vraagstukken beter worden opgepakt en uitgewerkt. Zo is in 2025 gewerkt aan de opdrachtgeversrol van gemeenten richting de Omgevingsdienst Twente (ODT) en is er een regionale dag georganiseerd voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).

Organisatie Facilitair regisseur en projectleider I&A De facilitair regisseur heeft zich in 2025 ingezet voor het Huis van Borne, maar ook voor het Sportcentrum. Daarbij gaat het om praktische afspraken tussen gebruiker en huurder (bijvoorbeeld met het Kulturhus als facilitaire dienstverlener), maar ook het begeleiden van aanbestedingen (zoals schoonmaak en warme dranken etc.). De facilitair regisseur is vraagbaak en geweten en draagt bij aan een prettige werkomgeving. De functie van projectleider Informatievoorziening en Automatisering (I&A) is ingevuld. Hiermee is de capaciteit binnen informatievoorziening versterkt. De inzet van de projectleider was voornamelijk gericht op de opstart van het project IT-verhuizing naar het Huis van Borne, het project automatiseringssamenwerking met gemeente Hengelo en de initiatiefase voor de implementatie van een servicemanagementsysteem. HRM In 2025 is het meerjarenplan verfijnd naar onderwerpen die wij verplicht op moeten pakken en onderwerpen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van Borne. Gebleken is dat Borne ten aanzien van de verplichtingen die er zijn ten aanzien van wet- en regelgeving en fiscale voorwaarden eerst een behoorlijke inhaalslag moet maken alvorens aan verbetering en modernisering van de dienstverlening gewerkt kan gaan worden. Daar is eind 2025 een start mee gemaakt.

Jaarstukken 2025 Organisatieontwikkeling In 2025 is de leergang leidinggeven gestart voor het leidinggevend kader van Gemeente Borne. De leidinggevenden hebben drie modules gevolgd (communicatie/het goede gesprek voeren, coachend leidinggeven en situationeel leidinggeven). De overige twee modules (resultaatgericht sturen en stakeholdermanagement/organisatiebewustzijn) vinden plaats in 2026. Tevens is er op het vlak van communicatievaardigheden een aanbesteding gedaan voor de leergang van de gehele organisatie. In 2026 vinden de volgende trainingen plaats: 'Direct Duidelijk schrijven', 'Effectieve gesprekken voeren' en 'Helder Adviseren'. Op deze manier geven we invulling aan de professionalisering van de organisatie. Huis van Borne In het kader van de verhuizing naar het Huis van Borne zijn er verschillende activiteiten geweest om onze medewerkers hierin mee te nemen en op voor te bereiden. In het kader van Hybride werken zijn er afspraken gemaakt. Op verschillende momenten was er de mogelijkheid om het Huis van Borne te bezichtigen en de medewerkers zijn periodiek geïnformeerd over de laatste stand van zaken. 2.4.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan.

Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR4 Bestuur en samenleving | Primitief | Actueel ( x € 1.000) | begroot | begroot | Realisatie | Verschil Lasten: Organisatie | 10.311 | 10.861 | 11.272 | -412 Bestuur | 1.453 | 1.767 | 2.724 | -957 Participatie en communicatie | 99 | 99 | 89 | 10 Dienstverlening en digitalisering | 1.421 | 1.550 | 1.694 | -144 Veiligheid en openbare orde | 2.581 | 2.611 | 2.573 | 38 Vergunningverl. toezicht en handhaving | 52 | 50 | 55 | -4 Totaal lasten | 15.916 | 16.938 | 18.408 | -1.470 | N Baten: Organisatie | 21 | 21 | 319 | 298 Bestuur | 0 | 152 | 178 | 26 Participatie en communicatie | 0 | 0 | 0 | 0 Dienstverlening en digitalisering | 486 | 536 | 713 | 178 Veiligheid en openbare orde | 0 | 92 | 94 | 2 Vergunningverl. toezicht en handhaving | 0 | 0 | 23 | 23 Totaal baten | 507 | 800 | 1.326 | 526 | V Saldo PR4 Bestuur en samenleving | -15.410 | -16.138 | -17.081 | -944 | N Pagina 38 Jaarstukken 2025 Pagina 39 2.5 Financieel gezond Inleiding Dit programma gaat vooral over de gemeentefinanciën. Tevens is in dit programma ook het grondbedrijf en gemeentelijk vastgoed ondergebracht. 2.5.1 Wat hebben we bereikt? Op het gebied van vastgoed is in 2025 de nota Vastgoedbeleid geactualiseerd en vastgesteld. Het sportcentrum Borne, het Huis van Borne en het Kindcentrum Ridderspoor waren in aanbouw.

Deze projecten zorgen voor een impuls voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. De meerjaren onderhoudsplannen zijn geactualiseerd conform NEN 2767 en een deel van de energielabels van de gemeentelijke gebouwen is geactualiseerd. Alle gebouwen beschikken daarmee weer over een actueel energielabel. Wij willen financieel en organisatorisch in control zijn en een realistisch en toekomstbestendig financieel beleid voeren. De financiële lasten en baten moeten meerjarig in evenwicht zijn, waarbij er grip én sturing is op zowel de structurele als incidentele lasten en baten. 2.5.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Financiën Gemeentefonds Het Gemeentefonds stond in 2025 vooral in het teken van financiële druk en onzekerheid voor gemeenten. De landelijke discussie draaide om de bezuinigingen op het fonds en de gevolgen daarvan voor lokale taken, terwijl gemeenten tegelijkertijd meer verantwoordelijkheden kregen. Ook speelde het 'verschoven' ravijnjaar 2026 een grote rol, omdat vanaf dat jaar een nieuw financieringssysteem zou ingaan en de middelen sterk zouden dalen. Stelposten In de begroting 2025 zijn meerdere stelposten opgenomen. Het gaat onder andere om de stelposten prijsindexatie, loonindexatie en taakmutaties Gemeentefonds. Een stelpost wordt opgenomen in een begroting op het moment dat de werkelijke kosten of benutting niet exact kan worden bepaald.

Gedurende het jaar 2025 zijn er via raadsbesluiten middelen overgeheveld van de stelposten naar de verschillende programma's voor specifieke doelen. Onroerendezaakbelastingen De onroerendezaakbelastingen (ozb) vormt één van de belangrijkste algemene inkomstenbronnen voor gemeente Borne. Ozb is een heffing over het in eigendom en/of gebruik hebben van onroerende zaken (woningen en niet-woningen) op de peildatum 1 januari van het belastingjaar. De inkomsten uit de ozb maakten onderdeel uit van de algemene middelen. Dit betekent dat ze niet specifiek gekoppeld zijn aan één bepaald doel, maar zijn gebruikt om de algemene voorzieningen en diensten van de gemeente te bekostigen. In 2025 heeft gemeente Borne ruim € 8,3 miljoen aan onroerende zaakbelastingen ontvangen voor niet-woningen en woningen. Dit lag iets lager dan begroot en dat komt met name door leegstand bij de niet-woningen en een licht vertraagde oplevering van nieuwe woningen. Vastgoed In 2025 is de nota Vastgoedbeleid vastgesteld. De geactualiseerde nota Vastgoedbeleid stelt ons in staat om nog beter en duurzamer te zorgen voor de panden, gebouwen, complexen en objecten die een maatschappelijke meerwaarde hebben voor de inwoners van onz e gemeente. Jaarstukken 2025 We zijn bewust aan de slag gegaan om onze ecologische voetafdruk te verkleinen.

Het verduurzamen van ons vastgoed en het op een juiste manier onderhouden van het gemeentelijk vastgoed draagt daaraan bij. Een deel van de energielabels van de gemeentelijke gebouwen is geactualiseerd. Alle gebouwen beschikken daarmee weer over een actueel energielabel. We werken continu aan het verkrijgen van meer inzicht in en grip op de kosten van gemeentelijk vastgoed, huuropbrengsten en de omvang van de subsidies. Om die reden zijn bijvoorbeeld voor De Veste gesprekken gestart met de huurder van de sporthal om te komen tot inzicht en hernieuwde afspraken over de exploitatie. Het sportcentrum Borne en het Kindcentrum Ridderspoor waren in aanbouw. en het Huis van Borne is eind 2025 opgeleverd. Deze projecten zorgen voor een impuls van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Daarnaast is gestart met de verduurzaming van De Wensinkhof. De meerjaren onderhoudsplannen zijn geactualiseerd | conform NEN 2767. Voor alle gebouwen is daarbij uitgegaan van het plegen van sober, duurzaam en doelmatig onderhoud. | Voor de gebouwen die in aanbouw zijn, zijn concept meerjaren onderhoudsplannen gemaakt, die in 2026 definitief worden gemaakt. | De onderhoudsconditie van het vastgoed is gemiddeld redelijk (conditie 3 conform NEN 2767). Het tijdelijke vastgoed is wisselend in onderhoudsconditie, afhankelijk van de vastgoedstrategie.

Niet al het planmatig onderhoud dat gepland was voor 2025 | is ook daadwerkelijk opgepakt. Dit komt door | alle gebouwen die in aanbouw waren en verbouwd werden. Werkzaamheden die nog konden worden uitgesteld zijn doorgeschoven in de tijd. Grondzaken Voor Grondzaken wordt verwezen naar paragraaf 3.7 (Grondbeleid). 2.5.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR5 Financieel gezond | Primitief | Actueel ( x € 1.000) | begroot | begroot | Realisatie | Verschil Lasten: Financiën | 3.994 | 7.654 | 7.843 | -189 Vastgoed | 1.596 | 2.344 | 2.101 | 242 Grondzaken | 3.554 | 13.709 | 12.743 | 966 Totaal lasten | 9.144 | 23.706 | 22.687 | 1.019 | V Baten: Financiën | 61.852 | 72.316 | 71.253 | -1.063 Vastgoed | 722 | 796 | 729 | -66 Grondzaken | 3.554 | 11.543 | 12.132 | 589 Totaal baten | 66.127 | 84.654 | 84.115 | -540 | N Saldo PR5 Financieel gezond | 56.983 | 60.948 | 61.427 | 479 | V Pagina 40 3 Paragrafen

Jaarstukken 2025 3.1 Lokale heffingen De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen wordt verslag gedaan van: 1. | De geraamde inkomsten; 2. | Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; 3. | De berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; 4. | De ontwikkeling van de lokale lastendruk; 5. | Het kwijtscheldingsbeleid; 3.1.1 Inkomsten De lokale heffingen bedroegen in 2025 ruim € 15 miljoen en dit was ongeveer 17% van alle gemeentelijke inkomsten die verantwoord zijn in de jaarrekening 2025. In onderstaand overzicht zijn voor 2025 de werkelijke inkomsten uit de lokale heffingen afgezet tegen de begrote opbrengst. Voor zowel de woningen als de niet-woningen is de werkelijke ozb-opbrengst lager dan begroot. Bij de woningen is het verschil ongeveer € 120.000. Dit is het gevolg van latere oplevering van nieuwbouwwoningen dan verwacht en meer oninbare vorderingen. Het totale verschil bij ozb-opbrengst niet-woningen van € 86.000 is met name te verklaren door leegstand. Dit lijkt een structureel karakter te hebben aangezien dit in 2023 en 2024 ook al aan de orde was.

Type belasting (bedragen x € | Soort belasting | Actueel | Werkelijk | Afwijking | Primitief 1.000) | begroot 2025 | 2025 | begroot 2025 Algemene belastingen | OZB | -8.861 | -8.656 | 205 | -8.759 Reclamebelasting | -224 | -232 | -8 | -224 Toeristenbelasting | -34 | -11 | 23 | 0 Totaal Algemene belastingen | -9.119 | -8.899 | 220 | -8.983 Bestemmingsbelastingen | Afvalstoffenheffing | -2.528 | -2.417 | 111 | -2.528 Rioolheffing | -2.557 | -2.568 | -11 | -2.082 Totaal Bestemmingsbelastingen | -5.085 | -4.985 | 100 | -4.610 Leges en rechten | Begraafplaatsrechten | -127 | -169 | -42 | -129 Leges burgerzaken | -287 | -295 | -8 | -365 Leges verkeer en vervoer | -12 | -59 | -47 | -12 Leges wonen en bouwen | -532 | -543 | -11 | -432 Leges overig | -26 | -41 | -15 | -41 Marktgelden | -46 | -29 | 17 | -47 Totaal leges en rechten | -1.030 | -1.136 | -106 | -1.026 Eindtotaal | -15.234 | -15.020 | 214 | -14.619 3.1.2 Beleid Het beleid betreffende de lokale heffingen is opgenomen in: 1. | De diverse belastingverordeningen en –regelingen; 2. | Het raadsakkoord 2022-2026; 3. | Landelijke wet- en regelgeving. Pagina 42 Jaarstukken 2025 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente moet bij het vaststellen van kwijtschelding landelijke regels toepassen. Binnen deze mogelijkheden zijn de volgende eigen beleidskeuzes gemaakt: 1.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4fa31355-2418-4204-89ab-d3ab8bf97474?agendaItemId=af8c2717-432b-497e-9710-279f48dda3ef