CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Jaarstukken 2025 (door accountant gewaarmerkt exemplaar d.d. 9 juni 2026)

Oordeelsvormende commissievergadering 16 juni 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202549.686 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

| Voor onroerend zaakbelasting (ozb), riool- en afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk. Hierdoor betalen minima minder of geen woonlasten; 2. | Voor de afvalstoffenheffing kan kwijtschelding worden verleend voor het vaste bedrag en voor een gedeelte van het variabele deel (ledigingen); 3. | Voor rioolheffing wordt alleen kwijtschelding verleend voor een grondslag < 500m3; 4. | Bij normkosten van bestaan wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm; 5. | Kosten voor kinderopvang worden in aanmerking genomen als uitgaven bij de berekening van de betalingscapaciteit; 6. | Uitgangspunt voor normkosten van bestaan voor AOW-ers is 100% van de netto AOW-norm; 3.1.3 Rioolheffing De rioolheffing is kostendekkend ingericht conform de uitgangspunten van het gemeentelijk rioleringsplan en de geldende wet- en regelgeving. De opbrengsten zijn uitsluitend gebruikt om kosten te dekken die samenhangen met de uitvoering van de zorgplichten, waaronder beheer, onderhoud, vervanging, kapitaallasten en apparaatskosten. Het resultaat is binnen de exploitatie van de rioolheffing verrekend met de egalisatiereserve riolering. Eventuele positieve of negatieve afwijkingen zijn hiermee opgevangen, zodat tariefschommelingen voor inwoners zoveel mogelijk worden beperkt. De stand van de reserve blijft binnen de bandbreedte zoals vastgesteld in het financiële beleid.

Investeringen in vervangings- en verbeteringsmaatregelen worden geactiveerd conform de geldende besluiten en leiden tot hogere kapitaallasten in de komende jaren. De meerjarige financiële doorrekening bevestigt dat de huidige tariefontwikkeling toereikend is om de geplande investeringen en beheerlasten te dekken. Bij de halfjaarrapportage is op basis van mutaties de storting in de voorziening berekend. Hierin is geen rekening gehouden met extracomptabele toerekeningen (zoals straatreiniging, overhead en btw), waardoor het dekkingspercentage onder de 100% ligt. Deze toerekeningen zijn zowel in de begroting (de basis van de tarievenverordening) als in deze jaarrekening wel inzichtelijk gemaakt, waardoor hier in beide gevallen er 100% kostendekkendheid wordt bereikt.

Rioolheffing (x € 1.000) | Actueel begroot | Werkelijk | Afwijking | Primitief begroot 2025 | 2025 | 2025 Lasten taakvelden | Riolering | 1.399 | 1.326 | 73 | 1.721 Water | 222 | 237 | -15 | 74 Inkomensregelingen | 65 | 72 | -7 | 65 Toe te rekenen kosten: | Straatreiniging | 112 | 123 | -11 | 51 Overhead | 256 | 247 | 9 | 315 BTW | 195 | 182 | 13 | 192 Totale lasten | 2.249 | 2.187 | 62 | 2.418 Opbrengsten | Heffingen | -2.557 | -2.568 | 11 | -2.082 Overig | -50 | -50 | 0 | -50 Totaal baten | -2.607 | -2.618 | 11 | -2.132 Voorziening | Onttrekking / storting | 502 | 430 | 72 | -286 Dekkingspercentage totaal | 94% | 100% | 100% Pagina 43 Jaarstukken 2025 Voorziening riolering | Bedrag (x € 1.000) Stand voorziening 1-1-2025 | 625 Toevoeging | 430 Saldo per 31-12-2025 | 1.055 3.1.4 Afvalstoffenheffing Voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval brengt de gemeente een afvalstoffenheffing in rekening. De wettelijke grondslag hiervoor is vastgelegd in artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer. Op basis van deze wet is de gemeente verantwoordelijk voor het inzamelen van afvalstoffen afkomstig van particuliere huishoudens. De kosten die gepaard gaan met zowel de inzameling als de verwerking van afval worden volledig gedekt uit de opbrengsten van de afvalstoffenheffing.

De afvalstoffenheffing moet 100% kostendekkend zijn, maar de egalisatievoorziening is door structurele nadelen in 2024 leeggeraakt. Op de korte termijn is er hierdoor bij de resultaatbestemming van de jaarstukken 2024 een bestemmingsreserve van € 1 miljoen ingesteld. De tekorten van € 422.000 die werden voorzien in de halfjaarrapportage zijn gedekt uit deze bestemmingsreserve. Bij de financiële eindejaarswijzigingen is deze bestemmingsreserve omgezet naar de voorziening afval. Hierdoor zit er op begrotingsbasis momenteel € 578.000 in de voorziening. Voor de langere termijn geldt dat afvalstoffenheffing kostendekkend blijft doordat de verordening afvalstoffenheffing gemeente Borne 2026 is bijgewerkt.

Ten opzichte van de actuele begroting zijn de werkelijke lasten als volgt uitgevallen: Afvalstoffenheffing (x € 1.000) | Actueel begroot | Werkelijk | Afwijking | Primitief begroot 2025 | 2025 | 2025 Lasten taakveld | Afval | 2.508 | 2.331 | -177 | 2.298 Inkomensregelingen | 65 | 71 | 6 | 65 Toe te rekenen kosten | Overhead | 134 | 129 | -5 | 134 BTW | 420 | 432 | 12 | 420 Totale lasten | 3.127 | 2.963 | 164 | 2.917 Opbrengsten | Heffingen | -2.528 | -2.417 | 111 | -2.528 Overig | -177 | -317 | -140 | -273 Totaal baten | -2.705 | -2.734 | 29 | -2.801 Voorziening / reserve | Onttrekking | -422 | -231 | 191 | -116 Dekkingspercentage totaal | 100% | 100% | 100% Realisatie 2025 De werkelijke lasten in 2025 zijn, exclusief de storting in de voorziening, € 140.000 lager uitgevallen dan in de actuele begroting was opgenomen. Tegelijkertijd zijn de baten € 65.000 hoger uitgevallen. Dit resulteert per saldo in een voordelig verschil van € 205.000. Door deze voordelen is de storting aan de voorziening hoger dan begroot en leidt dit administratief tot een nadeel van € 180.000. De belangrijkste oorzaken van het voordelige verschil van € 205.000 zijn: • | Vanwege het leegraken van de voorziening is tijdens de halfjaarrapportage behouden begroot, waardoor er op basis van werkelijke lasten een onderschrijding is ontstaan van € 140.000.

• | Onvoorziene nacalculatie vergoeding zwerfafval vanuit het Rijk en diverse andere extra inkomsten van totaal € 174.000. • | Baten afvalstoffenheffing € 109.000 lager uitgevallen dan begroot door afwijkingen in geprognosticeerd versus werkelijk aantal aanbiedingen. Pagina 44 Jaarstukken 2025 Overhead en toerekening: meer kwijtscheldingen, minder overhead De toegerekende lasten zijn € 13.000 hoger dan begroot. Er zijn minder overheadkosten toegerekend. Deze worden berekend op basis van een vaste rekenmethodiek uit de financiële verordening. Na verwerking van alle boekingen blijkt dat er circa € 5.000 minder moest worden toegerekend aan afval dan oorspronkelijk begroot. Daarnaast is er € 6.000 meer kwijtgescholden en is er € 12.000 meer btw toegerekend. Stand van de voorziening en reserve De tekorten van € 422.000 die werden voorzien in de halfjaarrapportage zijn gedekt uit de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing. Op basis van de werkelijke cijfers bleek dit tekort kleiner, waardoor er slechts € | 231.000 onttrokken had hoeven worden uit de reserve. Dit verschil van € 191.000 zal dus nog aanvullend in de voorziening afval worden gestort.

Voorziening afval | Bedrag (x € 1.000) Stand voorziening 1-1-2025 | 0 Toevoeging halfjaarrapportage | 578 Toevoeging jaarrekening | 191 Saldo per 31-12-2025 | 769 3.1.5 Onroerendezaakbelasting Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (ozb) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker en/of eigenaar van een niet-woning. De ozb is gebaseerd op de WOZ-waarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de ozb-aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie vastgesteld, dit gebeurt volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de ozb-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed stijgt, als gevolg van hogere taxatiewaarden, zullen de ozb-tarieven dalen zodat de totale opbrengst gelijk blijft (het omgekeerde geldt uiteraard ook). Ook voor 2025 is dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een indexering van de ozb-opbrengsten met 1,9% in 2025. Naast de indexering zijn ook de proceskosten doorbelast in de ozb-tarieven.

OZB | Percentage 2024 | Percentage 2025 Gebruikersbelasting niet-woning | 0,3400% | 0,3307% Eigenarenbelasting woning | 0,1374% | 0,1362% Eigenarenbelasting niet-woning | 0,4507% | 0,4383% 3.1.6 Reclamebelasting Op grond van artikel 227 van de Gemeentewet kunnen gemeenten reclamebelasting heffen. Reclamebelasting kan worden geheven over openbare aankondigingen die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Het gaat om aankondigingen in letters, symbolen, voorwerpen, kleuren of een combinatie daarvan. Voorbeelden zijn gevelreclame, bestickering van ramen, posters, vlaggen, uithangborden, luifels of spandoeken. De reclamebelasting is in overleg met ondernemers ingevoerd. Besloten is om de opbrengst van de reclamebelasting, na aftrek van de kosten, beschikbaar te stellen voor de verbetering van leefbaarheid, veiligheid en attractiviteit van winkelgebieden en bedrijventerreinen. Pagina 45 Jaarstukken 2025 3.1.7 Toeristenbelasting In 2023 is de visie Vrijetijdseconomie vastgesteld met aansluitend een uitvoeringsprogramma (collegebesluit) op basis waarvan onder andere € 34.000 is begroot voor de versterking van de toeristische marketing en promotie (VisitBorne). Met deze visie en het uitvoeringsprogramma als aanleiding is op 10 december 2024 de verordening toeristenbelasting 2025 vastgesteld en deze is op 1 januari 2025 in werking getreden.

Op basis van de in deze verordening opgenomen tarieven voor 2025 en op basis van een (globale) inschatting van het aantal overnachtingen, zijn de inkomsten begroot op € 34.000. Dit is gebaseerd op ongeveer 23.000 overnachtingen. Uiteindelijk zijn er bij de eerste daadwerkelijke inning (begin 2026) ongeveer 11.500 overnachtingen gemeld. Onderzocht moet nog worden hoe dit verschil te verklaren is (bijvoorbeeld minder doorgegeven overnachtingen dan de werkelijkheid of verkeerde inschatting van de bezettingsgraad). Dit leidt tot een inkomst van € 11.000. Per saldo een nadeel van ongeveer € 23.000. 3.1.8 Leges en rechten De mogelijkheid tot het heffen van leges is geregeld in artikel 229, lid 1b van de Gemeentewet. De gemeente levert op aanvraag van individuele burgers een uiteenlopend pakket aan diensten. Door het heffen van leges worden de kosten die hiervoor worden gemaakt in principe verhaald op de burger die de dienst afneemt. Voorbeelden zijn het verstrekken van een paspoort of het verlenen van een vergunning. Degene die de dienst aanvraagt betaalt, ook de leges. De heffingsmaatstaf is zeer divers en wordt vermeld in de tarieventabel die hoort bij de legesverordening. Toelichting op de afwijking Legesinkomsten De realisatie van de legesinkomsten voor het huidige boekjaar blijft achter bij de oorspronkelijke raming.

De voornaamste oorzaak hiervan is een verschuiving in de planning van drie grootschalige woningbouwprojecten: Steenbakkersweg, Jonge Poerink-terrein en Bornerbroeksestraat. Hoewel de indiening van deze vergunningaanvragen aanvankelijk werd voorzien voor eind 2025, is de planning naar de huidige inzichten bijgesteld naar 2026. Omdat leges pas belastbaar zijn op het moment van indiening, leidt dit tot een incidenteel nadeel in 2025. Dit nadeel is echter tijdelijk van aard; de inkomsten worden nu in het volgende begrotingsjaar verwacht, waardoor het structurele beeld van de woningbouwopgave onveranderd blijft.

Leges en rechten (x €1.000) | Actueel begroot | Werkelijk | Afwijking 2025 | 2025 Lasten taakvelden | Burgerzaken | 1.145 | 1.265 | -120 Verkeer en vervoer | 10 | 10 | 0 Wonen en bouwen | 3.421 | 3.859 | -438 Overig | 646 | 712 | -66 Baten taakvelden exclusief heffingen | Burgerzaken | -122 | -248 | 126 Verkeer en vervoer | -4 | 0 | -4 Wonen en bouwen | -25 | -32 | 7 Toe te rekenen kosten | Overhead | 2.770 | 2.770 | 0 Totale kosten | 7.841 | 8.336 | -495 Opbrengst heffingen | Burgerzaken | -287 | -295 | 8 Verkeer en vervoer | -12 | -59 | 47 Wonen en bouwen | -532 | -543 | 11 Overig | -26 | -42 | 16 Totale baten | -857 | -939 | 82 Dekkingspercentage | 10,93% | 11,26% Pagina 46 Jaarstukken 2025 3.1.9 Marktgelden Op grond van artikel 229 van de Gemeentewet kan de gemeente een recht heffen voor het ter beschikking stellen van een standplaats op een deel van de openbare ruimte die gebruikt wordt voor een markt. Belastingplichtig is degene aan wie de standplaats beschikbaar is gesteld.

Marktgelden (x € 1.000) | Actueel | Werkelijk | Afwijking begroot 2025 | 2025 Lasten | Markten | 73 | 46 | 27 Totale lasten | 73 | 46 | 27 Opbrengst heffingen | Markten | -47 | -29 | -18 Totaal baten | -47 | -29 | -18 Dekkingspercentage | 64% | 63% 3.1.10 Begraafrechten Op grond van artikel 229 van de Gemeentewet wordt een vergoeding gevraagd voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. De heffing wordt geheven naar de maatstaven en de tarieven zoals die in de verordening begraafrechten zijn opgenomen. De tarieven worden jaarlijks verhoogd met de inflatiecorrectie. Begraafrechten (x € 1.000) | Actueel begroot | Werkelijk | Afwijking | Primitief begroot 2025 | 2025 | 2025 Lasten taakveld | Begraafplaatsen en crematoria | 389 | 406 | -17 | 389 Totale lasten | 389 | 406 | -17 | 389 Overige baten | Begraafplaatsen en crematoria | 0 | 0 | 0 | 0 Opbrengst heffingen | Begraafplaatsen en crematoria | -127 | -169 | 42 | -129 Totaal baten | -127 | -169 | 42 | -129 Dekkingspercentage | 33% | 42% | 33% Pagina 47 Jaarstukken 2025 3.1.11 Woonlastenontwikkeling De hoogte van de gemeentelijke woonlasten krijgt regelmatig aandacht in de media. Onder woonlasten verstaan we: onroerende-zaakbelastingen (ozb), afvalstoffen- en rioolheffing.

Het zijn belastingen en tarieven waarmee ieder huishouden in een gemeente jaarlijks te maken krijgt. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van lokale lasten. Men vergelijkt daarin per gemeente de woonlasten van een woning met een voor die gemeente gemiddelde waarde. De tariefsaanpassingen voor de ozb, afval- en rioolheffing leiden voor een gemiddeld gezin (met eigen woning) tot de volgende woonlastenontwikkeling in 2024 en 2025: Bron: COELO gids lokale lasten 2025 bruto woonlasten | éénpersoonshuishouden | meerpersoonshuishouden | stijging in % tov 2024 2024 | 2025 | 2024 | 2025 | 1-pers | meerpers Rijssen-Holten | 645 | 719 | 675 | 767 | 11,5% | 13,7% Dinkelland | 929 | 942 | 957 | 972 | 1,3% | 1,5% Twenterand | 936 | 951 | 977 | 990 | 1,5% | 1,3% Tubbergen | 929 | 969 | 954 | 992 | 4,3% | 4,0% Hengelo | 935 | 960 | 972 | 996 | 2,7% | 2,5% Hellendoorn | 989 | 1.007 | 989 | 1.007 | 1,8% | 1,8% Oldenzaal | 908 | 975 | 945 | 1.009 | 7,3% | 6,8% Wierden | 940 | 1.010 | 968 | 1.037 | 7,4% | 7,1% Enschede | 986 | 1.033 | 1.013 | 1.061 | 4,7% | 4,7% Almelo | 996 | 1.022 | 1.041 | 1.069 | 2,6% | 2,6% Borne | 1.021 | 1.034 | 1.050 | 1.070 | 1,3% | 2,0% Losser | 1.083 | 1.052 | 1.114 | 1.084 | -2,9% | -2,8% Hof van Twente | 1.024 | 1.067 | 1.055 | 1.096 | 4,2% | 3,8% Haaksbergen | 1.095 | 1.125 | 1.091 | 1.125 | 2,7% |

3,1% Overijssel | 903 | 945 | 934 | 979 | 4,7% | 4,8% Nederland | 911 | 964 | 994 | 1.053 | 5,8% | 5,9% Pagina 48 Jaarstukken 2025 Pagina 49 3.2 Financieel Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het in kaart brengen van het weerstandsvermogen en dit af te zetten tegen het risicobeeld is nodig om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de organisatie in staat is middelen vrij te maken (de beschikbare weerstandscapaciteit) om onverwachte financiële tegenvallers (risico's) op te kunnen vangen. De financiële kengetallen geven een aanvullend inzicht in de weer - en wendbaarheid van de gemeente en hoeveel financiële ruimte er is om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken. De uitgangspunten bij deze paragraaf zijn te vinden in de Nota risicomanagementbeleid en de Nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen. 3.2.1 Risicobeleid Door inzicht te hebben in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico's nu en de risico's gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Een risico is te definiëren als een onzekere gebeurtenis of omstandigheid met één of meerdere mogelijke oorzaken en met negatieve gevolgen op het behalen van de doelstellingen van onze gemeente.

Periodiek beoordeelt gemeente Borne haar risico's. In deze cyclus worden stappen als risico-identificatie, risico- analyse en het ontwerpen/implementeren van beheersmaatregelen doorlopen. Twee keer per jaar is het actuele risicobeeld gerapporteerd aan het managementteam. Het risicobeeld is als onderdeel van de jaarstukken en meerjarenbegroting gedeeld met ons college. Actueel beeld: Het actuele beeld van de risico's is als volgt: Per risico is in kaart gebracht welke kans er bestaat dat het risico zich daadwerkelijk voordoet. Hierbij is rekening gehouden met de reeds getroffen beheersmaatregelen. Op basis van het volledige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald met behulp van een statistisch rekenmodel. Dit model gaat ervan uit dat niet alle risico's op hetzelfde moment en in volledige vorm plaatsvinden. Hierbij hanteren we een zekerheidspercentage van 90%. Op basis van de meest recente risico-inventarisatie en risicosimulatie is de benodigde weerstandscapaciteit € 5,8 miljoen. In de nota Reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen is vastgelegd dat een ratio weerstandsvermogen van 1,4 het uitgangspunt is. Dit betekent dat tegenover elke € 1 aan risico € 1,40 aan weerstandsvermogen beschikbaar dient te zijn om het risico op te vangen.

Het effect van dit uitgangspunt is dat tegenover € 5,8 miljoen aan risico's € 8,1 miljoen aan weerstandsvermogen dient te worden aangehouden in de algemene reserves. De benodigde weerstandscapaciteit is na recente actualisatie licht gestegen ten opzichte van de begroting 2025. Dit komt onder andere voort uit de mogelijke stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden voor de Participatiewet, waarbij bekostiging via de BUIG pas later wordt geëffectueerd. 3.2.2 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen en incidentele middelen. Structurele weerstandscapaciteit Structurele middelen kunnen permanent worden ingezet om tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. Het gaat hierbij om: 1. Onbenutte belastingcapaciteit: er is sprake van onbenutte belastingcapaciteit als de woonlasten beneden gemiddeld zijn. In de gemeente Borne is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Voor rioolrechten en afvalstoffenheffing geldt dat deze maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. 2. Begrotingsoverschot komende jaren: door onzekere ontwikkelingen wordt er geen begrotingsoverschot verwacht.

Jaarstukken 2025 Incidentele weerstandscapaciteit Hierbij gaat het om middelen die beschikbaar zijn om éénmalige tegenvallers op te vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van bestaande taken op hetzelfde niveau. In de nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen zijn de randvoorwaarden waarbinnen dit gebeurt vastgelegd. Algemene reserve De algemene reserve kan volledig worden gezien als een buffer om financiële tegenvallers op te vangen. Algemene reserve grondexploitaties Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel worden voorziene verliezen op grondexploitaties direct in de winst- en verliesrekening opgenomen zodra zij bekend zijn. Verwachte winsten op grondexploitaties worden pas verwerkt zodra zij zijn gerealiseerd. Door deze uitgangspunten wordt de stand van de algemene reserve grondexploitaties meegenomen als beschikbare weerstandscapaciteit. Reserve beleidsontwikkeling De reserve beleidsontwikkeling kan, verminderd met verplichtingen die zijn gebaseerd op door de gemeenteraad genomen besluiten, volledig worden gerekend tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Het beschikbare weerstandsvermogen is weergegeven in onderstaande tabel. Weerstandsvermogen | Jaarrek. | Jaarrek. | Jaarrek. | Jaarrek. | Begr. Jaarrek.

(x € 1.000) | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2025 Algemene reserve | 5.862 | 8.453 | 6.299 | 6.900 | 6.900 | 6.900 Reserve grondexploitatie | 2.704 | 1.789 | 1.700 | 2.200 | 2.200 | 2.200 Reserve beleidsontwikkeling | 16.814 | 16.531 | 12.327 | 9.516 | 7.870 | 7.870 Stille reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Rekeningssaldo voor bestemming | 0 | -331 Totaal weerstandsvermogen | 25.380 | 26.773 | 20.326 | 18.616 | 16.970 | 16.639 Bestemmingsreserves | 10.892 | 12.945 | 21.651 | 25.329 | 23.938 | 24.204 Totaal reserves | 36.272 | 39.718 | 41.977 | 43.945 | 40.908 | 40.843 Totaal weerstandsvermogen | 25.380 | 26.773 | 20.326 | 18.616 | 16.970 | 16.639 Benodigde weerstandscapaciteit | 4.691 | 8.976 | 5.748 | 6.500 | 5.689 | 5.854 Ben. weerstandscap. x norm (1,4) | 6.567 | 12.566 | 8.047 | 9.100 | 7.965 | 8.196 Pagina 50 Jaarstukken 2025 Pagina 51 3.2.3 Weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is wordt de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de financieel gekwantificeerde risico's (benodigde weerstandscapaciteit) . De uitkomst hiervan is de ratio weerstandsvermogen: De ratio weerstandsvermogen is 2,9 en scoort daarmee uitstekend. De ratio is ruimschoots hoger dan de daarvoor geldende norm van 1,4.

Tabel 2 Weerstandsnorm Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2.0 Uitstekend B 1.4 - 2.0 Ruim voldoende C 1.0 - 1.4 Voldoende D 0.8 - 1.0 Matig E 0.6 - 0.8 Onvoldoende F < 0.6 Ruim onvoldoende

Jaarstukken 2025 Pagina 52 3.2.4 Risicokaart Risico's kunnen worden geplaatst in een risicokaart. Deze is onderstaande weergegeven. Dit geeft inzicht in de spreiding van risico's naar kans en impact (gevolg). De getallen in de risicokaart betreft het aantal risico's in het betreffende kwadrant. De risicokaart is gebaseerd op de netto risico's; dat zijn de risico's die overblijven na het treffen van beheersmaatregelen. Twee risico's zijn omvangrijk en scoren 'rood'. Dit betreft inflatie en mondiale ontwikkelingen. 3.2.5 Kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast (saldo van de schulden minus vlottende activa) ten opzichte van de baten. Het geeft een indicatie van de mate waarin gemeente Borne de rentelasten en de aflossing kan betalen. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De nette schuldquote van gemeente Borne is lager dan de maximum norm. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen i s gelijk aan de netto schuldquote; er zijn geen leningen verstrekt. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft het eigen vermogen weer als percentage van het totale vermogen. Dit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente haar bezittingen heeft gefinancierd met eigen middelen. Een solvabiliteit lager dan 20% wordt als kwetsbaar beschouwd.

Het solvabiliteitspercentage is 27% en voldoet daarmee aan de norm. Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondexploitatie is ten opzichte van de baten. De boek waarde van de grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren betreft. Naar mate de inkomsten verder in de toekomst liggen brengt dit meer rentekosten en risico's met zich mee. Een grondexploitatie van 25% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Het percentage bedraagt 30%. Structurele exploitatieruimte Bij dit kengetal wordt het saldo van de structurele baten en structurele lasten (inclusief reservemutaties) afgezet tegen de totale baten. Dit geeft inzicht in hoeverre de structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het percentage bedraagt 0%. Dit houdt in dat de j aarstukken structureel in evenwicht zijn.

Jaarstukken 2025 Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft aan hoe de gemiddelde woonlasten in de gemeente zich verhouden tot het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit is 102% en kan daarmee als bovengemiddeld worden geduid. Financiële kengetallen | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 1a Netto schuldquote | 64% | 84% | 83% 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 64% | 84% | 83% 2 Solvabiliteitsratio | 33% | 30% | 27% 3 Grondexploitatie | 31% | 27% | 30% 4 Structurele exploitatieruimte | 2% | 4% | 0% 5 Belastingcapaciteit | 106% | 105% | 102% Pagina 53 Jaarstukken 2025 Pagina 54 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Op 27 mei 2025 is het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld. Met deze vaststellingen zijn ook de kredieten voor wegen, bomen en spelen voor 2025 en 2026 beschikbaar gesteld en zijn kaders gesteld voor de kwaliteitsniveaus van ons beheer. Ook is hierin opgenomen hoe we omgaan met de vernieuwing van Oude Wijken. In navolging op het IBOR wordt op dit moment gewerkt aan het Beheerplan Openbare Ruimte met daarin de onderhouds- en vervangingsopgave voor de diverse beleidsdomeinen waaronder wegen, groen, bomen en spelen voor de periode 2027-2030. Ook worden de uitgangspunten uit het IBOR vertaald naar een Leidraad Inrichting Openbare Ruimte.

Voor datagestuurd en cyclisch beheer heeft de gemeenteraad middelen beschikbaar gesteld voor het inrichten van het beheersysteem GBI. Vanuit de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) worden de geometrieën van het wegen- en groenareaal naar GBI gehaald. In GBI is deze basisinformatie verrijkt met beheerdata zoals soorten, kwaliteit, verwachtte restlevensduur. Op deze manier hebben we inzicht in de omvang en kwaliteit van ons areaal. Op basis van deze data zijn wij in staat planmatig te werken. De inspecties worden cyclisch uitgevoerd zodat we zicht blijven houden op de kwaliteit van ons areaal. 3.3.1 Wegen Beleidskader In het vierde kwartaal in 2025 is een weginspectie uitgevoerd om daarmee de kwaliteit van het gemeentelijke wegennetwerk in kaart te brengen. Op basis van deze inspecties wordt een meerjarige onderhoudsplanning gemaakt. De wegenlegger wordt in 2026 ter besluitvorming aangeboden. In 2025 is hieraan gewerkt en deze is grotendeels afgerond. Er zijn nog een aantal locaties die nader onderzocht moeten worden. Uit het beleid voortvloeiende consequenties In 2025 zijn ook diverse werkzaamheden uitgevoerd. Zo is er levensduurverleng ende onderhoud geweest aan het wegdek van de Ovonde en er zijn diverse onderhoudswerkzaamheden aan asfalt en voetpaden uitgevoerd. Ook is de Weerselosestraat vernieuwd.

Het verzorgend en klein technisch onderhoud wordt door Twente Milieu uitgevoerd via de DVO (dienstverleningsovereenkomst). Ook is gestart met het wegwerken van het achterstallig onderhoud aan wegen, diverse reparaties zijn daarvoor uitgevoerd en ook de komende jaren worden deze achterstanden weggewerkt. Op basis van de inspecties is de omvang van het achterstallig onderhoud in kaart gebracht. Dit is opgelopen en de voorziening wordt conform deze bevindingen opgehoogd naar €2,7 miljoen. 3.3.2 Riolering Beleidskader Verouderde riolering wordt planmatig vervangen op basis van jaarlijkse rioolinspectie en de restlevensduur. De inspectie en reiniging wordt jaarlijks, volgens vastgestelde frequentie in DVO, uitgevoerd door Twente milieu. Verzakkingen in wegen door lekkages bij aansluitingen op de riolering neemt Twente milieu direct mee voor herstelwerkzaamheden. Uit het beleid voortvloeiende consequenties Bouwkundig zijn de bergbezinkbassins gecontroleerd op stabiliteit en schades. Gemeente Borne kent een zestal ondergrondse bergbezinkbassins. Dat zijn voorzieningen om vervuiling uit het afvalwater te halen voordat het geloosd wordt op het oppervlaktewater. Het afgevangen vuil wordt terug geleidt naar de zuivering. Uit de inspectie bleek dat de voorzieningen in goede staat verkeren en een aantal kleinere schades preventief dienen te worden verholpen.

Met de geplande herinrichting van de verouderde wijken (IBOR) is een afsplitsing gemaakt voor de reguliere rioolvervanging en de rioolvervanging die meelift in de uitvoering van het IBOR. Dat kan betekenen dat geplande rioolvervanging op de korte termijn vooruit wordt gepland en meelift met de herinrichting van de oudere wijken. Het uitstellen van rioolvervanging en reparaties gebeurt wel met inachtneming dat de Jaarstukken 2025 Pagina 55 continuïteit en veiligheid gegarandeerd blijft. Grootschalige projecten 'Wensink -zuid (deelgebied 2) en Prins Bernhardlaan' zijn voor de uitvoering in de afrondende fase. Investeringen in vervangings- en verbeteringsmaatregelen worden geactiveerd conform de geldende besluiten en leiden tot hogere kapitaallasten in de komende jaren. Met de aanpak van de oudere wijken is de afschrijvingstermijn op rioolvervanging verlengd van dertig naar zestig jaar. Aangezien de kapitaallasten in Borne, ten opzichte van het landelijk gemiddelde, laag zijn, is de ruimte daarvoor aanwezig. Daarnaast zijn de kosten voor straatvegen voor 100% gekoppeld aan de rioolvoorziening. De meerjarige financiële doorrekening bevestigt dat de huidige tariefontwikkeling toereikend is om de geplande investeringen en beheerlasten te dekken.

3.3.3 Water Beleidskader Het beleid, beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is vastgelegd in het vigerende gemeentelijk watertakenplan 2022-2026. Uit het beleid voortvloeiende consequenties Klimatologisch wordt steeds meer hemelwater ontkoppeld van het gemengde riool. Hierdoor verminder t de wateroverlast in zowel stedelijk als landelijk gebied en wordt aan de zuivering een beter zuiveringsproces bereikt. Waterschap Vechtstromen heeft nieuw beleid in de aanpak van ontwikkelgebieden als het gaat woningbouw. Dat advies neemt gemeente Borne mee in de voorbereidingen. Het helofytenfilter aan de Bornsche beek (ter hoogte van de Bornsche Beeklaan-N743) is opgeschoond. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor het aanwezige riet om nutriënten af te vangen, wat leidt tot een betere waterkwaliteit voordat het water wordt geloosd op de Bornsche Beek. Ten aanzien van de gemeentelijke waterpartijen wordt al 5 jaar gebruik gemaakt van het eko - baggeren. De resultaten zijn zeer positief als het gaat om een afname van de algengroei en waterkwaliteit in de vijvers. Met kleibalen, bestaande uit micro-organismen, wordt de waterkwaliteit en de leefbaarheid van het organisme beheerst en gezuiverd. Om de bekendheid en bewustwording van de waterkwaliteit onder de jeugd te vergroten is tijdens de Twentse waterweken aan de groep 7 op de Bongerd een educatieve les besteed.

De pilot was zeer succesvol en krijgt zeker een vervolg. Tijdens de langdurige regenval in de herfst en winterperiode ontvangt de gemeente steeds meer vragen en meldingen over hoge grondwaterstanden. Dat vraagt van de buitendienst meer inzet op het reinigen en onderhouden van de drainage. Met de aanpak van de oudere wijken (IBOR) geeft het ook een kans om de grondwaterstanden beter te reguleren. De visie en ambitie van het samenwerkingsverband 'Twents waternet' is herzien en aangescherpt. Met de samenwerking wordt kennis gedeeld, capaciteit gebundeld en zijn efficiencyvoordelen gerealiseerd. De personele capaciteit voor de water- (en klimaat-) opgaven is minimaal, waardoor de regionale samenwerking een positieve bijdrage levert aan een verbeterde kostenbeheersing en een doelmatige inzet van middelen. In het Watertakenplan zijn doelen geformuleerd om de kans op (grond)wateroverlast te verminderen en te anticiperen op klimaatverandering. Gezien de klimaatverandering is het bewustzijn van de grondwaterstand binnen de gemeente van groot belang. Om doelmatige afwegingen te kunnen maken is inzicht over een lange termijn in de grondwaterstand nodig. Om aan de nieuwe meetdoelstellingen te voldoe n is een inventarisatie uitgevoerd om het grondwatermeetnet in het stedelijk gebied te optimaliseren.

3.3.4 Openbaar groen Beleidskader In zowel de omgevingsvisie en het IBOR zijn uitgangspunten opgenomen over groen en bomen. Samengevat is de insteek dat we inzetten op behoud en uitbreiding van het groenareaal. Ten aanzien van bomen zetten we in op een sterk boomkroonvolume. Ook de beheerkwaliteitsniveaus zijn in dit document vastgelegd. Uitbreiding van het groenareaal zien we met name terug in de revitalisering van de Oude Wijken, waarin het groen Jaarstukken 2025 Pagina 56 substantieel toeneemt. Ook aan de Weerselosestraat is de groenoppervlakte toegenomen. Deze ontwikkeling hangt samen met het upgraden van wegen van bijvoorbeeld 50 naar 30 km/u. Bij de sortimentskeuze houden we daarnaast rekening met klimaatontwikkelingen en biodiversiteitsdoelstellingen. Uit het beleid voortvloeiende consequenties Bij de jaarlijkse boomveiligheidscontrole zijn er diverse bomen gemarkeerd om te verwijderen; 25 waarvoor een kapvergunning moest worden aangevraagd en 18 niet vergunningsplicht ige bomen. Deze zijn inmiddels gekapt en aan de herplant van 72 bomen wordt in het plantseizoen uitvoer gegeven. Het verzorgend en technisch onderhoud is bij Twente Milieu belegd. Zij voeren dit onderhoud uit op basis van vastgestelde beeldkwaliteitsniveaus. Uit de inspectie kwam naar voren dat een aantal plantvakken niet de juiste plantvakdichtheid hebben.

Op basis van deze inzichten is een uitvoeringsplan opgesteld waaraan in 2026 uitvoer gegeven wordt. Verwachting is dat dit op termijn een positieve bi jdrage levert aan het terugdringen van onkruiddruk. Ook is geïnvesteerd in de groeiplaats van bomen om zo de kwaliteit en levensduur van de bomen te verbeteren. Dit draagt bij aan de ambities ten aanzien van het boomkroonvolume (BKV). Voor de beeldvorming: een boom uit de eerste categorie (bijvoorbeeld een eik) van 10 jaar oud heeft een BKV van 400 m3, een boom in dezelfde categorie van 60 jaar oud 4000 m3. Hoe groter het volume, hoe hoger de bijdrage aan een gezonde leefomgeving. 3.3.5 Gebouwen Doel van het gemeentelijk vastgoed is om de eigen gemeentelijke activiteiten te huisvesten en beleidsdoelen te realiseren. De maatschappelijke doelen zijn verwoord in verschillende beleidsprogramma’s (zie tabel). Aanvullend hierop heeft een gemeente vastgoed gerelateerde doelen. Deze zijn verwoord in de nota Vastgoedbeleid 2025.

Tabel: Overzicht vastgoed in bezit van de gemeente Categorie Aantal objecten Programma Eigen huisvesting 3 Bestuur en samenleving Bedrijfsruimten 1 Financieel gezond Onderwijs (economisch)* 11 Inclusieve samenleving Kinderdagverblijven 3 Inclusieve samenleving Sport en recreatie 9 Inclusieve samenleving Monumenten 2 Duurzame toekomst Vastgoed op de begraafplaats 1 Bestuur en samenleving Multifunctionele accommodatie 1 Inclusieve samenleving Opvang vluchtelingen 1 Inclusieve samenleving Parkeergarages 1 Bestuur en samenleving Woningen 1 Financieel gezond Strategisch 6 Financieel gezond Overig** 4 Inclusieve samenleving en duurzame toekomst Totaal 44 *Onderwijshuisvesting is een wettelijke taak van gemeenten. Gemeenten zijn economisch eigenaar. Scholen zijn juridisch eigenaar en verantwoordelijk voor het binnen- en buitenonderhoud. Een uitzondering hierop is De Vonder in het complex De Veste, deze school is eigendom van de gemeente en met de school is een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Het overzicht omvat al het onderwijsvastgoed dat bij de gemeente op de balans staat, dus ook de gebouwen die door de scholen worden onderhouden. ** De categorie ‘overig’ bevat de natte cellen bij de woonwagenstandplaatsen, het pand Brugstraatje 4 en schuren/hokken binnen de dierenparken. Jaarstukken 2025 In 2025 waren we bezig met de verbouwing van het Kulturhus tot het Huis van Borne.

Het komende jaar zal door het besluit tot sloop van Rheineplein 1 in 2025 en verhuizing naar het Huis van Borne het aantal gemeentelijke panden iets afnemen. De kwaliteit van de gebouwen In het vastgoedbeleid ligt vast dat de verandering naar een duurzame en klimaatbestendige samenleving prioriteit heeft. Met de realisatie van het sportcentrum Borne en kindcentrum Ridderspoor en de verbouw van het Kulturhus naar het Huis van Borne zijn weer flinke stappen gezet in de verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Daarnaast is in 2025 gestart met de verduurzaming van de Wensinkhof. Tenslotte zijn de meerjaren onderhoudsplannen van onze gebouwen geactualiseerd voor sober maar doelmatig onderhoud en is een aantal energielabels geactualiseerd zodat de gemeentelijke panden weer over een actueel energielabel beschikken. Financieel gezond De gemeente past haar overeenkomsten aan zodat steeds meer overeenkomsten kostprijs dekkend dan wel marktconform worden, afhankelijk van de huurder die het pand afneemt. In 2025 is een marktconforme huurovereenkomst gesloten voor kindcentrum Ridderspoor en waren we druk met de voorbereiding voor kostprijs dekkende huurovereenkomsten voor onze sociale partners en de stichting Kulturhus voor de verhuizing naar het Huis van Borne en eveneens met een marktconforme huurovereenkomst voor de woningcorporatie in het Huis van Borne.

Daarnaast is een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor het gebruik van de voorzieningen van school en kinderopvang De Horsten. 3.3.6 Overzicht onderhoudskosten Onderhoud kapitaalgoederen (x € 1.000) | Actueel | Werkelijk | Afwijking begroot 2025 | 2025 1. Wegen | 1.160 | 1.201 | 41 2. Openbare verlichting | 63 | 62 | -1 3. Straatmeubilair | 215 | 235 | 20 4. Civiele kunstwerken | 8 | 2 | -6 5. Riolering en water | 691 | 721 | 30 6. Openbaar groen | 1.891 | 1.848 | -43 7. Gebouwen | 1.528 | 1.289 | -239 Totaal | 5.556 | 5.358 | -198 Pagina 57 Jaarstukken 2025 3.4 Financiering 3.4.1 Kaders De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarin decentrale overheden de treasury-activiteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een gezonde financiering en handhaving van de positie op de kapitaalmarkt.

3.4.2 Renterisiconorm Renterisiconorm (* €1.000) | Begroot 2025 | Realisatie 2025 Begrotingstotaal | 79.704 | 109.936 Renterisiconorm in procenten | 20% | 20% Renterisiconorm in bedrag | 15.941 | 21.987 Renteherzieningen op leningen | 0 | 0 Betaalde aflossingen | 12.368 | 13.168 Renterisico | 12.368 | 13.168 Ruimte (+) / overschrijding (-) renterisiconorm | 3.573 | 8.819 Het renterisico is gelijk aan de som van het bedrag aan herfinanciering van vaste schuld (betaalde aflossingen) en het bedrag aan renteherziening op de vaste schuld (renteherziening op leningen). Dit komt neer op het totale bedrag van langlopende leningen waarvan het te betalen rentepercentage wijzigt. Voor gemeenten is de norm vastgesteld op maximaal 20% van het begrotingstotaal.

3.4.3 Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet ( * € 1.000) | Begroting 2025 | Realisatie Q1 | Realisatie Q2 | Realisatie Q3 | Realisatie Q4 Begrotingstotaal | 79.704 | 109.936 | 109.936 | 109.936 | 109.936 Kasgeldlimiet in procenten | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Kasgeldlimiet in bedrag | 6.775 | 9.345 | 9.345 | 9.345 | 9.345 Omvang vlottende schulden | - | -9.929 | -13.122 | -37.541 | -41.730 Omvang vlottende middelen | - | 3.519 | 16.664 | 8.259 | 5.127 Netto vlottende schuld | - | -6.410 | 3.542 | -29.282 | -36.603 Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet | 6.775 | 2.935 | 12.887 | -19.937 | -27.258 De kasgeldlimiet is bedoeld om de kortlopende schuld te beheersen en wordt ieder kwartaal getoetst. Indien de kasgeldlimiet drie kwartalen op rij overschreden dreigt te worden, dient een langlopende financiering te worden geregeld voor het deel dat de kortlopende schuld de limiet overschrijdt. Voor gemeenten is de norm vastgesteld op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. Doordat er in 2025 veel geïnvesteerd is in onder andere het Sport- en Kindcentrum Borne-West en door aflossingen van bestaande leningen is de kasgeldlimiet in het derde en vierde kwartaal fors overschreden. In november 2025 is daarom een langlopende financiering aangetrokken van € 29 miljoen, waardoor er in het eerste kwartaal van 2026 geen overschrijding meer is van de kasgeldlimiet.

Pagina 58 Jaarstukken 2025 Pagina 59 3.4.4 Financiering en rente Renteschema (in €) Jaarrekening 2025 De externe rentelasten over de korte en lange financiering 1.708.212 De externe rentebaten (idem) 103.859 Saldo rentelasten en rentebaten 1.604.353 De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend 526.334 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - Saldo 526.334 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente 1.078.019 Rente over eigen vermogen 19.126 Rente over voorzieningen - Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente 1.097.145 De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 1,7 %) 1.104.899 Renteresultaat op het taakveld Treasury -7.754 In de begroting 2025 is de gemeente uitgegaan van een rente-omslagpercentage van 2%. Door uitstel van investeringen en een voordelige rentestand is dit percentage in de halfjaarrapportage 2025 bijgesteld naar 1,7%. Hierdoor blijft de gemeente binnen de marge van de maximale afwijking van 25% (renteresultaat / toe t e rekenen rente). Jaarstukken 2025 Pagina 60 3.5 Bedrijfsvoering In de paragraaf bedrijfsvoering wordt ingegaan op de stand van zaken en op de beleidsvoornemens of verantwoording van onze bedrijfsvoeringstaken.

Een goede bedrijfsvoering bestaat uit de ondersteunende taken en is een belangrijk middel om de resultaten die de gemeente wil bereiken ook daadwerkelijk te realiseren. De paragraaf Bedrijfsvoering omvat intern gerichte beleidsterreinen. 3.5.1 HRM In 2025 is het meerjarenplan verfijnd naar onderwerpen die wij verplicht op moeten pakken en onderwerpen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van Borne. Gebleken is dat Borne ten aanzien van de verplichtingen die er zijn ten aanzien van wet en regelgeving en fiscale voorwaarden eerst een behoorlijke inhaalslag moet maken. Daarna kan aan verbetering en modernisering van de dienstverlening gewerkt worden. Daar is eind 2025 een start mee gemaakt. 3.5.2 Juridisch In 2025 zou met de invulling van de vacature van juridisch controller een goede basis en structuur voor juridische kwaliteitszorg verder worden uitgebouwd. Door het snelle vertrek van de juridisch controller is dit helaas niet gelukt. De vacature voor een juridisch controller staat nog steeds open en zal op korte termijn opnieuw worden opengesteld. Met de invulling van deze vacature zal de juridische kwaliteit worden verbeterd en het inzicht in de juridische risico’s worden verhoogd. 3.5.3 Informatisering en automatisering Er is verder gewerkt aan de digitalisering van de dienstverlening en de informatievoorziening.

Daarbij is ingezet op portfoliogestuurd werken, zodat digitale projecten beter aansluiten op de organisatiedoelen. Door hierbij te werken met vastgestelde criteria en wegingspercentages is een duidelijke en zorgvuldige afweging van prioriteiten binnen het portfolio mogelijk. De anonimiseringssoftware is geïmplementeerd en met betrekking tot authenticatie zijn verschillende applicaties voorzien van Single Sign-On (SSO). Voor meer informatie wordt verwezen naar het thema dienstverlening en digitalisering van het programma Bestuur en samenleving. Het haalbaarheidsonderzoek op het gebied van samenwerken op het gebied van ICT -taken (de A-kant / automatiseringskant van I&A) is in 2025 afgerond. Hierbij is ook een analyse uitgevoerd naar het functiehuis I&A, voor het geval samenwerking niet haalbaar zou blijken. Door de automatiseringssamenwerking met gemeente Hengelo is verdere uitwerking hiervan niet nodig. Voor meer informatie wordt verwezen naar het thema dienstverlening en digitalisering van het programma Bestuur en samenleving. 3.5.4 Inkoop In 2025 is verder gewerkt aan de professionalisering van de inkoop binnen gemeente Borne. De jaarlijkse inkoopanalyse is uitgebreid met de financiële gegevens van het sociaal domein. Hierdoor ontstaat beter inzicht in risico's op onrechtmatigheden. Daarnaast is kwalitatief en kwantitatief onderzoek gedaan naar de inkoopfunctie.

Dit onderzoek wordt in 2026 afgerond. 3.5.5 Financiën 2025 heeft vooral in het teken gestaan van het uitgebreide kadernotatraject om uiteindelijk tot een sluitende meerjarenbegroting 2026-2029 te komen, hetgeen ook gelukt is. Daarbij zijn ook voor het eerst de gemeentelijke belastingverordeningen 2026 tegelijk met de programmabegroting 2026-2029 vastgesteld. Dit is een bewuste keuze geweest, omdat er bestuurlijk, juridisch en financieel raakvlakken zitten tussen de begroting en de verordeningen. De begroting bepaalt immers wat de gemeente wil doen, en de verordeningen bepalen hoe die plannen deels worden bekostigd. Jaarstukken 2025 Pagina 61 Daarnaast is verder gewerkt aan het professionaliseren van de financiële informatievoorziening, het budgethouderschap en sturen en verantwoorden. Hiervoor is eind 2025 een intern traject 'Optimalisatie P&C' gestart. De verdere uitrol van dit traject vindt plaats in 2026. 3.5.6 Integrale verbeteragenda Gemeente Borne werkt met een integrale verbeteragenda. Met behulp van de verbeteragenda wordt de planning en voortgang in kaart gebracht van verbeterpunten in de interne procesvoering en procesbeheersing. Verbeterpunten komen voort uit de aanbevelingen die de accountant doet in de managementletter en vanuit de bevindingen uit diverse interne controles. Begin 2025 waren er 69 verbeterpunten. Eind 2025 bedraagt het aantal 74.

Het merendeel van de verbeterpunten heeft betrekking op de bedrijfsvoering. Gerealiseerde verbeteringen zijn onder andere: vastlegging van grondexploitaties in Totallink, vastlegging van cliënttevredenheid en prestatielevering in ZorgNed (WMO/Jeugd) en procesverbeteringen rondom Omgevingsvergunningen. Nieuwe verbeterpunten betreffen het zichtbaar vastleggen van testresultaten van nieuwe versies van software en het herzien van een aantal bestaande protocollen. 3.5.7 Rechtmatigheidsverantwoording In de rechtmatigheidsverantwoording legt ons college verantwoording af aan de gemeenteraad over het rechtmatig handelen van de gemeente. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt toegelicht in hoeverre is voldaan aan het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Dit betekent dat de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming dienen te zijn met de door de gemeenteraad vastgestelde begroting, met gemeentelijke verordeningen en rel evante wet- en regelgeving. Het controleprotocol 2025-2029, het normen- en toetsingskader 2025 en het intern controleplan bevatten belangrijke uitgangspunten voor de rechtmatigheidscontroles.

Gemeente Borne past bij interne controles het principe van "three lines of defence" toe, waarbij qua rollen en taken onderscheid wordt gemaakt tussen: • Eerste lijn: primair proces, waarin het feitelijke proces en toepassing van beheersmaatregelen plaatsvindt; • Tweede lijn: ondersteuning en advies. in de tweede lijn zijn interne controles belegd; • Derde lijn: onafhankelijke toetsing door de Verbijzonderde Interne Control (VIC) -functionaris of de eerste en tweede lijn goed functioneert. De uitkomsten van interne controles zijn gerapporteerd aan het managementteam en ons college. De accountant beoordeelt of de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. Dat wil zeggen dat de accountant kijkt of de rechtmatigheidsverantwoording 'juist' is opgesteld. De verantwoordingsgrens voor rechtmatigheid is conform de financiële verordening bepaald op 2% van de lasten, exclusief reservedotaties. De grens is conform bepalingen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) i n 2025 verlaagd ten opzichte van voorgaande jaren. De verantwoordingsgrens komt daarmee uit op € 2.0 69.000. In deze paragraaf worden alle geconstateerde niet acceptabele onrechtmatigheden (fouten of onduidelijkheden) van de lasten groter dan € 100.000 nader toegelicht. Voor het voorwaardencriterium en het M&O-criterium zijn er geen afwijkingen.

Overschrijdingen van begrote lasten worden verklaard in de toelichting op de winst- en verliesrekening. Overschrijdingen van investeringskredieten worden verklaard in de toelichting op de balans, onderdeel materiële vaste activa. Dit betreft de volgende posten, waarbij de afwijking ten opzichte van de begrote lasten groter is dan € 100.000: Jaarstukken 2025 Pagina 62 Programma Thema Bedrag Toelichting (* € 1.000) Wonen en Leven Wonen en Bouwen 354 Inhuur/advies vergunningen Mobiliteit en infrastructuur 861 dotatie voorziening onderhoud kapitaalgoederen (wegen) Bestuur en Samenleving Bestuur 928 dotatie voorziening APPA Organisatie 178 dotatie voorziening IKB/verlof Onrechtmatigheid, posten > € 100K 2.321 Frauderisico De organisatie heeft een verantwoordelijkheid voor signaleren en voorkomen van fraude. Jaarlijks vindt onder meer een herziening plaats van de beheersmaatregelen die nodig zijn om frauderisico’s te voorkomen. Fraude kan plaatsvinden bij verschillende activiteiten. Per activiteit is het frauderisico bepaald en is risico -inschatting gemaakt. Per activiteit zijn ook de beheersmaatregelen opgesteld. Bij de interne controle wordt getoetst of deze beheersmaatregelen correct worden toegepast, en of er sprake is geweest van fraude. De uitkomsten van de toetsing worden gerapporteerd aan het managementteam.

3.5.8 Interne communicatie Het afgelopen jaar is intern gestart met de communicatie over de verhuizing naar het Huis van Borne. Hiervoor is Beezzz veel gebruikt en zijn andere middelen gebruikt, zoals posters die zijn opgehangen. Ook is het medewerkerbetrokkenheidsonderzoek via interne communicatie goed onder de aandacht gebracht. Dat leverde een uitzonderlijk hoge respons (97,8%) op. Daarnaast is Beezzz voor algemene updates voor de hele organisatie gebruikt. In het algemeen is Beezzz het afgelopen jaar heel erg goed gebruikt, de g ebruikerscijfers zijn met 40% gestegen ten opzichte van het jaar ervoor. De hele organisatie kijkt minimaal wekelijks op Beezzz , een groot deel zelfs dagelijks. Ook de interactie op berichten is verbeterd, onder andere door het invoeren van verschillende emoji's als reactiemogelijkheid. Daarnaast zijn er, ten opzichte van vorig jaar, meer verschillende gebruikers die berichten plaatsen. 3.5.9 Bedrijfscontinuïteit In 2025 zijn wij gestart met het versterken van continuïteit en weerbaarheid, zowel intern als extern. In samenwerking met de Veiligheidsregio Twente (VRT) en andere Twentse gemeenten is gewerkt aan een plan van aanpak, gericht op verschillende onderdelen binnen dit thema.

Binnen de VRT is een projectorganisatie opgericht, met de volgende deelprojecten: • Bedrijfscontinuïteit van gemeenten en de VRT • Gemeentelijke capaciteit (zowel voor de Twentse crisisorganisatie als de eigen bezetting tijdens een grootschalige crisis) • Weerbaarheid Twentse samenleving (inrichten van Noodsteunpunten, publieksinformatie, maatschappelijk netwerk en aandacht voor kwetsbare groepen) We gaan regionale afspraken vertalen naar duidelijke lokale werkwijzen voor de eerste vier uur van een crisis. Daarnaast zijn de lokale voorbereidingen gestart voor grootschalige stroomuitval van minimaal 72 uur. Met deze acties zorgen wij dat we - samen met ons maatschappelijk netwerk - snel, doelgericht en samenhangend kunnen handelen wanneer het nodig is. Jaarstukken 2025 Pagina 63 3.6 Verbonden partijen Een gemeenschappelijke regeling is een samenwerkingsverband tussen verschillende Nederlandse overheden . Dit soort samenwerking kan vooral nuttig zijn in situaties waarbij diensten op diverse gebieden zoals gezondheid, veiligheid en omgeving beter gecoördineerd of op grotere schaal aangeboden moeten worden . Iets wat individuele gemeenten moeilijk alleen kunnen bereiken. Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen.

Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op verbonden partijen belangrijk. De herziene Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr, sinds 1 juli 2022) versterkt de democratische controle door gemeenteraden op deze organisaties, waarbij verplichte rapportage over begroting en jaarrekening geldt. Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de behaalde resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne. 3.6.1 Overzicht verbonden partijen Onderstaand zijn alle verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang. Naam verbonden partij Juridische vorm Vertegenwoordiging/ Verplichte aandeelhouderschap samenw. Gemeenschappelijke regelingen 1. Openbaar Lichaam Crematoria Twente Openbaar Lichaam College NEE 2. Euregio Openbaar Lichaam Raad NEE 3. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente Openbaar Lichaam College NEE 4. Recreatieschap Twente Openbaar Lichaam College NEE 5. SamenTwente Openbaar Lichaam College JA / NEE 6.Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente Openbaar Lichaam College NEE 7.

Stadsbank Oost Nederland Openbaar Lichaam College NEE 8. Veiligheidsregio Twente Openbaar Lichaam College JA 9. Omgevingsdienst Twente Openbaar Lichaam College JA 10. Regionaal Bedrijventerrein Twente Openbaar Lichaam College NEE Vennootschappen en coöperaties 11. COGAS N.V. College NEE 12. Enexis N.V. College NEE 13. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. College NEE 14. Twence Holding B.V. College NEE 15. Twente Milieu N.V. College NEE 16. Vitens N.V. College NEE 17. Wadinko N.V. College NEE Jaarstukken 2025 Gemeenschappelijke regelingen Overzicht gemeenschappelijke regelingen 2025 (per 31 december 2025) (x € 1.000) Bijdrage 2025 | EV per | EV per | VV per | VV per | resultaat Naam gemeenschappelijke regeling | Borne | 01/01 | 31/12 | 01/01 | 31/12 | 2025 1. Openbaar Lichaam Crematoria Twente | 0 | 1.646 | 2.976 | 12 | 12 | 787 2. Euregio | 7 | 2.540 | 2.540 | 39.553 | 55.257 | 137 3. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente | 702 | 2.886 | 3.517 | 10.259 | 9.625 | 2.356 4. Recreatieschap Twente | 159 | 1.566 | 2.418 | 4.569 | 5.542 | 0 5. SamenTwente | 1.748 | 5.119 | 6.558 | 8.764 | 6.206 | 1.808 6. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente | 2.970 | 679 | 455 | 6.451 | 693 | 361 7. Stadsbank Oost Nederland | 190 | 2.236 | 2.186 | 12.099 | 8.953 | 27 8. Veiligheidsregio Twente | 1.928 | 3.389 | 5.904 | 77.867 | 74.572 | 3.361 9.

Omgevingsdienst Twente | 546 | 307 | 3.377 | 3.861 | 456 | 175 10. Regionaal Bedrijventerrein Twente | 0 | 182 | 223 | 3 | 531 | 42 1. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Formele naam verbonden partij: | Gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Crematoria Twente; Programma / thema: | Draagt bij aan de doelstellingen vallend onder programma Bestuur en Samenleving, thema Dienstverlening en digitalisering; Vorm verbonden partij: | Openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, collegeregeling; Belang: | Doel van de gemeenschappelijk regeling is om cremeren een basisvoorziening te laten zijn voor de regio. Inmiddels kiest 68% van de inwoners voor cremeren.; Crematoria Twente beheert 4 moderne, sfeervolle crematielocaties met een goede regionale dekking in Twente.

Gemeentelijk eigendom geeft de mogelijkheid om het recht van inwoners op gelijke toegang tot de crematoria, ongeacht of en hoe men verzekerd is, te laten prevaleren boven commerciële belangen; Bestuurlijke betrokkenheid: | Zitting in het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur; Omvang van het belang: | Borne heeft een financieel belang in de gemeenschappelijke regeling van 5%; Financiële bijdrage: | Niet van toepassing.; Eigen vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025: € 2.975.798; Vreemd vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025 € 12.220; Risico’s: | Laag Toelichting: De bedrijfsrisico's van CT BV vormen indirect een risico voor OLCT omdat deze consequenties kunnen hebben voor de hoogte van het Pagina 64 Jaarstukken 2025 dividend dat OLCT ontvangt. De aandeelhouder OLCT heeft in 2023 ingestemd met het Dividendbeleid 2023-2027 van CT BV. Dit heeft er in 2025 toe geleid dat er beleid is vastgesteld, waarbij er de komende vier jaren jaarlijks € 400.000 aan dividend wordt uitgekeerd. De winst vanuit de CT BV staat namelijk onder druk in verband een groeiend volume aan investeringen de komende jaren. Resultaat over 2025: | € 787.335 Toelichting op resultaat: Crematoria Twente volgt de ontwikkelingen op het gebied van lijkbezorging om hier tijdig op in te kunnen spelen.

Er wordt hiermee gedoeld op het resomeren als nieuwe techniek om het lichaam op te lossen in vloeistof en duurzamer cremeren op waterstof in plaats van gas. Dit levert nieuwe ambities op bij de BV die vragen om financiering, ook deels met eigen vermogen. Besluiten worden genomen als de plannen volledig zijn uitgewerkt. Hiermee zou de dividendbetaling mogelijk weer onder druk komen te staan. In het algemeen bestuur is besloten om in ieder geval jaarlijks een constant dividend uit te keren. Van de jaarwinst 2025 wordt € 400.000 uitgekeerd aan dividend aan de aandeelhouders. Voor Borne een bedrag van € 18.791. Het restant van de jaarwinst 2025 wordt gestort in een egalisatiereserve. Naar verwachting kunnen de dividenduitkeringen van € 400.000 voor 2026 en 2027 ook gegarandeerd worden, ondanks het investeringsvolume in deze jaren. 2. EUREGIO Formele naam verbonden partij: | Gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Crematoria Twente Programma / thema: | draagt bij aan de doelstellingen vallend onder programma Bestuur en Samenleving; Vorm verbonden partij: | Openbaar lichaam, raadsregeling; Belang: | De Euregio is een verbonden partij van de gemeente Borne, gericht op grensoverschrijdende samenwerking en lobby op Europees niveau.

De gemeente neemt deel om de positie in de regio te versterken; Omvang van het belang: | Vanuit gemeente Borne heeft er één raadslid zitting in het Algemeen Bestuur; Financiële bijdrage (op jaarbasis - 2025-): | € 7.145 (€ 0,29 per inwoner); Eigen vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025: € 2.539.967; Vreemd vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025: € 55.256.531; Risico’s: | Laag Toelichting: Gelet op het beperkte financiële en beleidsmatige belang van EUREGIO wordt het risico bepaalt op laag. Resultaat over 2025: | € 136.992. Pagina 65 Jaarstukken 2025 3.

Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente) Formele naam verbonden partij: | Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijk Belastingkantoor Twente; Programma / thema: | draagt bij aan de doelstellingen vallend onder programma Financieel gezond, thema Financiën; Vorm verbonden partij: | Openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, collegeregeling; Belang: | Hoofdtaken zijn het waarderen van vastgoed conform de Wet WOZ en heffen, bezwaarafhandeling en invorderen van belastingen; Bestuurlijke betrokkenheid: | Zitting in het Algemeen Bestuur en sinds november 2025 deelname aan het Dagelijks Bestuur; Omvang van het belang: | Borne heeft een belang in de gemeenschappelijke regeling van 4,1%; Financiële bijdrage (op jaarbasis – 2025-): | € 702.000; Eigen vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025: € 3.517.000; Vreemd vermogen (op basis van jaarstukken 2025): | Per 31 december 2025 € 9.625.000; Risico’s: | Laag Toelichting: Het GBTwente voert de gemeentelijke belastingen voor gemeente Borne uit. De hoofdtaken zijn het waarderen van vastgoed conform de Wet WOZ en heffen, bezwaarafhandeling en invorderen van belastingen. In 2025 zijn de Achterhoekse gemeenten Berkelland en Bronckhorst toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling. Gelijktijdig heeft een herverdeling van de gemeentelijke bijdrage plaatsgevonden op basis van actuele inwoneraantallen.

Ook is in 2025 ingezet op het verbeteren van de zuiverheid van waarderen door een nieuwe methodiek te ontwikkelen. Onder de regie van de Landelijke Vereniging Lokale Belastingen is in 2025 het project ‘Het nieuwe waarderen’ gestart. Uitgangspunt van dit project is dat de woningeigenaar meer wordt betrokken aan de voorkant van het WOZ-beschikkingsproces en de regie heeft over de kenmerken van de eigen woning. Door de woningeigenaar eerder en actiever te betrekken bij de WOZ-waardering kan de WOZ-waarde nauwkeuriger vastgesteld worden. Resultaat over 2025: | € 2.356.109 Toelichting resultaat: Resultaat komt met name voort uit minder inhuur als gevolg | van minder bezwaarschriften in 2025. Daarnaast zijn er een aantal functies moeilijk in te vullen en hierop wordt ook niet ingehuurd. Voorgesteld wordt om een deel terug te laten vloeien naar de gemeenten. Voor Borne betekent dit een bedrag van € 107.486. Pagina 66 Jaarstukken 2025 4.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/562bf2fe-2abd-4aca-b93b-343cc82423df?agendaItemId=9f7347ac-85d5-4171-813c-4ad9919c5aa5