CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Jaarstukken 2024

Beeldvormende commissievergadering 19 juni 2025, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202435.180 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2024

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................... 3 Deel A: Jaarverslag ........................................................................................................................................... 4 1 Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen .......................................................................................................... 5 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen ......................................................................................................................... 6 1.2 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................................................ 8 2 Programma's .............................................................................................................................................. 10 2.1 Wonen en leven ................................................................................................................................... 11 2.2 Duurzame toekomst ............................................................................................................................

16 2.3 Inclusieve samenleving ........................................................................................................................ 23 2.4 Bestuur en samenleving ....................................................................................................................... 34 2.5 Financieel gezond ................................................................................................................................ 40 3 Paragrafen .................................................................................................................................................. 43 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................................................... 44 3.2 Financieel Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ....................................................................... 52 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................................. 57 3.4 Financiering .......................................................................................................................................... 62 3.5 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................

64 3.6 Verbonden partijen .............................................................................................................................. 68 3.7 Grondbeleid ......................................................................................................................................... 75 Deel B: Jaarrekening....................................................................................................................................... 81 1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ....................................................... 82 1.1 Overzicht van baten en lasten 2024 .................................................................................................... 83 1.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2024 ....................................................................... 85 1.3 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 103 1.4 Structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ......................................... 105 1.5 Informatie Wet normering topinkomens...........................................................................................

106 2 De balans en de toelichting ....................................................................................................................... 107 2.1 Grondslagen voor de waardering en de bepaling van het resultaat.................................................. 108 2.2 Balans per 31 december 2024 ........................................................................................................... 113 2.3 Toelichting op de balans per 31 december 2024 ............................................................................... 115 3 Rechtmatigheidsverantwoording .............................................................................................................. 140 4 Bijlagen..................................................................................................................................................... 141 4.1 SiSa bijlage bij de jaarrekening .......................................................................................................... 142 4.2 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 147 5 Controleverklaring.....................................................................................................................................

149 Deel C: Overig .............................................................................................................................................. 150 1 Verplichte beleidsindicatoren .................................................................................................................... 151 2 Lijst van afkortingen .................................................................................................................................. 154

Pagina 2

Jaarstukken 2024

Inleiding Het jaarverslag beschrijft wat de gemeente in 2024 heeft bereikt en wat de gemeente daar het afgelopen jaar voor heeft gedaan. De jaarrekening laat zien welke inkomsten en uitgaven daarbij horen. Samen vormen het jaarverslag en de jaarrekening de jaarstukken. Hiermee legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad en aan de samenleving. Het jaarverslag kijkt terug op de gestelde doelen uit de programmabegroting 2024-2027. Net als de begroting is het jaarverslag 2024 opgebouwd rond vijf programma’s; Wonen en leven, Duurzame toekomst, Inclusieve samenleving, Bestuur en samenleving, en Financieel gezond. De bestuurlijke en financiële hoofdlijnen worden per programma toegelicht. Een infographic geeft in één oogopslag inzicht in de behaalde resultaten voor het jaar 2024.

Pagina 3

Deel A: Jaarverslag

Jaarstukken 2024

1 Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen

Pagina 5

Jaarstukken 2024

1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Vooruitkijken en doorpakken 2024 stond in het teken van voorbereiding op een financieel lastige periode. Het zogenoemde ‘ravijnjaar’ tekende zich steeds duidelijker af, hoewel de gevolgen uiteindelijk minder groot zijn dan vooraf verwacht. Ondanks dit sombere perspectief zijn lopende projecten voortgezet en hebben we toegezegde nota's aan de raad aangeboden. We hebben geen nieuw beleid ontwikkeld, zoals eerder afgesproken. De gemeente hield rekening met (inter)nationale ontwikkelingen en bleef investeren in de kracht van de Bornse samenleving. De focus bleef gericht op het neerzetten van resultaten en afmaken waar we aan begonnen waren. Daardoor blijft Borne een gemeente waar het goed wonen is met voorzieningen die van het niveau zijn wat van Borne verwacht mag worden. De dienstverlening aan de inwoners bleef centraal staan. Investeren in voorzieningen voor de samenleving We zijn in 2024 goed uit de startblokken gekomen met het geven van het startsignaal voor de verbouwing van het zwembad. De aanbestedingsprocedure voor sportcentrum Borne West was in 2024 volop gaande. Het pand van basisschool Jan Ligthart is gesloopt en de bouw van het kindcentrum in Borne-West is begonnen. De F35 is binnen de bebouwde kom volledig opengesteld voor fietsverkeer.

Investeren in onze inwoners In 2024 heeft het Sociaal Hus gewerkt aan betere zichtbaarheid en toegankelijkheid. Inwoners konden gebruikmaken van verschillende regelingen, zoals de witgoedregeling, het Jongeren Perspectief Fonds en het zomerpakket. Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is in 2024 een doorstart gemaakt met het project Borne Werkt. Daarnaast is de cultuurnota 'Meedoen is de kunst! 2024+' ter versterking van het thema cultuur in gemeente Borne vastgesteld. Investeren in duurzaamheid en klimaatadaptatie Op het gebied van duurzaamheid is voor onze inwoners het Energieloket beschikbaar, gevestigd aan de Bakkersteeg, met inzet van energiecoaches. Met de isolatiesubsidie, de Duurzaam Wonen Lening en het Energiefonds is een divers aanbod geboden. De eerste klimaatadaptieve parkeerplaats van gemeente Borne is opgeleverd aan de Azelosestraat. Ook is Zonneveld Elhorst-Vloedbelt gerealiseerd. De Provinciale Staten (PS) hebben het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) voor een nieuwe provinciale rondweg, de Vloedbeltverbinding, in maart 2024 vastgesteld. Deze provinciale rondweg is nodig om de barrière van de N743 te verminderen. Investeren in veiligheid Op het gebied van veiligheid is een ondermijningsmarkt georganiseerd voor ondernemers en inwoners. Ook is het geactualiseerde Bibob-beleid vastgesteld.

Investeren in betrokkenheid en communicatie Om inwoners beter te betrekken bij plannen en projecten, zijn in 2024 de communicatievisie en participatieleidraad vastgesteld. Deze helpen het bestuur en de organisatie om goed samen te werken met inwoners. De samenwerking met wijkorganisaties kreeg verder vorm via afspraken in convenanten. Voor de betrokkenheid van jonge inwoners in de gemeente Borne was de installatie van de kinderburgemeester een heel mooi moment. Ook is geïnvesteerd in Democracity-lessen voor kinderen, waarin zij op speelse manier leren hoe een lokale democratie werkt.

Pagina 6

Jaarstukken 2024 Investeren in de woongemeente van Twente Als woongemeente hebben wij diverse stappen gezet. De aanpassingen in de bestaande Spanjaardswijk waren volop in uitvoering, in nauw contact met de bewonerswerkgroep. In de Bornsche Maten bouwen wij doorlopend nieuwe woningen. In 2024 is het bestemmingsplan voor De Horsten vastgesteld en is gestart met de bouw van 44 appartementen rondom De Veste. Aan de Tichelkampweg hebben we 24 tijdelijke sociale woningbouweenheden gerealiseerd. Tenslotte hebben wij de gemeenteraad regelmatig geïnformeerd over de drie opgaven en ontwikkelingen rond Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders op de korte termijn (2024/2025) en vanaf 2026. Investeren in de kracht van de organisatie Het vergadermodel van de gemeenteraad is aangepast volgens het BOB-model: beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Op basis van de zwaarte van de voorstellen wordt een passende route voor de besluitvorming gekozen. De start van de bouw van het Huis van Borne betekende een mooi voortgangsmoment voor de organisatie, vooral toen de contouren zichtbaar werden en in december het hoogste punt werd bereikt. Gesprekken met de gemeente Hengelo zijn gestart om ook de ICT-voorzieningen in het Huis van Borne goed vorm te kunnen geven. Op 1 mei 2024 is het nieuwe organisatiemodel ingevoerd.

Er is gebouwd aan het een stevig fundament voor onze nieuwe organisatie, met een nieuwe gemeentesecretaris, afdelingsmanagers en teamleiders. Dat doen we om de maatschappelijke opgaven verder vorm en inhoud te kunnen - onder het motto: ‘Samen Verder op de weg vooruit!

Pagina 7

Jaarstukken 2024

1.2 Financiële hoofdlijnen Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 275.000 (V). In onderstaande tabellen is de samenstelling van dit resultaat per programma weergegeven. De primitieve begroting laat inclusief amendementen een positief begrotingssaldo zien van € 1.110.000 en sluit de actuele begroting op € 0. Dit is het gevolg van de consequente werkwijze om gedurende het jaar bij tussentijdse rapportages tekorten en overschotten te storten of te onttrekken in/aan de algemene reserves. De wijzigingen tussen de primitieve begroting en de actuele begroting zijn het afgelopen jaar uitgelegd in de halfjaarrapportage (€ 848.000 positief) en in de financiële eindejaarwijzigingen (€ 716.000 positief). Deze laatste betekenden wel een wijziging van de begroting, maar hadden geen gevolgen voor het beleid. De actuele begroting is dus de begroting na verwerking van de financiële eindejaarswijzigingen. Dit betekent ook dat er per saldo, exclusief het jaarrekening resultaat, € 2.674.000 in onze reserves is gestort. De omvang van de actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting met € 20 miljoen gestegen. De lasten (van € 79,9 miljoen naar € 99,9) € 1,2 miljoen meer dan de baten. Zoals hierboven beschreven ontstaat dit verschil van € 1,2 miljoen door de werkwijze om overschotten te storten in de reserve beleidsontwikkeling.

De uitzetting van de resterende € 19 miljoen wordt veroorzaakt door alle besluitvorming door de gemeenteraad is genomen. Deze besluitvorming is budgetneutraal, maar zorgt wel voor administratieve uitzettingen aan baten en lastenkant. Deze uitzettingen bestaan uit: •

Halfjaarrapportage (voornamelijk het begroten van inkomsten en uitgaven voor Oekraïne ontheemden): € 9,3 miljoen

•

Het openen van grondexploitatie De Horsten: € 4,7 miljoen

•

De financiële eindejaarswijzigingen en budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024: € 2,0 miljoen

•

De resultaatbestemming bij de jaarstukken 2023: € 1,2 miljoen

•

Versnelde woningbouw Tichelkampweg: € 0,3 miljoen

In deze jaarstukken worden de wijzigingen uitgelegd tussen de actuele begroting enerzijds en het jaarrekeningresultaat anderzijds. In dit hoofdstuk wordt echter eerst ingegaan op het verloop van het saldo door het jaar heen. We laten eerst zien hoe we van de primitieve begroting tot de actuele begroting kwamen. Daarna lichten we de verschillen toe. Jaarrekening 2024 ( x € 1.000) Lasten: PR1 Wonen en leven PR2 Duurzame toekomst PR3 Inclusieve samenleving PR4 Bestuur en samenleving PR5 Financieel gezond

Primitief begroot

Actueel begroot

Realisatie

Verschil

8.355 4.583 38.662 14.284 13.973

9.247 5.227 48.389 16.933 20.102

10.000 5.221 49.031 16.081 21.643

753 -6 642 -851 1.541

N V N V N

Totaal lasten

79.857

99.898

101.976

2.078

N

Baten: PR1 Wonen en leven PR2 Duurzame toekomst PR3 Inclusieve samenleving PR4 Bestuur en samenleving PR5 Financieel gezond

2.785 3.346 8.447 507 65.946

3.336 3.803 17.010 620 75.129

4.529 3.785 17.192 1.098 75.648

1.193 -18 181 477 520

V N V V V

Totaal baten

81.030

99.898

102.252

2.353

V

Saldo

1.172

-

275

275

V

Pagina 8

Jaarstukken 2024 1.2.1 Verloop van primitieve naar actuele begroting De primitieve begroting 2024 sloot met een voordelig saldo van € 1.172.000. Na vaststelling van de eerste wijziging daalde dit voordeel licht naar € 1.110.000 positief. Deze geringe negatieve bijstelling was het gevolg van de verwerking van een tweetal amendementen bij de vaststelling van de Programmabegroting 2024 ter grootte van € 62.000 (extra middelen 'Borne boeit' (€ 37.000) en extra middelen voor evenementensubsidies (€ 25.000). Deze extra incidentele middelen worden gedekt uit de reserve beleidsontwikkeling. Het saldo van de halfjaarrapportage 2024 bedroeg € 848.000. Dit positieve saldo ontstond vooral door incidentele voordelen zoals een positieve meicirculaire (€ 700.000), hogere ozb inkomsten (€ 400.000) en vrijvallende rente en afschrijvingslasten (€ 300.000). Hier tegenover stonden een aantal nadelen, zoals nabetalingen vanuit de VRT voor de FLO afkoop (€ 203.000), Swim2Play (€ 140.000) en het beschikbaar stellen van budget voor het proces ombuigingsmaatregelen (€ 80.000). In de financiële eindejaarswijzigingen is een aantal budgetneutrale technische wijzigingen verwerkt, daarnaast is de septembercirculaire verwerkt. Dit heeft geleid tot een aanvullend voordeel van € 716.000.

Deze verschillende stappen hebben tot de volgende begroting-saldomutaties geleid: Stappen (bedragen x € 1.000) Primitieve begroting 1e Begrotingswijziging bij begroting Gestort in reserves Saldo begroting na 1e wijziging

Saldo begroting 2024 1.172 -62 -1.110 0

Halfjaarrapportage

848

Financiële eindejaarswijzigingen

716

Gestort in reserves

-1.564

Actuele begroting

0

Tekorten en overschotten worden gestort in de algemene reserves of onttrokken uit de algemene reserves. Dit betekent dat ten opzichte van de vastgestelde begroting na eerste wijziging het begrotingssaldo met € 1.564.000 is verbeterd en er op begrotingsbasis (exclusief het jaarrekeningresultaat) per saldo € 2.674.000 is toegevoegd aan het eigen vermogen.

Pagina 9

Jaarstukken 2024

2 Programma's

Pagina 10

Jaarstukken 2024

2.1 Wonen en leven Inleiding In het programma Wonen en Leven komen verschillende (beleids)vakgebieden bij elkaar in relatie tot de fysieke leefomgeving, waaronder wonen, mobiliteit en ruimtelijke ordening.

2.1.1 Wat hebben we bereikt? De ambitie van gemeente Borne is het bieden van ruimte voor een groeiende en leefbare gemeente. Wonen en Bouwen Het woon en leefklimaat in Borne wordt in hoge mate gewaardeerd. Dit blijkt ook uit landelijk onderzoek. Dat willen we zo houden en waar mogelijk verbeteren. De situatie op de woningmarkt vraagt om meer woningen, waarbij de behoefte aan betaalbare woningen onverminderd groot is. De urgente vraag naar woningen vraagt om een versnelling in de realisatie. Ruimtelijke ontwikkeling De Omgevingswet vraagt op meerdere sporen onze inzet. De voorbereiding voor de Omgevingsvisie is volop bezig, er wordt geoefend met een Omgevingsplan, en de verlening van omgevingsvergunning verloopt volgens de nieuwe systematiek. Mobiliteit en infrastructuur Inwoners kunnen zich veilig en makkelijk in Borne verplaatsen. Het proces loopt voor de realisatie van de Vloedbeltverbinding, de nieuwe provinciale rondweg. En de voorbereiding is gestart om tot planvorming te komen voor de gevolgen van de Vloedbeltverbinding op de N743 en N744. Openbare ruimte De openbare ruimte wordt zoveel mogelijk gebruiksvriendelijk, functioneel en aantrekkelijk ingericht. Bij vernieuwing of vervanging worden klimaatadaptieve maatregelen genomen en wordt sterk ingezet op groenvoorzieningen.

2.1.2 Wat hebben we daarvoor gedaan?

Wonen en bouwen De druk op de woningmarkt blijft onverminderd hoog. Forse prijsontwikkelingen hebben een effect op de bereikbaarheid van woningen voor verschillende doelgroepen. Daarentegen zetten we sterk in op de verdeling 30% sociale huur, 40% middensegment en 30% vrije sector. In 2024 zijn 96 woningen opgeleverd in de Bornsche Maten, Tichelkampweg en Grotestraat. Versneld bouwen In 2024 is het afwegingskader versnelde sociale woningbouw vastgesteld. Er zijn is voor de tijdelijke sociale woningbouw aan de Tichelkampweg vergund en gebouwd en in december heeft de oplevering plaatsgevonden. Met Stichting Twickel is er gewerkt aan een woningbouwplan voor de ontwikkellocatie Bornerbroeksestraat. Bornsche Maten In de Bornsche Maten worden doorlopen nieuwe woningen gebouwd. In 2024 zijn hier 56 woningen opgeleverd en is gestart met de bouw van 44 appartementen rondom De Veste. Ook is het bestemmingsplan voor De Horsten vastgesteld. Woonzorgvisie De woonzorgvisie is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie. In 2024 is daarom een plan van aanpak opgesteld hoe vorm te geven aan de woonzorgvisie. Eind 2024 is begonnen met het analyseren van het aanbod

Pagina 11

Jaarstukken 2024 van zorgvoorzieningen op wijkniveau, zoals langdurig en kort verblijf en dagbesteding. De volgende stap is het vaststellen van de behoefte aan verschillende vormen van wonen met zorg en waar een eventuele mismatch zit tussen aanbod en behoefte. De uitkomsten vormen de basis voor de woonzorgvisie, die in 2025 wordt opgeleverd. Overige ontwikkelingen Het bestemmingsplan voor Roskam Landen 2 is in 2024 vastgesteld. Voor het terrein Jonge Poerink is een nieuw besluit genomen. Na het vertrek van het bedrijf is het perceel vergroot. In het nieuwe plan is speciale aandacht voor betaalbaarheid en levensloopbestendigheid van het woonprogramma. Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Er is gewerkt aan de invoering van de wet en de aanpassingen in bijbehorende werkprocessen. Ook is verder gebouwd aan het Omgevingsplan. Omgevingsvisie Daarnaast hebben wij verder gewerkt aan de Omgevingsvisie, die de langetermijnvisie voor de gemeente beschrijft en de fysieke leefomgeving integraal met elkaar in verband brengt. De focus lag onder andere op de Contourennota, die de kaders stelt en richting geeft voor het verder uitwerken van de Omgevingsvisie. Beleidsthema’s en input van inwoners, zoals tijdens de Bornse Dromen Dagen, zijn hierin verwerkt. In het kader hiervan is ook een aantal nieuwe beleidsdocumenten opgesteld.

Rheineplein 1 We zijn gestart met het opstellen van een afwegingskader voor de herbestemming/herontwikkeling voor het Rheineplein 1. Hiervoor is integraal afstemming gevoerd met diverse interne vakdisciplines, daarnaast worden ideeën opgehaald bij de samenleving. Dit afwegingskader zal worden gebruikt om een aantal ter plaatse mogelijke scenario's te toetsen, om zodoende te komen tot een ontwikkelrichting voor het Rheineplein 1. Leefbaar Zenderen Wij zijn in het belang van de leefbaarheid, de vitaliteit en de toekomstbestendigheid van de kern Zenderen, onder meer samen met de Dorpsraad van Zenderen, gestart met een traject om te komen tot een Koersdocument Leefbaar Zenderen. Dit is erop gericht om via een gefaseerde aanpak en in samenwerking met de dorpsraad van Zenderen en stakeholders te komen tot inzichten en (ruimtelijke) ontwikkelingen die het dorp leefbaar houden. Mobiliteit en infrastructuur In Borne zijn twee grote barrières, te weten de bestaande provinciale weg N743 en het spoor. Vloedbeltverbinding Om de barrière van de N743 te verminderen is een nieuwe provinciale rondweg nodig, de Vloedbeltverbinding. Samen met de provincie en SWECO is het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) voor deze weg opgesteld en op 27 maart 2024 heeft Provinciale Staten (PS) dit vastgesteld. Er zijn 11 beroepen bij de Raad van State ingediend, wanneer deze behandeld worden is onbekend.

Onderdoorgangen Voor de onderdoorgangen Oonksweg en Bornerbroeksestraat is samen met Movaris en ProRail een technisch ontwerp gemaakt. Begin 2025 zijn op basis van dit ontwerp de kosten geraamd en is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. N743-N744 Voor de planvorming 'herinrichting N743 en N744' zijn wij gestart met het voorbereiden van een plan van aanpak. Wij hebben niet alleen naar de weg gekeken, maar ook de directe omgeving is meegenomen in de

Pagina 12

Jaarstukken 2024 planvorming. Hiervoor is het rapport ‘Kansen om barrières in Borne te slechten’ opgesteld, waarmee we het huidige tracé straks beter in Borne kunnen inpassen. Het plan van aanpak wordt in 2025 vastgesteld. F35 Het laatste onderdeel binnen de bebouwde kom van de fietssnelweg F35 is afgerond, behalve de onderdoorgang. In aansluiting daarop is het westelijke deel van de Bornerbroeksestraat binnen de bebouwde kom als fietsstraat ingericht. FlexRRReis In 2024 is de buurtbus omgezet naar het FlexRRReis-concept, waardoor de dekkingsgraad in de hele gemeente Borne sterk verbeterd is. Schoolomgevingen Rondom 't Oldhof zijn zogenaamde 'schoolstraten' ingericht, ouders kunnen hierdoor niet dicht bij school parkeren, waardoor de schoolomgeving voor voetgangers en fietsers als veiliger wordt ervaren. Daarnaast stimuleert het om meer te gaan lopen en fietsen. Bij de Veste zijn de verschillende verkeersstromen beter gescheiden waardoor de objectieve veiligheid van fietsers en voetgangers toegenomen is. Ook is de opstelplaats voor wachtenden vergroot. Rotonde Azelosestraat Wij hebben het ontwerp voor de rotonde Azelosestraat - Twickelerblokweg afgerond. In verband met de kabels en leidingen die aangepast moeten worden heeft de aanleg niet in 2024 plaatsgevonden.

Het fietspad / fietsstraat Twickelerblokweg is ontworpen en wordt aangelegd nadat de werkzaamheden van Sportcomplex Borne West zijn afgerond. Prins Bernhardlaan Het voorlopig ontwerp van de upgrade Prins Bernhardlaan van 50 naar 30 km/uur is afgerond en aan de bewoners voorgelegd voor opmerkingen. Het definitief ontwerp wordt in 2025 afgerond. Weerselosestraat Het voorstel is de Weerselosestraat van 50 naar 30km/h te upgraden, de asfaltdeklaag te vervangen, kruispunten te verhogen en in klinkerverharding te maken en een schoolzone in te richten. Bijkomend voordeel is dat door het opwaarderen van de weg naar 30km/h extra ruimte ontstaat voor groen. Deze werkzaamheden aan de Weerselosestraat zouden reeds zijn uitgevoerd, de planning van Enexis zorgde voor vertraging. Openbare ruimte IBOR Wij zijn in 2024 gestart met de ontwikkeling van een integraal beleidsplan openbare ruimte (IBOR). Dit plan wordt in het tweede kwartaal van 2025 aangeboden ter vaststelling. Dit plan omvat het onderhoud, vervanging en vernieuwing van de openbare ruimte. Het onderhoudsniveau van de openbare ruimte is conform het door de gemeenteraad vastgestelde beleid uitgevoerd. Spelen en bewegen in de openbare ruimte In samenspraak met bewoners van de Enk en Dreef zijn de twee speellocaties in die betreffende straten vernieuwd. Eén locatie is geschikt voor oudere jeugd en de andere voor jongere kinderen.

De locaties zijn ingericht met avontuurlijke en natuurlijke speeltoestellen. Ook zijn er bomen en planten aangeplant. Daarnaast is er een samenspeelplek gerealiseerd in het Eschpark. Hier zijn meerdere archeologische vondsten gedaan en op basis van deze vondsten zijn een klimboerderij, drie spiekers en stappalen in de plattegrond van een boerderij geplaatst. Ook is er een rolstoelwipwap en zandspeelplek gemaakt. Ook is er gewerkt aan de visie op spelen, bewegen en sporten in de openbare ruimte.

Pagina 13

Jaarstukken 2024

Groen Wij hebben in 2024 de 'zinloze' verharding in kaart gebracht. Verharding is aangemerkt als zinloos wanneer deze qua oppervlakte meer bestrijkt dan wettelijk is vastgelegd. Deze inzichten worden meegenomen in de aanpak van oude wijken. Op basis van deze analyse zijn tegels gewipt aan de Azelosestraat/Parallelweg. De vrijgekomen ruimte van ruim 2000 vierkante meter is gebruikt voor de aanplant van bomen en blokhagen. Ook hebben wij een analyse uitgevoerd voor de aanplant van extra bomen in de Stroom Esch. Op basis van beschikbare ondergrondse en bovengrondse ruimte kunnen hier naar verwachting ruim honderd bomen worden aangeplant. Met inwoners is hierover gesproken, op basis van deze gesprekken zijn de plannen verder gefinetuned. De volgende stap is de daadwerkelijke aanplant. Spanjaardswijk Het project Spanjaardswijk is een project waarin participatie centraal staat. In 2024 is met de bewonerswerkgroep gewerkt aan het ontwerp van het Spanjaardsplein, het groen in de straten en de speeltuinen aan de Textielstraat en Julianastraat. De oude speeltoestellen zijn gerenoveerd en teruggeplaatst op de speellocatie aan de Julianastraat. Verder zijn de hemelwaterriolen en vuilwaterriolen voor 90% aangelegd. Dit zal eind maart 2025 afgerond zijn. Op dit moment is 70% van de verhardingen aangelegd. Dit bestaat uit voetpaden, rijbanen en parkeervakken.

En 35% van het groen is aangebracht in het najaar van 2024. De rest volgt in het voorjaar van 2025. In deze wijk is 40% extra groen gerealiseerd. Daarnaast zijn er diverse klimaatadaptieve maatregelen toegepast die passen binnen de drieluik-strategie ‘vasthouden, bergen en afvoeren’ rondom hemelwater. Meerdere huishoudens in de Spanjaardswijk hebben hun hemelwaterafvoer afgekoppeld. Revitalisering en klimaatbestendig Wensink-Zuid De voorbereidings- en planvormingstraject is gestart om de buitenruimte duurzaam te vernieuwen en de wijk klimaatbestendig in te richten. In verschillende bijeenkomsten in 2024 - waaronder de eilandraad, wijkwandelingen en themamiddagen - is met inwoners en partners besproken wat belangrijke aandachtspunten zijn voor de herinrichting. Dit is samengebracht in een (digitale) kansen – en opgavenkaart. Deze kaart vormt de basis is voor het verdere herinrichtingsplan. Deze was eind 2024 gereed en is onlangs aan de wijk teruggekoppeld. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het door het college van B en W vastgestelde plan van aanpak. Klimaatadaptatie In de ontwikkelingen van Wensink-zuid / Prins Bernhardlaan (en overige kleinschalige projecten op buurtniveau) is klimaatadaptatie één van de speerpunten.

Samen met inwoners, maatschappelijke partners en collega’s proberen we ons zo goed mogelijk voor te bereiden op de klimaatveranderingen en een toekomstbestendige inrichting. Hemelwater meer ruimte bieden en niet afwentelen naar benedenstroomse gebieden. Kansen bieden aan het lokaal vasthouden en bergen op locatie. Inwoners worden zich hierdoor steeds meer bewust van vergroening in de wijk. Samen met een adviesbureau is voor Borne een kaart samengesteld met zinloze verharding. In 2024 hebben wij de parkeerplaats aan de Azelosestraat klimaatadaptief ingericht. Hier zijn de opgaven van het parkeren, vergroening en de waterberging gecombineerd gerealiseerd.

Pagina 14

Jaarstukken 2024 2.1.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR1 Wonen en leven

Primitief

Actueel

( x € 1.000)

begroot

begroot

Realisatie

1.248

1.832

2.097

265 N

Ruimtelijke ontwikkeling

363

396

413

17 N

Mobiliteit en infrastructuur

2.933

3.079

3.656

577 N

Openbare ruimte

3.811

3.940

3.834

-106

Totaal lasten

8.355

9.247

10.000

753 N

Verschil

Lasten: Wonen en bouwen

Baten:

V

0

Wonen en bouwen

450

975

1.644

670

V

Ruimtelijke ontwikkeling

28

28

63

35

V

Mobiliteit en infrastructuur

26

26

324

298

V

Openbare ruimte

2.281

2.307

2.498

190

V

Totaal baten

2.785

3.336

4.529

1.193 V

Saldo PR1 Wonen en leven

-5.570

-5.911

-5.471

440 V

Pagina 15

Jaarstukken 2024

2.2 Duurzame toekomst Inleiding In het programma Duurzame toekomst komen verschillende (beleids-)vakgebieden bij elkaar in relatie tot het verduurzamen van onze leefomgeving. Zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en dergelijke. Ook bedrijvigheid, het landelijk gebied, erfgoed en (vrije-) tijdseconomie maken onderdeel uit van dit programma.

2.2.1 Wat hebben we bereikt? Duurzaamheid In het Klimaatakkoord staan afspraken met vijf sectoren over de maatregelen die deze sectoren tot 2030 en in de jaren daarna gaan nemen om de klimaatdoelen te halen. Deze sectoren zijn gebouwde omgeving, landbouw en landgebruik, elektriciteit, industrie en mobiliteit. Het programmaplan Duurzaamheid geeft weer hoe de gemeente Borne uitvoering geeft aan de afspraken uit het nationaal Klimaatakkoord. Het meerjarig programmaplan Duurzaamheid, met daarin opgenomen de ambitie, de doelen op deelthema’s en uitgangspunten loopt van 2024 tot en met 2027. Het meerjarig programmaplan wordt jaarlijks uitgewerkt in een uitvoeringsplan waarin uitgebreid de beoogde acties en middelen beschreven zijn. Energietransitie Alle gebruikte energie in 2050 is 100 % duurzaam en iedereen is zich ervan bewust dat hier zuinig mee omgegaan moet worden. Dit wordt gedaan langs drie strategische pijlers: energiebesparing, transitievisie warmte (het warmteprogramma) en opwekking van hernieuwbare elektriciteit uit zon. Circulaire economie Wij willen onze wereld goed doorgeven aan volgende generaties. Echter, grondstoffen raken op, de zeespiegel stijgt en het leefklimaat staat onder druk. Wij moeten samen met onze inwoners verantwoordelijkheid nemen.

Daarom zetten wij in op het voorkomen van afval, goed scheiden ervan, het minimaliseren van het gebruik van grondstoffen en hergebruik van afvalstromen in plaats van het verbranden of storten. Natuur, milieu en landschap Borne is in 2050 klimaatbestendig en werkt op langere termijn aan een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving. De wijken en dorpen zijn voldoende beschermd tegen overvloedige neerslag, droogte en hitte. De gemeenteraad heeft in het raadsakkoord opgenomen de biodiversiteit te willen verbeteren. We zetten in op een economisch sterk buitengebied. Daarbij is een goede balans belangrijk tussen agrarisch landgebruik, de kwaliteit van natuur en landschap, de groei van toerisme, ruimte voor economische activiteiten en een fijne leef- en werkomgeving voor inwoners. Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Borne zet in op een goede samenwerking met de BBO, evenementenorganisatoren, bedrijven en met inwoners. Een bloeiend economisch klimaat trekt ook weer nieuwe bedrijvigheid aan. Dit laatste is ook in Borne te zien. Kijkend naar de middenstand, vooral in het centrum, zien we ook veel bezoekers uit de omgeving die afkomen op het compacte centrum en het gevarieerde (winkel-)aanbod.

Vrijetijdseconomie Door het groene karakter van de gemeente en de vele culturele activiteiten die hier plaatsvinden komen ieder jaar meer toeristen naar Borne, de kerkdorpen en het karakteristieke buitengebied. Op 18 april 2023 is de visie ‘Vrijetijdseconomie 2022-2032’ vastgesteld. Met deze visie wordt gestreefd naar een waardevolle vrijetijdseconomie die een optimale bijdrage levert aan de vitaliteit van Borne en het welzijn van de inwoners. Deze visie sluit aan op de regionale visie van Marketing Twente (Perspectief vrijetijdseconomie Twente 2030).

Pagina 16

Jaarstukken 2024 2.2.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Duurzaamheid Programmaplan Duurzaamheid Om een meerjarig perspectief op de uitvoering van de ambities voor duurzaamheid te geven is in november 2023 een Programmaplan Duurzaamheid voor de periode 2024-2027 vastgesteld. In 2024 stelden we voor het eerst een jaarlijks uitvoeringsplan op. Ook stond 2024 in het teken van het versterken van de ambtelijke organisatie op dit thema. Hiervoor zijn middelen van het Rijk ontvangen via Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). Omdat het aantrekken van ambtelijke capaciteit minder snel is verlopen, zijn ook de uitgaven in 2024 achtergebleven, zoals gepland in het uitvoeringsplan duurzaamheid 2024. De resterende middelen zijn gevoegd aan de reserve duurzaamheid, zodat de beoogde uitgaven en middelen later alsnog ingezet kunnen worden. Energiebesparing Inwoners van Borne hebben in vergelijking met andere plaatsen meer elektriciteit en aardgas bespaard. Dit komt deels doordat de prijzen voor elektriciteit en aardgas zijn gestegen, waardoor mensen zelf meer energie willen besparen. Ook helpt de gemeente Borne hierbij met maatregelen zoals het Energieloket, energiecoaches, isolatiesubsidie, Duurzaam Wonen Lening en het Energiefonds. Er is in 2024 een plek waar inwoners gratis energieadvies kunnen krijgen.

Deze plek is verhuisd van de Hofstraat naar de Bakkersteeg en wordt goed gebruikt. Energiecoaches hebben in 2024 bijna 200 huishoudens geholpen met advies aan huis. De FIX-brigade heeft ongeveer 100 huishoudens geholpen in 2024, vooral huishoudens met lage inkomens. 147 huishoudens in Borne hebben in 2024 subsidie gekregen voor isolatie via het Nationaal Isolatie Programma. Deze subsidie is specifiek bedoeld voor huizen met een lage waarde en slecht energielabel. Vanaf juni 2023 tot 1 januari 2025 zijn 148 Duurzaam Wonen Leningen verstrekt. In 2024 is geen aanvraag gedaan voor het Energiefonds. Warmtetransitie De gemeenteraad heeft in 2024 het Warmteprogramma vastgesteld. Hierin staat wanneer wijken en dorpen in de gemeente Borne aardgasvrij kunnen worden. En welke duurzame warmtebronnen daarvoor het beste zijn. De wijk Wensink-Zuid was één van de eerste wijken waar het warmteprogramma is vertaald naar een wijkuitvoeringsplan. In 2024 is dit proces geëvalueerd. Die evaluatie heeft geleid tot een hernieuwde start. De gemeente gebruikt de lessen uit Wensink-Zuid om na 2025 sneller aan de slag te kunnen met wijkuitvoeringsplannen in andere wijken. In 2024 hebben wij met Enschede en Hengelo gewerkt aan een koersdocument voor een publiek warmtebedrijf. Hiervoor wordt onderzocht op welke wijze de drie gemeenten samen met andere partijen een publiek warmtebedrijf kunnen oprichten.

Dit warmtebedrijf zou duurzame en betaalbare warmte moeten leveren aan daarvoor geschikte wijken. Grootschalige duurzame opwekking De provincie heeft in 2024 regels vastgesteld voor het plaatsen van zonnevelden. De gemeente Borne beoordeelt vergunningsaanvragen voor zonnevelden volgens deze regels. Door de netcongestie is het in 2024 nog niet tot concrete aanvragen gekomen. Het zonnepark Elhorst Vloedbelt is in 2024 gerealiseerd. Participatie in het eigendom van het zonnepark is niet tot stand gekomen, ondanks dat dit wel geprobeerd is. Wel vult de exploitant (Twence) jaarlijks een omgevingsfonds voor de leefbaarheid.

Pagina 17

Jaarstukken 2024 De provincie heeft in 2024 beleid vastgesteld voor windenergie. Hierin stond dat de provincie samen met gemeenten programmeringsafspraken wilde maken over het aantal windturbines en wanneer er plannen gestart kunnen worden. Gemeente Borne heeft geen afspraken gemaakt. Eind 2024 heeft de provincie daarom eenzijdig het grondgebied van Borne aangewezen voor het indienen van voorstellen voor twee tot drie windturbines. Het project Wind voor Buren, in de gemeente Hof van Twente, is in 2024 door de provincie in procedure gebracht. Wij zijn aangehaakt om onze bewonersbelangen te ondersteunen. De Duurzaamheidsroute A35 is een plan voor zonnevelden langs de rijksweg. Dit is in 2024 in procedure gebracht. Op Borns grondgebied is één perceel ingebracht. Dit plan wordt in 2025 definitief gemaakt door de provincie. Circulaire economie Samenwerking In de tweede helft van 2024 hebben wij het koersdocument Circulaire Economie voor Twentse Gemeenten goedgekeurd. De gesprekken tussen de VNG en Verpact, voorheen Nedvang, over de vergoeding voor plastic en metalen verpakkingen en drankenkartons (PMD) zijn in 2024 nog niet afgerond. De tijdelijke afspraken zijn verlengd tot eind 2025. Circulair bouwen In november 2024 heeft de gemeenteraad de motie circulair bouwen aangenomen. Dit is verwerkt in het Uitvoeringsplan Duurzaamheid 2025.

Grondstoffen In maart 2024 heeft de gemeenteraad de motie invoering Ja-stickers voor reclamedrukwerk (opt-in systeem) aangenomen. Het doel is om de hoeveelheid onnodig papier te verminderen. De invoering van de Ja-stickers is in 2024 voorbereid. In 2024 hebben wij de PMD-verzamelcontainers weggehaald. Bij hoogbouw wordt PMD nu ingezameld in doorzichtige plastic zakken. Daardoor is de kwaliteit van PMD verbeterd. Illegale bijplaatsing Het blijft een probleem dat mensen afval naast de afvalcontainers plaatsen. Op één plek waar dit vaak gebeurt, hebben wij een bord geplaatst met informatie. Door het gewijzigde inzamelsysteem voor PMD is dit probleem zichtbaarder geworden. Dit komt omdat de plastic zakken niet meer ondergronds ingezameld worden. Ook restafval dat voorheen ongewenst in PMD-containers werd gestort is daardoor beter zichtbaar. In 2024 zijn kleine verbeteringen doorgevoerd. Zoals gewijzigde routes, extra opschoonrondes en meer voorlichting. Natuur, milieu en landschap Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG): Begin 2024 was er nog sprake van een Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) met een transitiefonds van € 24 miljard. De provincie Overijssel had dit rijksbeleid vertaald naar een (ontwerp)Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG).

Hierin werd ingezet op drie hoofddoelen: het versterken van de natuur, het versterken van het sociaaleconomische perspectief voor het platteland en het bieden van duurzame verdienmodellen voor de agrarische sector. Voor de realisatie van deze doelen had de provincie € 5 miljard gevraagd uit het landelijke transitiefonds. Op basis van het ontwerp-PPLG is er begin 2024 door ons, samen met de gemeenten Hengelo, Enschede, Haaksbergen, Hof van Twente en de diverse gebiedspartners (onder andere waterschap, natuurorganisaties, landgoederen en LTO) eerst nog gewerkt aan een gezamenlijk gebiedsprogramma voor Zuidoost Twente (ZOT).

Pagina 18

Jaarstukken 2024 Nadat er door het nieuwe kabinet een streep werd gezet door het NPLG (en het bijbehorende Transitiefonds), is ook het PPLG komen te vervallen. Desondanks is er zowel bij de provincie als bij alle gebiedspartners in ZOT nog steeds draagvlak voor het vervolgen van de (gebieds-)samenwerking. Om deze samenwerking te kunnen voortzetten is er in het najaar van 2024 gewerkt aan een gezamenlijke visie en ambitie. Dit proces zal in 2025 worden vervolgd met als doel om toe te werken naar een gebiedsagenda voor ZOT. Groene Poort Verder is de pilot ‘gebiedstransitie Groene Poort Borne’ in 2024 geoormerkt als één van de 36 ‘koploperprojecten in Overijssel. Door deze status kon er eind 2024 een subsidieaanvraag worden ingediend voor de verdere (voor)verkenning van een gebiedsproces. Doel van deze (voor-)verkenning is enerzijds om een beter beeld te krijgen van de huidige situatie op het gebied van stikstof, water en natuur (via onder andere kennissessies) en anderzijds om toe te werken naar een concrete (Bornse) gebiedsagenda. Begin 2024 is er ook een start gemaakt met een lokale gebiedsorganisatie (onder andere werkgroep landbouw) en dit proces zal in 2025 worden vervolgd. Overige ontwikkelingen Landgoedversterkingsplan Weleveld: er is een ruimtelijke procedure doorlopen gericht op de omvorming van agrarische percelen naar bos/natuur.

(Concept)landschappelijke inrichting Zenderen West: In relatie tot de plannen voor de Vloedbeltverbinding hebben grondeigenaren in 2023 een schetsplan opgesteld voor een landschappelijke inrichting van het gebied ten zuidwesten van Zenderen (globaal: tussen de ijsbaan en Twence). In samenwerking met de provincie Overijssel (initiatiefnemer Vloedbeltverbinding) is dit schetsplan in 2024 uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp. In 2025 zal het plan verder worden uitgewerkt tot een uitvoerbaar inrichtingsplan (inclusief kostenraming). Daadwerkelijke uitvoering hangt af van beschikbare (subsidie)middelen vanuit de provincie en/of andere gebiedspartijen. Ook dit zal in 2025 verder in beeld worden gebracht. Project Herenboeren, locatie Vaaltweg: voor de realisatie van dit initiatief zal een ruimtelijke procedure noodzakelijk zijn. Hierover hebben wij in 2024 verschillende gesprekken gevoerd en het particulier initiatief wordt momenteel verder uitgewerkt. Realisatie nieuw landgoed Retraitehuisweg: wij hebben in 2024 een principebesluit genomen voor de realisatie van een nieuw landgoed aan de Retraitehuisweg. Ook dit particuliere initiatief wordt momenteel verder uitgewerkt (onder andere natuurlijke inrichting gebied Azelerbeek en beeldkwaliteitsplan nieuw landhuis).

Milieu Binnen de ODT (Omgevingsdienst Twente) is er in 2024 voor het eerst gewerkt met een nieuwe, meer reële begrotingssystematiek. Deze is tot stand gekomen na een intensief herijkingstraject. Hiermee wordt voldaan aan één van de regionale beleidsdoelen van de ODT (draagvlak benodigde middelen) en wordt een goede stap gezet richting het voldoen aan de landelijke robuustheidscriteria waar Omgevingsdiensten mee te maken hebben. Met de nieuwe begrotingssystematiek wordt er gekeken naar de daadwerkelijk gerealiseerde uren. Voor Gemeente Borne heeft dit in 2024 geresulteerd in een overschrijding aangezien er meer uren gespendeerd zijn dan voorzien was. Dit wordt veroorzaakt door meerdere factoren. Op basis van voorgaande jaren is de bijdrage voor Gemeente Borne naar beneden bijgesteld terwijl er juist steeds meer werk is uitgevoerd door de ODT. De nieuwe begrotingssystematiek kwam hierdoor op een ongunstig moment voor de gemeente. De bijdrage van de Gemeente Borne is naar beneden bijgesteld op basis van het aanwezige bedrijvenbestand. Tegelijkertijd zijn de uren toegenomen door onder andere de beoordeling van de bodemenergiesystemen voor woningen. Bodem Bij de herinrichting van de Spanjaardswijk is een bodemverontreiniging met PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) ontdekt die ter plaatse is gesaneerd.

Deze kosten waren niet voorzien tijdens de start van de werkzaamheden. Deze kosten worden gedekt vanuit de bij de Jaarstukken 2023 opgerichte reserve voor

Pagina 19

Jaarstukken 2024 bodemsaneringskosten. Er zijn geen overige onvoorziene saneringen afgerond. Bij de sloop van het pand aan de Leemweg 2 is wel een bodemverontreiniging aangetroffen. Deze wordt in 2025 wordt afgerond. Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Bedrijvigheid Er zijn in 2024 veel nieuwe ondernemers gestart, zowel in ons centrum maar ook op de bedrijventerreinen. Bedrijven weten Borne goed te vinden. Dit is terug te zien in de leegstandscijfers die in Borne laag zijn in verhouding tot omliggende gemeenten. Op bedrijventerrein Westermaat/De Veldkamp hebben wij in 2024 de laatste kavels uitgegeven. In 2025 wordt de grondexploitatie hiervoor afgesloten. In 2024 is de voorbereiding van het liquidatieproces gestart voor de ontvlechting van de gemeenschappelijke regeling het Regionaal Bedrijventerrein Twente (Businesspark XL). Dit proces heeft vertraging opgelopen. Dit komt doordat overnemende partijen meer tijd nodig hebben om inzicht te verkrijgen wat dat voor hen betekent. Midden 2025 wordt de gemeenteraad over een nieuwe planning geïnformeerd. Ondernemersklimaat Wij zetten in op goede samenwerking met de Bundeling Bornse Ondernemers (BBO), evenementenorganisatoren, VisitBorne, bedrijven en onze inwoners. Hierdoor zijn er uiteenlopende activiteiten die een gevoel van saamhorigheid oproepen in onze dorpen. We zijn in 2024 gestart met de actualisatie van evenementenbeleid.

Evenementen zorgen voor veel bezoekers aan onze gemeente (30.000 bezoekers Borne op z'n Best, 50.000 bezoekers Koningsdag, 3.500 spelers Slag om Borne). De Innovatiehub Borne is gestart en is een goed voorbeeld van kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid. Netwerkbijeenkomsten zowel binnen als buiten de gemeentegrenzen hebben (bijna) wekelijks plaatsgevonden. Vrijetijdseconomie Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie Om de ambities en doelen uit de in 2023 vastgestelde visie vrijetijdseconomie waar te kunnen maken, heeft het college van B en W een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit uitvoeringsprogramma is de basis voor het toeristisch-recreatieve beleid voor de periode tot 2032 en bevat verschillende acties waarop in 2024 is ingezet. Versterken en professionaliseren van VisitBorne Eén van de speerpunten van het uitvoeringsprogramma is het versterken en professionaliseren van VisitBorne. In de begroting voor 2024 en volgende zijn hiertoe ook extra middelen beschikbaar gesteld. Onder andere via de invoering van toeristenbelasting per 1 januari 2025, waardoor de arrangementssubsidie voor VisitBorne kon worden verhoogd. In de prestatieafspraken met VisitBorne zijn diverse uitvoeringstaken vastgelegd.

Genoemd kunnen worden: online gastheerschap (website www.visitborne.nl), social media en advertising, het onderhouden van contacten met de lokale VTE-ondernemers en samenwerkingspartners (onder andere Marketing Twente en Marketing Oost), het organiseren van netwerk- en ondernemersbijeenkomsten, het delen van toeristische informatie, het bijhouden van kleinschalige fysieke informatiepunten, de (door)ontwikkeling van de podwalks door Borne en de 'offline communicatie'. Overige zaken die zijn uitgevoerd (deels vanuit het uitvoeringsprogramma) Door een plaatselijke ondernemer zijn de zitbanken in Oud Borne vernieuwd. Wij zijn gestart met de ontwikkeling van nieuwe informatieborden op de rijksmonumenten in Oud Borne (vervanging in 2025).

Pagina 20

Jaarstukken 2024 In samenspraak met de BBO hebben wij een verkennend onderzoek uitgevoerd naar een nieuwe uitvoeringsorganisatie voor de marketing en promotie van Borne (verder uit te werken in 2025). Recreatieschap Twente In 2024 is ingestemd met de nieuwe visie ‘Ontwikkeling Recreatieparken Twente’. Als ontwikkelrichting is hierbij gekozen voor het ambitieniveau 'fundament op orde' met als uitgangspunt vooral het fysieke behoud van de parken. Verder is er ingestemd met het 'koersdocument Recreatieschap Twente', een visiedocument dat richting geeft aan de werkzaamheden van deze gemeenschappelijke regeling (GR). Daarnaast is de discussie gestart over een uittredingsregeling. Borne heeft zich hierbij op het standpunt gesteld dat het niet wenselijk is dat partijen uittreden vanwege het doorbreken van de ruimtelijke samenhang op de uitvoeringsonderdelen van deze GR (zoals de routestructuren). In samenhang hiermee is er ook een discussie gestart over de financieringssystematiek. Deze is nu nog gebaseerd op het aantal inwoners (ieder gemeente betaalt naar rato van het aantal inwoners). Onderzocht wordt of deze systematiek nog wenselijk is en recht doet aan de werkelijke lusten en lasten per gemeente. Tenslotte hebben wij, op basis van een actie- en investeringsplan voor de marketing en promotie van Twente, een subsidie verleend aan de organisatie Marketing Oost.

Pagina 21

Jaarstukken 2024 2.2.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR2 Duurzame toekomst

Primitief

Actueel

( x € 1.000)

begroot

begroot

Realisatie

Verschil

902

1.139

895

-244

2.233

2.353

2.370

17 N

Natuur, milieu en landschap

833

1.057

1.147

90 N

Bedrijvigheid en ondernemersklimaat

324

341

444

103 N

Vrijetijdseconomie

292

337

365

28 N

4.583

5.227

5.221

-6 V

430

887

672

-215 N

2.870

2.870

2.920

51

V

Natuur, milieu en landschap

0

0

134

134

V

Bedrijvigheid en ondernemersklimaat

46

46

35

-12 N

Vrijetijdseconomie

0

0

24

24

Totaal baten

3.346

3.803

3.785

-18 N

Saldo PR2 Duurzame toekomst

-1.238

-1.424

-1.436

-12 N

Lasten: Duurzaamheid Circulaire economie

Totaal lasten

V

Baten: Duurzaamheid Circulaire economie

Pagina 22

V

Jaarstukken 2024

2.3 Inclusieve samenleving Inleiding In het programma Inclusieve samenleving komen verschillende (beleids)vakgebieden bij elkaar in relatie tot een inclusief, gezond en sociaal Borne waarin inwoners de ruimte hebben om naar eigen kunnen en wens mee te doen. Hierbij zijn de onderdelen maatschappelijke ondersteuning, jeugd, werk en inkomen (Participatiewet), gezondheid, sport en bewegen, inburgering en vluchtelingen, onderwijs, en cultuur belangrijke pijlers.

2.3.1 Wat hebben we bereikt? Binnen het Sociaal Domein zien we verschillende sociaal- demografische autonome ontwikkelingen. Er is sprake van dubbele vergrijzing, het aantal inwoners met een ondersteuningsvraag neemt toe evenals de complexiteit van de ondersteuningsvragen en de krapte op de arbeidsmarkt maken dat de (financiële) druk op het Sociaal Domein toeneemt. Dit betekent dat we ondersteuning anders vorm moeten geven. Vanuit de Visie Sociaal Domein en het programma Sociaal Domein 2023-2026 werken we aan de transformatie van het Sociaal Domein. Vanuit het programma Sociaal Domein hebben we onder andere uitvoering gegeven aan verschillende projecten: Jonge Kind, Jongerencoaches, Procesmanager, orthopedagoog, BSO+, Valpreventie, Sociaal Hus, Welzijn op Recept, Jongeren met Schulden en voorliggende dagbesteding voor mensen met dementie. De voortgang van deze projecten staat beschreven in de Monitor Sociaal Domein welke als bijlage aan het jaarverslag is toegevoegd. Ook hebben wij deel genomen aan verschillende regionale en lokale projecten met samenwerkingspartners zoals het Startpunt Jeugd (voorheen Jeugdhuis), PACT scheiden zonder schade, Aanpak wachttijden, Interprofessioneel werken basisonderwijs en Jeugdhulpteams.

Samen met regionale en lokale partners is gewerkt aan verschillende thema's en ketenaanpakken vanuit het Gezond en Actief Leef Akkoord ( GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zoals valpreventie, JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst), welzijn op recept en Kansrijke start. De gunning en implementatie voor de regionale aanbestedingen van de maatwerkvoorzieningen jeugd en maatschappelijke ondersteuning begeleiding en dagbesteding zijn afgerond. De lokale gunning voor Aanvullend Openbaar Vervoer, Jeugdvervoer en gym- en zwemvervoer is afgerond. Het implementatieteam is opgericht voor de voorbereidingen voor de start in augustus 2025. Voor het versterken van het voorliggende veld wordt samengewerkt met regionale en lokale partners. Met behulp van subsidies is gewerkt aan het versterken van voorliggende dagbesteding voor inwoners met dementie en heeft er een onderzoek plaats gevonden naar cliëntondersteuning in gemeente Borne. Voor jeugd is gewerkt aan de projecten Interprofessioneel Samenwerken en Jonge Kind om de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvangorganisaties en de gemeente te versterken. Voor het speciaal onderwijs is de pilot Jeugdhulpteams voortgezet om de samenwerking te versterken.

De regionale samenwerkingsagenda Jeugd wordt vertaald naar een lokale samenwerkingsagenda en gemeente Borne maakt onderdeel van diverse regionale projectgroepen zoals onderwijs en zorg, samenwerken met de sociale basis, aanpak wachttijden en PACT scheiden zonder schade. De hervormingsagenda jeugd kent verschillende verplichte thema's waar de gemeente aan moet voldoen. Wanneer wij hier niet aan hebben voldaan, volgt een korting van het Rijk. Gemeente Borne heeft een aantal incidentele projecten en pilots waarmee wij al deels voldoen aan de hervormingsagenda. Voor de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) zijn wij gestart met het gebruiken van de VVE-monitor. We zijn begonnen met het actualiseren van het integraal huisvestingsplan (IHP). In 2024 is de Cultuurnota ‘Meedoen is de Kunst! 2024+’ vastgesteld om cultuur in Borne te versterken. Samen met de Cultuurregio is gewerkt aan het regionaal uitvoeringsprogramma.

Pagina 23

Jaarstukken 2024 Voor inwoners met een laag inkomen is het plan van aanpak energiearmoede geactualiseerd. Zo is de witgoedregeling ingevoerd en kunnen inwoners gebruik maken van subsidiemaatregelen voor isolatiemateriaal. Borne werkt heeft een doorstart gemaakt en Borne werkt 2.0 is bij de SWB (Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente) ondergebracht voor activatietrajecten en re-integratietrajecten. Er is een start gemaakt met het vernieuwen van het armoedebeleid. Voor jongeren met schulden is gestart met het Jongeren perspectieffonds. In 2024 hebben wij 300 Oekraïense ontheemde opgevangen bij Maria Mediatrix en bij de Zwanenhof. De taakstelling voor statushouders is voldaan. In het verdeelbesluit van de minister van Asiel en Migratie eind december is de taakstelling voor Asielopvangplaatsen en minderjarige vreemdelingen opvangplaatsen vastgesteld op nul.

2.3.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? De focus van ons beleid is gericht op gezonde inwoners in een gezonde leefomgeving. Hierbij gaan wij uit van positieve gezondheid, waarbij het betekenisvol leven van mensen centraal staat. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Er wordt de komende jaren gewerkt aan meer nabijheid, vanuit het uitgangspunt ‘de mens centraal’. Door mensen beter en sneller te bereiken en toe te leiden naar het (preventieve) algemene aanbod binnen gemeente Borne kunnen mensen blijven meedoen en problemen in een vroeg(er) stadium opgepakt en of voorkomen worden. Ons doel is een inclusief, gezond en sociaal Borne waarin inwoners de ruimte hebben om naar eigen kunnen en wens mee te doen. Inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen leven. Lukt dat niet? Dan bieden we passende hulp en ondersteuning. Het Sociaal Hus vormt hiervoor een laagdrempelige toegang. We werken vanuit de uitgangspunten van de Visie Sociaal Domein aan de thema’s zelfredzaamheid en samenredzaamheid, normaliseren en accepteren, betekenisvol meedoen en maatschappelijke verbondenheid. Door integraal te werken zijn we effectiever. Daarnaast zetten we in op een aanpak waarin het versterken van de sociale basis en preventie een grote rol spelen.

Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Inkooptraject Wmo begeleiding en dagbesteding Het inkooptraject voor Wmo begeleiding en dagbesteding is afgerond. Na gunning heeft in het tweede deel van 2024 een implementatietraject plaatsgevonden voor de nieuwe contracten. De contracten gaan in met ingang van 1 januari 2025. Alle gegunde aanbieders zijn getoetst door het KIT model (Kwaliteits- en Integriteits toets), om malafide aanbieders te weren. Inkooptraject Aanvullend Openbaar Vervoer en Jeugdvervoer Het inkooptraject voor het Aanvullend Openbaar Vervoer en Jeugdvervoer is afgerond. Na gunning is een implementatieteam samengesteld. Hierin vindt de voorbereiding plaats voor het ingaan van de nieuwe contracten op 1 augustus 2025. Pilot logeerzorg In februari 2024 zijn wij gestart met de pilot logeerzorg. Dit omdat de toen geldende regeling niet passend was voor planbare logeerzorg. Gemeenten hebben hierin een opdracht vanuit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). De pilot liep af op 31 december 2024. Er is een evaluatie uitgevoerd, deze wijst uit dat de looptijd te kort was om duidelijke conclusies te trekken. Daarom is besloten de pilot logeerzorg te verlengen in 2025. Ketenaanpak valpreventie In Borne wordt al langere tijd aandacht besteed aan valpreventie. Momenteel wordt gewerkt aan een sluitende ketenaanpak, een opdracht uit het Integraal Zorgakkoord (IZA).

Beschermd wonen In de regio is afgesproken dat mensen die recht hebben op beschermd wonen, ook terecht moeten kunnen in andere gemeenten dan alleen in centrumgemeente Enschede. Gemeente Borne is daarom, als onderdeel van de Woonzorgvisie, gestart met een analyse van het aanbod aan woonzorgvoorzieningen. Daarbij gaat het onder andere om voorzieningen voor langdurig verblijf, zoals beschermd wonen. In deze analyse wordt

Pagina 24

Jaarstukken 2024 gekeken hoeveel plekken er zijn en of dat aansluit op de vraag in Borne. Er is nu een verschil tussen vraag en aanbod. Dat verschil vormt een belangrijke opgave voor de toekomst. In 2025 wordt duidelijk welke bijdrage Borne kan leveren aan het verminderen van de regionale wachtlijst voor beschermd wonen. Woonzorgvisie Voor de stand van zaken wordt verwezen naar het Programma Wonen en Leven, onderdeel Wonen en Bouwen. Algemene voorzieningen Het zoveel mogelijk doorontwikkelen van voorliggende voorzieningen (laagdrempelig, zonder indicatie, dichtbij) Gemeente Borne werkt samen met verschillende organisaties om de voorliggende voorzieningen te verbeteren. Er is een dementiescan uitgevoerd waaruit blijkt dat 1,86% van de inwoners in Borne dementie heeft. Dit ligt hoger dan het landelijke gemiddelde van 1,65%. Met deze kennis is er een subsidie aangevraagd en toegekend door ZonMw voor het versterken van laagdrempelige dagactiviteiten voor thuiswonende (dementerende) senioren. In 2024 is hiervoor een kwartiermaker aangesteld bij Wijkracht. Deze kwartiermaker richt zich onder andere op het versterken van de huidige activiteiten en het doorontwikkelen van het Odensehuis. Ook wordt er samen met verschillende betrokken partijen de mogelijkheid voor een gecombineerde dagbesteding onderzocht.

In april 2024 hebben wij het onderzoek naar ‘Cliëntondersteuning in gemeente Borne’ afgerond. Op basis van het onderzoek zijn de volgende adviezen gegeven: Geef professionals en het netwerk van de inwoners meer informatie over cliëntondersteuning, zorg voor goede rolafbakening en verbeter gerichte doorverwijzing. Stimuleer netwerksamenwerking door informele en formele partijen samen te brengen. Ga door met het vergroten van de bekendheid van het Sociaal Hus. Tenslotte wordt de verhuizing naar het Huis van Borne als positieve ontwikkeling benoemd vanwege het laagdrempelige karakter van het Kulturhus. Voor de doorontwikkeling van de cliëntondersteuning in Borne wordt er een plan opgesteld. Dit wordt afgestemd met de verdere ontwikkeling van het Sociaal Hus. Verdere (door)ontwikkeling van de integrale toegang ’Sociaal Hus’ In 2024 heeft het Sociaal Hus zich gefocust op het beter zichtbaar en vindbaar zijn. In april 2024 is de nieuwe website www.sociaalhus.nl gelanceerd. Ook is er meer ingezet op zichtbaarheid door deelname aan bijeenkomsten en actief contact te zoeken op plekken waar veel inwoners komen. Hierdoor is het aantal ondersteuningsvragen gestegen van 262 in 2022 naar 597 in 2024, een toename van 128%. Daarnaast is het team van Sociaal Hus uitgebreid met extra uren vanuit de GALA-middelen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=a19a960f-6d2a-4477-82ca-f49d2d9dd529