Bijlage: Jaarstukken 2022 (inclusief addendum)
Tekst van het document
Pagina 57
Jaarstukken 2022
Financiering en rente Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering
Jaarrekening 2022 1.375.431
De externe rentebaten (idem)
246.559
Saldo rentelasten en rentebaten
1.128.871
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
703.836
Saldo
703.836
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
425.035
Rente over eigen vermogen
27.633
Rente over voorzieningen
-
-
-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
452.668
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 0,5%)
317.564
Renteresultaat op het taakveld Treasury
135.105
Het renteschema is conform BBV richtlijnen uit de notitie Rente 2017 opgesteld en biedt inzicht in de rentelast en op welke wijze de rente wordt toegerekend. De boekwaarde van de activa die integraal zijn gefinancierd per 1 januari bedraagt € 63,5 miljoen. De aan taakvelden toegerekende rente bedraagt 0,5% over € 63,5 miljoen = € 317.564. De afwijking tussen de werkelijke rentelasten € 452.668 en de toegerekende rentelasten € 317.564 bedraagt € 135.105. Er had 29,8% meer rente moeten worden toegekend aan de taakvelden dan dat er is gedaan. Bij een afwijking van meer dan 25% moet dit volgens de BBV worden gecorrigeerd. Er is voor gekozen om dat nu niet te doen, omdat de correctie leidt tot veel marginale verschuivingen en vergen veel ambtelijke inzet.
Pagina 58
Jaarstukken 2022
3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding In de paragraaf bedrijfsvoering wordt ingegaan op de stand van zaken en op de beleidsvoornemens van onze bedrijfsvoeringstaken. Een goede bedrijfsvoering bestaat uit de ondersteunende taken en is een belangrijk middel om de resultaten die de gemeente wil bereiken ook daadwerkelijk te realiseren. De paragraaf Bedrijfsvoering omvat de intern gerichte beleidsterreinen zoals organisatieontwikkeling, Personeel, Inkoop, (interne) Communicatie, Juridisch, Informatieveiligheid, Informatisering en Automatisering, Financiën, Control en Kwaliteit.
Besturingsfilosofie Doorontwikkeling organisatie ‘De weg vooruit’ Begin 2022 is de afronding van het programma en het Meerjarenplan De weg vooruit gepresenteerd aan college en raad. Gemeente Borne mag, mede gezien de dynamiek van de afgelopen jaren, tevreden zijn met hetgeen er in die periode is bereikt. Dat betekent geen stilstand. Bij de afronding van het programma is tegelijkertijd gewerkt aan de doorontwikkeling van onze organisatie en is gebouwd aan het meerjarenplan 'De weg vooruit 2022-2024'. Hiermee is de organisatieontwikkeling voor de komende jaren geborgd en hebben zijn er het afgelopen jaar de eerste stappen gezet in leiderschaps-, team- en persoonlijke ontwikkeling. In 2022 hebben de termen 'professionaliteit, integraliteit, eigenaarschap en werkdruk (verminderen)' meer vorm en inhoud gekregen maar deze zijn nog niet volgroeid. Het komende jaar wordt hiermee verder gegaan. Ook is extra aandacht geschonken aan het opnieuw organisatiebreed verbinding leggen na de coronaperiode.
Personeel In 2022 hebben is er geïnvesteerd op toekomstgerichtheid in de organisatie en aantrekkelijk werkgeverschap. Onderdelen hiervan zijn onder andere: Uitvoeren medewerkeronderzoek en uitzetten acties o.b.v. de uitkomsten; Optimalisatie en vastlegging werkprocessen rond In-, door- en uitstroom (IDU) ; Bijdragen aan het vormgeven aan project Huis van Borne en hybride werken; Invulling geven aan de formatie & bezetting o.b.v. de begroting; Sturen op arbeidskosten, verzuim, verlof e.d. (management- en sturingsinformatie). Medewerkeronderzoek Met de uitvoering van een medewerkeronderzoek is invulling gegeven aan de behoefte vanuit de organisatie, zowel het MT als de medewerkers, de peilstok in de organisatie te steken. Met een respons van boven de 80%, kan gesproken worden van een succes. Een deel van de uitkomsten is meegenomen in het ontwikkelprogramma 'De weg vooruit' en voor overige resultaten wordt in 2023 gekeken waar de mogelijkheden liggen om stappen te zetten. IDU Onder begeleiding van een procesbegeleider is gestart met de optimalisatie van het IDU-proces. Middels brownpaper sessies zijn de werkprocessen in kaart gebracht en zijn de knelpunten en risico's benoemd. Van
Pagina 59
Jaarstukken 2022
daaruit zijn acties uitgevoerd om de processen efficiënter en effectiever in te richten op het gebied van HR, ICT en financiën. Naast een verbetering van de werkprocessen draagt dit traject ook bij aan het realiseren van eigenaarschap en het dichter bij elkaar brengen van de verschillende teams binnen bedrijfsvoering. In 2023 heeft het traject een vervolg gekregen met interne begeleiders. Huis van Borne Met het besluit om intrek te nemen bij het Kulturhus in Borne, is de noodzaak ontstaan om na te denken over wat dit betekent voor de organisatie en wat dit vraagt van de medewerkers. Corona en alle ontwikkelingen op dat vlak spelen hier ook een rol in. Er is een projectleider benoemd, die een projectgroep om zich heen heeft geformeerd. Daarnaast is een start gemaakt met de aanbesteding om ook externe kennis binnen te halen op dit onderwerp. In 2023 wordt op de verschillende onderdelen een definitieve start gemaakt. Formatie & bezetting Jaarlijks wordt in Borne een personeelsbegroting vastgesteld voor dat jaar, welke gekoppeld is aan de formatie en bezetting. Hiervoor was nog geen eenduidig en samenhangend proces bepaald. In 2022 is veel energie gestoken in het komen tot een sluitend werkproces rondom de financiële en personele onderdelen als input voor het sturen en voor de managementrapportages. In 2023 wordt dit doorontwikkeld.
Vacatures Één van de maatregelen in de organisatie vanuit eerdere afspraken is dat niet iedere vacature automatisch wordt vervuld. Per vacature wordt al vooraf steeds kritisch beoordeeld hoe deze op te volgen. Soms is dat één op één vervanging, soms is dit in hetzelfde werkveld maar met een geactualiseerd takenpakket (bijvoorbeeld als gevolg van nieuwe taken) en soms wordt besloten de functie niet open te stellen en de vacatureruimte elders in de organisatie in te zetten. In 2022 is hiernaar gehandeld en heeft er daarnaast een groei plaatsgevonden binnen de organisatie. De ontstane vacatures zijn op de meeste plekken ingevuld, een aantal is moeilijker in te vullen. De gemeente Borne ontkomt ook niet aan de situatie op de arbeidsmarkt.
Financien, control en kwaliteit Financiën In 2022 is uitvoering gegeven aan de beleidsdocumenten die in 2020 en 2021 zijn vastgesteld. Dit betreffen onder andere de budgethoudersregeling, de financiële verordening en het treasurystatuut. Hierbij is vooral aandacht geschonken aan verder professionaliseren van het budgethouderschap en het sturen en monitoren op budgetten. In 2022 is de financiële verordening gewijzigd. Deze wijziging heeft effect vanaf 2023. Naast het uitvoering geven aan de beleidsdocument en het opnieuw vaststellen van de financiële verordening is in 2022 een financieel systeem aanbesteedt en geïmplementeerd. In 2023 wordt de doorontwikkeling voorbereid. Control In 2022 is de onafhankelijke professionele en faciliterende rol van control verder doorontwikkeld. De interne controlewerkzaamheden zijn in de teams ondergebracht. Dit heeft geleid tot een bewustwording wat controlewerkzaamheden inhouden en hoe dit vorm te geven in het primaire proces. Door de invoering van deze werkwijze is er sprake van een lichte stijging in de kwaliteitsverbetering in 2022 ten opzichte van 2021. Het proces inkoop- en aanbesteding en het sociaal domein is hier een voorbeeld van. Kwaliteit In 2022 is een verdere stap richting procesbeheersing gezet. Om dit te kunnen realiseren is het volgende in kaart gebracht: Bedrijfsprocessen.
Hierbij is onder meer onderscheid gemaakt in: besturende processen, primaire processen en ondersteunende processen. Deze processen zijn naar risico ingedeeld. Gegevensverwerkende systemen (applicaties, applicatiebeheerders en samenhang tussen applicaties). Hiermee is inzicht verkregen ('wat doen we') welke processen risicovol zijn en in hoeverre dezelfde
Pagina 60
Jaarstukken 2022
informatie (bijv. BRP en BAG) in verschillende applicaties onafhankelijk van elkaar zijn vastgelegd. Met deze kennis wordt toegewerkt naar een volgende stap om onze informatie beter te stroomlijnen. Het ontwikkelen van templates (gestandaardiseerd) ten behoeve van interne controle (IC) werkzaamheden in de lijn. Daarnaast zijn er op aanvraag diverse data-opdrachten uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de feiten waarop beslissingen worden gebaseerd, zoals de beheersmaatregelen Sociaal Domein, energiekansen, Spanjaardswijk, werkdruk/formatie analyse Sociaal Domein.
Verbeteragenda De Integrale Verbeteragenda is een intern monitoringsinstrument. Actiepunten uit verschillende interne rapportages ter verbetering van onze bedrijfsvoering worden hierin opgenomen. Denk hierbij aan rapportages inzake interbestuurlijk toezicht (provincie), informatieveiligheid, interne controle memo’s en de management-/ boardletter van de accountant. Eén van de speerpunten in 2022 was het verminderen van het aantal openstaande punten uit de management-/boardletter. Een deel van de openstaande acties kon tot afronding worden gebracht. Daarnaast is in overleg met de accountant besloten om een aantal actiepunten op te schonen. Dit betreft actiepunten met een lage materialiteit (omvang in geld) en een laag risico. Ook in 2023 blijft afronding van openstaande punten een speerpunt. Frauderisico analyse De organisatie heeft een verantwoordelijkheid voor het vermijden en ontdekken van fraude. Jaarlijks vindt een inventarisatie plaats van de frauderisico’s en de aanwezige dan wel noodzakelijke/wenselijke beheersmaatregelen. De frauderisico analyse is in 2022 vernieuwd, deels geactualiseerd en wordt verder doorontwikkeld. De frauderisicoanalyse bestaat uit een aantal onderwerpen waaronder de thema’s en activiteiten staan uitgesplitst. Per thema/activiteit is een definitie van het frauderisico opgenomen en is een risico-inschatting gemaakt voorzien van beheersmaatregelen.
Jaarlijks vindt monitoring plaats waarbij geoordeeld wordt of beheersmaatregelen afdoende vorm gegeven zijn en of de werking voldoende is. Deze monitoring leidt tot een rapportage aan Directie en MT. In 2022 zijn er op de terreinen zoals uitkeringen, zorgfraude, aanbestedingen, corruptie, betalingen, management override etc. geen materiële fraudes aan het licht gekomen.
Rechtmatigheid Rechtmatigheid In de meerjarenbegroting 2022-2025 werd melding gemaakt van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording met ingang van het verslagjaar 2022. Dit onder het voorbehoud dat de hiervoor benodigde wetswijziging tijdig zou worden afgerond. Uiteindelijk is het wetsvoorstel ‘versterking decentrale rekenkamers’ op 31 mei 2022 aangenomen door de Tweede Kamer. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van dit wetsvoorstel. De Eerste Kamer heeft op 27 september 2022 het wetsvoorstel aanvaard. De rechtmatigheidsverantwoording wordt hiermee ingevoerd vanaf het verslagjaar 2023. De jaarrekening voor het verslagjaar 2023 wordt in het kalenderjaar 2024 vastgesteld. Als gevolg van de wetswijziging dienen de verordeningen 212 (de financiële verordening), 213 (de controleverordening) en 213a (de verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid) te worden aangepast. Eind 2022 heeft de VNG hiervoor drie nieuwe modelverordeningen opgesteld en gepubliceerd. In 2023 worden deze verordeningen voor onze gemeente aangepast.
Pagina 61
Jaarstukken 2022
Juridisch Wet open overheid De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, voorziet in een opener overheid dan de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), bijvoorbeeld door actieve openbaarmaking van informatie verplicht te stellen. Het gaat om de volgende elf informatiecategorieën: wet- en regelgeving (verordeningen e.d.), organisatiegegevens, raadsstukken, bestuurstukken, stukken van adviescolleges, convenanten, jaarplannen en verslagen, Woo-verzoeken, onderzoeken, beschikkingen en klachten. Het college heeft als ambitieniveau voor het ‘basis’-niveau gekozen. Dit betekent dat de landelijk vastgestelde lijn voor de gefaseerde implementatie van de genoemde informatiecategorieën wordt gevolgd. Het college wil daar op korte termijn niet op vooruitlopen en wil geen eigen categorieën toevoegen. Door de minister van Binnenlandse Zaken is bepaald dat in 2022/2023 de volgende vier informatiecategorieën openbaar moeten worden gemaakt: Woo-verzoeken, raadsstukken, convenanten en organisatiegegevens. In 2023 zijn is er gestart om op de website van gemeente Borne de ontvangen Woo-verzoeken en de genomen Woo-besluiten openbaar te maken. Ook zijn de organisatiegegevens van de gemeente op de website geplaatst. De raadsstukken werden al openbaar gemaakt. In de loop van 2023 zullen de convenanten volgen. Hier vallen bijvoorbeeld samenwerkingsovereenkomsten onder.
Informatisering en automatisering In 2022 is er vorm gegeven aan de doelstellingen die benoemd zijn in de visie op informatievoorziening (I-Visie 2020-2024). Zo is onder meer de website van de gemeente vernieuwd, is er het financiële systeem naar de cloud gebracht en wordt er via Microsoft Teams gebeld. Ook is er een verdere professionalisering begonnen van de I&A-organisatie door portfolio gestuurd werken in te voeren en is er een start gemaakt met werken onder architectuur. Deze zaken zijn belangrijk om tot een efficiënt en effectief ingerichte organisatie te komen en op de juiste manier verder te digitaliseren. Verder is er verdere invulling gegeven aan de huidige visie op informatievoorziening, welke in 2023 herijkt zal worden. Deze visie kent zes speerpunten: 1. Optimale inrichting van de digitale dienstverlening; 2. Verdergaande digitalisering van de werkprocessen; 3. Data gestuurd werken realiseren; 4. Efficiënte en effectieve inrichting van de infrastructuur en de beheerorganisatie; 5. Informatievoorziening is van strategisch belang voor bedrijfsvoering en dienstverlening van de gemeente; 6. Cybersecurity.
Informatieveiligheid Informatiebeveiliging Voor 2022 lag de prioriteit op het gebied van informatiebeveiliging bij het verder implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het overheid brede normenkader voor Informatiebeveiliging. Daarnaast zijn onderstaande plannen succesvol uitgevoerd: ENSIA verantwoording (Zelfonderzoek BAG, BGT en BRO); Digid en Suwinet audit Implementatie nieuwe XDR endpoint security software Implementatie BIO audit software Privacy en gegevensbescherming Als gemeente worden er veel persoonsgegevens van inwoners, medewerkers en derden verwerkt. Een zorgvuldige omgang met en bescherming van deze gegevens is essentieel. De Algemene Verordening
Pagina 62
Jaarstukken 2022
Gegevensbescherming (AVG) ziet toe op de bescherming van persoonsgegevens. Als het gaat om politiegegevens, waar de boa’s mee te maken kunnen hebben, is dit de Wet Politiegegevens (Wpg). Sinds 2021 wordt er jaarlijks een AVG compliance meting uitgevoerd met behulp van het VNG borgingsproduct. Dit product is gekoppeld aan een volwassenheidsniveau van één (minimaal) tot vijf (optimaal). De directie/het MT heeft de ambitie uitgesproken in 2024 volwassenheidsniveau drie te willen behalen en in 2026 volwassenheidsniveau vier. In 2022 zijn onder andere de volgende stappen gezet in de richting van volwassenheidsniveau drie: Het verwerkingenregister is doorgenomen en overgezet naar een privacy information management system (LIAS ISMS); Er is een werkproces opgesteld voor het houden van DPIA’s en er is gestart met het houden van DPIA’s conform een planning; Er zijn ‘privacy ambassadeurs’ voorgedragen; Er zijn diverse acties uitgevoerd met betrekking tot bewustwording en kennisoverdracht en er zijn diverse hulpmiddelen geplaatst op intranet. Met betrekking tot de Wpg heeft in 2022 de eerste verplichte externe audit plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze resultaten is een verbeterplan opgesteld, dat in 2023 zal worden uitgevoerd.
Dit houdt onder andere in het opstellen van beleid en eventuele werkinstructies voor de Wpg, en het inrichten van de benodigde administraties zoals een verwerkingenregister.
Interne communicatie In 2022 is ingezet op de coachende en adviserende rol vanuit communicatie. Dit gebeurt o.a. door binnen de verschillende afdelingen actief te werken aan een stevige positionering van communicatie en participatie binnen de gemeentelijke organisatie met als doel bewustwording van de meerwaarde van dit onderdeel. Daarnaast wordt actief ingezet op het betrekken van communicatie aan de voorkant van processen. Hiermee realiseren we dat, voor communicatie daadwerkelijk wordt opgestart, er bewustwording is van de communicatieve impact van bepaalde keuzes. Het afgelopen jaar is er eveneens veel aandacht besteed aan de positionering van Beezzz (sociale intranet). Meer en meer medewerkers maken zelfstandig gebruik van dit sociale intranet. Dit draagt bij aan een grotere betrokkenheid, verbinding tussen de verschillende medewerkers én afdelingen en het vergroot organisatie breed de kennis en kunde (kennisdeling).
Inkoop In 2022 is verder uitvoering gegeven aan de professionalisering van inkoop. De volgende resultaten zijn in 2022 bereikt: De aanbestedingsprocedures voor diverse werken, leveringen en diensten zijn correct uitgevoerd, waardoor de onrechtmatigheid op alle inkopen aanzienlijk is verminderd. Veel aanbestedingen zijn door de gemeente zelf uitgevoerd. Vanwege de start van de oorlog in Oekraïne is in maart 2022 het Maria Mediatrix en het Zorghotel en Retraitehuis Zenderen als opvanglocatie voor vluchtelingen ingericht. Hiervoor zijn veel aanbestedingen met dwingende spoed uitgevoerd. In oktober 2022 is de eerste inkoopanalyse aan het MT gepresenteerd. De contractenregistratie is up-to-date en wordt bijgehouden waardoor een lager risico is op onnodige verlengingen. Eind 2022 waren 295 contracten geregistreerd (een toename van 18%). In 2022 is het ‘Convenant inkoopsamenwerking 14 Twente gemeenten' geëvalueerd. Conclusie van deze evaluatie is dat de samenwerking goed op gang is gekomen. Het nakomen van de afspraken is nog een aandachtspunt en is er behoefte om de samenwerking meer verdieping te geven.
Pagina 63
Jaarstukken 2022
3.6 Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op verbonden partijen belangrijk. Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de behaalde resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne. De Nota samenwerking, vastgesteld in 2017, dient als houvast voor de samenwerking met partners zoals verbonden partijen en andere samenwerkingen (zoals subsidierelaties) en voor de raad als hulpmiddel om sturing te houden op wat op afstand gebeurt. In de nota staat omschreven hoe raad, college en ambtelijke organisatie kunnen sturen op het behalen van beleidsdoelen en maatschappelijke effecten met de verbonden partijen en andere samenwerkingspartners volgens de Bornse 'cirkel van sturing'. In 2022 is er onder andere veel aandacht geweest voor de wijziging van de Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen. Met deze wijziging wordt de betrokkenheid van gemeenteraden bij het bestuur van een samenwerkingsverband verbeterd. Zo krijgt de gemeenteraad meer invloed op besluiten van een gemeenschappelijke regeling.
Met deze wetswijziging worden de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid. Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen zo’n samenwerkingsverband vergroot. Voorbeelden zijn het recht een zienswijze in te dienen (onder meer bij het treffen van een regeling en bij besluiten), het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie voor raadsleden en afspraken hoe om te gaan met burgerparticipatie. Ook krijgen volksvertegenwoordigers meer invloed op het functioneren van een regeling, bijvoorbeeld via verplichte afspraken over evaluatie van de regeling en de verplichting om afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor de uittredende deelnemers.
Overzicht verbonden partijen Onderstaand zijn alle verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang.
Pagina 64
Jaarstukken 2022
Overzicht gemeentelijke verbonden partijen (per 31 december 2022) Naam verbonden partij
Juridische vorm
Vertegenwoordiging/ aandeelhouderschap
Verplichte samenw.
1. Gemeenschappelijke regelingen Openba a r Li cha a m Cre ma tori a Twente
Ope nbaa r Li cha a m
Col l ege
NEE
Euregi o Gemeentel i jk Bel a s ti ngka ntoor Twente Recrea ti escha p Twente Regi ona a l Bedri jventerrei n Twente Sa menTwente Soci aa l Werkl eerbedri jf Midden Twente Sta ds ba nk Oost Nederla nd
Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m
Col l ege Col l ege Col l ege Col l ege Col l ege Col l ege Col l ege
NEE NEE NEE NEE NEE NEE NEE
Twente Boa rd Vei l i ghei dsregi o Twente
Ope nbaa r Li cha a m Ope nbaa r Li cha a m
Col l ege Col l ege
NEE JA
Omgevings di ens t Twente
Ope nbaa r Li cha a m
Col l ege
JA
Col l ege
Nee
Werk en Inkomen Borne, Hengel o & Ha a ks bergen Centrumge meente regel i ng
2. Vennootschappen en coöperaties COGAS Enexis
N.V.
College
NEE
B.V.
College
NEE
Bank Nederlandse Gemeenten
N.V.
College
NEE
Twence Holding
B.V.
College
NEE
Twente Milieu
N.V.
College
NEE
Vitens
N.V.
College
NEE
Wadinko
N.V.
College
NEE
Stichting
College
NEE
3. Stichtingen en verenigingen Stichting Beheer Dierenpark Borne
Gemeenschappelijke regelingen
Pagina 65
Jaarstukken 2022
Hieronder per gemeenschappelijke regeling een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen voor 2022 en verder. In de laatste alinea van deze paragraaf treft u per gemeenschappelijke regeling een detailoverzicht aan, waarin de algemene gegevens en de specifieke risico's worden benoemd. 1. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Het OLCT heeft tot doel om zorg te dragen voor de continuïteit van een crematoriumvoorzieningen ten behoeve van het verzorgingsgebied. Hierbij wordt de kwaliteit van de crematoriumvoorziening gehandhaafd op het huidige niveau. De raad heeft het OLCT in december 2021 geëvalueerd en er is geen aanleiding geweest om het belang in deze gemeenschappelijke regeling te wijzigen of stoppen. 2. EUREGIO EUREGIO is geen verbonden partij in de zin van de Wet Gemeenschappelijke regelingen, maar is een openbaar lichaam. Dit betekent dat voor EUREGIO niet dezelfde verplichtingen gelden ten aanzien van bijvoorbeeld de verzending van de begroting aan de deelnemende gemeentes. De EUREGIO werkt aan het strategieproces EUREGIO 2030: welke visies en strategische doelen zullen de komende jaren aan de basis staan van het werk van de EUREGIO als organisatie en waar komt de inhoudelijke focus te liggen? 3. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) In het strategieplan GBTwente 2020-2022 heeft GBTwente haar missie en visie herijkt.
Omdat GBTwente belastingen persoonlijk en begrijpelijk wil maken, gaat de doorontwikkeling de komende jaren vooral over de menselijke maat en het vermogen om de visie uit te laten dragen door onze medewerkers. Het gaat dus over de wijze waarop de medewerkers in staat zijn om het proces van waarderen, heffen en innen van de gemeentelijke belastingen persoonlijk en begrijpelijk te maken. Voor zowel gemeentes als de inwoners van die gemeentes. Met name het aantal no cure no pay bureaus op de markt die mensen stimuleren bezwaar te maken tegen hun belastingaanslag heeft forse impact op GBTwente gehad. 4. Recreatieschap Twente Als gevolg van de ontvlechting van de Regio Twente per 2022 is in 2021 het Recreatieschap Twente opgericht. Recreatieschap Twente is een uitvoeringsorganisatie van en voor de veertien Twentse gemeentes. In opdracht van deze gemeentes exploiteert zij de recreatieparken, fietspaden en routesystemen. 5. Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) Port of Twente bundelt alle krachten van logistiek Twente om de sector te versterken, te verduurzamen en de Twentse economie te ondersteunen. Port of Twente is belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één. Gronden worden in erfpacht uitgegeven. Kopers hebben de keuze tussen het ineens afkopen van de erfpacht of jaarlijks betalen van erfpacht.
Deze keuze heeft veel invloed op de snelheid waarmee de middelen terugvloeien in de GR. De risico's, dat erfpachters de opstallen verkopen en de GR met problemen opzadelen zijn in de overeenkomsten ondervangen. Op het gebied van acquisitie wordt samengewerkt met Oost en de NFIA (agentschap voor buitenlandse investeringen). Dit heeft geleid tot goede contacten met beleggers en ontwikkelaars in logistiek vastgoed. 6. SamenTwente De Regio Twente is per 2022 ontvlochten in drie delen. Hierdoor is er ook een gemeenschappelijke regeling ontstaan met de focus op gezondheid. SamenTwente is een overkoepelende organisatie voor: GGD Twente, Veilig Thuis Twente (VTT) en Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente (OZJT). 7. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) De SWB is het samenwerkingsverband van Hengelo, Borne en Hof van Twente die uitvoering geeft aan de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, nieuw Beschut Werk en is het ontwikkelbedrijf waarin mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund en begeleid worden naar betaald werk. Deze resultaten zullen in
Pagina 66
Jaarstukken 2022
2022 beter meetbaar zijn aan de hand van eenduidig gedefinieerde KPI’s. Hierbij ligt de focus op kwaliteit, tevredenheid en rendement. 8. Stadsbank Oost Nederland (SON) Het openbare belang dat wordt behartigd: De bank (oorspronkelijke naam: Intergemeentelijke Kredietbank) is een kredietbank als bedoeld in artikel 6 van de Wet op het consumentenkrediet. De Stadsbank heeft tot doel om vanuit bedrijfseconomische en maatschappelijke optiek een verantwoord pakket van (financiële) dienstverlening aan te bieden aan de ingezetenen van haar rechtsgebied. Het gaat hier om deelnemen aan krediettransacties, budgetbeheer, bewindvoering en dergelijke. Er zijn geen veranderingen die zich hebben voorgedaan gedurende het begrotingsjaar in het belang dat de gemeente heeft in de verbonden partij. 9. Twenteboard De Regio Twente is in 2021 ontvlochten en per 1 januari 2022 is Twenteboard operationeel. Twenteboard is een unieke samenwerking tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheid. Samen hebben is er één belang en dat is het versterken van de economie in Twente. Dit wordt gedaan door mee te denken en te investeren in kansrijke en innovatieve projecten. 10. Veiligheidsregio Twente (VRT) De VRT opereert in heel Twente. De brandweer beschikt over 29 kazernes met materieel verspreid over Twente.
Vanuit deze kazernes staat de brandweer 24/7 paraat, met zowel beroeps als vrijwilligers, voor de inzet bij incidenten. Daarnaast maakt de crisisorganisatie gebruik van vele medewerkers van alle gemeentes en van overige organisaties. Rekeninghoudend met de landelijke ontwikkelingen, het regionaal risicoprofiel en de wettelijke kaders, is het nieuwe Beleidsplan 2021-2024 'Stabiele factor in tijden van verandering' opgesteld, inclusief het dekkingsplan brandweer. 11. Omgevingsdienst Twente (ODT) Het ODT streeft naar een model van outputfinanciering, waarbij de vraag gesteld kan worden of dit voor een deel van het werkgebied van de ODT de juiste prikkel is. Bij outputfinanciering is het immers zo dat er geldstromen zijn op basis van productie. Voor het onderdeel vergunningverlening is dit een reële optie, maar bij de vraag naar toezicht lijkt deze financieringsvorm niet passend met het oog op de maatschappelijke resultaten. 12. Werk en Inkomen Borne, Hengelo & Haaksbergen (vm SMS - Samenwerken Maakt Sterker) Door de centrumgemeente-constructie is er geen sprake van een zelfstandige verantwoording van de gemeenschappelijke regeling, ook al worden er voor de onderlinge kostenverdelingen wel een begroting en een jaar(af)rekening opgesteld. De documenten maken integraal onderdeel uit van de begroting en jaarrekening van de gemeente Hengelo en zijn nog niet beschikbaar.
Inzet in 2022 was, naast het verstrekken van rechtmatige uitkeringen, dat iedereen naar vermogen deelneemt aan de samenleving met de focus op werk (meeprofiteren van de economische groei), ontwikkeling en maatschappelijke participatie.
Vennootschappen en coöperaties Hieronder een overzicht van alle vennootschappen en coöperaties waarin Borne aandelen in haar portefeuille heeft. Het overzicht laat zien wat het belang van Borne is en hoe de vermogenspositie er uit ziet. In de laatste alinea treft een u per vennootschap of coöperatie een detailoverzicht aan, waarin nader wordt ingegaan op onder andere risico's en belangrijkste ontwikkelingen.
Pagina 67
Jaarstukken 2022
Overzicht vennootschappen en coöperaties (per 31 december 2022) (in mln €)
(in mln €)
(in mln €)
(in mln €)
Eigen
Eigen
Vreemd
Vreemd
(x € 1.000)
Aandeel
Financieel
Borne op
(in mln €)
naam vennootsch/ coöperatie
belang
totaal
1-jan
31-dec
1-jan
31-dec
COGAS
190,5
7,50%
145
142
117
111
2
ENEXIS
32,5
0,02%
4.241
5.441
5.154
4.907
1.300
Ba nk Nederl a ndse Gemeenten
268
0,19%
5.062
4.615
143.995
107.459
300
Twence Holdi ng
27,9
2,79%
150
176
15
12
32
Twente Mi l i eu
40,5
5,36%
13
13
20
17
0
Vi tens
25,5
0,44%
600
650
1.388
1.317
8
Wadi nko
5,5
2,30%
74
83
7
9
13
Vermogen per Vermogen per Vermogen per Vermogen per Resultaat 2022
Organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang Stichting Beheer Dierpark Borne In het geval dat formeel juridisch geen sprake is van een verbonden partij door het ontbreken van een financieel belang maar er wel sprake is van een structurele bekostiging in overwegende mate van (de activiteiten van) een organisatie via één of meer geldstromen (begrotingsfinanciering, subsidie en overeenkomst van opdracht) én een bestuurlijk belang, beveelt de Commissie BBV aan om deze organisaties, gezien het maatschappelijke of algemene belang en de mogelijke risico’s, toch op te nemen in deze paragraaf. Bijlage 1 is een detailoverzicht van stichting beheer dierenpark Borne, waarin nader wordt ingegaan op onder andere risico's en ontwikkelingen.
Pagina 68
Jaarstukken 2022
3.7 Paragraaf Grondbeleid Inleiding Gemeente Borne wil sturing geven aan (de kwaliteit van) ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vanuit een regisserende rol. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeentes de mogelijkheid om in geval van particuliere initiatieven de regie te voeren op de inhoud. De gemeente kan daarnaast op basis van de Wro kosten verhalen die zij maakt vanwege particuliere initiatieven. Ondanks dat de gemeente over een effectief instrumentarium beschikt om ontwikkelingen over te laten aan de markt, kunnen er situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Een actief grondbeleid kan bijvoorbeeld aangewezen zijn indien de markt de ontwikkeling niet oppikt. Per situatie wordt bezien welke vorm van grondbeleid en welke in te zetten instrumenten het beste passen bij de te realiseren doelen van het ruimtelijk beleid. De exploitatie van bouwgrond wordt jaarlijks gerapporteerd in de Meerjaren Prognose Grondexploitatie (MPG).
Doelstellingen Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te kunnen realiseren. Vanuit de beleidsvelden volkshuisvesting, economie & werkgelegenheid, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer & vervoer worden de zogenaamde w-vragen (wat, waar en wanneer?) ingevuld en vastgelegd in de Structuurvisie. In juni 2015 heeft de gemeenteraad de structuurvisie Borne 2030 vastgesteld.
Relaties met overig beleid: bovenlokaal beleid Provinciale doelstellingen van het grondbeleid vertonen slechts een gedeeltelijke overlap met het gemeentelijk grondbeleid. Provinciaal beleid is gericht op de aanleg van nieuwe natuur, wegen, recreatie- en bedrijventerreinen. Op 12 juli 2012 heeft de bestuurlijke conferentie van de Netwerkstad opdracht gegeven om te komen tot een verdergaande samenwerking. Concreet heeft dit geleid tot een Ontwikkelagenda Netwerkstad en de kantorenen bedrijventerreinenvisie. Begin 2016 hebben de provincie Overijssel en de gemeentes in Twente woonafspraken ondertekend. Uitgangspunt van deze afspraken was dat alle gemeentes bouwen voor eigen behoefte. In verdere afspraken, maart 2017, was de groei in de Bornsche Maten beperkt van 2700 tot 2300 woningen. Begin 2021 is echter de Regionale Woonagenda Twente 2021 – 2025 ondertekend. Hierin wordt onder andere ingegaan op de verschillende ambities op de Woonagenda met bestandsdelen en uitwerkingen daarvan. Met de huidige woningcrisis zijn de plafonds voor woningbouw opgeheven en kan er in Bornsche Maten ook weer gebouwd worden voor de regio.
Relaties met overig beleid: lokaal beleid De hoofdlijnen van het lokale grondbeleid zijn vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2011-2015 die op 31 mei 2011 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor verdere toelichting op het grondbeleid wordt verwezen naar
Pagina 69
Jaarstukken 2022
deze nota. De Nota Grondbeleid zal worden herijkt. Zolang er geen nieuwe nota grondbeleid is vastgesteld blijft de huidige nota van kracht.
Grondprijzen Jaarlijks moeten de te hanteren grondprijzen worden herzien. Dit gebeurde middels de nota grondprijzen waarin jaarlijks werd uitgelegd hoe de prijzen tot stand waren gekomen. Om dit te vereenvoudigen is het grondprijsbeleid 2022-2026 geschreven wat eenmaal in de vijf jaar moet worden herzien. Hierin zijn de uitgangspunten beschreven voor de totstandkoming van de grondprijzen. Hiernaast is een grondprijsbrief opgesteld waarin jaarlijks op basis van het grondprijsbeleid uitsluitend de grondprijzen bekend worden gemaakt. Met het grondprijsbeleid wordt nu voor alle categorieën rekening gehouden met de Floor Space Index (FSI). Wanneer deze groter wordt dan één wordt de grondprijs berekend over het bruto vloeroppervlak (bvo) in plaats van over de kavel. Ook wordt nu rekening gehouden met een index gedurende het jaar.
Beheer Tijdelijk beheer Aangekocht onroerend goed wordt zo mogelijk verhuurd of verpacht tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Hierbij worden zoveel als mogelijk is marktconforme prijzen gerekend. Indien verhuren of verpachten niet tot de mogelijkheden behoort, wordt het onroerend goed onderhouden tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Opbrengsten komen ten gunste van het betreffende project, kosten ten laste ervan. De opbrengsten en uitgaven worden verantwoord in de betreffende grondexploitaties. Permanent beheer In voorkomende gevallen wordt onroerend goed permanent beheerd. Hierbij moet met name gedacht worden aan erfpacht, opstalrecht en permanente verhuur.
Overzicht te verwachten planresultaten In de onderstaande tabel ‘complexen in exploitatie’ worden de planresultaten per 1 januari 2022 van de vastgestelde grondexploitaties weergegeven en vergeleken met de planresultaten per 1 januari 2022. Hierbij betekent boekwaarde het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten, bij een negatieve boekwaarde zijn er dus meer opbrengsten dan kosten geweest.
Pagina 70
Jaarstukken 2022
Netto Contante Waarde, disconteringsvoet en rente De Netto Contante Waarde (NCW) wordt gebaseerd op de eindwaarde. De eindwaarde is het geheel van alle geboekte en geprognosticeerde kosten en opbrengsten, inclusief rentetoerekening en effecten van indexering in de toekomst (de kosten- en de opbrengstenstijging). Die eindwaarde wordt teruggerekend door middel van de disconteringsvoet, een percentage dat jaarlijks 'terug' verrekend wordt om de waarde van het complex op de peildatum (1-1-2023) te bepalen. Voor tekort exploitaties betekent dit dat voor de NCW een voorziening wordt getroffen. Deze voorziening wordt geacht zonder verdere maatregelen te groeien naar de eindwaarde, zodat bij afsluiting van het complex de voorziening het uiteindelijke tekort dekt. Tot enkele jaren geleden was het gangbaar om de disconteringsvoet gelijk te stellen aan de rente. Immers, de voorziening zou dan 'vanzelf' de benodigde groei generen door rente inkomsten. Sinds enkele jaren schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat de te hanteren disconteringsvoet 2% moet zijn. Zo lang de prognose van de rentetoerekening aan de grondexploitaties gelijk aan of hoger dan de disconteringsvoet was, leverde dit geen problemen op. Het toe te rekenen rentepercentage is gebaseerd op de leningenportefeuille van de gemeente en regelgeving die daarop betrekking heeft.
Per 1 januari 2021 werd voor het eerst een rente toegerekend die lager is dan de voorgeschreven disconteringsvoet. Zodoende daalt de NCW ten opzichte van de eindwaarde meer dan op basis van de rente te verantwoorden is. Om aan wet- en regelgeving te voldoen, ligt de NCW 2% ten grondslag aan de getroffen voorzieningen. Ook is deze NCW gebruikt voor de vergelijking met de grondexploitaties van vorig jaar. De boekwaarden per 31 december 2022 liggen ten grondslag aan het begrote resultaat per 1 januari 2023 op NCW. De boekwaarden per 31 december 2022 zijn verwerkt in de herzieningen van de grondexploitaties per 1 januari 2023. Deze zijn opgenomen in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2023. De MPG 2023 wordt aan de gemeenteraad aangeboden ter vaststelling, voorafgaand aan de jaarstukken 2022. Om de resultaten op NCW 1-1-2022 te vergelijken met die per 1-1-2023, zijn deze met de disconteringsvoet (2%) verhoogd. De voorlaatste kolom in tabel 1 geeft de verschillen van de NCW per 1-1-2023 weer met de NCW 2022 per 1-1-2023. Zodoende blijkt dat de grondexploitaties gezamenlijk (op 100% basis, dus inclusief de aandelen Hengelo in De Veldkamp en Wijkerslocatie Olde Engberink) met circa € 113.000 zijn verslechterd.
Pagina 71
Jaarstukken 2022
Voor de Veste is het resultaat afgenomen met ca. € 0,7 miljoen door wijziging in het programma waarbij minder appartementen worden gebouwd en de aanleg van de parkeerplaatsen die nu door de gemeente gerealiseerd worden omdat deze openbaar moeten blijven. Voor Eschwonen de Maten I en II is het resultaat toegenomen door het hanteren van marktconforme prijzen. De projectontwikkelaars hebben ondanks de gelegenheid daartoe nog geen reactie gegeven op de door de gemeente Borne vastgestelde prijzen. In afwachting van de reactie van de projectontwikkelaars heeft Borne uit oogpunt van voorzichtigheid een afslag genomen op de winst die in 2022 op grond van de POC-methode genomen mag worden. Voor Wijkerslocatie Olde Engberink wordt het verschil voornamelijk veroorzaakt door lagere overige opbrengsten (agrarische grond) door een herziene taxatie. Het verschil voor Hertme wordt veroorzaakt door de uitbreiding van het gebied met een groot deel groen. Nadere toelichting op de grondexploitaties is te vinden in de MPG 2023. Wanneer een grondexploitatie een tekort vertoont, moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Deze voorziening moet worden getroffen zodra het tekort bekend is. Conform wet- en regelgeving wordt per 31-12 winst genomen op basis van de Percentage of Completion (POC) methode.
Deze winstneming wordt, net als de verliesvoorziening, niet verrekend in de boekwaarde van het betreffende complex en is in de jaarrekening terug te vinden in de exploitatie en op de balans. De ontwikkelingen in 2022 van de voorzieningen en de winstnemingen worden weergegeven in de volgende tabel: Tabel 2: complexen in exploitatie, voorzieningen en winstnemingen alle bedragen x € 1.000 complex
Bedrijventerreinen Bedrijventerrein Veldkamp* Woningbouw De Veste Eschwonen de Maten I Eschwonen de Maten II Kollergang Wijkerslocatie Olde Uitbreiding Hertme II saldo
voorziening winstneming per 1-1-2022 en per 1-12022
mutatie winstneming 31-122022
winstneming mutatie voortotaal per 31-12- ziening per 31-122022 2022
voorziening per 31-122022
310
7.352
310
7.352
7.041
7.041
1.100 5.202 4 1.062 345 197 7.910
-385 546 502 16 -66 -121 491
715 5.747 506 1.078 279 76 8.401
*
De weergegeven verliesvoorziening is voor het Bornse aandeel in het tekort, Hengelo treft een voorziening voor het overige deel
**
Winstneming vindt 100% plaats, 50% daarvan wordt afgedragen aan Hengelo
De voorziening per 31-12-2022 is getroffen op basis van de NCW per 1-1-2022. Indien er geen enkele wijziging in de grondexploitatie zou zijn opgetreden, en in het boekjaar 2022 precies de prognose van de grondexploitatie 2022 was gevolgd, dan zou nog steeds de voorziening verhoogd moeten worden naar de NCW 2022 per 1-1-2023 in tabel 1. Exploitaties derden Onderstaande tabel ‘Exploitaties van derden’ is bestemd voor particuliere exploitaties waarvoor de gemeente een complex heeft geopend en een boekwaarde heeft opgebouwd. Deze boekwaarden worden normaal gesproken middels kostenverhaal volledig op de exploitant verhaald. In een aantal gevallen zijn de kosten niet (geheel) te verhalen. De boekwaarden van deze complexen worden geheel gedekt door de getroffen voorzieningen. Dit laat onverlet dat een zo groot mogelijk deel van de kosten zal worden verhaald. De aldus te verkrijgen inkomsten worden als zodanig in het betreffende complex geboekt en zullen leiden tot (gedeeltelijk) terugstorten van de getroffen voorziening in de Reserve Grondexploitatie. Per 1-1-2023 is er binnen gemeente Borne geen sprake van een dergelijk complex. Wel is de gemeente deelnemer in de grondexploitatie RBT (XL Businesspark Twente). Het RBT staat voor Regionaal Bedrijventerrein Twente en is een gezamenlijk initiatief van de provincie Overijssel en de gemeentes Almelo, Hengelo, Enschede en Borne.
In dit plan worden bedrijvenkavels groter
Pagina 72
Jaarstukken 2022
dan 2 hectare gerealiseerd. De samenwerking en de werkwijze van de projectorganisatie is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling. Het project wordt geheel uitgevoerd door een eigen projectorganisatie, aangestuurd door een algemeen en een dagelijks bestuur. In beide is Borne vertegenwoordigd. Gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de grondexploitatie. Het resultaat is positief en er zal voor de tweede keer winst uitgekeerd worden aan de deelnemers, op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel. Volgens de Gemeenschappelijke Regeling moet de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie vóór 15 juli zijn vastgesteld door het algemeen bestuur, na kennisgeving aan de betrokken raden en staten. Het resultaat hiervan staat nog niet vast. In onderstaande tabel is uitgegaan van het resultaat van de meest actuele versie van de concept grondexploitatie 2022. Indien noodzakelijk op basis van de definitieve grondexploitatie zal de winstneming worden aangepast. Tabel 3: openstaande exploitaties van derden bedragen x € 1.000 grondexploitatie per mutaties complex boekwaarde 1-1-2022
RBT* saldo
1-1-2022 boekeind per NCW per waarde 31-12 1-1-2023** 2022
50.388 50.388
2025
7.417 7.417
-41.566 -41.566
boekwaarde 31-122022
grondexploitatie per 1-1-2023 eind per NCW per 31-12 1-1-2023
8.822 8.822
2025
10.870 10.870
*
op basis van concept jaarstukken 2022
**
de netto contante waarde per 1-1-2022 is met 2% verhoogd tot de NCW 2022 per 1-1-2023
Tabel 4: openstaande exploitaties van derden bedragen x € 1.000 m utatie voorziening complex voorziening per 1-1-2022 voorziening
RBT* saldo
-
per 31-12-2022
m utatie w instnem ing
w instnem ing per 31-12-2022
-
292 292
464 464
-
verschil NCW**
3.454 3.454
* op basis van concept jaarstukken 2022, getallen staan voor Borns aandeel
Het RBT komt, als Gemeenschappelijke Regeling, ook aan bod in de paragraaf Verbonden Partijen van deze jaarstukken. Verliesvoorziening Per 1-1-2023 kent Borne nog één grondexploitatie met een verliesvoorziening, namelijk bedrijventerrein Veldkamp. Het resultaat en de verliesvoorziening hiervan zijn onderstaand weergegeven. Met name door planinhoudelijke wijzigingen (kavels 34-35 van de Groene Wig) nemen de kosten toe en opbrengsten af, waardoor het resultaat afneemt en de verliesvoorzieningen moet worden aangevuld. Tabel 5: verliesvoorzieningen bedragen x € 1.000 complex
grondexploitatie per 1-1-2023
voorziening per
m utatie
voorziening
eind per NCW per eindw aarde 31-12-2021 31-12-2022 voorziening 31-12 1-1-2023
In exploitatie Bedrijventerreinen Bedrijventerrein Veldkamp*
2025
-7.352
-7.802
7.041
7.352
310
einddatum
2.374
* getallen staan voor het Bornse aandeel
Af te sluiten complexen
Pagina 73
Jaarstukken 2022
Per 31 december 2022 worden drie grondexploitaties afgesloten omdat deze projecten (nagenoeg) zijn afgerond. Dit zijn Oosterveld Zenderen, Bornsche Flieren en Kernrand Borne-West. Voor Oosterveld Zenderen en Bornsche Flieren volgen nog enkele afrondende werkzaamheden welke in de lijnwerkzaamheden van afdeling fysieke leefomgeving uitgevoerd zullen worden. Resterende agrarische grond in Kernrand Borne-West is overgeboekt naar de materiële vaste activa.
Het resultaat van de af te sluiten grondexploitaties bedraagt in totaal circa € 0,2 miljoen. Hiermee kunnen ook de getroffen voorzieningen van de grondexploitaties Bornsche Flieren en Kernrand Borne-West komen te vervallen, deze zullen worden ingezet om verliezen op te vangen. Nagekomen kosten / opbrengsten afgesloten projecten In 2022 zijn geen nagekomen kosten of opbrengsten in verband met afgesloten projecten geboekt.
Algemene Reserve Grondexploitaties De Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) is de reserve waarmee winsten uit grondexploitaties worden verrekend en verliezen uit grondexploitaties worden gedekt. Conform wet- en regelgeving worden verliezen gedekt/voorzien in het jaar waarin het verlies tot uitdrukking komt (onafwendbaar is). Dit is meestal het jaar waarin de exploitatie wordt vastgesteld of het jaar waarin een boekwaarde is ontstaan die nog niet is verantwoord middels een grondexploitatie. Voorzieningen worden getroffen voor het resultaat op startwaarde (contante waarde) van de betreffende grondexploitatie. Door de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie en op basis daarvan aanpassing van de voorziening, groeit deze mee naar de benodigde eindwaarde. Aangezien aan de ARG jaarlijks rente op de ARG en de voorzieningen wordt toegevoegd, zijn de benodigde toevoegingen geborgd. Naast de verrekening van winsten en verliezen speelt de ARG een belangrijke rol in de dekking van risico. De ARG dient te worden beschouwd als de buffer voor de risico’s waarvan de omvang niet redelijkerwijs is in te schatten. De hoogte van de ARG wordt uitgedrukt als percentage van de boekwaarde voor zover gemeente Borne het risico draagt.
Dit betekent dat boekwaarden van de projecten De Veldkamp (35/115) en Wijkerslocatie Olde Engberink (50/50) alleen worden meegewogen voor het Bornse aandeel, al staan deze projecten in hun geheel in de boeken. Anderzijds betekent dit dat de boekwaarde RBT, niet in de gemeentelijke rekening terug te vinden, voor de 8% die Borne daaraan deelneemt, moet worden meegewogen. Ten slotte worden tussentijdse winstnemingen sinds 2017 niet meer ten laste gebracht van de boekwaarde van de complexen. Zodoende moeten deze worden verrekend met de boekwaarde om een realistisch beeld te verkrijgen.
In de volgende tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen aan de Algemene Reserve Grondexploitatie in 2022 weergegeven:
Pagina 74
Jaarstukken 2022
Tabel 6 : Mutaties ARG
Bedrag
Saldo ARG 1-1-2022
3.839.812
Resultaatbestemming 2021
-1.136.214
Saldo ARG 31-12-2022
2.703.598
Het saldo per 1 januari 2022 van de ARG bedroeg € 3,8 miljoen. Ultimo 2022 bedraagt de reserve € 2,7 miljoen. Bij de resultaatbestemming na de jaarstukken worden winsten en verliezen verrekend zodat het saldo van de ARG conform de afspraken rondom het weerstandsvermogen 10% van de boekwaarde is.
Pagina 75
Deel B.: Jaarrekening
Jaarstukken 2022
1. Balans per 31 december 2022 ACTIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2022 2021
VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa
-
-
Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut
65.329 49.310
62.874 47.171
4.861 11.157
4.969 10.733
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen Leningen aan deelnemingen Overige leningen u/g Overige langlopende uitzettingen
4.119 738 108 3.273 -
4.161 738 108 3.316 -
TOTAAL VASTE ACTIVA
69.447
67.035
Voorraden Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie
42.097 42.097
53.095 53.095
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen
2.659 280 2.379
3.581 234 3.348
13 6 6
31 27 4
Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
12.612
6.614
6.594
4.754
6.018
1.860
TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA
57.381
63.320
TOTAAL ACTIVA
126.828
130.355
VLOTTENDE ACTIVA
Liquide middelen Banksaldi Kassaldi
Pagina 78
Jaarstukken 2022
PASSIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2022 2021
VASTE PASSIVA Eigen vermogen Algemene reserves Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat
39.717 26.307 9.189 4.221
36.720 15.065 10.892 10.763
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is
6.019 4.249 1.770
8.172 4.704 3.468
Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar Onderhandse leningen van binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen Door derden belegde gelden Waarborgsommen
58.489 58.484 5
59.614 59.577 33 5
TOTAAL VASTE PASSIVA
104.225
104.506
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden
12.284 8.000 1.923 2.361
15.082 9.000 2.939 3.142
Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen
10.320
10.768
5.615
6.541
4.703 1
4.224 3
TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA
22.603
25.850
TOTAAL PASSIVA
126.828
130.355
Gewaarborgde geldleningen Garantstellingen
95.537 940
94.342 943
VLOTTENDE PASSIVA
Pagina 79
Jaarstukken 2022
2. Overzicht van baten en lasten 2022 In onderstaande tabel wordt het overzicht van baten en lasten conform BBV voorschriften gepresenteerd. De algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en de reservemutaties maken in de programmaverantwoording deel uit van programma Borne Algemeen.
Pagina 80
Jaarstukken 2022
OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2022 (* € 1.000)
Primitieve begroting 2022
Actuele begroting 2022
Realisatie 2022
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Programma's Solidair Borne Duurzaam Borne Verbindend Borne Borne Algemeen Subotaal programma's
37.646 20.459 2.479 429 61.013
9.827 15.015 311 117 25.270
27.819 5.444 2.168 312 35.743
40.821 13.544 2.623 7.932 64.920
8.924 7.737 364 7.218 24.242
31.898 5.806 2.260 714 40.678
41.391 15.596 2.744 5.431 65.564
8.690 10.202 739 7.602 27.233
33.103 5.394 2.005 -2.171 38.331
Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen
17 300 234 2.027 2.577
36.654 7.338 1.087 228 256 45.562
-36.638 -7.038 -1.087 6 1.771 -42.985
17 301 306 914 1.539
40.275 7.169 1.087 222 256 49.008
-40.258 -6.868 -1.087 85 659 -47.469
17 368 360 258 1.004
42.622 7.285 1.292 248 195 51.643
-42.605 -6.917 -1.292 112 63 -50.639
Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Gerealiseerde saldo van baten en lasten
7.268 15 70.872
56 70.888
7.212 15 -16
8.679 15 75.152
84 73.333
8.595 15 1.819
8.722 770 15 76.075
196 79.072
8.526 770 15 -2.997
Mutaties reserves Gerealiseerde resultaat
1.249 72.121
1.233 72.121
16 0
4.305 79.457
6.124 79.457
-1.819 0
4.305 80.380
5.529 84.601
-1.224 -4.221 V
Pagina 81
Jaarstukken 2022
3. Grondslagen voor de waardering en de bepaling van het resultaat Waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeentes daarvoor geeft. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld. Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is opgenomen in de december circulaire van het boekjaar.
Eigen bijdrage op grond van de WMO: een aanvrager van een voorziening op grond van de WLZ en de WMO (zoals hulp in de huishouding, begeleiding, hulp- en vervoersmiddelen of beschermd wonen) is op grond van de WMO een bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q.
schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen.
Pagina 82
Jaarstukken 2022
Balans Vaste activa Materiële vaste activa Algemeen Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak die aan de vervaardiging van het actief worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze kosten worden geactiveerd. Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Warme gronden Gronden verworven met het oog op gebiedsontwikkeling, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld, worden in de regel geduid als ‘warme gronden’. Conform de notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) worden deze verantwoord onder materiële vaste activa (artikel 52 lid 1 onderdeel a BBV) tegen de verwervingskosten.
Het toerekenen (activeren) van andere kosten is daarbij niet toegestaan. In de bepaling of er bij deze ‘warme gronden’ sprake is van een duurzame waardevermindering, zoals bedoeld in artikel 65 BBV lid 1, kan onder de volgende cumulatieve voorwaarden uitgegaan worden van de waarde in toekomstige bestemming in plaats van de geldende bestemming: De gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd; De gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid; De visie / het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of Rijk; Er is een betrokkenheid bij de gebiedsontwikkeling van provincie of Rijksoverheid; Het mag alleen gaan om gebiedsontwikkeling voor de bouw van woningen en niet voor bedrijfsterreinen; Periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige woningbouwbestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden.
Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie: de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. De verplichting om alle
Pagina 83
Jaarstukken 2022
investeringen te activeren volgens de nieuwe methode geldt alleen voor investeringen die vanaf het begrotingsjaar 2017 worden gedaan. Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die vóór het begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangeven welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige) leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn – tenzij hierna anders is vermeld – opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden. Tot dusver is een dergelijke afwaardering gelukkig niet noodzakelijk gebleken. De actuele waarde ligt ruim boven de verkrijgingsprijs.