Bijlage: Bestemmingsplan Oude Hengeloseweg 36
Tekst van het document
Naast het ontwikkelen van woningbouw in de Bornsche Maten wil de gemeente ook kunnen blijven bouwen op locaties die bijvoorbeeld zeer geschikt zijn voor een bepaalde doelgroep, of op plekken waar de gemeente in het bestaand stedelijk gebied leegstand wil tegengaan of gaten willen opvullen. Dat betekent dat nieuw ingediende plannen en initiatieven beoordeeld zullen worden op hun toegevoegde waarde en op basis daarvan keuzes gemaakt worden: waar werkt de gemeente Borne op welk moment aan mee? Om zowel de kwaliteit van het bestaand stedelijk gebied te borgen als de
Toelichting
33
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
woningbouwontwikkeling in de Bornsche Maten te stimuleren, is het voor de gemeente Borne van groot belang te zoeken naar een goede balans tussen bouwen op locaties in het bestaand stedelijk gebied en bouwen op uitleglocaties. Plancapaciteit De gemeente Borne beschikt over diverse plannen die woningbouw mogelijk maken. Naast de Bornsche Maten zijn er nog enkele kleinere uitleglocaties (Oosterveld, Roskam Landen, Bornse Flieren, Kollergang, Hemmelhorst) in ontwikkeling. Tevens is er, binnen het bestaand stedelijk gebied van Borne, sprake van een aantal ontwikkellocaties waar woningbouw plaats kan vinden. In enkele gevallen zijn daartoe door externe partijen al aanvragen ingediend. Voor een aantal locaties is woningbouw rechtstreeks bestemd. Op sommige locaties is al gestart met de ontwikkeling van woningbouw, terwijl er voor andere locaties nog geen plannen in ontwikkeling zijn. Een groot deel van de harde plannen (verdisconteerd in een bestemmingsplan) sluit nog steeds aan bij de actuele vraag vanuit de markt. Sommigen echter ook niet (meer). Daarbij kan het gaan om plannen die lang geleden zijn bedacht, maar nooit zijn uitgevoerd. Nu de vergrijzing steeds verder doorzet en het moment dat bevolkingsgroei niet langer vanzelfsprekend is steeds dichterbij komt, zullen we anders naar de markt moeten kijken.
De bevolkingscijfers tonen aan dat in Twente de groei afvlakt en dat de bevolking zich vanaf ongeveer 2030 in aantal zal stabiliseren of mogelijk licht afnemen. Wel is er voorlopig nog sprake van groei in het aantal huishoudens als gevolg van de zich voordoende huishoudensverdunning. Uiteraard heeft dit gevolgen voor de woningbouwproductie. Overprogrammering Als alle woningbouwmogelijkheden in harde plannen binnen de gemeente Borne bij elkaar opgeteld worden is er in het kader van de regionale woonafspraken sprake van overprogrammering. Om nieuwe plannen in ontwikkeling te kunnen nemen, dient de gemeente aan te geven hoe zij daarmee om gaat. Voor de Bornsche Maten is in dit verband al aangegeven dat de vierde fase (400 woningen), welke als reservelocatie is opgenomen in de Structuurvisie Borne 2030, niet meer in de woningbouwprogrammering wordt opgenomen. Daarnaast is afgesproken dat er voor deze wijk wordt gewerkt met een adaptief vraaggericht programma dat wordt opgeknipt in fases en dat aansluit op de behoefte vanuit de netwerkstad aan mooi dorps wonen. Daarnaast dienen, ten behoeve van het terugbrengen van de aanwezige overcapaciteit, op basis van de gemaakte inventarisatie van de plancapaciteit, keuzes te worden gemaakt met betrekking tot het al dan niet of beperkt tot ontwikkeling brengen van ontwikkellocaties.
Kwalitatieve uitgangspunten Kwalitatieve uitgangspunten gelden voor een tweetal gebieden: In eerste instantie dient er te worden gebouwd voor de actuele lokale behoefte. Een plan dient te voorzien in een specifieke zich op dat moment voordoende vraag. Naast levensloopbestendige woningen (liefst op een aanvaardbare loopafstand van een OV-halte en/of een wijkvoorziening op het gebied van welzijn of winkels) is er op dit moment vooral behoefte aan woningen voor één en twee persoonshuishoudens en voor (lagere)middeninkomens. Naast het bouwen voor een aantoonbaar aanwezige behoefte, dient een initiatief te voldoen aan de volgende ruimtelijke uitgangspunten: Aangetoond moet worden dat er sprake is van het versterken van de ruimtelijke kwaliteit of het oplossen van een ruimtelijk dan wel maatschappelijk ongewenste situatie. Het feit dat een plek leeg is, is geen argument om deze te bebouwen. Met betrekking tot dit uitgangspunt wordt een uitzondering gemaakt voor woningsplitsing, aangezien er daarbij alleen inpandig veranderingen worden aangebracht. Er worden, met uitzondering voor de specifieke behoefte vanuit de kerkdorpen, geen nieuwe uitleglocaties gecreëerd. Bestaande en in ontwikkeling zijnde uitleglocaties (waaronder Bornsche Maten, Roskamlanden, Hemmelhorst, 't Hesseler) worden afgerond.
Aangetoond moet worden dat een initiatief bijdraagt aan een goede verscheidenheid aan woonmilieus, woningtypes en prijsklassen voor Borne als geheel, maar vooral ook binnen de wijken.
34
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Toets en conclusie Met onderhavig bestemmingsplan wordt de realisatie van 5 studioappartementen mogelijk gemaakt. Hiervoor worden vier grondgebonden woningen gesloopt. Per saldo zal het gaan om de toevoeging van één woning. Het plangebied ligt binnen bestaand stedelijk gebied. De studioappartementen kunnen een bijdrage worden geleverd aan meer woningen voor starters in de gemeente Borne. Doordat het plangebied in de nabijheid van diverse voorzieningen ligt, worden de appartementen geacht extra geschikt te zijn voor deze doelgroep. Al met al kan geconcludeerd worden dat de voorgenomen ontwikkeling een aanwinst voor gemeente Borne is, dat het aansluit bij de Woonvisie Borne 2018-2028 en dat de ontwikkeling binnen het uitvoeringskader voor het woningbouwprogramma past. 3.3.4
Woonvisie gemeente Borne 2022+
In december 2022 is de woonvisie gemeente Borne 2022+ uitgebracht. In de Woonvisie geeft de gemeente op hoofdlijnen richting aan volkshuisvesting in de gemeente Borne. Niet elk te verwachten probleem wordt tot achter de komma uitgewerkt maar er worden keuzes gemaakt ten aanzien van huidige en te verwachten opgaves. Geen wet van Meden en Perzen maar een werkbaar en dynamisch document om in de toekomst transparante afwegingen te kunnen maken. Het doel is ervoor te zorgen dat Borne ook de komende tien jaar voldoende passende woningen kan blijven bieden voor haar inwoners en tevens een belangrijke woonfunctie blijft vervullen voor de regio Twente. En natuurlijk wil de gemeente Borne de meest aantrekkelijke gemeente van de regio Twente blijven.
De belangrijkste punten, die relevant zijn voor voorliggende ontwikkeling, zijn als volgt: De gemeente Borne wil inzetten op meer koopwoningen, met name voor ouderen en starters; De gemeente Borne wil in zowel de koop- als huursector proberen de doorstroming te bevorderen; Een verhoging in aantallen betekent niet dat de gemeente gaat inleveren op kwaliteit; Ontwikkelingen moeten de omgevingskwaliteiten waarborgen en, waar mogelijk, versterken; De gemeente pakt de faciliterende rol ten aanzien van het duurzaamheidsvraagstuk; De gemeente doet er samen met inwoners, marktpartijen en corporaties alles aan om ook in de toekomst de beste woongemeente van Twente te zijn. Toets Uit de Woonvisie 2022+ blijkt dat met name starters, jonge huishoudens en mensen met lage inkomens moeite hebben om een woning te vinden. De kansen en mogelijkheden voor starters zijn de afgelopen jaren onevenredig verslechterd ten opzichte van andere woningzoekenden. Dat betekent een opgave om voldoende sociale huur- en goedkope koopwoningen te realiseren en te behouden, conform minstens de lokale behoefte. Ook het op gang brengen en houden van de doorstroming is essentieel om de toegang voor verschillende doelgroepen tot de woningmarkt te vergroten en ‘passend wonen’ (qua betaalbaarheid en levensloopgeschiktheid) mogelijk te maken.
Daarbij wil de gemeente Borne in eerste instantie inzetten op inbreiding boven uitbreiding. Met voorliggende ontwikkeling worden vijf studioappartementen van circa 50 m² per appartement gerealiseerd op een inbreidingslocatie. De studioappartementen kunnen (gezien het oppervlakte) een bijdrage leveren aan de behoefte voor betaalbare huur- en koopwoningen in Borne. Daarmee wordt de doelgroep, die momenteel grote moeite heeft om een passende woning te vinden, bediend. Al met al kan geconcludeerd worden dat de voorgenomen ontwikkeling een aanwinst voor gemeente Borne is, dat het aansluit bij de Woonvisie 2022+ van de gemeente Borne.
Toelichting
35
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
36
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Hoofdstuk 4
Omgevingsaspecten
Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening moet in de toelichting op het bestemmingsplan een beschrijving staan van het verrichte onderzoek naar de voor het plan relevante feiten en de af te wegen belangen (Algemene wet bestuursrecht, artikel 3.2). In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de geldende wet- en regelgeving die op voorliggend plan en plangebied van toepassing zijn. Bovendien is een bestemmingsplan vaak een belangrijk middel voor afstemming tussen de milieuaspecten en ruimtelijke ordening. In dit hoofdstuk worden daarom de resultaten van het onderzoek naar o.a. de milieukundige uitvoerbaarheid beschreven. Het betreffen voor zover relevant de thema's geluid, bodem, luchtkwaliteit, externe veiligheid, milieuzonering, geur, ecologie, archeologie & cultuurhistorie, verkeer, water en vormvrije m.e.r-beoordeling.
4.1
Vormvrije m.e.r.-beoordeling
Op 1 april 2011 is het huidige Besluit milieueffectrapportage in werking getreden. Op 7 juli 2017 zijn er enkele wijzigingen doorgevoerd binnen dit besluit om de m.e.r.-procedure eenduidiger en overzichtelijker te maken, alsmede het aspect milieueffectrapportage explicieter te behandelen in aanvragen. Dit besluit heeft tot doel het vaststellen van mogelijke, ernstig nadelige milieugevolgen ten gevolge van een activiteit binnen de aanvraag. Binnen het Besluit milieueffectrapportage zijn een tweetal mogelijkheden opgenomen hoe om te gaan met dit besluit bij een aanvraag. Wanneer de beoogde activiteit in de D-lijst van het Besluit milieueffectrapportage wordt benoemd, maar onder de gestelde drempelwaarden blijft, volstaat een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Wanneer de beoogde activiteit in de D-lijst van het Besluit milieueffectrapportage wordt benoemd en bovendien de gestelde drempelwaarden overstijgt, is de betreffende aanvraag m.e.r.-plichtig. Op dat moment zal een m.e.r.-rapportage op moeten worden gesteld. Toets Middels het voorliggende bestemmingsplan wordt een uitbreiding van een supermarkt met parkeerplaats mogelijk gemaakt. Er is geen sprake van een activiteit die op grond van onderdeel C van het Besluit milieueffectrapportage m.e.r.-plichtig is.
De transformatie van een bestaand woonerfwordt niet expliciet benoemd in het Besluit milieueffectrapportage, maar de meest logische aansluiting kan worden gemaakt bij: 'de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen'. Er geldt een m.e.r.-beoordelingsplicht bij: een oppervlakte van 100 hectare of meer, een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat, of een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m² of meer. De genoemde maximum oppervlakken gelden als drempelwaarden, waar het onderhavige project ruimschoots onder blijft. Het milieubelang is in dit bestemmingsplan zorgvuldig afgewogen in de toelichting. Op basis hiervan kan geconcludeerd worden dat het milieubelang van de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling in voldoende mate is afgewogen en dat belangrijke nadelige milieueffecten zijn uitgesloten. Het plan is niet binnen een kwetsbaar of waardevol gebied gelegen en heeft ook geen belangrijke nadelige milieugevolgen voor de omgeving, waardoor de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling niet m.e.r.-beoordelingsplichtig is. Echter, per 16 mei 2017 is een aanmeldnotitie nodig wanneer sprake is van een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Dit geldt voor alle ruimtelijke ontwikkelingen die voorkomen in onderdeel D van de bijlage bij het Besluit m.e.r.
maar onder de drempelwaarden blijven (en daarmee niet planMER plichtig zijn). Er is geen ondergrens wat betreft het plan zelf, dus ook bij de ontwikkeling van onderhavig plan. Ten behoeve van onderhavig plan is een aanmeldnotitie m.e.r. opgesteld, zie Bijlage 2. Uit de aanmeldnotitie blijkt dat het plan geen significant negatieve milieueffecten tot gevolg heeft. Het milieubelang als gevolg van deze ontwikkeling is in voldoende mate afgewogen.
Toelichting
37
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Op basis van het voorgaande kan geconcludeerd worden dat het milieubelang van de ontwikkeling in voldoende mate is afgewogen. Gelet op de kenmerken van het onderhavige project (zoals het feit dat de omvang ruimschoots beneden de drempelwaarden uit het Besluit m.e.r. ligt), de plaats van het onderhavige project en de kenmerken van de potentiële effecten zullen geen belangrijke negatieve milieugevolgen optreden. Alternatieven hoeven dan ook niet te worden afgewogen. Het onderhavige project is niet m.e.r.-plichtig. Bij de beoordeling is rekening gehouden met de in bijlage III bij de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling aangegeven criteria.
4.2
Milieuzonering
Zowel de ruimtelijke ordening als het milieubeleid stellen zich ten doel een goede kwaliteit van het leefmilieu te handhaven en te bevorderen. Dit gebeurt onder andere door milieuzonering. Onder milieuzonering verstaan we het aanbrengen van een voldoende ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende bedrijven of inrichtingen enerzijds en milieugevoelige functies als wonen en recreëren anderzijds. De ruimtelijke scheiding bestaat doorgaans uit het aanhouden van een bepaalde afstand tussen milieubelastende en milieugevoelige functies. Die onderlinge afstand moet groter zijn naarmate de milieubelastende functie het milieu sterker belast. Milieuzonering heeft twee doelen: het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en andere gevoelige functies; het bieden van voldoende zekerheid aan bedrijven dat zij hun activiteiten duurzaam onder aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen. Voor het bepalen van de aan te houden afstanden wordt de VNG-uitgave 'Bedrijven en Milieuzonering' uit 2009 gehanteerd. Deze uitgave bevat een lijst, waarin voor een hele reeks van milieubelastende activiteiten (naar SBI-code gerangschikt) richtafstanden zijn gegeven ten opzichte van milieugevoelige functies. De lijst geeft richtafstanden voor de ruimtelijk relevante milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar.
De grootste van de vier richtafstanden is bepalend voor de indeling van een milieubelastende activiteit in een milieucategorie en daarmee ook voor de uiteindelijke richtafstand. De richtafstandenlijst gaat uit van gemiddeld moderne bedrijven. Indien bekend is welke activiteiten concreet zullen worden uitgeoefend, kan gemotiveerd worden uitgegaan van de daadwerkelijk te verwachten milieubelasting, in plaats van de richtafstanden. De afstanden worden gemeten tussen enerzijds de grens van de bestemming die de milieubelastende functie(s) toelaat en anderzijds de uiterste situering van de gevel van een milieugevoelige functie die op grond van het bestemmingsplan/wijzigingsplan mogelijk is. Hoe gevoelig een gebied is voor milieubelastende activiteiten is mede afhankelijk van het omgevingstype. De richtafstanden van de richtafstandenlijst gelden ten opzichte van het omgevingstype 'rustige woonwijk/buitengebied' dan wel 'gemengd gebied'. In figuur 4.1 zijn de richtafstanden weergegeven.
Figuur 4.1: Richtafstanden VNG-uitgave Bedrijven en Milieuzonering Toets Onderhavig plan betreft de uitbreiding van een bestaande supermarkt inclusief parkeerterrein. Het plangebied ligt in de wijk 't Wensink. In de directe omgeving van het plangebied bevinden zich
38
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
voornamelijk woningen. Derhalve is het omgevingstype 'rustige woonwijk' van toepassing. Bij de milieuzonering kan onderscheid gemaakt worden tussen interne en externe werking. Externe werking: past de nieuwe functie in de omgeving? Hierbij gaat het met name om de vraag of de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling leidt tot een situatie die, vanuit hinder of gevaar bezien, in strijd is te achten met een goede ruimtelijke ordening. Daarvan is sprake als het woon- en leefklimaat van omwonenden in onevenredige mate wordt aangetast. In dit geval voorziet het bestemmingsplan in de uitbreiding van een supermarkt en de realisatie van 5 studioappartementen op de verdieping. De functie 'wonen' betreft geen milieubelastende activiteit voor de omgeving, waardoor geen sprake is van het aantasten van het woon- en leefklimaat van omwonenden. Een supermarkt behoort op grond van de VNG-uitgave ‘Bedrijven en milieuzonering’ tot milieucategorie 1 waarvoor een richtafstand geldt van 10 meter in verband met het aspect ‘geluid’. Belangrijkste geluidsbronnen voor het veroorzaken van geluidshinder zijn bij een supermarkt met name het geluid afkomstig van de winkelwagens en zware voertuigen (laden en lossen).
Bij de beoogde uitbreiding bedraagt de richtafstand tot de omliggende woningen minder dan 10 meter, gemeten vanaf de grens van de bestemming tot aan de dichtstbijzijnde gevel van de nabijgelegen woningen. Echter, in de huidige situatie wordt tevens niet voldaan aan de richtafstand van 10 meter die geldt voor een supermarkt. Ten behoeve van de voorgenomen ontwikkeling is door Munsterhuis Geluidsadvies nader onderzoek gedaan naar de geluidbelasting van de uitbreiding van de supermarkt en parkeerplaats ten opzichte van de omliggende woningen. Dit onderzoek is opgenomen in Bijlage 3. Op grond van onderhavig onderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: Als gevolg van het supermarkt Plus Huls van den Nieuwboer inclusief de uitbreidingen bedraagt het langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus ter plaatse van de nabij gelegen woningen maximaal 50 dB(A) etmaalwaarde. De maatgevende bronnen betreffen de personenauto’s. Het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau bedraagt ter plaatse van de nabij gelegen toekomstige appartementen boven de supermarkt maximaal 48 dB(A) etmaalwaarde. De maatgevende bronnen betreffen de vrachtwagens. De normen uit het activiteitenbesluit voor het langtijdgemiddelde geluidniveau worden nergens overschreden.
De ambitiewaarde van 45 dB(A) etmaalwaarde uit het geluidbeleid van de gemeente Borne worden voor de woningen langs zowel de Europastraat en de Oude Hengeloseweg overschreden. Maatregelen bij de bron of overdracht kunnen hier niet uitgevoerd worden. De in stap 2 opgenomen waarden uit het VNG stappenplan voor het gebiedstype ’gemengd gebied’ van 50 dB(A) langtijdgemiddelde beoordelingsniveau wordt niet overschreden. Het maximale geluidniveau ter plaatse van de bestaande woningen bedraagt in de dag, avond en nachtperiode maximaal respectievelijk 78, 65 en 23 dB(A). Maatgevend is de vrachtwagen voor de aanvoer in de dagperiode en het rijden van de personenauto in de avondperiode en de condensor in de nachtperiode. De richtwaarden voor goed woon en leefklimaat worden op enkele punten in de dagperiode overschreden. Immers dient voor goed woon en leefklimaat het laden en lossen in beschouwing te worden genomen. Overwogen zou kunnen worden ter hoogte van de bestaande woning Europastraat 62 een scherm (Kokoswall) te plaatsen zodat het piekgeluidniveau in de dagperiode verlaagd wordt naar 70 dB(A). Ter plaatse van de toekomstige appartementen boven de supermarkt bedraagt het maximale geluidniveau 83, 53 en 31 dB(A) in respectievelijk de dag, avond en nachtperiode. Uit berekeningen blijkt dat het binnenniveau in de toekomstige bovenliggende appartementen is gewaarborgd.
Voor de toetsing aan het activiteitenbesluit mag het piekgeluid ten gevolge van het laden en lossen in de dagperiode buiten beschouwing worden gelaten. De geluidnormen voor het maximale geluidniveau worden voor het activiteitenbesluit niet overschreden. Het maximale geluidniveau bedraagt dan in de dagperiode maximaal 65 en 64 dB(A) ter plaatse van bestaande woningen en de toekomstige appartementen. De gemeente Borne wordt verzocht maatwerkvoorschriften op te nemen voor Supermarkt Plus Huls
Toelichting
39
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
van den Nieuwboer met betrekking tot de appartementen boven de supermarkt. Het blijkt dat de voorkeursgrenswaarden vanwege verkeer op de openbare weg niet wordt overschreden. Interne werking: laat de omgeving de nieuwe functie toe? Hierbij gaat het om de vraag of nieuwe functies binnen het plangebied hinder ondervinden van bestaande functies in de omgeving, en omgekeerd of bestaande functies in de omgeving door de ontwikkeling worden belemmerd in de bedrijfsvoering en/of ontwikkelingsmogelijkheden. Een supermarkt betreft geen gevoelige functie. Hinder vanuit de omgeving op het plangebied is voor de functie 'supermarkt' dan ook niet aan de orde. Woningen zijn wel gevoelige functies. Voor de realisatie van de studioappartementen moet de toets daarom wel gedaan worden. Nabij het plangebied bevinden zich, zoals vermeld, voornamelijk woningen. De dichtstbijzijnde milieubelastende functie betreft de supermarkt zelf. Zie hiervoor het kopje 'externe werking'. Naast de supermarkt is de dichtstbijzijnde milieubelastende functie een bedrijfsperceel aan de Oude Hengeloseweg 27a. Momenteel zijn op dit perceel garageboxen aanwezig. Binnen dit perceel zijn bedrijfsactiviteiten tot categorie B toegestaan. Hiervoor geldt een richtafstand van maximaal 30 meter. De beoogde studioappartementen bevinden zich op minimaal 60 meter afstand.
Daarmee wordt voldaan aan de geadviseerde richtafstanden uit de VNG uitgave. Er is dus sprake van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Geconcludeerd kan worden dat er vanuit het aspect milieuzonering geen belemmeringen zijn voor de uitvoerbaarheid van onderhavig bestemmingsplan.
4.3
Bodem
Bij de vaststelling van een bestemmingsplan dient te worden bepaald of de aanwezige bodemkwaliteit past bij het toekomstige gebruik van die bodem en of deze aspecten optimaal op elkaar kunnen worden afgestemd. Om hierin inzicht te krijgen, dient in de daarvoor aangewezen gevallen een bodemonderzoek te worden verricht. Artikel 3.1.6 van het Bro bepaalt dat in het bestemmingsplan rekening gehouden moet worden met de bodemkwaliteit ter plaatse. De reden hiervoor is dat een eventueel aanwezige bodemverontreiniging van groot belang kan zijn voor de keuze van bepaalde bestemmingen en/of de (financiële) uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. De bodemtoets moet worden uitgevoerd bij het opstellen of wijzigen van het bestemmingsplan of een planologische afwijking. Als er verontreiniging aanwezig is moet bepaald (nader onderzoek) worden of het een geval is in de zin de Wbb of een diffuse verontreiniging. In de exploitatieopzet moeten de saneringskosten en de verwerkingskosten voor diffuus verontreinigde grond worden opgenomen. Toets Ten behoeve van onderhavig bestemmingsplan is gebruik gemaakt van een vooronderzoek conform NEN 5725 van Kruse Groep om ter plaatse de milieu-hygiënische kwaliteit van de bodem vast te stellen [zie hiervoor: Bijlage 4 Vooronderzoek bodem].
De conclusies van dit onderzoek zijn als volgt: Uit de historische topografische kaarten blijkt dat het besluitvormingsgebied tot ongeveer de jaren ’30 in gebruik is geweest als landbouwgrond. Hierna zijn de woningen aan de Oude Hengeloseweg gebouwd. Vanaf de jaren ’70 zijn de Europastraat en de Van Heemskerkstraat aanwezig. De huidige supermarkt is oorspronkelijk gebouwd in 1966 en in 1972, 1988 en 2009 uitgebreid. Het parkeerterrein van de supermarkt is aan de oostzijde van de Oude Hengeloseweg gelegen. Voor de uitbreiding van het parkeerterrein zijn rond 2009 en 2016 in totaal vier woningen gesloopt. Ten zuiden van de huidige supermarkt (Oude Hengeloseweg 40 en 42) was sinds 1929 een kruidenierswinkel aanwezig. Het pand van de supermarkt is gebouwd in 1966 en uitgebreid in 1972, 1988 en 2009. In 2014 is de entree van de winkel verbouwd en sindsdien is er geen bovenwoning meer aanwezig. In het verleden is een ondergrondse olietank onder het pand gesaneerd (gereinigd en gevuld met zand), maar hier is geen tanksaneringscertificaat van beschikbaar. De woning aan de Oude Hengeloseweg 38 is in 1932 verbouwd tot winkelpand (slagerij). Aan de
40
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
achterzijde van het pand was een klein slachthuis aanwezig. Sinds 1989 is het pand weer in gebruik als woning. Ten oosten van de woning aan de van Heemskerkstraat 39 bevond zich in het verleden een huisartsenpraktijk. Nabij het besluitvormingsgebied zijn twee eerdere bodemonderzoeken uitgevoerd ter plekke van de openbare weg (Europastraat en Oude Hengeloseweg). Nabij het besluitvormingsgebied is de bodem niet of slechts licht verontreinigd. In het grondwater zijn licht verhoogde gehalten aan barium aangetoond. Het licht verhoogde gehalte aan barium in het grondwater wordt als plaatselijk (van nature aanwezig) verhoogde achtergrondwaarde beschouwd. Op basis van de Regionale Bodemkwaliteitskaart Twente (Witteveen+Bos, maart 2018) wordt verwacht dat de boven- en ondergrond voldoen aan de klasse AW2000. Er is geen informatie waaruit blijkt dat de bodem mogelijk verontreinigd is. Het besluitvormingsgebied kan daarom als onverdacht worden beschouwd. Vanuit milieukundig oogpunt is er geen bezwaar tegen de voorgenomen bestemmingsplanwijziging. In het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de uitbreiding van de supermarkt is op termijn een verkennend bodemonderzoek conform NEN 5740 noodzakelijk. Voor een eventueel verkennend bodemonderzoek kan de hypothese onverdacht gehanteerd worden.
Ter plekke van de geplande uitbreiding van de supermarkt zijn geen verdachte deellocaties aanwezig. Het aspect 'bodem' vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van voorliggend bestemmingsplan.
4.4
Geluid
In het kader van de Wet geluidhinder moet er bij de voorbereiding van een bestemmingsplan, c.q. een ontheffing op grond van de Wro, een onderzoek worden gedaan naar de geluidsbelasting op de gevels van geluidsgevoelige objecten, voor zover deze geluidsgevoelige objecten zijn gelegen binnen een zonering van een industrieterrein, wegen en/of spoorwegen. De Wet geluidhinder kent de volgende geluidsgevoelige functies: Woningen. Onderwijsgebouwen (behoudens voorzieningen zoals een gymnastieklokaal). Ziekenhuizen en verpleeghuizen en daarmee gelijk te stellen voorzieningen zoals verzorgingstehuizen, psychiatrische inrichtingen, medische centra, poliklinieken, medische kleuterdagverblijven, etc. Enerzijds betekent dit dat (geluids-)eisen worden gesteld aan de nieuwe milieubelastende functies, anderzijds betekent dit eveneens dat beperkingen worden opgelegd aan de nieuwe milieugevoelige functies. Toets Wegverk eerslawaai Op grond van het artikel 74 van de Wet geluidhinder bevindt zich langs een weg een geluidszone, die aan weerszijde een breedte heeft van: a. in stedelijk gebied: voor een weg, bestaande uit drie of meer rijstroken: 350 meter; voor een weg, bestaande uit een of twee rijstroken: 200 meter; b.
in buitenstedelijk gebied: voor een weg, bestaande uit vijf of meer rijstroken: 600 meter; voor een weg, bestaande uit drie of vier rijstroken: 400 meter; voor een weg, bestaande uit een of twee rijstroken: 250 meter. Deze zonering geldt niet: c. voor wegen die zijn gelegen binnen een als woonerf aangeduid gebied; d. voor wegen waarvoor een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur geldt; e. wegen waarvan op grond van een door de gemeenteraad vastgestelde geluidsniveau vaststaat dat de geluidsbelasting op 10 meter uit de as van de meest nabij gelegen rijstrook 48 dB (A) of minder
Toelichting
41
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
bedraagt (art. 74, lid 3 Wgh). Door Munsterhuis Geluidsadvies is een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek is opgenomen in Bijlage 5. Uit het onderhavig onderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: De etmaalintensiteit op de Europastraat (30-km/uur-zone in 2032) geeft aanleiding om de akoestische beoordeling te volgen conform de Wet geluidhinder en het gemeentelijk geluidbeleid; Het blijkt dat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB ten gevolge van het wegverkeer op de Europastraat wordt overschreden ter plaatse van de appartementen. De hoogste geluidbelasting bedraagt 56 dB op de westgevel, inclusief 5 dB aftrek; De gemeente Borne hanteert een maximale grenswaarde van 63 dB (‘lawaaiig’) voor onderhavig plan. De ambitiewaarde wordt wel overschreden maar de plafondgrens wordt niet overschreden; Maatregelen om de geluidsbelasting terug te dringen tot aan de voorkeursgrenswaarde stuit naar verwachting op overwegende bezwaren van financiële en stedenbouwkundige aard; Het plan voldoet aan de ontheffingscriteria uit het geluidbeleid voor het toekennen van een hogere waarde; Het blijkt dat de maximale gecumuleerde geluidbelasting ten gevolge van het wegverkeer ter plaatse van de beoordelingspunten 30, 32, 34, 36 en 38 uit het akoestisch onderzoek hoger is dan 53 dB.
Derhalve dienen er voor deze gevels extra geluidwerende voorzieningen bepaald te worden om aan het maximale binnenniveau van 33 dB te kunnen voldoen. Dit zal in een gevelweringonderzoek aangetoond moeten worden. Het geluidweringsonderzoek zal onderdeel vormen van de omgevingsvergunning voor bouwen. Railverkeerslawaai De spoorlijn Almelo-Borne ligt op minimaal 460 meter afstand. Het plangebied ligt niet binnen de geluidszone van de spoorweg. Derhalve is een akoestisch onderzoek naar railverkeerslawaai niet noodzakelijk. Industrielawaai In de directe omgeving van het plangebied zijn geen (gezoneerde) industrieterreinen aanwezig. Nader onderzoek naar industrielawaai wordt niet noodzakelijk geacht. Geconcludeerd kan worden dat het aspect 'geluid' geen belemmering vormt voor de uitvoerbaarheid van dit bestemmingsplan.
4.5
Luchtkwaliteit
Om een goede luchtkwaliteit in Europa te garanderen heeft de Europese unie een viertal kaderrichtlijnen opgesteld. De hiervan afgeleide Nederlandse wetgeving is vastgelegd in hoofdstuk 5, titel 2 van de Wet milieubeheer. Deze wetgeving staat ook bekend als de Wet luchtkwaliteit. In de Wet luchtkwaliteit staan onder meer de grenswaarden voor de verschillende luchtverontreinigende stoffen. Onderdeel van de Wet luchtkwaliteit zijn de volgende Besluiten en Regelingen: Besluit en de Regeling niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen); Besluit gevoelige bestemmingen (luchtkwaliteitseisen). Besluit en de Regeling niet in betekenende mate bijdragen Het Besluit niet in betekenende mate bijdragen (NIBM) staat bouwprojecten toe wanneer de bijdrage aan de luchtkwaliteit van het desbetreffende project niet in betekenende mate is. Het begrip 'niet in betekenende mate' is gedefinieerd als 3% van de grenswaarden uit de Wet milieubeheer. Het gaat hierbij uitsluitend om stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10 en PM2,5). Toetsing aan andere luchtverontreinigende stoffen uit de Wet luchtkwaliteit vindt niet plaats. In de Regeling NIBM is een lijst met categorieën van gevallen (inrichtingen, kantoor- en woningbouwlocaties) opgenomen die niet in betekenende mate bijdragen aan de luchtverontreiniging. Enkele voorbeelden zijn: woningen: 1500 met een enkele ontsluitingsweg;
42
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
woningen: 3000 met twee ontsluitingswegen; kantoren: 100.000 m² bruto vloeroppervlak met een enkele ontsluitingsweg. Als een ruimtelijke ontwikkeling niet genoemd staat in de Regeling NIBM kan deze nog steeds niet in betekenende mate bijdragen. De bijdrage aan NO2 en PM10 moet dan minder zijn dan 3% van de grenswaarden. Besluit gevoelige bestemmingen Dit besluit is opgesteld om mensen die extra gevoelig zijn voor een matige luchtkwaliteit aanvullend te beschermen. Deze 'gevoelige bestemmingen' zijn scholen, kinderdagverblijven en verzorgings-, verpleegen bejaardentehuizen. Woningen en ziekenhuizen/ klinieken zijn geen gevoelige bestemmingen. De grootste bron van luchtverontreiniging in Nederland is het wegverkeer. Het Besluit legt aan weerszijden van rijkswegen en provinciale wegen zones vast. Bij rijkswegen is deze zone 300 meter, bij provinciale wegen 50 meter. Bij realisatie van 'gevoelige bestemmingen' binnen deze zones is toetsing aan de grenswaarden die genoemd zijn in de Wet luchtkwaliteit nodig. Toets Met de NIBM-tool van het kenniscentrum InfoMil kan eenvoudig en snel bij kleinere ruimtelijke plennen worden bepaald of deze in betekende mate bijdragen aan de concentratie van een stof in de buitenlucht.
Onderhavig plan betreft de uitbreiding van een bestaande supermarkt met 720 m² bvo en het realiseren van 5 studioappartementen ter vervanging van 4 bestaande grondgebonden woningen. Als wordt uitgegaan van een worst-case scenario kan het totaal aantal verkeersbewegingen op grond van de CROW-publicatie 381, naar boven afgerond, op 814 per dag gesteld worden. Opgemerkt wordt dat dit wel een worst-case benadering is. Een groot deel van de uitbreiding van de supermarkt komt ten goede van de optimalisering van de winkel (o.a. magazijnruimte, bergingsruimte ten behoeve van internetbestellingen en extra ruimte voor personeel (kantine, vergaderruimte etc.) en betreft niet direct een schaalsprong. Deze functies zorgen niet voor een extra verkeersgeneratie. Daarbij is er sprake van een uitbreiding en niet van nieuwe vestiging. Het is niet zo dat de uitbreiding één op één zorgt voor meer verkeersbewegingen. Het zijn immers klanten die de supermarkt nu ook al bezoeken en dus gerekend kunnen worden tot de bestaande verkeersstroom. De uitbreiding zal slechts voor een klein percentage aan nieuwe klanten zorgen, die vóór de uitbreiding, de supermarkt nog niet bezochten en daarmee zorgen voor extra verkeersbewegingen. Er zal beperkt sprake zijn van vrachtverkeer, waardoor het percentage vrachtverkeer op 5% gezet kan worden.
In figuur 4.2 is de worst-case berekening weergegeven met 814 voertuigbewegingen.
Figuur 4.2: Worst-case berekening voor bijdrage van extra verkeer (bron: infomil.nl) Toelichting
43
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Uit deze berekening volgt dat de bijdrage van het extra verkeer niet in betekenende mate is. Er is geen nader onderzoek nodig. Uit de jaarlijkse rapportage van de luchtkwaliteit blijkt bovendien dat er, in de omgeving van het plangebied, langs wegen geen overschrijdingen van de grenswaarden aan de orde zijn. Een overschrijding van de grenswaarden is ook in de toekomst niet te verwachten. Aanvullend onderzoek naar de luchtkwaliteit is derhalve niet nodig.
4.6
Externe veiligheid
Externe veiligheid is een beleidsveld dat is gericht op het beheersen van risico's die ontstaan voor de omgeving bij de productie, de opslag, de verlading, het gebruik en het transport van gevaarlijke stoffen. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten worden getoetst aan wet- en regelgeving op het gebied van externe veiligheid. Concreet gaat het daarbij om risicovolle bedrijven, vervoer gevaarlijke stoffen per weg, spoor en water en transport gevaarlijke stoffen via buisleidingen. Op de diverse aspecten van externe veiligheid is afzonderlijke wetgeving van toepassing. Voor risicovolle bedrijven gelden onder meer: het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi); de Regeling externe veiligheid (Revi); het Registratiebesluit externe veiligheid; het Besluit risico's zware ongevallen 2015 (Brzo 2015); het Vuurwerkbesluit; Voor vervoer gevaarlijke stoffen geldt het Besluit externe veiligheid transportroutes en de Regeling Basisnet. Op transport gevaarlijke stoffen via buisleidingen zijn het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) en de Regeling externe veiligheid buisleidingen (Revb) van toepassing. Naast de bovengenoemde wetgeving zijn tevens de volgende AMvB's, Ministeriële Regelingen en/of circulaires van toepassing op de externe veiligheid: Activiteitenbesluit milieubeheer.
In dit besluit zijn veiligheidsafstanden en risiconormen ten opzichte van (beperkt) kwetsbare objecten opgenomen. Veiligheidsafstanden zijn vastgesteld voor onder andere opslagtanks met propaan/propeen, aardgastankstations, en gasdrukmeet- en regelstations. Voor windturbines geldt het plaatsgebonden risico als risiconorm. Circulaire effectafstanden externe veiligheid LPG-tankstations. De circulaire is van toepassing bij een besluit ten aanzien van een LPG-tankstation onder werking van het Bevi, dat het mogelijk maakt dat er (meer) personen in de omgeving van een LPG-tankstation aanwezig kunnen zijn. De effecten van bepaalde ongevalsscenario's staan centraal. Circulaire opslag ontplofbare stoffen voor civiel gebruik. In deze circulaire zijn veiligheidszones (A-, B- of C-zone) vastgesteld voor de opslag van ontplofbare stoffen voor civiel gebruik. Binnen deze veiligheidszones worden de aanwezigheid van activiteiten en/ of objecten uitgesloten. Beleidsregels EV-beoordeling tracébesluiten. Deze beleidsregels geven een overzicht van de over de weg vervoerde gevaarlijke stoffen. Het doel van wetgeving op het gebied van externe veiligheid is risico's waaraan burgers in hun leefomgeving worden blootgesteld vanwege risicovolle inrichtingen en activiteiten tot een aanvaardbaar minimum te beperken.
Het is noodzakelijk inzicht te hebben in de kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten en het plaatsgebonden en het groepsrisico. Plaatsgebonden risico (PR): Risico op een plaats buiten een inrichting, uitgedrukt als een kans per jaar dat een persoon onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval binnen een inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is. Groepsrisico (GR): Cumulatieve kansen per jaar dat ten minste 10, 100 of 1000 personen overlijden als rechtstreeks gevolg van hun aanwezigheid in het invloedsgebied van een inrichting en een ongewoon voorval binnen de inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is. In het BEVI zijn de risiconormen wettelijk vastgelegd. Deze normen zijn niet effectgericht maar gebaseerd op een kansberekening. Tevens geven de risiconormen alleen de kans weer om als direct gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen te overlijden. Gezondheidsschade en de kans op verwonding of materiële schade zijn daarin niet meegenomen. Er is in het BEVI geen harde norm voor
44
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
het groepsrisico vastgesteld. Voor het groepsrisico geldt geen norm maar slechts een oriënterende waarde. Er is sprake van een verantwoordingsplicht in geval van een toename van het groepsrisico. Risicokaart Aan hand van de Risicokaart is een inventarisatie verricht van risicobronnen in en rond het plangebied. Op de Risicokaart staan meerdere soorten risico's, zoals ongevallen met brandbare, explosieve en giftige stoffen, grote branden of verstoring van de openbare orde. In totaal worden op de Risicokaart dertien soorten rampen weergegeven.
Figuur 4.3: Uitsnede risicok aart (bron: risicokaart.nl) Toets De dichtstbijzijnde risicobronnen liggen op circa 460 meter afstand van het plangebied. Het betreft de spoorlijn Almelo-Enschede en een gasleiding van Gasunie. De spoorlijn Almelo-Enschede is een spoorlijn waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Aangezien het plangebied niet binnen 200 meter van de transportroute ligt, hoeft er niet nader worden ingegaan op de verantwoording van het groepsrisico. De gasleiding van Gasunie (6,61 inch met 40 bar) ligt eveneens op circa 460 meter afstand. Bij gasleidingen zijn, voor wat betreft het groepsrisico, de 1% en 100% letaliteitsgrens van belang. De 1% letaliteitsgrens bepaalt het invloedsgebied voor het groepsrisico. Binnen de 100% afstand is de invloed van de leiding zodanig groot dat toename van bebouwing en bewoning bijdraagt aan een verhoging van het groepsrisico. In voorliggend geval geldt een 1% letaliteitsgrens van 70 meter en een 100% letaliteitsgrens van 40 meter. Aan beide afstanden wordt ruimschoots voldaan waardoor geen verantwoording voor het groepsrisico noodzakelijk is. Derhalve geldt dat het plangebied: zich niet bevindt binnen de risicocontour van Bevi- en Brzo-inrichtingen, danwel inrichtingen die
Toelichting
45
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
vallen onder het Vuurwerkbesluit (plaatsgebonden risico); zich niet bevindt binnen een gebied waarbinnen een verantwoording van het groepsrisico nodig is; niet is gelegen binnen de veiligheidsafstanden van het vervoer gevaarlijke stoffen; niet is gelegen binnen de veiligheidsafstanden van buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Een en ander brengt met zich mee dat het project in overeenstemming is met wet- en regelgeving met betrekking tot externe veiligheid.
4.7
Water
Een belangrijk instrument om waterbelangen in ruimtelijke plannen te waarborgen is de watertoets, die sinds 1 november 2003 wettelijk is verankerd. Initiatiefnemers zijn verplicht in ruimtelijke plannen een beschrijving op te nemen van de gevolgen van het plan voor de waterhuishouding. Het doel van de wettelijk verplichte watertoets is te garanderen dat waterhuishoudkundige doelstellingen expliciet en op een evenwichtige wijze in het plan worden afgewogen. Deze waterhuishoudkundige doelstellingen betreffen zowel de waterkwantiteit (veiligheid, wateroverlast, tegengaan verdroging) als de waterkwaliteit (riolering, omgang met hemelwater, lozingen op oppervlaktewater). Waterbeleid De Europese Kaderrichtlijn Water is richtinggevend voor de bescherming van de oppervlaktewaterkwaliteit in de landen in de Europese Unie. Aan alle oppervlaktewateren in een stroomgebied worden kwaliteitsdoelen gesteld die in 2015 moeten worden bereikt. Ruimtelijk relevant rijksbeleid is verwoord in de NOVI en het Nationaal Water Programma 2022-2027 (inclusief de stroomgebiedbeheerplannen). Op provinciaal niveau zijn de Omgevingsvisie en de bijbehorende Omgevingsverordening richtinggevend voor ruimtelijke plannen. Het Waterschap Vechtstromen heeft de beleidskaders van rijk en provincie nader uitgewerkt in het Waterbeheerprogramma 2022-2027.
Het staat de komende jaren voor grote uitdagingen en blijft werken aan voldoende water (niet te veel, niet te weinig), omgaan met klimaatverandering, voldoen aan de eisen voor waterkwaliteit, de biodiversiteit versterken en daarnaast wordt gewerkt aan duurzame energie en circulair grondstoffengebruik. In de Watervisie 2050 heeft het waterschap de opgaven beschreven. Daarin wordt geschetst hoe het watersysteem er in 2050 moet uitzien om goed toegerust te zijn voor alle uitdagingen. Het Waterbeheerprogramma 2022-2027 vloeit rechtstreeks voort uit de Watervisie. Het waterbeheerprogramma beschrijft hoe het waterschap de komende zes jaar werkt aan het realiseren van het gewenste waterbeheersysteem. Hieronder wordt de Watervisie 2050 en het Waterbeheerprogramma 2022-2027 beschreven. Watervisie 2050 Het Waterschap Vechtstromen heeft op 14 april 2021 de Watervisie 2050 vastgesteld. In deze Watervisie staat de drie belangrijkste opgaven waaraan Vechtstromen volgens zeven hoofdlijnen wil werken met partners en inwoners. De drie belangrijkste opgaves zijn: de toenemende droogte en wateroverlast als gevolg van klimaatverandering; de waterkwaliteit die onder druk staat: de transitie naar een duurzame ontwikkeling. De Watervisie zal worden doorvertaald naar een Waterbeheerprogramma waarin wordt bepaald hoe het Waterschap in de periode 2022-2027 gaat werken aan haar opgaves.
In het beheerprogramma zal het beleid en de maatregelen worden opgenomen. Waterbeheerprogramma 2022-2027
46
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Het waterbeheerprogramma 2022-2027 is op 15 december 2021 vastgesteld door het algemeen bestuur van Vechtstromen. Het waterbeheerprogramma gaat in op alle aspecten van het watersysteembeheer (met uitzondering van het rioleringsbeheer en de drinkwaterzorg). Voor partners en ingezetenen verschaft het programma inzicht in de wijze waarop het waterschap omgaat met het water in het beheergebied. Het waterbeheerprogramma volgt inhoudelijk op de Watervisie 2050, die op 14 april 2021 door het algemeen bestuur is vastgesteld. Het waterbeheerprogramma beschrijft welke maatregelen Vechtstromen wil nemen in de planperiode 2022-2027 om te werken aan de ambities uit de Watervisie. Het waterbeheerprogramma sluit aan bij plannen van andere partijen zoals het Nationale waterplan (Nationaal Water Programma 2022-2027), het Stroomgebiedsbeheerplan Rijndelta en de Omgevingsvisie van de provincies Overijssel en Drenthe. Belangrijk uitgangspunt van het Waterbeheerprogramma is de verandering van het klimaat. De weersomstandigheden zijn steeds minder vaak gemiddeld. Dat merken we de laatste twee decennia steeds duidelijker. De winters worden natter en in de zomer zijn er langere hete en droge perioden en vallen de buien steeds meer lokaal. Deze zomerbuien hebben vaker een zeer hoge intensiteit, wat leidt tot hoge afvoerpieken en overstromingen.
Het watersysteem is nog niet goed toegerust op die verandering. Het is nu nog vooral ingericht op basis van gemiddelden - de normale beheersituatie enerzijds en het voorkomen van wateroverlast anderzijds - en niet op langdurige droge periodes en incidentele hoosbuien. Dit betekent dat het watersysteem aangepast moet worden. Daarbij heeft het waterschap de ambitie om te komen tot een klimaatrobuust watersysteem in 2050: een systeem dat zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht tegen een stootje kan en goed is toegerust op veranderingen en grotere weersextremen. Overeenkomstig de Watervisie 2050 heeft het waterschap de volgende hoofdlijnen aangegeven waar de komende jaren aan gewerkt wordt: Als gevolg van de klimaatverandering wil het waterschap zorgen voor meer balans tussen 'droge voeten' en het beperken van wateroverlast. Dat betekent dat water het leidende principe is voor het inrichten van de leefomgeving in plaats van andersom: water volgend aan de inrichting. Er wordt meer aandacht gegeven aan het vasthouden van water in de bodem. Regenwater wordt niet als afvalwater beschouwd, maar als bouwsteen in de ontwikkeling van een robuust watersysteem. Gemeentelijk beleid Het gemeentelijk rioleringsplan 2017-2022 richt zich vooral op de aanpak van klimaat verandering en het intensiveren van de regionale samenwerking.
De hiervoor genoemde speerpunten zijn verwerkt in onderstaande ambities: Borne kan niet achterover leunen. Het klimaat verandert en de neerslaggebeurtenissen worden naar verwachting extremer. Als gevolg van de wateroverlast van de afgelopen jaren heeft de gemeente Borne het volgende uitgesproken: Borne heeft de ambitie dat er op de middellange termijn ook bij een bui van circa 30 mm per uur geen wateroverlast voorkomt. In het kader van de besparingsopgave van Bestuursakkoord Water (landelijk € 380 miljoen) hebben de Twentse gemeenten en waterschap Vechtstromen in 2012 een regionaal samenwerkingsovereenkomst getekend. Doel is om kosten te besparen, kwaliteit te verbeteren, kwetsbaarheid te verminderen en duurzaamheid te bevorderen. Komende jaren wordt met de partijen doelgericht gewerkt om het resultaat voor de regio Twente (kostenbesparing van ruim € 14 miljoen) in de waterketen te bereiken. Binnen regio Twente wordt in de waterketen al langere tijd intensief samengewerkt met de 14 Twentse gemeenten, waterschap Vechtstromen en sinds kort de provincie en de waterleidingmaatschappij. Het jaar 2019 stond in het teken van de uitvoering van de visie “Twents water verbindt”. Twents waternet richtte zich tot 2019 vooral op de optimalisatie van de huidige waterketen, ze zogenaamde 3K's: kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en kwetsbaarheidsvermindering.
Dat blijft belangrijk, maar nu het laaghangend fruit grotendeels geplukt is, willen bestuurders de blik verbreden met de 4B's: beschermen, beleving, bewustwording en bundeling. Deze transitie maakt dat we binnen het samenwerkingsverband Twents waternet door een andere bril gaan bekijken: als bijdrage aan de grote maatschappelijke opgaven, als drager van omgevingskwaliteit, maar ook als vertrekpunt voor een dialoog met de
Toelichting
47
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
samenleving. Volgens het deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) hebben overheden in 2019 uitvoering gegeven aan de landelijke klimaatstresstest voor de vier thema's wateroverlast-hitte-droogte en overstromingen. Voor Twents waternet heeft dit geresulteerd in een klimaatatlas waar op hoofdlijn de effecten en kwetsbaarheden worden getoond. In paragraaf 4.8 wordt nader ingegaan op de Klimaateffectatlas. Watertoetsproces Op 22 februari 2023 is via www.dewatertoets.nl de digitale watertoets verricht, zie Bijlage 6. Op basis van deze toets worden geen waterschapsbelangen geraakt. Het waterschap heeft derhalve op voorhand geen bezwaren tegen de voorgenomen ontwikkeling. Het aspect 'water' vormt geen belemmering voor voorliggende ontwikkeling.
4.8
Klimaatadaptatie
Nederland is van plan om minder energie te gebruiken en over te gaan van het gebruik van fossiele brandstoffen naar steeds meer duurzame energiebronnen, zoals zonne- en windenergie en dergelijke. Landelijk ligt er een opgave om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht. In het nieuwe watertakenplan 2022-2026 van de gemeente Borne (opvolger van het 'gemeentelijk rioleringsplan') worden doelstellingen geformuleerd om nieuwe bestemmingen klimaatadaptief te ontwikkelen. Vooruitlopend aan de vaststelling van dit plan wordt vanuit de gemeente vereist om hier invulling aan te geven. Één van de doelstellingen is de bewustwording van het klimaadaptief ontwikkelen vergroten onder projectontwikkelaars en bouwers. Mitigerende en adaptieve duurzaamheidskeuzes belonen. Juist projectontwikkelaars kunnen bij voorliggende vragen oplossingen aandragen. Klimaatatlas Recentelijk hebben landelijk gemeenten de klimaatlas ontwikkeld. De atlas geeft een beeld van de verwachte toekomstige klimaateffecten ten aanzien van wateroverlast, droogte en hitte. Tot op perceelniveau zijn de effecten op de drie thema's inzichtelijk. De atlas biedt een uitgebreide set aan informatie over mogelijke klimaateffecten. Het gaat dan om hogere temperaturen, nattere winters, hevigere regenbuien en drogere zomers.
Toets en conclusie Wateroverlast In de Klimaateffectatlas wordt de wateroverlast bij hevige (kortstondige) buien in kaart gebracht. Er van uitgaande van een hevige bui met 140 mm neerslag verspreid over een tijdsbestek van twee uur, betekent dat in het plangebied een waterdiepte van maximaal 10 tot 15 cm (zie ook figuur 4.4). Grote delen van het plangebied ervaren geen wateroverlast. Daarbij concentreert de wateroverlast zich grotendeels tot de wegen, waarbij opgemerkt wordt dat de wateroverlast in de omgeving van het plangebied lager is dan omliggende straten.
48
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Figuur 4.4: Wateroverlast bij hevig bui (140 mm in 2 uur tijd) (bron: klimaateffectatlas.nl) Stedelijk e hitte en gevoelstemperatuur De stedelijke hitte ter hoogte van het plangebied bedraagt 1.4-1.6 graden. Dit is vergelijkbaar met de directe omgeving van het plangebied. Het warmst is het rondom het centrum van Borne, waar de verstedelijking en verstening ook hoger is dan rondom het plangebied. Het is juist relatief koel in de nieuwere wijken van Borne (Stroom-Esch en Bornsche Maten). Dit valt te verklaren doordat deze wijken ruimer zijn opgezet met meer groen en bomen. Op basis van de Klimaateffectatlas is de gevoelstemperatuur binnen het plangebied tussen de 39 - 41 graden Celsius (zie figuur 4.6). Net als de stedelijke hitte is dit vergelijkbaar met de directe omgeving.
Toelichting
49
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Figuur 4.5: Stedelijke hitte omgeving Borne (bron: klimaateffectatlas.nl)
Figuur 4.6: Gevoelstempertuur (bron: klimaateffectatlas.nl) Met voorliggend plan wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met klimaatadoptatie om hittestress en wateroverlast zoveel mogelijk te beperken. Resumerend wordt geacht dat er vanuit het aspect klimaatadaptie geen belemmeringen zijn voor de uitvoerbaarheid van onderhavig bestemmingsplan.
4.9
Duurzaamheid en energietransitie
De gemeente Borne heeft in mei 2021 de 'Energievisie, Samen stapsgewijs naar een CO2-neutraal Borne' vastgesteld. Het doel van de energievisie is een concrete invulling te geven aan de stappen die nodig zijn voor het bereiken van een CO2-neutrale Bornse samenleving in 2050. Dit wordt in de energievisie concreet uitgewerkt voor de thema's energiebesparing, warmtetransitie en duurzame grootschalige opwek. Energiebesparing De eerste stap in de energievisie om tot een CO2-neutrale Bornse samenleving in 2050 te komen, is het omlaag brengen van de energie- en warmtevraag binnen de gemeente. Hierbij wordt gericht op huishoudens, maatschappelijk vastgoed, bedrijven, agrariërs, industrie en verkeer- en vervoersdeelnemers. Onderhavig bestemmingsplan gaat over de uitbreiding van een supermarkt en de realisatie van 5 studio-appartementen. Derhalve zijn vooral de thema's 'bedrijven, industrie en agrariërs' en 'huishoudens' relevant. Bedrijven, industrie en agrariërs: de gemeente Borne wil dat bedrijfspanden in Borne in 2050 CO2 neutraal zijn. Het korte termijn doel is dat alle bedrijfspanden vanaf 2023 minimaal een energielabel
50
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
C hebben. Net als bij huishoudens wil de gemeente dat alle nieuwbouw vanaf 2020 volgens de BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) eisen gebouwd wordt en vanaf 2025 volgens de ENG (Energie Neutraal Gebouw) eisen. De gemeente Borne stimuleert, samen met de BBO en bedrijvenverenigingen de Molenkamp en Westermaat-Veldkamp, om energiescans te laten uitvoeren. Op grond van de energiescans krijgen ondernemers zicht op de kosten van energiebesparende maatregelen en wat dit betekent voor hun operationele bedrijfskosten (elektriciteits- en gasrekening). Huishoudens: Het doel van de energievisie is dat alle woningen in Borne in 2050 CO2-neutraal zijn en allemaal zo energiezuinig zijn als een huidig energielabel B. Om dit doel te bereiken, dienen alle gebouwen in 2025 een erkend energielabel te hebben, zodat beter gestuurd kan worden en zicht is op de verduurzamingsopgave in Borne. Daarnaast dient alle nieuwbouw in Nederland te voldoen aan BENG eisen en vanaf 2025 aan de ENG eisen. Energie Neutrale Gebouwen zijn gebouwen waar het energiegebruik van fossiele brandstoffen wordt gecompenseerd door opgewekte duurzame energie. De compensatie vindt plaats in en buiten het gebouw zelf, waardoor de woning dan energieneutraal is. De grootste besparing is te realiseren door energiebesparende maatregelen in de eigen woon- en leefomgeving.
Denk hierbij aan het isoleren van de woning en overstappen op een zonneboiler of warmtepomp. Een belangrijk aandachtspunt bij de verduurzaming is om ook te zorgen voor goede ventilatie in de woning. Dit is van belang voor schone lucht en het vermindert warmteverlies, kou en tocht. Aardgasvrij Naast energiebesparing is het voor de gemeente Borne een opgave om in 2050 alle gebouwen van het aardgas af te halen. Per 1 juli 2018 is de wet Voortgang Energietransitie (VET) in werking getreden en geldt dat alle nieuwbouwwoningen aardgasvrij moeten zijn. Omdat nieuwbouwwoningen zeer goed geïsoleerd zijn, kunnen deze goed aangesloten worden op een LT warmtenet of retourleiding van een MT of HT warmtenet, als deze beschikbaar is. Als een warmtenet niet mogelijk is, dan zijn deze woningen zeer geschikt voor een all-electric oplossing (warmtepomp). Voor de supermarkt zal ook onderzocht worden of deze aansluiting op het warmtenet mogelijk is. Anders zal er ook gekozen worden voor elektrische alternatieven. Toets en conclusie Met de beoogde herontwikkeling worden zoveel mogelijk ingezet op duurzaamheid. De te realiseren studio-appartementen worden gasloos (all electric) gerealiseerd. Daarbij zal gebruik worden gemaakt van een zonneboiler of een warmtepomp en van zonnepanelen.
Daarnaast zal er in de appartementen gezorgd worden voor een goede ventilatie, waardoor warmteverlies wordt voorkomen. Dit allemaal conform het Bouwbesluit. Ook voor de uitbreiding van de supermarkt worden zoveel mogelijk duurzame maatregelen getroffen, zoals het realiseren van zonnepanelen op het dak. Geacht wordt hiermee dat er vanuit dit aspect geen belemmeringen zijn voor de uitvoerbaarheid van onderhavig bestemmingsplan.
4.10
Ecologie
Bij een ruimtelijk plan moeten de gevolgen van de voorgenomen ontwikkeling met betrekking tot aanwezige natuurwaarden in beeld worden gebracht. Daarbij wordt ingegaan op de relatie van het plan met beschermde gebieden, beschermde soorten, en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De wettelijke kaders hiervoor worden gevormd door Europese richtlijnen (Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn), nationale regelgeving (Wet natuurbescherming) en provinciale regelgeving (NNN in provinciale verordening). Toetsing Bij dit bestemmingsplan wordt hiervoor gebruik gemaakt van een quickscan natuurwaarden van Natuurbank Overijssel [projectnummer 4488, versie 1.0], zie ook Bijlage 7. Het plangebied is op 15 april 2022 onderzocht op de (potentiële) aanwezigheid van beschermde planten, dieren en beschermde nesten, holen, vaste rust- en voortplantingslocaties. Ook is onderzocht of de voorgenomen activiteiten een negatief effect hebben op beschermd (natuur)gebied, zoals Natura 2000 en het Natuurnetwerk
Toelichting
51
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening Oude Hengeloseweg 36
Nederland. De resultaten zijn in de volgende alinea's opgenomen. Resultaten toetsing aan wet- en regelgeving voor beschermde gebieden: Het plangebied behoort niet tot het Natuurnetwerk Nederland of Natura 2000-gebied. Vanwege de ligging buiten het Natuurnetwerk Nederland, hoeft het initiatief niet getoetst te worden aan beleidsregels voor de bescherming van het NNN, omdat de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland geen externe werking kent in Overijssel. Een negatief effect op Natura 2000-gebied, als gevolg van de emissie van stikstofoxiden, kan niet op voorhand uitgesloten worden. Om te onderzoeken of uitvoering van de voorgenomen activiteiten leidt tot een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebied, dient een stikstofberekening uitgevoerd te worden. Andere negatieve effecten op Natura 2000-gebied, als gevolg van de voorgenomen activiteiten, worden wél uitgesloten. Door Ad Fontem is een stikstofberekening uitgevoerd. Deze is opgenomen in Bijlage 8. De berekeningen zijn uitgevoerd met het programma AERIUS Calculator 2023. Voor de beoogde situatie is gerekend voor het rekenjaar 2024, omdat uitgegaan wordt dat het plan dit jaar wordt uitgevoerd. Voor de gebruiksfase is gerekend voor het rekenjaar 2025, omdat wordt geacht dat de bebouwing dan pas in gebruik kan worden genomen.
De bijdrage aan de stikstofdepositie in de omliggende Natura 2000-gebieden is in alle gevallen berekend voor een vergunning Wet natuurbescherming. Als bijlage bij deze rapportage behoort het AERIUS analysebestand (pdf) met rekenresultaten (bronnen, rekenpunten en resultaten) van de aanleg- en gebruiksfase van de beoogde situatie. De rekenresultaten van de aanleg- en gebruiksfase zijn als volgt: Aanlegfase: De totale NOx-emissie bedraagt in totaal 52,6 kg/j. De totale NH3-emissie bedraagt 1,8 kg/j. Er zijn geen rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Gebruiksfase: De totale NOx-emissie bedraagt 158,2 kg/j. De totale NH3-emissie bedraagt 4,0 kg/j. Er zijn geen rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling komt er zowel NOx als NH3 vrij. Door uitvoering van de voorliggende AERIUS berekening is aangetoond dat dit niet leidt tot een meetbare depositie van NOx of NH3 in Natura 2000-gebied dat gevoelig is voor stikstof en ammoniak. In de aanleg- en gebruiksfase ligt de emissie dan ook niet hoger dan 0,00 mol/ha/j. Als gevolg van de berekende emissie, tijdens de aanleg- en gebruiksfase, vindt er dan ook géén meetbare verhoging van de depositie NOx of NH3 plaats in Natura 2000-gebieden als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. De ontwikkeling leidt niet tot een verslechtering van de milieukwaliteit van Natura 2000-gebieden.