CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Raadsvergadering 21 december 2021, gemeente BorneBij agendapunt: Vaststellen beleidsplan schuldhulpverlening9.123 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

v

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Borne, oktober 2021

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Inleiding We zien in Borne de waarde van een integrale aanpak schuldhulpverlening. Een integraal aanbod besteedt naast de schuldensituatie ook aandacht aan de achterliggende problematiek. We benoemen dit expliciet in onze Visie Sociaal Domein. ‘Financiële problematiek pakken we -indien daar sprake van is- in samenhang met Wmo en jeugd op en we doen het eerst wat als eerste nodig is. Op deze manier kijken we integraal naar problematiek.’ Dit tezamen draagt bij aan een duurzame oplossing. De schuldhulpverlening is in handen gelegd van de Stadsbank Oost Nederland. Deze bank verzorgt de financiële schuldhulpverlening, de echte bankzaken dus. De vroegsignalering van schulden wordt uitgevoerd door Wijkracht, die hiervoor financiële dienstverlening heeft ingericht. Daarnaast kent Borne al een jarenlange inzet van vrijwilligers op het gebied van ondersteuning bij de thuisadministratie, POOT, en maatschappelijke dienstverlening vanuit Wijkracht. De financiële problematiek blijft onveranderd hoog in Nederland en dit zien we ook terug in Borne. Met de inzet op vroegsignalering van schulden komen we eerder in contact met onze inwoners met beginnende betalingsproblemen. Met deze integrale werkwijze wordt er meer preventief gewerkt en via de integrale aanpak zorgen we dat mensen vervolgens de juiste dienstverlening krijgen.

De samenwerking tussen Wijkracht, POOT en Stadsbank in het Kulturhus draagt bij aan deze integrale aanpak. De keuze is gemaakt om de gehele gemeentelijke organisatie te verplaatsen naar het Kulturhus. De integrale toegang zoals in ontwikkeling bij onze gemeente, zal bijdragen aan verdere verbinding tussen financiële vragen en andere (zorg)vragen. Borne, oktober 2021

2

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Inhoudsopgave 1. Achtergrond Ontwikkelingen landelijk Leeswijzer 2. Juridisch kader 2.1 Algemeen 2.2 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 3. Doelstellingen 3.1 Preventie van schulden 3.2 Actieve, laagdrempelige en integrale schuldhulpverlening 4. Visie en uitgangspunten 5. Organisatie uitvoering integrale schuldhulpverlening 5.1 Integrale aanpak A. (Aan)melding B. Intake Opvolging na eerste intakegesprek C. Integrale ondersteuning en monitoring D. Nazorg 5.2 Betrokken partijen - Wijkracht/Geld en Formulierenspreekuur - Wijkracht/POOT - Stadsbank Oost Nederland - ROZ Regionale Organisatie Zelfstandigen 5.3 Specifieke doelgroepen en afspraken 5.3.1 Gezinnen met kinderen 5.3.2 Inwoners in kwetsbare posities 5.3.3 Samenwerking met de woningcorporatie 5.3.4 Noodfonds, diaconie en Voedselbank 5.4 Recente ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening - Vroegsignalering van schulden - Nazorg na traject bij de Stadsbank - Ontwikkelingen integrale schuldenaanpak regio Twente - Overzichtskaart minimaregelingen 6. Projecten en activiteiten in deze beleidsperiode 7. Kwaliteit en effectiviteit 7.1 Kwaliteit 7.2 Effectiviteit Bijlage 1

Pagina 4

5

6

7 9 9

11

13

15

18 20

24

3

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

1 Achtergrond Financiële zorgen isoleren inwoners. Aanhoudende stress belemmert dat inwoners actief en oplossingsgericht met hun problematiek aan de slag gaan en versterkt het gevoel van eenzaamheid. De aanhoudende zorgen en stress dragen eraan bij dat mensen veel meer bij de dag gaan leven, meer moeite hebben om in actie te komen, vol te houden en emoties en verlangens te reguleren. Schulden trekken ook een zware wissel op het gezinsleven. Kinderen van ouders met schulden komen op latere leeftijd zelf ook vaker in de financiële problemen terecht. We willen daarom dat inwoners met financiële zorgen de integrale toegang1 in het Kulturhus weten te vinden. Zo kunnen we met een netwerk van vrijwilligers en professionals onze inwoners waar nodig snel en integraal ondersteunen. Dat gaat verder dan het puur en alleen financieel ondersteunen van mensen met schulden. We bieden dienstverlening aan waarbij ook de achterliggende oorzaak van de schuldenproblematiek wordt meegenomen. Het gaat niet alleen om het oplossen (of hanteerbaar maken) van de schulden, maar ook het meer financieel vaardig maken van mensen. Alleen wanneer ook aandacht is voor de gedragsmatige en psychologische component en voor de achterliggende oorzaken, kunnen we schuldenproblematiek zo effectief mogelijk aanpakken.

Ontwikkeling landelijk De meest recente cijfers over het aantal mensen met problematische schulden dateren uit december 2018. Uit onderzoek van het Nibud2 blijkt dat, net als in 2015, nog steeds één op de vijf huishoudens in Nederland betalingsproblemen heeft. Bij de helft ervan gaat het om ernstige betalingsproblemen: de groep met problematische schulden. Het Nibud concludeert ook dat in 2018 te weinig mensen met ernstige betalingsproblemen gebruik maken van hulpverlening. 34 Procent van de huishoudens heeft geen enkele vorm van hulpverlening. Bij meer dan 50 procent ontbreekt professionele hulp. Lokale cijfers over het gebruik van schuldhulpverlening in 2019/2020 zijn opgenomen in bijlage 1. Voor de komende beleidsperiode zijn bewustwording en bereik van huishoudens belangrijke aandachtspunten. Er moet meer gebeuren om mensen met financiële problemen er bewust van te maken dat zij hulp nodig hebben en wat deze hulp hen kan opleveren. Hiertoe wordt preventie en vroegsignalering ingezet. Maar de doelgroep blijkt lastig te bereiken en ook schaamte bij mensen speelt een rol. Van belang is dat we informatie op een niet-stigmatiserende wijze aanbieden. De communicatie over schuldhulpverlening vanuit de gemeente behoeft constante aandacht. Inwoners moeten weten waar zij zich kunnen melden met financiële zorgen en welke ondersteuning daarbij mogelijk is.

Voor de inhoud van die boodschap is van cruciaal belang dat deze aansluit en begrepen wordt.

Leeswijzer In dit beleidsplan beschrijven we in hoofdstuk 2 het juridisch kader, in hoofdstuk 3 de doelstellingen en in hoofdstuk 4 onze visie op integrale schuldhulpverlening en de uitgangspunten die daarbij horen. In hoofdstuk 5 gaan we in op de organisatie van de uitvoering. Vervolgens benoemen we in hoofdstuk 6 projecten, regelingen en activiteiten in deze beleidsperiode. In hoofdstuk 7 gaan we in op de kwaliteit en effectiviteit van de dienstverlening.

1

De gemeenteraad heeft besluit genomen om de ambtelijke organisatie te huisvesten in (een aanbouw van) het Kulturhus. Er worden plannen uitgewerkt om hier niet alleen fysiek, maar ook op inhoud vorm te geven aan één integrale toegang. Waar we in dit plan spreken over integrale toegang doelen we op de huidige gezamenlijke huisvesting van Wijkracht en Stadsbank in het Kulturhus. 2 https://www.nibud.nl/beroepsmatig/financieel-problemen-rapport-2018

4

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

2 Juridisch kader 2.1 Algemeen In 2012 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: Wgs) ingevoerd. De Wgs is ingrijpend gewijzigd met ingang van 1 januari 2021. Alle wettelijke verplichtingen en de wijzigingen hierop worden toegelicht in dit beleidsplan. De Wgs verplicht de gemeenteraad om een beleidskader vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente3. Sinds 2012 heeft Borne een beleidsplan dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening. Op 11 juli 2017 is het meest recente Beleidsplan Schuldhulpverlening 2016-2020 ‘werken aan een betere financiële toekomst’ vastgesteld door de raad. Niet alleen de wettelijke verplichting vanuit de Wgs, maar ook maatschappelijke ontwikkelingen, een steeds complexer wordende samenleving en toegenomen inzichten over de invloeden van financiële schaarste maken een nieuw beleidsplan noodzakelijk.

In dit plan wordt in ieder geval beschreven: • Welke resultaten we in de door het plan bestreken periode wensen te behalen (hoofdstuk 3); • Het maximaal aantal weken dat we nastreven met betrekking tot de in artikel 4, eerste lid Wgs, genoemde periode (binnen 4 weken een eerste gesprek) (hoofdstuk 5), • Hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven (hoofdstuk 5) en • Welke maatregelen we nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd (hoofdstuk 7).

2.2 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening De Wgs is een kaderwet. Dit betekent dat de gemeente ruime beleidsvrijheid heeft ten aanzien van de inrichting van de schuldhulpverlening. De Wgs schrijft beperkt voor hoe gemeenten de schuldhulpverlening moeten uitvoeren, maar dwingt wel om hierover een visie te formuleren en deze vast te leggen in een beleidsplan. Verder moet de schuldhulpverlening ‘integraal’ worden uitgevoerd. Dat wil zeggen dat niet alleen de schulden moeten worden aangepakt, maar ook de oorzaken en problemen op aangrenzende levensdomeinen. Er zijn enkele verplichte onderwerpen die in het beleidsplan aan bod moeten komen. Deze staan hierboven in 2.1 al genoemd. Daarnaast zijn er vanaf 1 januari 2021 extra mogelijkheden en verplichtingen vanuit de gewijzigde Wgs en het bijbehorende Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs): - Verordeningsplicht voor wat betreft de beslistermijn bij de aanvraag schuldhulpverlening (Is op 2 maart 2021 vastgesteld: Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Borne 2021) - Schuldhulpverlening aanbieden ook aan ondernemers (zie Hoofdstuk 5.2) - Vroegsignalering is voortaan een wettelijke verplichting (zie Hoofdstuk 5.4) - Toelatingsbeschikking registreren bij BKR4, voor zover het over problematische schulden gaat (wordt uitgevoerd door de Stadsbank).

Naast deze wijzigingen in de Wgs geldt nu ook het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags) (zie Hoofdstuk 6 onder Beschermingsbewind).

3

Met de vaststelling van dit beleidsplan voldoet de gemeenteraad aan artikel 2 van de Wgs. 4 Bureau Krediet Registratie. BKR houdt van elke persoon met een in Nederland afgesloten krediet een elektronisch dossier bij in het Centraal Krediet Informatiesysteem.

5

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

3 Doelstellingen In deze beleidsperiode hanteren we de volgende doelstellingen:

3.1 Preventie van schulden Door samenwerking met ketenpartners komen we eerder in contact met inwoners die in financiële problemen dreigen te raken. Door middel van voorlichting willen we zo vroeg mogelijk inzetten op het voorkomen van financiële zorgen bij inwoners. Hier vallen niet alleen particulieren onder, maar ook ondernemers. We zetten in op vroegsignalering van schulden met de werkwijze Vroeg Eropaf Borne. Effectieve vroegsignalering beslaat in de basis twee zaken. Om te beginnen moet er vroeg en tijdig actie ondernomen worden, voordat een probleem te groot wordt en escalatie plaats heeft gevonden. Daarnaast is er de signalering zelf, ofwel de signalen van betalingsachterstanden aan de hand waarvan actie wordt ondernomen. Signalen komen van onze signaalpartners van de vaste lasten: verhuurders, water- en energieleveranciers en zorgverzekeraars. Zo kunnen één of meerdere signalen erop duiden dat er een problematische situatie aan het ontstaan is. Via de werkwijze van Vroeg Eropaf Borne zoeken we inwoners op die betalingsachterstanden hebben in hun vaste lasten.

3.2 Actieve, laagdrempelige en integrale schuldhulpverlening Samen met vrijwilligers en ketenpartners creëren we een brede en laagdrempelige ondersteuning, zodat inwoners met financiële vraagstukken hun situatie kunnen verbeteren. Hierbij is de huidige laagdrempelige dienstverlening van Wijkracht met de vrijwilligers van POOT het uitgangspunt. Er wordt vanuit het Kulturhus gewerkt, waar ook de Stadsbank Oost Nederland (hierna: Stadsbank) haar dienstverlening aanbiedt. Regionale Organisatie Zelfstandigen (hierna: ROZ) werkt vanuit Hengelo, maar komt ook naar de ondernemer toe. We onderzoeken op welke wijze we de schuldhulpverlening kunnen koppelen aan de integrale toegang van de gemeente, zoals deze momenteel in ontwikkeling is. We zorgen dat inwoners ons aanbod weten te vinden, dat ze geen (bureaucratische) drempels ervaren en dat er goed wordt samengewerkt door betrokken partners. We zorgen dat wanneer inwoners vanuit eigen kracht en stimulering daarvan onvoldoende zelf tot verbetering komen, zij tijdig integrale ondersteuning ontvangen. Deze preventieve schuldhulpverlening wordt aangeboden vanuit Wijkracht. Bij problematische schulden vragen we de Stadsbank of ROZ om in te stappen in het traject met de inwoner.

We gaan nadrukkelijker de verbinding leggen tussen financiële zorgen van inwoners en andere domeinen zoals de Participatiewet, Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004), Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. We zetten in op preventie en vroegsignalering om inwoners met beginnende schulden sneller te bereiken. Hiermee beogen we ook een bijdrage te leveren aan de doelstelling van het programma Solidair Borne, waardoor inwoners kunnen meedoen aan onze samenleving. We sluiten met dit Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening aan bij de eerder vastgestelde Visie Sociaal Domein, waarmee we het beleid binnen het gehele sociaal domein meer integreren en verankeren richting de toekomst. Binnen de schuldhulpverlening zien we onderdelen van de genoemde visie en de leidende principes van het Visiedocument, zoals financieel/administratief zelfstandig en preventie en vroegsignalering.

6

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

4 Visie en uitgangspunten Elke inwoner van Borne moet kunnen meedoen in de samenleving. Het hebben van financiële zorgen vormt een belemmering om actief deel te nemen in de maatschappij. Aan inwoners met financiële zorgen biedt de gemeente Borne integrale schuldhulpverlening aan, vanuit de mogelijkheden van de inwoners zelf en het principe ‘zo licht als mogelijk en zo zwaar waar nodig’. Tevens willen we voorkomen dat inwoners problematische schulden maken en daarom zetten we actief in op preventie en vroegsignalering. Uitgangspunten bij deze visie: 1. De gemeente voert regie over de schuldhulpverlening. 2. Integrale dienstverlening: we kijken naar alle levensdomeinen. 3. We zorgen voor een eenduidige en laagdrempelige toegang. 4. We leveren kwaliteit: deskundige dienstverlening, korte doorlooptijden en borgen van nazorg. 5. We passen maatwerk toe, passend bij de hulpvraag en mogelijkheden van de inwoner, in de zwaarte van de ondersteuning en de competenties die voor die ondersteuning nodig zijn. Hiertoe bieden we een laagdrempelig inloop- en aanmeldpunt in het Kulturhus voor vragen op het gebied van financiën, inkomen en schulden. Vanuit korte lijnen tussen de onderlinge professies en in samenspraak met de inwoner beoordelen we de vervolginzet afgestemd op de individuele behoefte.

De integrale toegang zoals in ontwikkeling bij onze gemeente, zal een goede verbinding opleveren tussen financiële vragen en andere (zorg)vragen. We voeren als gemeente, meer dan nu het geval is, de regie op het proces van schuldhulpverlening. We hebben zicht op de inwoner die komt met een vraag, die zich aanmeldt. We voeren procesregie op de voortgang in het samenspel met betrokkenen en we zetten in op nazorg. Ook organiseren we de schuldhulpverlening bij voorkeur zo dichtbij als mogelijk: niet-problematische schulden proberen we vanuit Wijkracht (zowel vrijwillige als professionele ondersteuning) op te lossen. Bij problematische schulden (zie toelichting hieronder) geleiden we de inwoner warm5 door naar de Stadsbank. In gevallen waarin beschermingsbewind moet worden aangevraagd zijn er naast de Stadsbank ook andere aanbieders van beschermingsbewind. Problematisch en niet-problematisch - Bij niet-problematische schulden wordt door Wijkracht een oplossing gezocht voor de ontstane schuld of betalingsachterstand. Met inkomensverruimende maatregelen of een betalingsregeling kan een oplossing gevonden worden voor de situatie, zolang de betalingsregeling past binnen het budget van de inwoner. Bij niet-problematische schulden stelt Wijkracht een plan van aanpak op met de inwoner. Als het een ondernemer betreft volgt afstemming met ROZ.

- Bij problematische schulden volgt warme doorgeleiding naar de Stadsbank of ROZ. Van problematische schulden is sprake indien redelijkerwijs is te voorzien dat iemand niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden, of hij heeft opgehouden te betalen. In de praktijk betekent dit dat we spreken van problematische schulden als de totale schuldenlast niet binnen 36 5

Warme doorgeleiding betekent in dit geval dat we (met toestemming) het dossier dat met de inwoner is opgesteld overdragen aan de Stadsbank.

7

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

maanden kan worden afgelost. Naast het criterium ‘wanneer schulden niet binnen 36 maanden afgelost kunnen worden’ geldt ook een doorgeleiding naar de Stadsbank als schuldeisers niet willen meewerken aan een regeling of wanneer er sprake is van een crisissituatie. Bij problematische schulden stelt de Stadsbank of ROZ een plan van aanpak op met de inwoner. Bij mensen bij wie het niet lukt de schulden duurzaam op te lossen of met een verhoogd risico op het maken van nieuwe schulden kunnen langdurige hulptrajecten ingezet worden, bijvoorbeeld middels budgetbeheer of beschermingsbewind.

8

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

5 Organisatie uitvoering integrale schuldhulpverlening Op basis van de visie en de uitgangspunten van Borne werken we er naartoe dat er een centrale toegang wordt vormgegeven, waar ook de schuldhulpverlening onderdeel van is. Het doel is dat alle aanmeldingen voor schuldhulpverlening bij de integrale toegang gedaan worden. Zolang dit in ontwikkeling is kunnen inwoners terecht bij zowel Wijkracht als Stadsbank, welke partijen goed onderling samenwerken in het Kulturhus.

5.1 Integrale aanpak A. (Aan)melding Borne kent een integrale toegang bij het Kulturhus. Hier bevinden zich zowel Wijkracht als de Stadsbank. Mensen kunnen bij de laagdrempelige dienstverlening van Wijkracht terecht voor vragen en advies of ondersteuning bij beginnende schulden. Voor vragen over formulieren en kwijtscheldingen is er iedere week een Geld- en Formulierenspreekuur. Mensen kunnen bij de Stadsbank terecht als er sprake is van problematische schulden. Ook de crisismeldingen (afsluitingen energie/water/huur) worden door de Stadsbank als eerste opgepakt. Alle andere meldingen van energie, water, huur of zorgverzekering vallen binnen de werkwijze van Vroeg Eropaf. Daar gaat Wijkracht als eerste mee aan de slag. Door onderling goed af te stemmen, komen inwoners zo snel mogelijk op de juiste plek binnen. Ook voor collega’s van de eigen of andere organisaties biedt deze laagdrempelige dienstverlening van Wijkracht de mogelijkheid om verdiepende vragen te stellen over financiën. Dit kan wenselijk zijn als er bijvoorbeeld in gezinnen financiële problemen aan het licht komen. Wijkracht zal direct doorzetten naar de Stadsbank waar nodig. Wanneer de aanmelding komt van een ondernemer, wordt voor de schuldhulpverlening doorgezet naar ROZ. Waar hieronder gesproken wordt over de Stadsbank, kan voor ondernemers ROZ worden gelezen. B.

Intake Na de aanmelding volgt een intakegesprek. Wanneer een inwoner zich met lichtere financiële vragen heeft aangemeld bij Wijkracht, dan wordt een intakegesprek door Wijkracht ingepland. Om een goede inschatting van de situatie te maken vindt het intakegesprek bij voorkeur plaats in de vorm van een huisbezoek. Ook is het mogelijk om het intakegesprek in het Kulturhus te voeren of in bijzondere gevallen digitaal. Afhankelijk van de aard van de melding kan de financieel dienstverlener beoordelen of hij direct een collegahulpverlener meeneemt naar de intake (bijvoorbeeld de betrokken regisseur, een maatschappelijk werker of een vrijwilliger van POOT). Als er sprake is van problematische schulden, dan wordt de intake schuldhulpverlening uitgevoerd door de Stadsbank. Er wordt een intakegesprek ingepland met de inwoner. Deze vindt over het algemeen plaats in het Kulturhus, maar kan ook bij mensen thuis. De intake vindt uiterlijk binnen vier weken (wettelijke maximale termijn) na de aanmelding plaats. Deze termijn geldt ook voor aanmeldingen vanuit het project Vroeg Eropaf. Uitzondering op de maximale termijn van vier weken betreft een crisismelding. De crisismelding gaat rechtstreeks naar de Stadsbank. De intake hiervoor vindt uiterlijk binnen drie werkdagen plaats. De inwoner ontvangt na het intakegesprek de beschikking schuldhulpverlening.

De maximale termijn hiervoor is acht weken, maar in de praktijk is dit gemiddeld binnen vier weken6. 6

Deze maximale termijn is vastgelegd in de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Borne 2021 (vastgesteld 2 maart 2021). Hiermee heeft de gemeenteraad artikel 4a lid 3 van de Wgs uitgewerkt.

9

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Opvolging na eerste intakegesprek Na het intakegesprek volgt een stabilisatiefase. Er wordt een overzicht gemaakt van inkomsten en uitgaven, uitstaande schulden, hoe inkomsten en uitgaven verruimd kunnen worden (door middel van een voorzieningencheck) of hoe de inkomsten stabiel gehouden kunnen worden (geen toename schulden). Na de inventarisatie volgt een analyse van de situatie en wordt dienstverlening ingezet, bijvoorbeeld: - Informatie en advies, voorzieningencheck voor inkomensverruimende regelingen. - Koppeling met een vrijwilliger van POOT. - Inzet van een budgetbeheerrekening of beschermingsbewind. - Plan van aanpak voor regelbare schulden/100% afbetalen (bij niet-problematische schulden). - Plan van aanpak voor schuldregelen, minnelijk of wettelijk (bij problematische schulden). - Inschakelen van flankerende hulp (zoals maatschappelijk werk). C. Integrale ondersteuning en monitoring De Stadsbank en Wijkracht werken samen als de situatie van hun cliënt hier om vraagt. Bij een samenwerking wordt beoordeeld welke afstemming er nodig is om duurzaam tot oplossingen te komen voor de financiële situatie die in onbalans is geraakt. Duurzame oplossingen betekenen in dit geval: 1. Dat aan de oorzaak van het probleem wordt gewerkt. 2. Voorkomen van nieuwe schulden. 3. Dat er een oplossing wordt gekozen (zoals een betalingsregeling) die door de inwoner kan worden nagekomen. 4.

Aandacht te hebben voor de vaardigheden van inwoners die nodig zijn: a. Werken aan de motivatie; b. Cognitieve vaardigheden ondersteunen (voldoende financiële geletterdheid); en c. Het wegnemen van stress, zodat zij goed in staat zijn om hun problemen op te lossen. Bij een gezamenlijke cliënt van de Stadsbank en Wijkracht heeft Wijkracht in principe de regie op lopende zaken. Dit betekent dat deze kennis heeft van de voortgang die wordt geboekt op onderdelen zoals uitgevoerd door andere betrokken partijen (zie H 5.2) en toeziet op het bereiken van resultaten. In het geval er ook betrokkenheid is vanuit de Wmo of Jeugdwet heeft de Wmo- of Jeugdconsulent regie over het totale ondersteuningsplan. Deze zoekt afstemming met de Stadsbank en Wijkracht als het gaat om de financiële situatie van de inwoner(s).

10

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

D. Nazorg Wanneer een inwoner een schuldhulpverleningstraject doorloopt en een oplossing voor de schulden nabij is, is het van belang tijdig nazorg aan te bieden en in te richten. Budgetcoaching is hierbij een belangrijk middel. Vrijwilligers van POOT helpen inwoners om het overzicht in hun financiën en de administratie op orde te krijgen en een gezonde financiële zelfstandigheid te krijgen. Ten behoeve van deze nazorg vindt warme overdracht plaats van de Stadsbank naar Wijkracht. Nazorg wordt toegelicht in H 5.4.

5.2 Betrokken partijen In Borne zijn de volgende partijen betrokken bij de (primaire) schuldhulpverlening: - Geld- en Formulierenspreekuur (Formulierenbrigade) - POOT: Praktische Ondersteuning Ordening Thuisadministratie - Stadsbank Oost Nederland - ROZ: Regionale Organisatie Zelfstandigen Wijkracht: Geld en Formulierenspreekuur – taken en verantwoordelijkheden (Formulierenbrigade) De Formulierenbrigade bestaat uit vrijwilligers. Coördinatie, aansturing en scholing van vrijwilligers is de verantwoordelijkheid van Wijkracht. Zowel vrijwilligers als professionals van Wijkracht verzorgen het Geld- en Formulierenspreekuur. Inwoners van de gemeente Borne kunnen hier terecht voor alle vragen over brieven, formulieren en geldzaken. • Ondersteuning bij het lezen en begrijpen van brieven. • Ondersteuning bij het invullen van formulieren (inwoner blijft verantwoordelijk). • Kortdurende contacten bij eenvoudige aanvragen (zoals toeslagen en kwijtscheldingen). • Voorzieningencheck: nalopen of inwoners optimaal gebruik maken van voorzieningen en regelingen. Wijkracht: POOT – taken en verantwoordelijkheden De vrijwilligers van Praktische Ordening Ondersteuning Thuisadministratie (POOT) helpen inwoners bij het op orde brengen en houden van hun financiën. Coördinatie, aansturing en scholing van vrijwilligers is de verantwoordelijkheid van de coördinator van Wijkracht.

Deze zorgt voor de matching tussen een inwoner met een ondersteuningsvraag en de inzet van een vrijwilliger. De coördinator heeft het aandachtsgebied financiën. Doordat de coördinator de intake doet, betekent dit dat er een beeld is van de financiële situatie van de inwoner. Als er (niet problematische) schulden of betalingsachterstanden zijn, dan wordt er door de vrijwilliger gewerkt aan het oplossen van de schulden. Daarnaast worden vrijwilligers ingezet in het kader van uitstroom/nazorg na een traject bij de Stadsbank. Taken van vrijwilligers van POOT: • Ondersteunen bij het ordenen van de administratie; budgetcoaching om (weer) financieel zelfstandig zijn. • Inventarisatie van de financiële situatie (inkomen, uitgaven, schulden). • Indien niet-problematische schulden: in afstemming met de financieel dienstverlener de inwoner ondersteunen bij het treffen van een betaalregeling om de schulden op te lossen. • Indien toch problematische schulden: overdracht van het dossier (inclusief bewijsstukken) naar de Stadsbank. Streven is binnen 2 werkdagen. • In afstemming met de financieel dienstverlener verwijzen naar derden. Bijvoorbeeld bij psychosociale problemen volgt een warme doorgeleiding naar maatschappelijk werk van Wijkracht.

11

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Stadsbank – taken en verantwoordelijkheden Borne maakt gebruik van de dienstverlening van de Stadsbank, samen met alle gemeenten in Twente en acht gemeenten in de Achterhoek. De Stadsbank ondersteunt en biedt dienstverlening aan onze inwoners op het gebied van schuldhulpverlening. Het gaat daarbij vooral om stabiliseren van de inkomsten en uitgaven en het regelen van de schulden. De Stadsbank biedt aan onze inwoners de volgende producten aan: - Budgetbeheer - BudgetZorg - Beschermingsbewind - Persoonlijke lening (herfinanciering 100%) - Schulden oplossen, niet leidend tot 100% betaling (afkoop schulden, saneringskrediet, schuldbemiddeling) - Schulden oplossen met een verklaring Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). De Stadsbank streeft ernaar om binnen twee weken na aanmelding een intakegesprek te hebben, maar uiterlijk binnen vier weken (volgens de wettelijke termijn). Uitzondering hierop geldt indien sprake is van een crisissituatie: geplande woningontruiming of geplande afsluiting van energie of water. In dat geval vindt een intakegesprek plaats binnen 3 werkdagen na aanmelding. Er zijn vele ontwikkelingen binnen het schuldregelen, vooral om het proces te verbeteren en te versnellen. Zo wordt er door de NVVK7, samen met andere partijen, gewerkt aan collectief schuldregelen en een digitaal schuldenknooppunt.

De Stadsbank werkt dit verder uit voor de aangesloten gemeenten, waaronder Borne. Basisbetaalrekening8 De gemeenteraad kan in dit beleidsplan aangeven onder welke voorwaarden het college de verzoeker verplicht te beschikken over een basisbetaalrekening. Een basisbetaalrekening is een betaalrekening, met inbegrip van bijbehorende betaalinstrumenten, waarbij debetstand niet mogelijk is (art. 1:1 van de Wet op het financieel toezicht). Het college verplicht de verzoeker over een basisbetaalrekening te beschikken indien uit de door de Stadsbank uitgevoerde zelfredzaamheidstoets blijkt dat de aanvrager niet financieel zelfredzaam is. De Stadsbank kan de inwoner hierbij ondersteunen. De Stadsbank voert de schuldhulpverlening uit voor de gemeente Borne en is gehouden aan de Wgs en de bepalingen vanuit dit beleidsplan. ROZ – Regionale Organisatie Zelfstandigen Het ROZ is een organisatie die werkt voor ondernemers in Twente en Achterhoek. Ook gemeente Borne is aangesloten bij ROZ. Het doel van ROZ is om voor ondernemende inwoners van alle aangesloten gemeenten de kans op succesvol ondernemerschap zo groot mogelijk te maken. Van grote tot kleine bedrijven en van starters tot ervaren ondernemers. Ze helpen bij alle fasen van het ondernemerschap: van starten tot stoppen en alles daar tussenin.

ROZ begeleidt en adviseert bij het afwikkelen van schulden en probeert daarbij de oorzaken in kaart te brengen. Afhankelijk van de situatie kunnen ook andere instrumenten worden ingezet, waaronder bijvoorbeeld een kredietverstrekking vanuit het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004). Ondernemers kunnen zich rechtstreeks wenden tot ROZ, maar ze kunnen ook eerst informatie inwinnen bij Wijkracht. Tijdens het gesprek ter vaststelling van de financiële hulpvraag wordt door 7

NVVK: de branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering

8

Hiermee vindt uitwerking van artikel 2, vijfde lid, van de Wgs plaats.

12

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Wijkracht op laagdrempelige wijze nagegaan welke dienstverlening het meest passend is. Zo nodig volgt een warme overdracht naar ROZ. Er is periodieke overleg met de dorpsmanager over de ROZ dienstverlening, waaronder schuldhulpverlening voor ondernemers. De dorpsmanager heeft een signalerende rol en kan doorverwijzen naar het ROZ. ROZ biedt al 10 jaar ook schuldhulpverlening voor ondernemers, in opdracht van bijna alle gemeenten in Twente en de Achterhoek. Het team schuldhulpverlening adviseert en begeleidt ondernemers bij het afwikkelen van schulden. In Borne gaat het om enkele aanvragen per jaar. De schuldhulpverlening van ROZ valt met ingang van 1 januari 2021 onder de nieuwe Wgs. ROZ biedt dienstverlening aan conform de Wgs en de bepalingen vanuit dit beleidsplan.

5.3 Specifieke doelgroepen en afspraken Aanvullend op de hiervoor beschreven organisatie van de uitvoering gelden in Borne onderstaande specifieke doelgroepen en afspraken. 5.3.1 Gezinnen met kinderen9 We vinden het belangrijk dat kinderen zonder financiële zorgen kunnen meedoen in de samenleving, ongeacht de financiële situatie van hun ouders. De gevolgen van een tekort aan geld bij de ouders zijn zeer ingrijpend voor het sociale welbevinden, de ontwikkeling van cognitieve en mentale vermogens, en uiteindelijk ook de onderwijs- en arbeidsmarktkansen van kinderen10. Door deze kinderen en hun gezinnen te ondersteunen verwachten we de inzet van (jeugd)hulp in de toekomst te voorkomen c.q. te beperken. We sluiten in de uitvoering daarom aan bij de ontwikkelingen van de integrale toegang, zodat de situatie van een gezin integraal bekeken wordt en de in te zetten zorg en hulp in afstemming wordt aangeboden. Jeugd- of Wmo-consulenten vragen inwoners naar de financiële situatie van een gezin. De praktijk laat zien dat inwoners in eerste instantie vaak aangeven dat de financiële situatie onder controle is. Maar later in het hulptraject blijken er dan toch financiële zorgen te zijn. Regisseurs en klantmanagers Participatiewet zijn op de hoogte van de mogelijkheden en spelers op het gebied van schuldhulpverlening in Borne.

Zij bieden de inwoner bijvoorbeeld aan in gesprek te gaan met Wijkracht. Wijkracht kan vervolgens verwijzen naar de Stadsbank, koppelen aan een vrijwilliger van POOT, cliëntondersteuning of hulp vanuit de Formulierenbrigade aanbieden. Voor kinderen van ouders met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm stellen we een kindpakket beschikbaar. Het kindpakket bestaat uit (een bijdrage voor) een fiets, kleding, identiteitsbewijs, zwemles, vakantieactiviteit, schoolkosten, computer of laptop. Ook kunnen kinderen gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Er zijn echter kinderen die buiten deze doelgroep vallen, maar zich feitelijk wel in een vergelijkbare situatie bevinden. We zien dit bij gezinnen met kinderen in de schuldhulpverlening. We willen ook aan deze kinderen, met ouders die een hoger inkomen hebben maar deelnemen aan een minnelijke schuldregeling of Wsnp-traject en hierdoor feitelijk beschikken over een inkomen onder de toepasselijke norm, het kindpakket beschikbaar stellen. Daarom hebben we besloten de Verordening Maatschappelijke Participatie11 aan te passen.

9

Hiermee heeft de gemeente artikel 2, vierde lid, onderdeel e, van de Wgs uitgewerkt.

10

Armoede en sociale uitsluiting bij kinderen - Armoede en sociale uitsluiting 2019 | CBS

11

Op 5 oktober 2021 is de Verordening Maatschappelijke Participatie Gemeente Borne 2021 vastgesteld door de gemeenteraad.

13

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

5.3.2 Inwoners in kwetsbare posities Bij mensen in kwetsbare posities denken we aan mensen met een Licht verstandelijke beperking (LVB), laaggeletterden en nieuwkomers/statushouders. Deze mensen komen bovengemiddeld vaak in financiële problemen. Bij mensen met een LVB12 is het van belang dat eventuele financiële problemen in een vroegtijdig stadium worden gesignaleerd en dat mensen actief worden opgezocht in het kader van schuldpreventie. Ook is het van belang dat voorzieningen zodanig zijn vormgegeven dat ook mensen met een LVB in staat zijn om deze te gebruiken. Goede en eenvoudige communicatie is hierbij van groot belang. Het beheersen van de Nederlandse taal (geletterdheid) is cruciaal om te kunnen participeren in de samenleving. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen13 volgt echter dat maar liefst de helft van de mensen met schulden laaggeletterd is. Via het Taalhuis Borne14 worden inwoners ondersteund bij het leren spreken, lezen en begrijpen van de Nederlandse taal. Vandaag de dag wordt in steeds meer situaties een beroep gedaan op de digitale vaardigheden van mensen. Het terugdringen van laaggeletterdheid richt zich daarom ook hierop. Statushouders in Borne krijgen vanuit ‘Borne Werkt’ en VluchtelingenWerk intensieve begeleiding onder andere op het gebied van wonen, inkomen, financiën, zorg, wet- en regelgeving.

De nieuwe Wet inburgering 2021 gaat in op 1 januari 2022. Op het gebied van financiën zijn diverse onderdelen van deze wet interessant. Het leren van de Nederlandse taal helpt onder andere om het risico op financiële problemen te verminderen. Daarnaast zetten gemeenten in op ontzorgen en financiële zelfredzaamheid van de nieuwkomer. Ontzorgen betekent dat er minimaal gedurende zes maanden de vaste lasten worden doorbetaald aan de verhuurder, zorgverzekeraar, energie- en waterleverancier. De bevordering van de financiële zelfredzaamheid houdt in dat inburgeraars het Nederlandse systeem van belastingen, toeslagen en bijvoorbeeld verzekeringen leren kennen en gebruiken. 5.3.3 Samenwerking met de woningcorporatie In Borne is woningcorporatie Welbions de grootste verhuurder van woningen voor mensen met een lager inkomen. Om de ondersteuning te versterken voor huurders met financiële zorgen zijn de volgende afspraken met Welbions gemaakt: - Welbions is partner in het project vroegsignalering van schulden. Bij matches waarbij een achterstand bij Welbions een van de factoren is, neemt Wijkracht contact op met Welbions over het opzoeken van de huurder. - In het sociaal team en het huurachterstandenoverleg vindt afstemming plaats tussen de diverse gemeentelijke teams binnen het sociaal domein, tezamen met Wijkracht en Welbions, o.a. over de inzet van vrijwilligers van POOT.

Huurders waar zorgen over zijn worden besproken zodat er passende interventies kunnen worden ingezet. Er kan ook contact worden opgenomen met de wijk-GGD of procesondersteuner Zorg en Veiligheid voor een eventuele doorgeleiding in verband met bijkomende problematiek (psychische zorg, verslavingszorg etc.). Dit alles om uithuiszetting te voorkomen.

12

‘LVB, schulden en werk. Verkenning van de ondersteuningsbehoefte van mensen met een licht verstandelijke beperking bij de aanpak van financiële problemen ter bevordering van hun arbeidsmarktparticipatie’, Utrecht, Den Haag, 2018 13 Lezen ≠ Begrijpen, Onderzoek naar leesvaardigheid onder mensen met financiële problemen, Keizer, april 2018 14 Het Taalhuis is een samenwerking van organisaties uit Borne met het doel om mensen te ondersteunen bij het leren spreken, lezen en begrijpen van de Nederlandse taal

14

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

5.3.4 Noodfonds, diaconie en Voedselbank In de Bornse geloofsgemeenschap zijn al decennia lang verschillende verenigingen, stichtingen en instellingen actief op het gebied van armoedebestrijding en daarnaast zijn zij betrokken bij hulp en ondersteuning bij sociale en maatschappelijke problemen. De Stichting Noodfonds Borne is opgericht die in urgente gevallen als vangnet kan functioneren wanneer er problematiek is die te complex, te groot of te urgent zijn voor één van de partijen. Vanuit dit Noodfonds kan eenmalig financiële en materiële hulp worden verleend aan mensen in Borne die in een financiële noodsituatie verkeren. Het betreffen noodsituaties die men niet zelf op kan lossen, ook niet via reguliere voorzieningen zoals (bijzondere) bijstand of verzekering. De Voedselbank Midden Twente is er voor mensen die om uiteenlopende redenen zodanig in (financiële) problemen zijn geraakt, dat zij geen of onvoldoende geld hebben om voedsel te kopen. De Voedselbank zamelt gratis voedsel in waaruit voedselpakketten worden samengesteld. Voedselpakketten die door de Voedselbank ter beschikking worden gesteld zijn bedoeld als noodhulp voor mensen die voor kortere of langere tijd financieel niet rond kunnen komen. De maximale tijd dat er voedselpakketten aan een deelnemer wordt verstrekt is drie jaar.

5.4 Recente ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening Vroegsignalering van schulden Vroegsignalering is het vroegtijdig in beeld brengen van mensen met betalingsproblemen om hulpverlening in een eerder stadium mogelijk te maken en erger te voorkomen. Twee elementen zijn essentieel bij vroegsignalering. Ten eerste wordt er voor het signaleren gebruik gemaakt van significante indicatoren voor financiële problemen. Ten tweede wordt er outreachende hulp geboden, dat wil zeggen zonder dat de betrokkene daarvoor een verzoek heeft gedaan. De signalen van betalingsachterstanden van vaste lasten worden gebruikt. Denk hierbij aan huur, water, energie en zorgverzekering. De signaalpartners doen een melding wanneer een achterstand in de betaling ontstaat. Dit gaat op basis van bestandsuitwisseling. Op basis van postcodes worden deze automatisch toebedeeld aan de juiste gemeente. In Borne zijn we in 2019 gestart met een pilot Vroeg Eropaf. Er is gewerkt met zogenaamde matches: als er op een adres twee meldingen in een maand waren, dan werd dat adres bezocht middels een onaangekondigd huisbezoek. Op deze manier zijn er maximaal 10 huisbezoeken per maand uitgevoerd door Wijkracht, die in Borne de vroegsignalering aanpak uitvoert. Er werd een drietal pogingen gedaan om een huisbezoek af te leggen.

Niet alleen wordt de inwoner actief hulp aangeboden op het gebied van financiën, maar ook op andere leefgebieden (sociaal domein breed). De resultaten van het huisbezoek worden neergelegd in een plan van aanpak. Het vroegsignalering traject is dan afgerond, maar het is van groot belang dat de reguliere hulpverlening aansluitend en adequaat de uitvoering van het plan van aanpak ter hand neemt. Gewekte verwachtingen worden anders direct weer tenietgedaan. Er is hiervoor ook een goede samenwerking met de Stadsbank. De resultaten van de pilot Vroegsignalering zijn vastgelegd in een evaluatie en vastgesteld door het college op 22 december 2020. De verkorte versie van de evaluatie van de pilot is opgenomen in de Evaluatie Beleidsplan Schuldhulpverlening 2016-2020, welke is vastgesteld door het college op 25 mei 2021. Deze Evaluatie is ter informatie aan de gemeenteraad gezonden. Met ingang van 1 januari 2021 is vroegsignalering opgenomen in de Wgs. Dit betekent dat het voortaan een wettelijke verplichting is om uitvoering te geven aan vroegsignalering. Tevens is de verplichting opgenomen dat er voortaan aan ieder signaal een vervolg moet worden gegeven: we moeten onze inwoners schuldhulpverlening aanbieden. Wel heeft de gemeente beleidsvrijheid hoe dit wordt vormgegeven.

15

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Bij de pilot Vroeg Eropaf is veel aandacht geschonken aan het beschermen van de privacy van onze inwoners en het correct hanteren van de regels van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Doordat er nu een wettelijke grondslag in de Wgs is opgenomen, kan gegevensuitwisseling nu zonder problemen plaatsvinden. Wel blijft het te allen tijde van belang om de privacy van onze inwoners zoveel mogelijk te respecteren. Voor Borne moeten we rekening houden met 67 tot 220 meldingen per maand15. Dit betekent een enorm groot aantal signalen waar we wettelijk actie op moeten ondernemen, want we moeten iedere inwoner met zo’n signaal actief benaderen om een hulpaanbod te doen16. Voor de uitvoering van vroegsignalering van schulden is Wijkracht de uitvoerende partij. Zij verzorgen de huisbezoeken en bellen of mailen mensen. Indien gewenst volgt er een intakefase. In het geval er sprake is van een problematische schuld, dan wordt de inwoner doorverwezen naar schuldhulpverlening van de Stadsbank. Met de Stadsbank zijn afspraken gemaakt dat een intake na vroegsignalering via warme overdracht wordt ingepland. Onze inwoners hebben dan als voordeel dat ze zich niet apart hoeven aan te melden bij de Stadsbank. Wij hebben ervoor gekozen om zoveel mogelijk de matches17 met een huisbezoek af te doen. Bij alle andere (enkelvoudige) signalen wordt gekozen voor telefonisch of mailcontact.

Alle adressen krijgen daarnaast ook een brief. Nazorg na traject bij de Stadsbank De samenwerking tussen de Stadsbank en Wijkracht wordt verder uitgewerkt op het onderdeel nazorg budgetbeheer. Nazorg is nodig om mensen die vanuit budgetbeheer (bbr) van de Stadsbank gaan uitstromen, te ondersteunen naar financiële zelfredzaamheid. Het aantal inwoners in Borne dat na een bbr-traject zelfstandig zijn/haar financiën kan beheren vinden we te laag. Nazorg wordt nu op vrijwillige basis aangeboden door de Stadsbank. We werken toe naar een nazorgtraject van de Stadsbank én Wijkracht, dat als vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt van het bbr-traject. We willen mensen gedurende de laatste periode van een bbr-traject nadrukkelijker ondersteunen naar financiële zelfredzaamheid door het inzetten op motivatie, gedrag en het aanleren van vaardigheden. In 2020 was het percentage Bornse klanten dat door middel van bbr na afloop van een termijn van 3 jaar zelfstandig hun financiën kon beheren 48%. De doelstelling wordt om dit percentage te verhogen naar het Stadsbank gemiddelde. Het streven van de Stadsbank voor 2021 ligt op 56% (Prestatie-Indicator 4 van de Stadsbank, zie H7.2).

Op termijn willen we op basis van de ervaringen met nazorg budgetbeheer beoordelen of de werkwijze succesvol is en of dergelijke budgetbegeleiding ook ingezet kan worden bij (een deel van de) klanten in beschermingsbewind bij de Stadsbank. Ontwikkelingen integrale schuldenaanpak regio In de regio Twente zijn in het kader van de Werkagenda Twente “Integrale samenwerking in de regio Twente 2019-2022” onder de themalijn integrale schuldenaanpak een aantal initiatieven in gang gezet. Borne neemt actief deel aan de diverse onderdelen en voert ze binnen de eigen gemeente uit. Gemeentepolis: Doel van de gemeentepolis is een goede zorgverzekering aanbieden en voorkomen van zorgmijding en schulden voor alle minima in Twente. Deze polis wordt reeds jaren aangeboden aan alle minima in de gemeente.

15

Inforing heeft de verwachte aantallen berekend op Uw wegwijzer in vroegsignalering bij financiële problemen

16

Artikel 3 lid 1 onder b Wgs

17

Een match betekent dat er twee signalen van betalingsachterstand worden ontvangen in één maand op hetzelfde adres

16

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

RUB-regeling: Mensen die zes maanden hun zorgverzekeringspremie niet betalen, worden aangemeld bij het CAK en komen als wanbetaler in de bronheffing terecht. Tevens wordt hun aanvullende verzekering stopgezet. In de RUB-regeling kunnen gemeenten bijstandsgerechtigden die in de regeling 'wanbetalers' zitten helpen om uit deze regeling te komen. Door de regeling hoeven deze inwoners niet langer een hoge boete te betalen aan het CAK (bestuursrechtelijke premie) en wordt de schuld daadwerkelijk afgelost. Daardoor kunnen inwoners zich weer direct aanvullend verzekeren en wordt de bestuursrechtelijke premie niet langer ingehouden op hun uitkering (bronheffing). Mensen lossen in 36 maanden hun schuld af. Borne biedt deze regeling sinds 2018 aan. Van de startende inwoners is er een die na drie jaar aflossen succesvol is uitgestroomd. Van twee andere inwoners zijn de inhoudingen gestopt, omdat er een minnelijke schuldregeling rondkwam met alle schuldeisers. Dit is een prachtig resultaat, want deze mensen kunnen dan na drie jaar van ál hun schulden af zijn. Inhouden/doorbetalen van de zorgpremie: Om het aantal wanbetalers bij zorgverzekeraars terug te dringen werkt Borne reeds jarenlang met inhouden (op de bijstandsuitkering) en doorbetalen (van de zorgverzekeringspremie). Hierover zijn afspraken met de Uitvoeringsorganisatie.

Kinderarmoede: Uitvoering geven aan het landelijk convenant tegen kinderarmoede wordt uitgewerkt binnen het armoedebeleid. Alle Twentse gemeenten hebben op 10 april 2019 de landelijke alliantie kinderarmoede getekend. Partner zijn betekent dat je de belofte onderschrijft en inzicht biedt in de activiteiten die je als organisatie onderneemt om kinderarmoede het land uit te helpen. Iedere partner staat met logo op de website. Overzichtskaart minimaregelingen. Vanuit de Uitvoeringsorganisatie Sociale Zaken is er de overzichtskaart Regelingen op een rij. Deze wordt jaarlijks uitgegeven. Betrokken partijen (organisaties, vrijwilligers, verwijzers) zijn op de hoogte van dit overzicht. De regelingen voor mensen met een laag inkomen zijn bovendien opgenomen op de website van Borne. Doel van het overzicht is dat voor ieder duidelijk is welke inkomensverruimende mogelijkheden er zijn. Inwoners kunnen ook kijken op www.berekenuwrecht.nl.

17

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

6 Projecten en activiteiten in deze beleidsperiode Actie

Planning

Resultaat

Op basis van de visie en de uitgangspunten van Borne werken we er naartoe dat er een integrale toegang wordt vormgegeven, waar ook de schuldhulpverlening onderdeel van is. Verwijzers, vrijwilligers en medewerkers van de gemeente, klantmanagers van de Uitvoeringsorganisatie en ROZ informeren over de integrale toegang voor schuldhulpverlening in het Kulturhus. De communicatie over schuldhulpverlening vanuit de gemeente behoeft constante aandacht. Inwoners moeten weten waar zij zich kunnen melden met financiële zorgen en welke ondersteuning daarbij mogelijk is. Voor de inhoud van die boodschap is van cruciaal belang dat deze aansluit en begrepen wordt. Kennisuitwisseling ROZ en Wijkracht, inclusief vrijwilligers. Medewerkers gemeente, hulpverleners en vrijwilligers trainen in het signaleren van armoede en schulden (signaleren, bespreekbaar maken en doorverwijzen). Informeren van huisartsen en scholen over de integrale toegang als laagdrempelig punt voor financiële zorgen. Gastlessen aan jongeren. We willen in de komende beleidsperiode ervaring opdoen met tenminste één manier van financiële scholing.

2021-2023

Nieuwe procesbeschrijving schuldhulpverlening binnen de integrale toegang

2022

Duidelijke lijnen in de uitvoering voor inwoners met een hulpvraag en voor vrijwilligers en professionals die betrokken worden.

2022-2025

Aan de hand van een communicatieplan is er doorlopend aandacht voor schuldhulpverlening.

2022

Snelle en juiste doorverwijzingen naar ROZ en korte lijnen bij afschalen en flankerende hulp. Alle professionals die te maken hebben met inwoners met armoede en schulden kunnen deze problematiek signaleren, bespreekbaar maken en weten waar ze naar moeten doorverwijzen.

2022-2025

2022-2023

Vroege signalering en tijdige doorverwijzing van inwoners met financiële zorgen.

2023-2024

Jongeren bewust maken van de impact van geldzorgen, hen aanreiken hoe geldzorgen te voorkomen en op welke wijze de gemeente indien nodig hulp kan bieden.

18

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Speciale aandacht voor doelgroep 2023-2025 laaggeletterden, LVB en nieuwkomers (zie ook H5.3.2).

Vroege signalering en doorverwijzing van inwoners in kwetsbare posities.

Verkennen of en voor welke doelgroepen het wenselijk is een cursus budgetteren te organiseren. Verder verbinden en benutten competenties vrijwilligers (overleg en gezamenlijke scholing). Doorontwikkeling Stadsbank.

2023-2024

Incidentele inzet van een cursus budgetteren aan inwoners.

2022-2025

Korte lijnen in de samenwerking, snelle inzet en expertise bij passende hulpvragen.

2022-2025

Professionalisering dienstverlening (nadere toelichting hieronder).

2022-2025

Onderzoeken hoe we meer grip krijgen op de kwaliteit en kosten van beschermingsbewind (nadere toelichting hieronder). Onderzoek doen naar de klanttevredenheid bij de brede integrale schuldhulpverlening (onderdelen zijn o.a. Integrale toegang, voorliggende veld Wijkracht en POOT, trajecten Stadsbank en ROZ). Binnen de inburgering worden keuzes gemaakt in ontzorgen en financiële zelfredzaamheid van de nieuwkomers. Vanuit onze taken met betrekking tot schuldhulpverlening denken we mee in deze keuzes. Vroegsignalering van schulden: Vanuit de uitvoeringspraktijk wordt ervaring opgedaan met deze systematiek. Aan de hand van de ervaringen, de resultaten en het budget, stellen we regelmatig de werkwijze bij. Met betrekking tot nazorg wordt de samenwerking tussen de

2022-2023

Een (modulair) aanbod van de Stadsbank dat aansluit bij de lokale inrichtingskeuzes van de gemeente. Het effect van geldzorgen op het functioneren van mensen is onderdeel van de werkwijze van regisseurs en klantmanagers in afspraken die zij maken met inwoners en samenwerkingspartners. Naar aanleiding van de verkenning komen tot acties om meer grip te krijgen op de kwaliteit en kosten van beschermingsbewind. Inzicht krijgen in wat onze inwoners vinden van de ingezette dienstverlening bij schulden en financiële vragen.

2022-2023

2022

Binnen de inburgering ondersteunen we de keuzes voor ontzorgen en financiële zelfredzaamheid.

2022-2025

De vroegsignalering is vast onderdeel van de preventieve schuldhulpverlening met bijbehorend budget.

2022-2025

Er is goede samenwerking tussen Stadsbank en Wijkracht op nazorg budgetbeheer. Het aantal inwoners dat

19

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Stadsbank en Wijkracht verder uitgewerkt. Het aantal inwoners in Borne dat na een bbr-traject zelfstandig zijn/haar financiën kan beheren vinden we te laag. Op termijn willen we op basis van de ervaringen met nazorg budgetbeheer beoordelen of de werkwijze succesvol is en of dergelijke budgetbegeleiding ook ingezet kan worden bij (een deel van de) klanten in beschermingsbewind bij de Stadsbank.

succesvol uitstroomt uit de bbr is toegenomen. Deze werkwijze kan mogelijk ook toegepast worden voor uitstroom uit beschermingsbewind.

Professionalisering dienstverlening – Uit onderzoek blijkt dat een tekort aan geld het denken van mensen zodanig in beslag neemt, dat zij vrijwel volledig zijn gericht op het overleven op de korte termijn. Hierdoor besteden mensen vaak te weinig aandacht aan andere belangrijke zaken (bijvoorbeeld het zoeken van werk) of nemen onverstandige beslissingen. Bij problematische schulden is het dan ook belangrijk om ook oog te hebben voor het ‘doenvermogen’ van mensen (term van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid18). Dat heeft betrekking op niet-cognitieve vermogens, zoals een doel stellen en een plan maken, in actie komen, volhouden en omgaan met verleidingen en tegenslag. Stress-sensitieve dienstverlening en het maken van korte-termijn-afspraken kunnen hierbij uitkomst bieden. We volgen hierin de ervaringen van andere gemeenten om tot een keuze te komen voor onze eigen dienstverlening. Daarnaast willen we investeren in verhoging van de kennis van professionals over de invloed van schulden op het gedrag van mensen en innovatieve handelswijzen, bijvoorbeeld door het aanbieden van training over de invloed van schaarste en stress op het menselijk handelen. Hiermee kunnen we mensen met financiële problemen beter ondersteunen. Beschermingsbewind - De afgelopen jaren is landelijk het aantal mensen in beschermingsbewind fors gestegen.

Het feit dat inwoners met een laag inkomen voor de kosten van bewindvoering een beroep kunnen doen op bijzondere bijstand, betekent een forse kostenstijging voor gemeenten. Bewindvoering wordt ingesteld door de rechtbank, nadat een aanvraag is gedaan door de betrokkene zelf, een familielid of hulpverleningsorganisatie. Daarbij is niet altijd gezegd dat bewindvoering ook het meest passende instrument is. Om dit probleem het hoofd te bieden, hebben gemeenten vanaf 2021 de mogelijkheid om advies uit te brengen aan de rechter bij het zogenaamde schuldenbewind. Het adviesrecht voegt twee nieuwe bepalingen toe aan Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, namelijk: 1. Gemeenten kunnen via een opt-in regeling een adviesrecht krijgen bij de procedure rond beschermingsbewind wegens problematische schulden, het zogenaamde schuldenbewind; 2. Het schuldenbewind kan enkel voor een bepaalde tijd worden ingesteld.

18

WRR-rapport nr. 97: ‘Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op zelfredzaamheid’, 24-04-2017

20

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

Wanneer we gebruik willen maken van dit adviesrecht, moeten we dit expliciet aangeven bij de rechtbank. Hiermee kan de rechter bij de beoordeling van het verzoek tot het instellen van beschermingsbewind alternatieve vormen van ondersteuning in zijn afweging betrekken. NB: dit advies wordt pas ingewonnen ná de uitspraak. Tot op heden hebben we nog niet de keuze gemaakt om het adviesrecht te gaan uitvoeren. Het is geen verplichting, het staat de gemeente vrij om hiervoor te kiezen. Over de status van het advies in de juridische procedure en de uitvoeringskosten die met het instrument gepaard gaan heerst nog onduidelijkheid. Wij volgen landelijk hoe de uitvoering van het adviesrecht zich ontwikkelt. Ook leren wij van onze regiogemeenten die het instrument al inzetten. Zeker nu er (nog) geen budget meekomt met deze nieuwe taak, is het zaak om een goede afweging te maken of we gebruik willen maken van het adviesrecht. Wat kost het en wat levert het op. Samen met regiogemeenten en de Stadsbank blijven we in contact met de lokale rechtbank hierover. Daarnaast heeft een recente uitspraak van de Centrale Raad van Beroep19 duidelijk gemaakt dat gemeenten het plan van aanpak voor beschermingsbewind mogen opvragen voor de beoordeling van een aanvraag voor bijzondere bijstand. We bekijken met de Uitvoeringsorganisatie hoe we hiermee om willen gaan.

19

Centrale Raad van Beroep (uitspraak van 6 augustus 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2610).

21

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

7 Kwaliteit en effectiviteit 7.1 Kwaliteit Op basis van de Wgs dient in dit beleidsplan te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te waarborgen. In dit kader heeft de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet20 gedragscodes opgesteld. Alhoewel de gemeente Borne geen lid is van de NVVK, beschouwt zij haar kwaliteitsnormen als leidend. De Stadsbank en ROZ, als uitvoerders van gemeentelijke (deel)taken op het gebied van schuldhulpverlening, zijn wel lid van de NVVK. Daarnaast is het zaak dat alle partijen die actief zijn in de schuldhulpverlening beschikken over voldoende capaciteit en deskundigheid. Dit geldt voor zowel professionals als vrijwilligers. De Stadsbank en ROZ beschikken via het lidmaatschap van de NVVK aantoonbaar over deze deskundigheid. Via goede afspraken, vastgelegd in overeenkomst, contract of gemeenschappelijke regeling, kunnen we zorgen dat er te allen tijde voldoende capaciteit is. Door het Algemeen Bestuur van de Stadsbank, waar onze wethouder deel van uitmaakt, wordt controle uitgevoerd op capaciteit en kwaliteit, alsmede koers van de organisatie. Ook willen we de kwaliteit van de dienstverlening bevorderen door het kennisniveau van medewerkers en vrijwilligers te actualiseren en intensiveren.

Een kwalitatief goede dienstverlening is gebaat bij een adequaat niveau van klachtenbehandeling en bezwaarbehandeling. Op het moment dat een inwoner niet tevreden is over de dienstverlening van of namens de gemeente Borne, dan horen wij dat graag. Hiervoor kennen we een klachtenprocedure die op de website van de gemeente te vinden is. Klachten zijn vaak goede leermomenten. Niet alleen kan een klacht betrekking hebben op de wijze waarop de gemeente of een door haar ingeschakelde partner handelt, maar ook over de bejegening. Los daarvan staat tegen de weigering van een aanvraag tot toegang tot schuldhulpverlening bezwaar en beroep open. Aan de hand van signalen van inwoners hebben wij de mogelijkheid om toezicht te houden op de toegang tot en de kwaliteit van de schuldhulpverlening. Klachtsignalen kunnen dienen als input voor werkoverleggen waarbij de dienstverlening in het algemeen aan de orde komt en meer specifiek wordt besproken welke zaken anders dienen te worden georganiseerd. Specifieke aandacht dient er ook te zijn voor de doorlooptijd van schuldhulpverlening. Zoals genoemd krijgt een inwoner met een verzoek om toegelaten te worden tot schuldhulpverlening in geval van een normale schuldensituatie binnen vier weken een gesprek om de hulpvraag vast te stellen. Wanneer sprake is van een crisissituatie is deze wachttijd slechts drie werkdagen.

Ondanks het feit dat er op voorhand geen doorlooptijd per individueel traject valt te geven, dient de inwoner inzicht te krijgen in de doorlooptijd van het persoonlijke traject. In een minnelijk schuldtraject – waarin de schuldregelaar probeert overeenstemming met de schuldeisers te krijgen over een schuldregelingsvoorstel – is de richtlijn dat er binnen 120 dagen duidelijk wordt of een schuldregeling tot stand kan worden gebracht. De looptijd van de schuldregeling is maximaal 36 maanden.

20

NVVK: de branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering

22

Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Borne 2022-2025

7.2 Effectiviteit De gemeente verzamelt diverse gegevens om de resultaten van de financiële dienstverlening inzichtelijk te maken. Hierbij wordt aangetekend dat onderzoek naar de effectiviteit van schuldhulpverlening ingewikkeld en kostbaar is. De effecten van interventies kunnen bovendien niet los worden gezien van externe ontwikkelingen. Rekening houdend met het voorgaande bestaat toch de wens tot enige sturing op de resultaten. Daarbij zijn, naast de reeds genoemde wettelijke doorlooptijden, de volgende factoren van belang: - Het aantal doorgeleidingen vanuit de Integrale toegang naar samenwerkingspartners en (vrijwilligers)organisaties. De Stadsbank werkt met prestatie-indicatoren21. In onderstaande opsomming zijn de streefcijfers voor 2021 opgenomen op basis van de realisatie in voorgaande jaren: Prestatie-indicatoren (PI) Stadsbank Oost Nederland

2021

PI-1: Percentage klanten dat binnen 4 weken (3 dagen bij een crisissituatie) op het eerste gesprek is geweest. PI-2: Percentage succesvol afgehandelde Crisisinterventies. PI-3: Percentage minnelijke trajecten waarbij akkoord is bereikt met de schuldeisers. PI-4: Percentage klanten dat door middel van BBR binnen termijn van 3 jaar zelfstandig hun financiën kunnen beheren. PI-5: Percentage succesvol afgeronde minnelijke schuldregelingen. PI-6a: Recidieven: percentage klanten dat na een tussentijdse beëindiging van een minnelijke regeling binnen 1 jaar terug komt. PI-6b: Recidieven: percentage klanten dat na succesvol afronden van een minnelijke regeling terug binnen 3 jaar komt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=d9aea90e-f460-4191-b0cf-317f372cdd7f