Begroting RBT 2023
Tekst van het document
Begroting Herziene begroting 2022 Voorlopige begroting 2023 Meerjarenraming 2024 t/m 2026
Inhoud 1.
Inleiding
2
2. 2.1 2.2
Voorstel aan het Algemeen Bestuur en Ontwerp Besluit Voorstel aan het Algemeen Bestuur Ontwerp besluit
3 3 4
3. 3.1 3.2 3.3 3.4
Programmaplan Grondexploitatie Parkmanagement Erfpacht en verhuur Onderhoud openbare ruimte
5 5 8 9 11
4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
De paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Weerstandsvermogen en risicobeheersing
12 12 12 14 15 16 18
5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
De financiële begroting De geprognosticeerde balans Toelichting op de geprognosticeerde balans De begroting van lasten en baten Toelichting op de begroting van lasten en baten De financiële positie van RBT
20 20 21 22 23 27
datum 11-3-2022
bestemd voor Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur
pagina
1.
2 van 27
Inleiding
Voor u ligt de begroting van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT). Het betreft de (herziene) begroting 2022, de (voorlopige) begroting voor 2023 en de meerjarenraming 2024 – 2026. De (herziene) begroting voor 2022 fungeert als beleidsmatig en financieel kader waarbinnen het Dagelijks Bestuur kan opereren. Daarmee vormt de nu voorliggende (herziene) begroting voor 2022, de basis voor de jaarverslaglegging over het lopende jaar. De begroting 2023 geldt als voorlopig financieel kader. Dit voor zolang er nog geen nieuwe (herziene) begroting is vastgesteld. Met de meerjarenraming ten slotte, wordt een doorkijk gegeven naar de daarop volgende jaren. De begroting wordt voor 15 april verzonden aan Provinciale Staten van Overijssel en aan de Raden van de deelnemende gemeenten. Raden en Staten kunnen (indien gewenst) zienswijzen naar voren brengen. Het Algemeen bestuur stelt de begroting vervolgens uiterlijk 31 juli vast en stuurt deze toe aan de minister van BZK (belast met het financieel toezicht). De begroting is opgesteld met inachtneming van de financiële verordening van het RBT en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. Hierin wordt vastgelegd waar de begroting ten minste uit moet bestaan. Dit betreft de beleidsbegroting (bestaande uit het programmaplan en de paragrafen) en de financiële begroting.
Hierin is ook het jaarplan geïntegreerd, waarin de komend jaar te verrichten activiteiten worden omschreven.
pagina
3 van 27
2.
Voorstel aan het Algemeen Bestuur en Ontwerp Besluit
2.1
Voorstel aan het Algemeen Bestuur
Almelo, 23 maart 2022 Vergadering Algemeen Bestuur d.d. 22 juni 2022 Onderwerp:
Begroting 2022
Wij stellen u hierbij voor: 1. De herziene begroting 2022 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 2. De voorlopige begroting 2023 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 3. De meerjarenraming 2024 t/m 2026 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp 4. Het programma als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 5. Het Dagelijks Bestuur voor de begrotingsjaren 2022 en 2023 te machtigen tot uitvoering van het programma, als opgenomen in dit voorstel; 6. Voor de jaren 2022 en 2023 de lasten en baten van het programma – en daarbinnen de geraamde bedragen voor investeringen – als financieel kader vast te stellen; 7. Aan het Dagelijks Bestuur de uitgifte van gronden, binnen de kaders van deze begroting, te delegeren; Overwegingen Hierbij bieden wij u aan ter besluitvorming de (herziene) begroting voor 2022 en de (voorlopige) begroting voor 2023. Deze (programma) begroting vormt het financieel en inhoudelijk kader waarbinnen ons bestuur kan opereren. Daarmee vormt de nu voorliggende (herziene) begroting over 2022, de basis voor de jaarverslaglegging over het lopende jaar (2022). Tevens bieden wij u de begroting 2023 aan, welke fungeert als voorlopig financieel kader. Ten slotte is de meerjarenraming bijgevoegd, waarin een doorkijk wordt gegeven naar de daarop volgende begrotingsjaren (2024 t/m 2026). Het Dagelijks Bestuur,
Voorzitter M. Kotteman
Secretaris G. Kosters
pagina
2.2
4 van 27
Ontwerp besluit
Het Algemeen Bestuur van het RBT Gelezen het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 23 maart 2022 Gelet op artikel 58, lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen;
BESLUIT 1. De herziene begroting 2022 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 2. De voorlopige begroting 2023 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 3. De meerjarenraming 2024 t/m 2026 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp 4. Het programma als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 5. Het Dagelijks Bestuur voor de begrotingsjaren 2022 en 2023 te machtigen tot uitvoering van het programma, als opgenomen in dit voorstel; 6. Voor de jaren 2022 en 2023 de lasten en baten van het programma – en daarbinnen de geraamde bedragen voor investeringen – als financieel kader vast te stellen; 7. Aan het Dagelijks Bestuur de uitgifte van gronden, binnen de kaders van deze begroting, te delegeren; Aldus gedaan door het Algemeen Bestuur in haar openbare vergadering van 22 juni 2022.
Voorzitter M. Kotteman
Secretaris G. Kosters
pagina
3.
5 van 27
Programmaplan
In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de activiteiten van het RBT (de programma’s). Dit betreft grondexploitatie, parkmanagement, erfpacht en het beheer van de openbare ruimte. Per programma wordt een toelichting gegeven op de doelstelling en de wijze waarop er naar gestreefd wordt om het doel te bereiken. 3.1 Grondexploitatie Hoofddoel van het RBT is te voorzien in de behoefte aan bouwrijpe grond met bedrijfsbestemming, toegespitst op grote ruimtevragers (> 2 hectare). Dit omwille van behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in Twente. Om bouwgrond te kunnen produceren, transformeert het RBT agrarische gronden naar bedrijfskavels en openbare ruimte. Hiertoe voert het RBT een actief grondbeleid, waarbij (o.a.) de volgende activiteiten worden verricht: - het verwerven van ruwe bouwgrond (afgerond) - het slopen van opstallen en het saneren van de ondergrond (95% € gerealiseerd) - de aanleg van openbare ruimte (bouw- en woonrijp maken) (90% € gerealiseerd) - het tijdelijk beheer van gronden en opstallen (85% € gerealiseerd) - planontwikkeling en begeleiding (90% € gerealiseerd) - uitgifte van bouwgrond met bedrijfsbestemming (60% € gerealiseerd) Daarnaast wordt een nieuwe openbare kade gerealiseerd, zodat ruimte ontstaat voor uitbreiding van de containerterminal (hierover later meer).
In het uitgifteproces wordt actief met bedrijven meegedacht over de mogelijkheden om hun bedrijfspand en bedrijfsproces te verduurzamen. Dit bijvoorbeeld door de inzet van zonnepanelen, warmtepompen en het gebruik van duurzame (en circulair inzetbare) materialen. Daarnaast wordt in 2022 bij de entree van het bedrijventerrein een brandstofverkooppunt gerealiseerd, waar o.a. LNG, CNG, elektriciteit en waterstof zal worden aangeboden (duurzame brandstoffen). Van een groot aantal bedrijven is bekend dat zij zonnepanelen op hun dak hebben gerealiseerd of willen realiseren. In potentie gaat het om circa 450.000 m² dakoppervlak, waarop circa 64 MWp aan panelen kan worden gerealiseerd. Partijen ervaren echter dat zij geen aansluiting kunnen krijgen voor terug levering aan het net. Enexis en Tennet hebben investeringen aangekondigd om het netwerk te versterken. Op dit moment is niet duidelijk wanneer de capaciteitsproblemen zijn opgelost. Om bedrijven in staat te stellen om al eerder zonnepanelen te realiseren, is door de provincie Overijssel (in overleg met RBT) opdracht verstrekt aan Firan (onderdeel van netbeheerder Liander). Firan werkt een stappenplan uit om te komen tot een energyhub op het XL Businesspark.
Dit is gedefinieerd als set van maatregelen om de opgewekte energie lokaal zo goed mogelijk kwijt te kunnen en/of onderling te benutten en kan mogelijk (deels) een oplossing bieden voor de energiecongestie. Daartoe wordt o.a. onderzocht hoe de verschillende duurzame initiatieven op het XL Businesspark zich energetisch tot elkaar verhouden en hoe deze initiatieven met elkaar verbonden kunnen worden en de energie optimaal kan worden benut. Actuele waardering van de investeringen in de grondexploitatie T/m 31-12-2021 is (per saldo) € 50,4 miljoen geïnvesteerd in de productie van bouwgrond. Alle investeringen zijn gefinancierd met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatiebegroting wordt jaarlijks opgesteld en geactualiseerd, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen.
pagina
6 van 27
Afgelopen jaar werd een tekort van € 5,5 miljoen begroot, op eindwaarde per 31-12-2028. De geactualiseerde grondexploitatie sluit op een winst van € 7,7 miljoen op eindwaarde per 31-12-2025 en verbetert dus met € 13,2 miljoen. In onderstaande tabel wordt het resultaat van de grondexploitatie teruggerekend (verdisconteerd) naar het huidige prijspeil. Eindwaarde
Contante waarde Bij 0,65% discontering Bij 2% discontering (rente) (inflatie)
Grex 1-1-2021
€ 5,5 mln. per 31-12-2028 (tekort)
€ 5,0 mln. per 1-1-2021 (= € 5,1 mln. per 1-1-2022)
€ 4,7 mln. per 1-1-2021 (= € 4,8 mln. per 1-1-2022)
Grex 1-1-2022
€ 7,7 mln. per 31-12-2025 (winst)
€ 7,5 mln. per 1-1-2022
€ 7,1 mln. per 1-1-2022
Verschil t.o.v. 2021:
€ 13,2 mln.
€ 12,6 mln. per 1-1-2022
€ 11,9 mln. per 1-1-2022
Tabel 1: vergelijking grondexploitatie per 1-1-2022 met de grondexploitatie per 1-1-2021 De belangrijkste reden voor verbetering van de grondexploitatie is dat in 2021 meer kavels zijn uitgegeven dan verwacht (17,9 hectare, in plaats van 11,5 hectare ) en daarnaast overeenstemming is bereikt over de (toekomstige) uitgifte van in totaal 25 hectare. Dit resulteert in een verkorting van de looptijd van het project. Uitgifte vindt plaats tegen hogere grondprijzen en tevens wordt een groter oppervlak dan begroot uitgegeven. Dit alles heeft ook een positief effect op de begrote civieltechnische werken en plankosten. In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde) weergegeven. Het resultaat op de grondexploitatie wordt geleidelijk genomen, naar rato van de voortgang van het project. Grondexploitatie
Boekwaarde grondexploitatie per 1-1 Lasten Baten Saldo lasten en baten Boekwaarde grondexploitatie per 31-12 Winstneming op de grondexploitatie Voorraad OHW per 31-12
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025 2026
70.979.099
50.388.433
26.017.707
-4.341.394
-7.945.599
-
2.561.065 -23.151.731 -20.590.666
2.650.428 -27.021.153 -24.370.725
2.964.158 -33.323.259 -30.359.101
2.560.580 -6.164.786 -3.604.206
229.314 229.314
-
50.388.433 2.148.663 52.537.096
26.017.707 1.767.251 29.933.621
-4.341.394 2.862.550 2.437.070
-7.945.599 904.801 -262.334
-7.716.285 33.020 -0
-
Tabel 2: geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen (op basis van de grondexploitatie per 1-1-2022) Voor een nadere toelichting op de in 2022 te verrichten activiteiten en daarmee samenhangende lasten en baten wordt verwezen naar paragraaf 5.4. De in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten komen in paragraaf 4.5 aan de orde. Conform artikel 4.6 van de gemeenschappelijke regeling wordt bij elke uitgifte € 6,- per m2 afgedragen aan de gemeente Almelo, ten behoeve van bovenwijkse voorzieningen. In de periode 2017 t/m 2020 werd deze afdracht doorbelast aan de deelnemers. In 2021 is in het kader van de evaluatie afgesproken dat de afdracht door RBT wordt gedekt. In 2022 wordt naar verwachting € 1.192.908 afgedragen (gebaseerd op de uitgifte van circa 20 hectare).
pagina
7 van 27
Realisatie openbare laad- en loskade In 2013 is op het XL Businesspark een openbare laad- en loskade en containeroverslagterrein opgeleverd. Deze laad- en losfaciliteiten versterken het internationale vestigingsklimaat en worden intensief gebruikt, door logistieke én technologische bedrijven. Besloten is om een nieuwe openbare kade van 150 meter te realiseren, zodat (daarna) de bestaande openbare kade kan worden verhuurd aan CTT (onder marktconforme condities). Zo ontstaat ruimte voor groei van de containerterminal. De nieuwe kade wordt, evenals de huidige kade, geschikt gemaakt voor het laden en lossen van klasse Va schepen met een diepgang van 2,80 m. Hierdoor kan het binnenvaartschip maximaal worden beladen en wordt vervoer over water nog aantrekkelijker. Daarbij wordt aandacht besteed aan de benodigde havenfaciliteiten (zoals walstroom) en voorzieningen voor verduurzaming van de binnenvaart en het vooren natransport vanaf de terminal. Door goederenstromen over het water af te wikkelen, wordt de A1 bovenregionaal ontlast. Zo wordt een bijdrage geleverd aan regionale, provinciale en nationale duurzaamheids-doelstellingen. Deze ‘modal shift’ leidt tot een verbeterde bereikbaarheid van Overijssel en een beperking van de CO2 uitstoot. Daarnaast draagt het project bij aan een versterking van het internationale vestigingsklimaat.
Figuur 1: visualisatie uitbreiding van de laad- en loskade en mogelijke toekomstige uitbreiding De uitvoering van het project is in het eerste kwartaal van 2022 gestart, na het onherroepelijk worden van de betreffende vergunningen. Verwachting is dat het project eind 2022 wordt opgeleverd. De investering in het project wordt volledig gedekt uit subsidies. Vanuit de Regiodeal Twente is een bijdrage van € 2,3 miljoen toegekend en daarnaast hebben Gedeputeerde Staten van Overijssel besloten om (vanuit het vermogen van de inmiddels geliquideerde stichting Containerterminal Hengelo) eveneens € 2,3 miljoen beschikbaar te stellen (totaal: € 4,6 miljoen). In de volgende tabel worden de in 2021 gerealiseerde en de in 2022 te verwachten lasten en baten weergegeven.
pagina
8 van 27
Uitbreiding laad- en loskade
Totaal ten laste van subsidie per 1-1 Lasten Baten Saldo lasten en baten Totaal ten laste van subsidie per 31-12
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025 2026
105.091
222.943
-
-
-
-
117.852 -117.852 -
3.865.864 -3.865.864 -
-
-
-
-
222.943
4.088.807
-
-
-
-
Tabel 3: te verwachten investeringen in uitbreiding van de laad- en loskade T/m 2021 is € 0,2 miljoen uitgegeven en in 2022 wordt een last van € 3,9 miljoen voorzien. De totale uitgaven komen naar schatting uit op € 4,1 miljoen en in dat geval is van de toegekende subsidie € 0,5 miljoen niet nodig. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 5.4. 3.2 Parkmanagement Door middel van parkmanagement wil het RBT op een zo goed mogelijke wijze beheer, onderhoud en kwaliteit van het gebied waarborgen. Een gezamenlijk parkmanagement biedt bedrijven de volgende voordelen: 1. Door voorzieningen collectief te realiseren zijn de investeringslasten per bedrijf lager; 2. Diensten kunnen gezamenlijk worden ingekocht en daardoor is mogelijk sprake van inkoopvoordelen; 3. Bedrijven kunnen gezamenlijk invloed uitoefenen op de kwaliteit van het bedrijventerrein. Daardoor wordt een mogelijke veroudering/verloedering voorkomen en is sprake van een waardevaste(re) investering. In 2008 is de Coöperatieve Vereniging Parkmanagement XL Businesspark opgericht.
In de statuten van de Coöperatie, de algemene uitgiftevoorwaarden van het RBT en de gesloten erfpachtovereenkomsten is verwoord dat de vereniging de volgende diensten en voorzieningen zal aanbieden: - de (terrein) beveiliging van het XL Businesspark Twente (camera toezicht) - een bewegwijzeringsysteem - een centrale bluswatervoorziening - een glasvezelnet - onderhoud en beheer van de openbare ruimte Investeringen De voorzieningen zijn en worden door het RBT aangebracht. Per 31-12-2021 is hier in totaal € 4,6 miljoen in geïnvesteerd. De investering en de rente hierover wordt gedekt uit de (bij gronduitgifte te vergoeden) eenmalige bijdrage van (gevestigde en te vestigen) bedrijven (van € 5,95 per m2). Daarnaast wordt jaarlijks € 0,3 miljoen op de investering afgeschreven, waarmee wordt bewerkstelligd dat de boekwaarde in 2030 is afgeboekt. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het geprognosticeerde verloop van het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen. Investeringen in parkmanagement
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
5.759.322
4.645.464
3.792.587
2.083.610
1.566.799
1.276.983
Lasten Baten Afschrijving in jaar Saldo lasten en baten
142.836 -956.694 -300.000 -1.113.858
630.090 -1.182.967 -300.000 -852.877
24.652 -1.433.629 -300.000 -1.708.977
13.543 -230.354 -300.000 -516.811
10.184 -300.000 -289.816
8.300 -300.000 -291.700
Geinvesteerd vermogen per 31-12
4.645.464
3.792.587
2.083.610
1.566.799
1.276.983
985.284
Geinvesteerd vermogen per 1-1
Tabel 4: ontwikkeling geïnvesteerd vermogen parkmanagement voorzieningen
Meerjarenraming 2025 2026
pagina
9 van 27
De komende jaren neemt het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen af. In de begrote lasten is rekening gehouden met de nog te verrichten investeringen in de blusvoorziening en camerabeveiliging in tranche 2. Deze investering wordt in 2022 voorzien (zie paragraaf 5.4 voor een nadere toelichting daarop). In de periode 2017 t/m 2020 werd jaarlijks € 300.000 gefactureerd aan de deelnemers, om te kunnen voorzien in de afwaardering van parkmanagement voorzieningen. In het kader van de evaluatie is besloten dat RBT de afschrijving met ingang van 2022 zelf dekt en derhalve niet doorbelast aan de deelnemers. De afschrijving drukt derhalve op het resultaat van RBT. Onderhoud en beheer parkmanagement voorzieningen In de statuten van de coöperatie en uitgiftevoorwaarden van RBT is vastgelegd dat de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van de gerealiseerde voorzieningen (de blusvoorziening en de camera’s) op termijn wordt overgedragen aan de coöperatieve vereniging. Tot die tijd is RBT verantwoordelijk en int RBT de jaarlijkse contributiebijdrage, welke (tot de overdracht) is vastgesteld op € 0,89 per m2. Afgelopen jaar is met het bestuur van de coöperatie gesproken over de overdracht van taken en verantwoordelijkheden. Het bestuur ziet nu geen noodzaak voor een dergelijke overdracht en wil een pas op de plaats maken.
Daarbij speelt een rol dat zij tevreden is met het huidige beheer door RBT en het wenselijk acht dat het bestuur een breder draagvlak heeft alvorens besluiten daarover worden voorgelegd aan de leden van de coöperatie. Begin 2022 heeft het bestuur een schema van aftreden vastgesteld. In onderstaande tabel wordt de verwachte ontwikkeling van de lasten en baten weergegeven. Daarbij is rekening gehouden met de opbouw van een voorziening voor groot onderhoud aan de blusvoorziening (zie paragraaf 4.1 voor een nadere toelichting). Onderhoud en beheer parkmanagement
Bestemmingsreserve per 1-1 Lasten - beheer en onderhoud Lasten - dotatie aan voorziening Baten Saldo lasten en baten Bestemmingsreserve per 31-12
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025 2026
53.311
293.006
669.490
1.278.855
2.061.242
2.769.237
225.759 41.765 -560.530 -293.006
234.315 41.765 -652.564 -376.484
254.251 41.765 -905.382 -609.366
268.085 41.765 -1.092.236 -782.386
342.475 41.765 -1.092.236 -707.996
350.160 41.765 -1.092.236 -700.311
346.317
669.490
1.278.855
2.061.242
2.769.237
3.469.548
Tabel 5: onderhoud en beheer parkmanagement De komende jaren wordt een positief saldo voorzien. In de tabel wordt verondersteld dat het Algemeen Bestuur jaarlijks besluit om dit saldo toe te voegen aan de bestemmingsreserve parkmanagement. Deze bestemmingsreserve is ingesteld bij vaststelling van de jaarstukken 2019 en sindsdien wordt het exploitatiesaldo (het verschil tussen de door bedrijven betaalde contributie en de daaruit verrichte uitgaven) hierin gestort. 3.3 Erfpacht en verhuur De grond op het XL Businesspark wordt uitgegeven in eeuwigdurende erfpacht (landlease). Het RBT heeft om twee redenen voor deze landlease constructie gekozen: 1. Juridisch: met de uitgifte in erfpacht worden partijen verplicht lid te worden én te blijven van de “Coöperatieve Vereniging Parkmanagement” (een soort vereniging van eigenaren). Zo worden ‘free riders’ (bedrijven die wel mee profiteren echter niet meebetalen) voorkomen. 2. Financieel: het biedt partijen de volgende keuze:
pagina
10 van 27
a. afkoop van de grondprijs in één keer; in dat geval is er, economisch gezien, geen verschil met eigendom; b. afkoop van de grondprijs in (maximaal) vijftig termijnen; deze vorm heeft het karakter van financiering door het RBT en is aantrekkelijk voor ondernemers om reden van het vermogensbeslag (liquiditeit). Bedrijven betalen daarbij een jaarlijkse canon (annuïteit), die is afgeleid van de grondwaarde en een rentepercentage1. Wanneer bedrijven kiezen voor betaling van een jaarlijkse canon (optie b) geldt, in overeenstemming met de in 2008 vastgestelde en in 2011 gewijzigde Algemene Erfpachtvoorwaarden, een door het Dagelijks Bestuur vast te stellen basisrente, verhoogd met een opslag voor risico van 1,50%. De basisrente wordt bepaald op basis van (1) de rente die RBT gemiddeld betaalt, (2) het rendement dat andere in erfpacht uitgevende instanties hanteren en (3) beleggingen met een vergelijkbaar risicoprofiel. Uitgangspunt is dat de totale canon (inclusief risico-opslag) marktconform is en derhalve aan de Europese staatssteunregels wordt voldaan. Voorraad erfpachtgronden Indien een bedrijf opteert voor betaling van een jaarlijkse canon (optie b) wordt het perceel (tegen de economische waarde) geactiveerd op de balans. T/m 31-12-2021 is € 62,2 miljoen in het erfpachtbedrijf geïnvesteerd (op basis van vreemd vermogen c.q. geleend geld).
Het betreft hier in erfpacht uitgegeven gronden (48,4 ha) waarvan de toekomstige canonverplichtingen niet ineens zijn afgekocht (€ 57,9 miljoen) en de investering in de laad- en loskade (€ 4,3 miljoen). In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van de balanspost weergegeven. Investeringen in erfpachtbedrijf
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025 2026
Geinvesteerd vermogen per 1-1
40.914.144
62.228.541
65.903.570
68.536.859
67.859.661
67.162.050
Uiitgifte/afkoop in jaar Afwaardering / afschrijving in jaar
21.769.533 -455.136
4.275.260 -600.231
3.206.685 -573.397
-677.197
-697.611
-718.703
Geinvesteerd vermogen per 31-12
62.228.541
65.903.570
68.536.859
67.859.661
67.162.050
66.443.348
Tabel 6: geprognosticeerde ontwikkeling van het in erfpacht geïnvesteerd vermogen Het in erfpacht geïnvesteerd vermogen wordt in vijftig termijnen afgewaardeerd. De erfpachter is daarna geen vergoeding meer verschuldigd. Op de waarde van de ondergrond van de kade wordt niet afgeschreven (conform BBV). Voor de investering in het overslagterrein geldt een afschrijvingstermijn van vijftien jaar (in lijn met de gesloten huurovereenkomst en de financiële verordening van RBT). Exploitatie erfpachtgronden In onderstaande tabel worden de jaarlijkse lasten en baten weergegeven die samenhangen met de exploitatie van erfpachtgronden (inclusief verhuur kade). De komende jaren wordt een positief saldo voorzien.
1
Overeenkomstig de Algemene Erfpachtvoorwaarden is de rente voor tien jaar vast. Na afloop van deze tienjaarstermijn
hebben bedrijven (opnieuw) de mogelijkheid om te kiezen voor afkoop van de (resterende) grondwaarde, of kunnen zij opnieuw voor betaling van een canon opteren (te berekenen op basis van de dan actuele rente).
pagina
11 van 27
Exploitatie erfpachtbedrijf
Lasten Baten Saldo lasten en baten
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
796.147 -2.020.570 -1.224.423
1.027.840 -2.674.357 -1.646.517
1.124.697 -2.667.963 -1.543.266
1.251.895 -3.161.761 -1.909.866
Meerjarenraming 2025 2026 1.269.937 -2.337.601 -1.067.664
1.288.568 -2.329.278 -1.040.710
Tabel 7: jaarexploitatie erfpachtgronden 3.4
Onderhoud openbare ruimte
In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd (in artikel 4.15) dat de uitgaven aan het onderhoud en beheer van de openbare ruimte worden gedekt door de gemeente Almelo. Het gaat hierbij om de reguliere kosten van beheer, onderhoud en vervanging. De uitgaven worden per kwartaal aan de gemeente Almelo gefactureerd en daarmee is voor RBT sprake van een neutraal exploitatiesaldo. In overleg tussen de gemeente en RBT is een begroting uitgewerkt van de uitgaven aan beheer en onderhoud van de openbare ruimte in 2022 en 2023. De begroting is gebaseerd op de in Almelo gebruikelijke kengetallen voor beheer en onderhoud, echter deze zijn gecorrigeerd omdat het een nieuw bedrijventerrein betreft (dat minder onderhoud behoeft). Beheer en onderhoud openbare ruimte
Voorziening groot onderhoud per 1-1 Lasten - beheer Lasten - dotatie aan voorziening Baten - bijdrage Almelo Saldo lasten en baten Uitkering aan gemeente Almelo Voorziening groot onderhoud per 31-12
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2024
Meerjarenraming 2025 2026
484.182
669.072
835.319
-
-
-
156.441 184.890 -341.331 -
147.844 166.247 -314.090 -
147.844 -147.844 -
147.844 -147.844 -
147.844 -147.844 -
147.844 -147.844 -
669.072
835.319
-835.319 -
-
-
-
Tabel 8: beheer openbare ruimte De afgelopen jaren is een voorziening voor (levensduur verlengend) groot onderhoud opgebouwd. Daarmee wordt ook in 2022 rekening gehouden. Reden hiervoor is dat RBT op basis van de gemeenschappelijke regeling verantwoordelijk is voor het onderhoud van de openbare ruimte en moet kunnen aantonen dat hiervoor in dekking kan worden voorzien. De gemeente Almelo heeft bij behandeling van de begroting 2020 voorgesteld om de verantwoordelijkheid voor het groot onderhoud van de openbare ruimte over te nemen. Dat biedt efficiencyvoordelen en tevens hoeft binnen het RBT dan niet langer te worden gespaard voor groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. In het kader van de evaluatie is besloten om in gesprek te gaan met de gemeente en bedrijven (verenigd in de coöperatie parkmanagement), om te komen tot een nieuwe taakverdeling. Dit met als uitgangspunt dat RBT verantwoordelijk blijft voor het onderhoud van parkmanagement voorzieningen, de coöperatie beheertaken overneemt (op basis van een te sluiten beheerovereenkomst) en de gemeente verantwoordelijk wordt voor het (technisch) groot onderhoud van de openbare ruimte. De tot op heden opgebouwde voorziening voor groot onderhoud wordt dan terugbetaald aan de gemeente Almelo. In de nu voorliggende begroting is verondersteld dat dat in 2023 wordt geeffectueerd.
pagina
4.
12 van 27
De paragrafen
Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat in de begroting in afzonderlijke paragrafen wordt toegelicht in hoeverre is gehandeld in overeenstemming met de beleidslijnen die zijn vastgelegd in de begroting. Hierna wordt ingegaan op de voor RBT relevante paragrafen. Dit betreft onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, grondbeleid en weerstandsvermogen (van lokale heffingen is geen sprake). 4.1 Onderhoud kapitaalgoederen In 2018 is gestart met de opbouw van een voorziening voor groot onderhoud aan de openbare ruimte (zie paragraaf 3.4) en de centrale blusvoorziening (zie paragraaf 3.2). In onderstaande tabel worden de in 2022 geraamde toevoegingen en onttrekkingen weergegeven.
Verloopoverzicht voorzieningen 1 Voorziening groot onderhoud parkmanagement 2 Voorziening groot onderhoud openbare ruimte
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2021 Toevoeging Onttrekking 31-12-2022 378.650 41.765 -210.365 210.050 669.072 184.890 0 853.962
Tabel 9: voorzieningen voor groot onderhoud De toevoeging aan de voorziening groot onderhoud parkmanagement (1) is gebaseerd op een door adviesbureau Deerns opgesteld meerjarig onderhoudsplan (MJOP) voor de centrale blusvoorziening. Uit dit MJOP blijkt dat gedurende de levensduur van de blusvoorziening jaarlijks € 41.765 nodig is om de uitgaven aan groot onderhoud en vervanging te kunnen dekken. In 2022 en 2023 vinden in dit kader werkzaamheden plaats aan de sprinklertanks en het brandmeld- en sprlinklersysteem. De voorziening (€ 0,4 mln. per 31-12-2021) wordt enkel aangewend voor groot onderhoud aan de blusvoorziening. Voor de op het bedrijventerrein gerealiseerde camera’s wordt geen voorziening opgebouwd. Deze hebben een relatief korte technische levensduur. Indien sprake is van een vervanging, wordt dat uit de reguliere beheerbegroting gedekt. De toevoeging aan de voorziening groot onderhoud openbare ruimte (2) is gebaseerd op de door de gemeente Almelo opgestelde onderhoudsbegroting, op basis van het huidige areaal. De voorziening (€ 0,7 mln. per 31-12-2021) wordt enkel aangewend voor groot onderhoud aan de openbare ruimte. Zoals hiervoor toegelicht wordt de voorziening terug betaalt aan de gemeente Almelo. In de voorliggende begroting is verondersteld dat dit in 2023 wordt geeffectueerd.
4.2 Financiering Het beleid op het gebied van treasury is vastgelegd in het treasurystatuut, welke door het Algemeen Bestuur is vastgesteld op 6 juli 2017. Er is een werkgroep ingesteld, bestaande uit deskundigen op het gebied van treasury van de deelnemende gemeenten en de provincie. Deze werkgroep adviseert over de aan te trekken leningen en de renterisico’s. Per 31-12-2021 heeft het RBT voor € 78 miljoen aan langlopende leningen en € 27,5 miljoen aan kortlopende leningen. Daarnaast is er een kredietfaciliteit met een limiet van € 35 miljoen. In de volgende tabel wordt een overzicht van de geldleningen en kredietfaciliteiten gegeven. Over lang lopende leningen wordt gemiddeld 0,65% rente betaalt.
pagina
13 van 27
lang lopende leningen (> 1 jaar) lening bedrag looptijd van tot percentage BNG 8.500.000 10 10-7-2014 10-7-2024 2,010% BNG 6.500.000 10 23-12-2014 23-12-2024 1,320% BNG 10.000.000 9 1-11-2016 3-11-2025 0,685% BNG 10.000.000 12 5-11-2014 5-11-2026 1,700% NWB 15.000.000 7 2-11-2020 2-11-2027 -0,337% BNG 10.000.000 12 1-11-2016 1-11-2028 1,025% BNG 18.000.000 15 29-12-2016 29-12-2031 1,270% 78.000.000 kort lopende leningen (<1 jaar) BNG 10.000.000 6 1-11-2016 BNG 17.500.000 (kasgeldlening) 27.500.000 kredietfaciliteiten (limiet) BNG 35.000.000 35.000.000
1-10-2009
1-11-2022
1-1-2024
0,335%
maand euribor + 0,4%
Tabel 10: geldleningen en kredietfaciliteit (limiet) Naar mate leningen aflopen, neemt het renterisico (c.q. kans) toe. Dit omdat een deel van de leningen uiteindelijk moet worden her-gefinancierd, terwijl de renteontwikkeling onzeker is. Ter beperking van renterisico’s zijn de volgende maatregelen getroffen: - Uitgangspunt bij het aantrekken van leningen is dat spreiding wordt aangebracht in de lening portefeuille - Nieuwe leningen worden zoveel mogelijk afgestemd op de renteherzieningsdata in erfpachtcontracten In de volgende tabel wordt de korte financiering afgezet tegen de lange financiering. Hieruit blijkt dat een relatief groot aandeel van het vreemd vermogen (85%) langjarig is gefinancierd. ultimo 2021
ultimo 2020
Lening O/G lang (> 1 jaar)
78.000.000
75%
88.000.000
79%
Lening O/G kort (< 1 jaar)
25.513.357
25%
23.241.930
21%
103.513.357
100%
111.241.930
100%
Tabel 11: verhouding financiering kort ten opzichte van lang (stand van zaken per 31-12-2021) De afgelopen jaren werd circa 95% van de financieringsbehoefte ingevuld met langlopende geldleningen en werd circa 5% kort gefinancierd (vanuit rekening courant en door middel van kasgeldleningen. In 2020 is besloten om het aandeel lang lopende leningen te beperken tot circa 75% - 80%. Dit omdat deze periode veel uitgiften worden voorzien. Wanneer deze exact plaatsvinden is onzeker en ook is op voorhand niet altijd duidelijk of de grondwaarde wordt afgekocht of partijen kiezen voor betaling van een jaarlijkse canon. Gelet hierop is het wenselijk om flexibel te blijven en niet vast te zitten aan langlopende leningen die niet tussentijds afgelost kunnen worden. Om flexibel in te kunnen spelen op de actuele financieringsbehoefte (welke in belangrijke mate volgt uit de uitgiftevooruitzichten), worden kasgeldleningen afgesloten. Dat zijn leningen met een korte looptijd (bv. 1 - 3 maanden).
pagina
14 van 27
In onderstaande grafiek wordt de financieringsbehoefte weergegeven per activiteit.
Figuur 2: financieringsbehoefte per activiteit 4.3 Bedrijfsvoering In de gemeenschappelijke regeling wordt (in hoofdstuk 2 en 3) een beschrijving gegeven van de organisatie van het RBT en de taken en verantwoordelijkheden van het personeel. In aanvulling daarop wordt de administratieve en financiële organisatie beschreven in de financiële verordening, welke op 6 juli 2017 is vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur wordt gevormd door leden van de colleges van B&W en GS van de deelnemers. Het Algemeen Bestuur benoemt, vanuit haar midden, de leden van het Dagelijks Bestuur. Het bestuur wordt ondersteund door een secretaris (4 uur per week), die alle uitgaande stukken mede ondertekent en verantwoordelijk is voor de controlling van besluiten van de directeur. Het RBT heeft geen personeel in dienst: werkzaamheden worden verricht door ambtenaren van de deelnemende gemeenten en op detacheringsbasis ingehuurde medewerkers. De projectorganisatie is gevestigd in een voormalig woonhuis in het projectgebied (Columbus 17, Almelo). Per 1-1-2022 kent de projectorganisatie de volgende bezetting: Projectdirecteur Projectmanager / casemanager / secretaris Planeconoom Projectadministrateur Officemanager -
24 uur per week 36 uur per week 20 uur per week 12 uur per week 20 uur per week
Totaal (3 FTE)
112 uur per week
-
pagina
15 van 27
Figuur 3: organisatieschema Naast de projectorganisatie is er een flexibele schil. De civieltechnische begeleiding wordt (op regiebasis) verzorgd door het ingenieursbureau van de gemeente Almelo en daarnaast wordt (op regie of opdrachtbasis) gebruik gemaakt van diverse externe deskundigen, zoals juridische adviseurs, duurzaamheid deskundigen, taxateurs, ICT-begeleiding, accountants, fiscalisten en archiefondersteuning. Tot slot is op het XL Businesspark een parkmanager actief (4 uur per week), in opdracht van de coöperatieve vereniging parkmanagement. De projectorganisatie werkt nauw samen met andere organisaties. De communicatie en marketing vindt mede plaats onder de merknaam Port of Twente. Port of Twente bundelt alle kracht van logistiek Twente om de sector te versterken, te verduurzamen en de Twentse economie te ondersteunen. Port of Twente is belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één. Tot slot wordt samengewerkt met de andere topwerklocaties in Twente (Kennispark Twente, High Tech Systems Park, ConnectU en Technology Base) aan een gezamenlijke profilering. 4.4 Verbonden partijen Het Regionaal Bedrijventerrein Twente heeft stemrecht en zeggenschap in het ‘Coöperatief Parkmanagement XL Businesspark Twente u.a.” en daarmee een bestuurlijk belang in deze organisatie.
De coöperatie zetelt in Almelo en is op 23 oktober 2008 opgericht om parkmanagement te voeren op het XL Businesspark. Dit om ‘op een creatieve en innovatieve wijze vorm te geven aan de wens om de kwaliteit van het XL Businesspark Twente duurzaam te bevorderen en daarmede een courante vestigingsplaats in stand te houden’. Vanuit deze doelstelling houdt de coöperatie zich bezig met (bijvoorbeeld) het beheer van camera’s en de blusvoorziening. Door uitgifte in erfpacht (landlease) is het lidmaatschap van bedrijven op lange termijn geborgd. In geval van verkoop van het erfpachtrecht, gaat het lidmaatschap aan de coöperatieve vereniging en de hiermee samenhangende betalingsverplichting, over naar de volgende eigenaar. In contracten met gevestigde bedrijven en algemene uitgiftevoorwaarden is opgenomen dat de verantwoordelijkheid voor de parkmanagement voorzieningen op termijn wordt overgedragen aan de
pagina
16 van 27
coöperatie. Tot op heden is het RBT verantwoordelijk voor het beheer van de gerealiseerde voorzieningen (zie ook paragraaf 3.2) en kent de coöperatieve vereniging (in financiële zin) feitelijk een slapend bestaan (onder regie van het RBT). 4.5 Grondbeleid Belangrijk doel van RBT is het voorzien in de behoefte aan bouwgrond voor met name grote ruimtevragers ( > 2 hectare). Dit omwille van het behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in Twente. Bij start van het project is er voor gekozen om daartoe een actief grondbeleid te voeren. Inmiddels is alle benodigde grond in bezit van RBT. In deze paragraaf wordt ingegaan op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen en daarbij gehanteerde uitgangspunten. 4.5.1 De grondexploitatie T/m 31-12-2021 is (per saldo) € 50,4 miljoen geïnvesteerd in de productie van bouwgrond. Alle investeringen zijn gefinancierd met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatiebegroting wordt jaarlijks opgesteld en geactualiseerd, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Overeenkomstig de gemeenschappelijke regeling staan de deelnemers garant voor en delen zij in het eindresultaat van de grondexploitatie. Dit op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel.
In de volgende tabel wordt de actuele grondexploitatie vereenvoudigd weergegeven. Grondexploitatiebegroting Boekwaarde per 31-12-2021 Kosten nominaal Kostenstijging Nog te maken kosten (K)
7.610.520 566.459
Opbrengsten nominaal Opbrengstenstijging Nog te realiseren opbrengsten (O)
64.775.583 1.733.615
Op EW
Op NCW
50.388.433
50.388.433
8.176.978
8.093.161
66.509.198
66.000.474
0,65% Rente (nog te realiseren)
227.502
Economische waarde (Opbr. - Kosten op NCW)
57.907.313
2025 Resultaat op Ew per 31-12-2025 2022 Resultaat op NCW per 1-1-2022 (bij 0,65% rente)
-7.716.285 -7.518.879
2022 Resultaat op NCW - teruggerekend op basis van 2% inflatie conform BBV richtlijnen
-7.128.654
Tabel 12: Vereenvoudigde weergave van de grondexploitatie per 1-1-2022 Het resultaat is berekend op basis van een begroting van (op eindwaarde) € 8,2 miljoen aan nog te maken kosten en € 66,5 miljoen aan nog te realiseren opbrengsten. In onderstaande tabel worden de in de begroting gehanteerde rekenkundige parameters weergegeven. 2022
2023
2024
2025
Rentetoerekening
0,65%
0,65%
0,65%
0,65%
Kostenstijging
3%
2,5%
2%
2%
Opbrengstenstijging
2,3%
2,2%
2%
2%
Tabel 13: overzicht van in de grondexploitatie gehanteerde rekenparameters
pagina
17 van 27
De rentekosten zijn begroot op basis van de huidige portefeuille van langlopende leningen (zie paragraaf 4.2). Hierover wordt 0,65% rente betaalt. De kostenstijging is geraamd op basis van advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede en voor de opbrengstenstijging is de decemberraming van de Nederlandse Bank gevolgd.
Uitgifteprognose In onderstaande grafiek wordt de in de grondexploitatie gehanteerde uitgifteprognose grafisch weergegeven en afgezet tegen de over de gerealiseerde uitgiften.
Figuur 4: Uitgifteprognose in m2, afgezet tegen de afgelopen jaren gerealiseerde uitgiften. In de berekening wordt uitgegaan van de uitgifte van 20 hectare in 2022 en 23,5 hectare in 2023. Dit gebaseerd op de gesloten overeenkomsten en uitgaande van de daarin opgenomen uitgifteprijzen. Over de laatste 4 hectare is nog geen overeenkomst gesloten, maar is RBT wel vergaand in gesprek met kandidaten. Verwachting is dat deze gesprekken in 2024 tot afname leiden. In onderstaande tabel wordt de uitgifteprognose gespecificeerd en afgezet tegen de in 2021 gerealiseerde transacties. Voortgang gronduitgifte in m2
Prognose afname in grondexploitatie 2021
2022
2023
Type overeenkomst 2024
Verkoop en levering in 2021 Heylen Warehouses Waterside
52.812
akte is in Q1 gepasseerd
Bleckmann (Golten Almelo BV)
69.340
akte is in Q4 gepasseerd
Heylen Warehouses Kavel 4 Noord
46.677
akte is in Q4 gepasseerd
DHL
9.880
akte is in Q4 gepasseerd
Pijplijn 2022 en 2023 (overeenstemming bereikt) Heylen Warehouses (noord)
85.035
erfpachtovereenkomst (getekend)
Eurol
8.000
afspraak in eerder gepasseerde akte
Brandstofverkooppunt
13.666
Jalo Biopellets
35.391
Timberland
erfpachtovereenkomst (getekend) erfpachtovereenkomst (getekend) 40.698
Holland Food Group (Daytona BV)*
46.050
Panattoni*
reserveringsovereenkomst (getekend) ontwikkelingsovereenkomst (getekend)
81.685
ontwikkelingsovereenkomst (getekend)
Heembouw (Takodana BV)*
70.049
ontwikkelingsovereenkomst (getekend)
Heylen Warehouses (t.b.v. Frankenhuis)*
21.270
ontwikkelingsovereenkomst (getekend)
Heylen Warehouses (kavel naast pb)
12.392
Tecnotion*
erfpachtovereenkomst (getekend) 20.000
178.709
198.818
ontwikkelingsovereenkomst (getekend)
235.418
Tabel 14: uitgifteprognose, afgezet tegen de in 2021 gerealiseerde transacties Alle gecontracteerde partijen betalen een reserveringsvergoeding. Hoewel dit enig comfort biedt (indien de vestiging niet door gaat vervalt deze vergoeding aan RBT), geven de overeenkomsten géén zekerheid op
pagina
18 van 27
afname van de gronden. De afname vindt in de meeste gevallen plaats wanneer partijen beschikken over een bruikbare omgevingsvergunning. 4.5.2 Risicoanalyse en gevoeligheidsanalyse grondexploitatie Om inzicht te krijgen in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van de in de berekening gehanteerde rekenkundige uitgangspunten, is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd. Dit is een vorm van scenario denken. In de volgende grafiek wordt de uitkomst van de gevoeligheidsanalyse gepresenteerd (op eindwaarde per 31-12-2025).
Figuur 5: gevoeligheidsanalyse: effect van bijstelling uitgangspunten grondexploitatie (op eindwaarde per 31-12-2025, bedragen x 1 miljoen euro) 4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Conform artikel 22 en 27 van de gemeenschappelijke regeling staan de deelnemers garant voor alle verplichtingen van (en delen zij in het resultaat van) RBT, overeenkomstig de vastgelegde verdeelsleutel. Hierna wordt een toelichting gegeven op de risico’s per programma en de mate waarin eventuele tegenvallers kunnen worden opgevangen.
Grondexploitatie In de gemeenschappelijke regeling wordt toegelicht (in artikel 22) dat naast het resultaat van de grondexploitatie jaarlijks een risicoprofiel wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Ter bepaling van dit profiel is een financiële risicoanalyse uitgevoerd, waarmee de grondexploitatiebegroting (en daarmee het begrote resultaat) in een breder perspectief wordt geplaatst. Dit op basis van een monte carlo simulatie. Uit deze (rekenkundige) analyse volgt dat het tekort zich in een bandbreedte begeeft van + € 4 miljoen (een winst van € 11,7 miljoen) en - € 4,0 miljoen (een winst van € 3,7 miljoen) op eindwaarde per 31-12-2025. Daarbij zijn de meest extreme scenario’s buiten beschouwing gelaten. Ten opzichte van vorig jaar is de bandbreedte beperkt (van € 5 miljoen naar € 4 miljoen). Reden hiervoor is dat inmiddels over nagenoeg alle kavels overeenkomsten zijn gesloten waardoor meer zekerheid is verkregen over de gronduitgifte. Thans is voor het eerst sprake van een winstgevende grondexploitatie. Het BBV schrijft voor dat deze winst geleidelijk wordt genomen, naar rato van de voortgang van het project. Dit op basis van de methode ‘percentage of completion’, waarbij enkel winst wordt genomen waarover voldoende zekerheid bestaat.
Op basis van de door de commissie BBV vastgestelde spelregels is in 2021 een winst van € 2,1 miljoen genomen en wordt in 2022 naar schatting een winst van € 1,8 miljoen genomen.
Erfpachtbedrijf Het erfpachtbedrijf kent jaarlijks een resultaat. Bij vaststelling van de begroting 2018 is besloten om een bestemmingsreserve op te bouwen, waaruit (eventuele) tegenvallers uit de erfpachtexploitatie kunnen worden gedekt. De financiële risico’s zijn overigens relatief beperkt. Indien een erfpachter gedurende twee
pagina
19 van 27
achtereenvolgende jaren in verzuim is de canon te betalen, kan het erfpachtrecht worden opgezegd door RBT. De erfpachter is in dat geval verplicht om het perceel grond terug te leveren, inclusief het daarop gerealiseerde gebouw. Vervolgens zal RBT een openbare verkoping organiseren en wordt de opbrengst uit deze verkoop uitgekeerd aan de (hypotheekhouder van) erfpachter (na aftrek van het bedrag dat erfpachter nog verschuldigd is aan RBT). De bestemmingsreserve dient om de canon voor te schieten, totdat de verkoopopbrengst wordt uitgekeerd. Daarnaast is het denkbaar dat de opbrengst onvoldoende is om het aan RBT verschuldigde bedrag te dekken. Dat speelt bijvoorbeeld indien de opstallen nog in aanbouw zijn of indien sprake is van een zeer ernstige bodemverontreiniging. De kosten van sloop en/of sanering kunnen dan uit de bestemmingsreserve worden gedekt. Op dit moment is voor 10 kavels (48 ha) gekozen voor betaling van een jaarlijkse canon en daarnaast verloopt de verhuur van de ondergrond van de containerterminal (2,5 ha.) via het erfpachtbedrijf. Om inzicht te krijgen in de benodigde omvang van de risicoreserve is een risico-inschatting uitgewerkt. Op basis hiervan wordt geconcludeerd dat de huidige bestemmingsreserve (€ 1 miljoen) volstaat om tegenvallers op te kunnen vangen.
Investeringsbudget In 2016 hebben de deelnemende gemeenten en de provincie Overijssel een investeringsbudget ter beschikking gesteld van € 9 miljoen. Dit budget is in de periode 2017 t/m 2021 ingelegd en gestort in de reserve investeringsbudget. De afgelopen jaren is in totaal € 3,7 miljoen uit de reserve onttrokken. Binnen het Algemeen Bestuur en met raden en staten is afgesproken dat het investeringsbudget (door het Dagelijks Bestuur en gemotiveerd) wordt aangewend voor 1. maatwerk in acquisitie en 2. investeringen die het duurzame karakter van het XL Park versterken. Daarbij geldt dat aan een aantal criteria moet worden voldaan. Over nagenoeg alle kavels zijn inmiddels overeenkomsten gesloten met gegadigden. Een bijdrage in acquisitietrajecten is derhalve niet meer aan de orde. Mogelijk ontstaat wel een investeringsbehoefte op het gebied van duurzaamheid. Op dit moment wordt door Firan onderzocht hoe de verschillende duurzame initiatieven op het XL Businesspark zich energetisch tot elkaar verhouden en hoe deze initiatieven met elkaar verbonden kunnen worden (energy hub). Het Dagelijks Bestuur heeft besloten om het investeringsbudget te blijven reserveren binnen RBT, totdat het onderzoek van Firan is afgerond (volgens planning: medio 2022) en duidelijk is of/hoe het investeringsbudget eventueel kan worden aangewend.
pagina
20 van 27
5.
De financiële begroting
5.1
De geprognosticeerde balans
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de geprognosticeerde ontwikkeling van de balansposten (na resultaatbestemming). Geprognosticeerde balans (na resultaatbestemming) 2021
2022
2023
2024
2025
2026
4.345.815 57.882.725
4.238.359 61.665.211
4.876.109 63.660.750
4.766.493 63.093.168
4.655.781 62.506.269
4.543.962 61.899.386
4.645.464
3.792.587
2.083.610
1.566.799
1.276.983
985.284
Totaal vaste activa
66.874.004
69.696.157
70.620.469
69.426.461
68.439.034
67.428.632
Vlottende activa Voorraden Bouwgrond in exploitatie
52.537.095
29.933.621
2.437.070
-262.334
-0
-
152.046 1.987.723
152.046 1.987.723
152.046 1.987.723
152.046 1.987.723
152.046 1.987.723
152.046 1.987.723
1.986.643
-
-
-
-
-
12.969 67.053
12.969 67.053
12.969 67.053
12.969 67.053
12.969 67.053
12.969 67.053
Totaal vlottende activa
56.743.529
32.153.413
4.656.862
1.957.457
2.219.791
2.219.791
Totaal vaste en vlottende activa
123.617.533
101.849.570
75.277.331
71.383.918
70.658.825
69.648.423
256.313 6.868.733 2.000.832
256.313 6.990.645 1.920.860
256.313 7.434.192 2.660.140
256.313 8.216.578 2.282.377
256.313 8.924.574 800.684
256.313 9.624.885 740.710
1.047.722
1.064.012
166.815
208.580
250.345
292.110
Activa Vaste activa Immateriële vaste activa Materiele vaste activa Investeringen met een economisch nut * gronden en terreinen * erfpachtsgronden Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut * parkmanagement Financiele vaste activa
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen Liquide middelen Banksaldi Overlopende activa Per saldo te ontvangen omzetbelasting Transitoria Vooruitbetaalde kosten
Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat (uitkering aan deelnemers) Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Vaste schulden, met een rentetypische looptijd van een jaar of langer Opbrengstwaarde erfpacht Rijk (haven) Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiele instellingen Totaal vaste passiva Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar. BNG rekening-courant en kasgeldleningen (sluitpost) Overige schulden Crediteuren Overlopende passiva Transitorische rente Per saldo verschuldigde omzetbelasting Vooruitontvangen reserveringsvergoedingen Overige vooruitontvangen en nog te betalen bedragen
270.473
368.148
368.148
368.148
368.148
368.148
88.000.000 98.444.073
78.000.000 79.432.160
78.000.000 78.534.963
63.000.000 63.576.728
53.000.000 53.618.493
43.000.000 43.660.258
17.500.000
19.438.739
-4.789.789
6.275.033
15.508.175
24.456.008
1.374.198
1.374.198
1.374.198
1.374.198
1.374.198
1.374.198
138.788 1.713.964 4.446.510
138.788
138.788
138.788
138.788
138.788
1.446.514 19.171
19.171
19.171
19.171
19.171
Totaal vlottende passiva
25.173.460
22.417.410
-3.257.632
7.807.190
17.040.332
25.988.165
Totaal vaste en vlottende passiva
123.617.533
101.849.570
75.277.331
71.383.918
70.658.825
69.648.423
Tabel 15: geprognosticeerde balans
pagina
5.2
21 van 27
Toelichting op de geprognosticeerde balans
In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van het in erfpachtgronden geïnvesteerd vermogen gespecificeerd. De erfpachtgronden worden in vijftig termijnen geleidelijk afgewaardeerd. Op de ondergrond van de kade wordt niet afgeschreven (conform BBV). Voor het overslagterrein geldt een afschrijvingstermijn van vijftien jaar (in lijn met de gesloten huurovereenkomst). Ontwikkeling voorraad erfpachtgronden
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Meerjarenraming 2024 2025
Geinvesteerd vermogen per 1-1-
36.461.937
57.882.726
61.665.211
Uitgifte / afkoop in jaar Afwaardering in jaar
21.769.533 -348.744
4.275.260 -492.775
2.460.405 -464.866
-567.582
-586.899
-606.884
Geinvesteerd vermogen per 31-12
57.882.726
61.665.211
63.660.750
63.093.168
62.506.269
61.899.386
Ontwikkeling voorraad huurgronden
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Geinvesteerd vermogen per 1-1
4.452.207
4.345.815
4.238.359
4.876.109
4.766.493
4.655.781
Uitgifte in jaar Afschrijving in jaar
-106.392
-107.456
746.280 -108.530
-109.616
-110.712
-111.819
Geinvesteerd vermogen per 31-12
4.345.815
4.238.359
4.876.109
4.766.493
4.655.781
4.543.962
Totaal in erfpacht en huurgronden geinv. vermogen per 31-12
62.228.541
65.903.570
68.536.859
67.859.661
67.162.050
66.443.348
63.660.750
63.093.168
Meerjarenraming 2024 2025
2026 62.506.269
2026
Tabel 16: geprognosticeerde ontwikkeling van het in het erfpachtbedrijf geïnvesteerd vermogen De toevoeging en afname van de voorraad is een schatting. Een aantal bedrijven heeft nog niet gekozen of de grondwaarde bij het passeren van de akte wordt afgekocht of in termijnen wordt voldaan. Met twee bedrijven is een tussentijdse mogelijkheid tot afkoop van de canon overeengekomen. In deze begroting is verondersteld dat één van deze bedrijven daar gebruik van maakt (in 2023).
pagina
5.3
22 van 27
De begroting van lasten en baten
In onderstaande tabel wordt de begroting per programma weergegeven en afgezet tegen het in 2021 gerealiseerde resultaat. Overzicht baten en lasten
Jaarrekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2.561.065 18.442.003 796.147 267.524 300.000 117.852 341.331 142.836 813.858 1.072.254
2.650.428 22.603.474 1.027.840 276.080 300.000 3.865.864 314.090 630.090 552.877 1.192.908
2.964.158 27.496.551 1.124.697 296.016 300.000 147.844 24.652 1.408.977 1.412.508
2.560.580 2.699.405 1.251.895 309.850 300.000 147.844 13.543 216.811 232.290
229.314 -262.334 1.269.937 384.240 300.000 147.844 10.184 -10.184 -
1.288.568 391.925 300.000 147.844 8.300 -8.300 -
24.854.870
33.413.652
35.175.402
7.732.218
2.069.000
2.128.336
-22.951.731 -2.020.570 -560.530 -117.852 -341.331 -866.308 -1.890.849 -28.749.172
-27.021.153 -2.674.357 -652.564 -3.865.864 -314.090 -1.182.967 -35.710.996
-33.323.259 -6.164.786 -2.667.963 -3.161.761 -905.382 -1.092.236 -147.844 -147.844 -1.267.810 -230.354 -38.312.258 -10.796.980
-2.337.601 -1.092.236 -147.844 -3.577.680
-2.329.278 -1.092.236 -147.844 -3.569.357
Saldo van baten en lasten: (excl. reserve mutaties)
-3.894.301
-2.297.344
-3.136.856
-3.064.763
-1.508.680
-1.441.021
Reservemutaties Dotatie aan bestemmingsreserve investeringsbudget Onttrekking aan investeringsbudget (grondexploitatie) Onttrekking aan investeringsbudget (parkmanagement) Totaal
1.890.849 -200.000 -90.386 1.600.463
-
-
-
-
-
-165.818 -165.818
-
-
-
Resultaat (incl. mutatie reserves)
-2.293.838
-2.297.344
-3.302.674
-3.064.763
-1.508.680
-1.441.021
-1.224.423 -293.006 300.000 1.072.254 -2.148.663 -2.293.838
-1.646.517 -376.484 300.000 1.192.908 -1.767.251 -2.297.344
-1.543.266 -609.366 300.000 1.412.508 -2.862.550 -3.302.674
-1.909.866 -782.386 300.000 232.290 -904.801 -3.064.763
-1.067.664 -707.996 300.000 -33.020 -1.508.680
-1.040.710 -700.311 300.000 -1.441.021
293.006 2.000.832
376.484 1.920.860
609.366 2.693.308
782.386 2.282.377
707.996 800.684
700.311 740.710
Lasten per programma: * grondexploitatie * idem: verrekening met onderhanden werk * erfpachtbedrijf * beheer parkmanagement voorzieningen * afschrijving parkmanagement * realisatie nieuwe openbare kade * beheer openbare ruimte * investeringen in parkmanagement * idem: verrekening met balans * bovenwijkse voorzieningen
Baten per programma: * grondexploitatie * erfpachtbedrijf * beheer parkmanagement voorzieningen * realisatie nieuwe openbare kade * beheer openbare ruimte * investeringen in parkmanagement * bijdrage deelnemers investeringsbudget
Waarvan: Erfpachtbedrijf Beheer parkmanagement Afwaardering parkmanagement voorzieningen Bovenwijkse voorzieningen Winstneming grondexploitatie
Resultaatbestemming (voorstel in het kader van de jaarrekening) Storting in bestemmingsreserve parkmanagement Uitkering aan deelnemers
Meerjarenraming
Tabel 17: saldo van lasten en baten Komende jaren wordt een positief resultaat voorzien. Dit resultaat hangt voor een belangrijk deel samen met de winstneming op de grondexploitatie. Aan het einde van de looptijd van de grondexploitatie (2025) wordt een positief resultaat van € 7,7 miljoen voorzien. Overeenkomstig het BBV wordt deze winst geleidelijk genomen, naar rato van voortgang van het project. Bij behandeling van de jaarrekening wordt een resultaat genomen over de bestemming van het resultaat. In bovenstaande tabel en de begroting is verondersteld dat het resultaat wordt uitgekeerd aan de deelnemers. Dit met uitzondering van het resultaat dat samenhangt met het beheer van parkmanagement voorzieningen, vanuit de door bedrijven betaalde contributie (bij aanvang vastgesteld op € 0,89 per m2). In de volgende paragraaf wordt het verwachte resultaat per programma gespecificeerd en toegelicht.
pagina
5.4
23 van 27
Toelichting op de begroting van lasten en baten
Grondexploitatie In onderstaande tabel wordt een weergave gegeven van de in het kader van de grondexploitatie begrote lasten en baten. Dit afgezet tegen de jaarrekeningcijfers over 2021. Grondexploitatie
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Boekwaarde grondexploitatie per 1-1
70.979.099
50.388.433
26.017.707
-4.341.394
-7.945.599
-
Lasten Verwerving Sloop en sanering Bouw en woonrijp maken Plankosten en VTU Overige uitgaven (incl. tijdelijk beheer) Rentekosten Inflatie Totaal lasten
-15.000 32.602 1.176.500 778.194 233.889 354.880 2.561.065
107.365 1.123.543 867.667 200.000 247.645 104.208 2.650.428
107.365 1.619.163 867.667 100.000 70.379 199.584 2.964.158
1.450.083 867.667 50.000 -39.785 232.615 2.560.580
250.000 -50.738 30.052 229.314
-
Baten Uitgifte van bouwgrond (deelcanon A) Overige verkoopopbrengsten Bijdragen en subsidies Inflatie Bijdragen uit reserve investeringsbudget Totaal baten
-22.857.596 -94.135 -200.000 -23.151.731
-26.715.670 -305.484 -27.021.153
-32.221.547 -1.101.712 -33.323.259
-4.467.156 -1.371.211 -326.419 -6.164.786
-
-
Saldo lasten en baten
-20.590.666
-24.370.725
-30.359.101
-3.604.206
229.314
-
Boekwaarde grondexploitatie per 31-12 Winstneming boekjaar
50.388.433 2.148.663
26.017.707 1.767.251
-4.341.394 2.862.550
-7.945.599 904.801
-7.716.285 33.020
-
Voorraad onderhanden werk per 31-12
52.537.096
29.933.621
2.437.070
-262.334
-0
-
178.709 773.656 62%
198.818 972.474 78%
235.418 1.207.892 97%
38.715 1.246.607 100%
1.246.607 100%
-
Uitgifte b ouwgrond (in m2 in jaar) Cumulatief per 31-12 Voortgang gronduitgifte
Meerjarenraming 2024 2025
2026
Tabel 18: lasten en baten grondexploitatie en de geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen Verwachting is dat het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen de komende jaren afneemt, omdat de opbrengsten (t.g.v. de uitgifte van bouwgrond) hoger zijn dan de te verrichten investeringen. In 2022 en 2023 wordt naar verwachting 43,5 hectare uitgegeven. Concreet worden in 2022 de volgende werkzaamheden verricht in het kader van de grondexploitatie: - realisatie erfontsluitingswegen, riolering en openbare verlichting in tranche 2 - bouwrijp maken kavels en saneren asbestspots - op de markt brengen Erve ’t Wolbert door middel van een tender Daarnaast wordt de openbare kade gerealiseerd. In de volgende tabel worden de in het kader van dit project verwachte investeringen weergegeven.
pagina
24 van 27
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Totaal ten laste van subsidie per 1-1
105.091
222.943
Lasten Verwerving Aanpassen bestemmingsplan Realisatie kade en havenfaciliteiten Realisatie toegangswegen kade en terminal Plankosten Totale investering
33.993 17.856 66.004 117.852
97.675 2.484.000 632.944 651.245 3.865.864
-
-
-
-
Baten Bijdrage Regiodeal en CTH (via provincie) Totale investeringsbijdrage
-117.852 -117.852
-3.865.864 -3.865.864
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
222.943
4.088.807
Uitbreiding laad- en loskade
Saldo lasten en baten Totaal ten laste van subsidie per 31-12
Begroting 2023
Meerjarenraming 2024 2025
2026
Tabel 19: lasten en baten realisatie openbare kade Verwachting is dat de totale investering in de kade uit komt op € 4,1 miljoen. In dat geval is van de toegezegde subsidie van € 4,6 miljoen € 0,5 miljoen niet nodig. Afdracht aan het fonds bovenwijkse voorzieningen In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat voor elke uitgifte € 6,- per m2 wordt afgedragen aan de gemeente Almelo. In de volgende tabel wordt de begrote afdracht weergegeven, gebaseerd op de uitgiftefasering in de grondexploitatie. Bovo-afdracht (€ 6,- per m2; artikel 4 lid 6 GR) Gronduitgifte in m2 Lasten afdracht Bovo aan de gemeente Almelo Totale uitgaven Baten bijdrage deelnemers Totale baten Resultaat
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Meerjarenraming 2024 2025
178.709
198.818
240.946
38.715
-
-
1.072.254 1.072.254
1.192.908 1.192.908
1.445.676 1.445.676
232.290 232.290
-
-
-
-
-
-
-
-
1.072.254
1.192.908
1.445.676
232.290
-
-
2026
Tabel 20: afdracht aan het fonds Bovo en de bijdrage van de deelnemers (met ingang van 2021 is niet langer sprake van een bijdrage vanuit de deelnemers). Parkmanagement – investeringen In de volgende tabel wordt het geprognosticeerde verloop van de investeringen in parkmanagement gespecificeerd.
pagina
25 van 27
Investeringen parkmanagement Parkmanagement investeringen
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
5.759.322
4.645.464
3.792.587
2.083.610
1.566.799
1.276.983
58.858 49.299 2.500 32.178 142.836
569.535 30.360 30.196 630.090
24.652 24.652
13.543 13.543
10.184 10.184
8.300 8.300
-866.308 -90.386 -956.694
-1.182.967 -1.182.967
-1.267.810 -165.818 -1.433.629
-230.354 -230.354
-
-
Saldo lasten en baten Afschrijving op de investering
-813.858 -300.000
-552.877 -300.000
-1.408.977 -300.000
-216.811 -300.000
10.184 -300.000
8.300 -300.000
Geinvesteerd vermogen per 31-12
4.645.464
3.792.587
2.083.610
1.566.799
1.276.983
985.284
Geinvesteerd vermogen per 1-1 Lasten Blusvoorziening Beveiliging Bewegwijzering Overige kosten Rente Baten Deelcanon B (eenmalig) Overige opbrengsten
Meerjarenraming 2024 2025
2026
Tabel 21: lasten en baten parkmanagement en de geprognosticeerde ontwikkeling van het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen Uit de tabel blijkt dat het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen de komende jaren geleidelijk afneemt. In de prognose is rekening gehouden met de nog te verrichten investeringen. Dit betreft de aanleg van de blusleiding en camera’s in tranche 2. De investeringen worden afgewaardeerd vanuit de (bij uitgifte te ontvangen) investeringsbijdragen van bedrijven. Deze bijdrage is door het Dagelijks Bestuur vastgesteld op € 5,95 per m2 uitgeefbaar terrein. Daarnaast wordt jaarlijks € 300.000 op de investering afgeschreven. Deze afschrijving resulteert in een negatief resultaat binnen RBT. Naar verwachting is de investering in 2030 afgewaardeerd. Parkmanagement – onderhoud en beheer In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de lasten die samenhangen met het onderhoud en beheer van parkmanagementvoorzieningen en de bijdrage die hiervoor jaarlijks in rekening wordt gebracht bij de bedrijven (€ 0,89 per m2). Jaarrekening 2021