Begroting 2024 Regionaal Bedrijventerrein Twente
Tekst van het document
Begroting Herziene begroting 2023 Voorlopige begroting 2024 Meerjarenraming 2025 t/m 2027
Inhoud 1.
Inleiding
2
2. 2.1 2.2
Voorstel aan het Algemeen Bestuur en Ontwerp Besluit Voorstel aan het Algemeen Bestuur Ontwerp besluit
3 3 4
3. 3.1 3.2 3.3 3.4
Programmaplan Grondexploitatie Parkmanagement Erfpacht en verhuur Onderhoud openbare ruimte
5 5 8 10 11
4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
De paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Weerstandsvermogen en risicobeheersing
13 13 13 15 16 17 19
5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
De financiële begroting De geprognosticeerde balans Toelichting op de geprognosticeerde balans De begroting van lasten en baten Toelichting op de begroting van lasten en baten De financiële positie van RBT
23 23 24 25 26 31
Datum 15-3-2023
pagina
1.
2 van 31
Inleiding
Voor u ligt de begroting van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT). Het betreft de (herziene) begroting 2023, de (voorlopige) begroting voor 2024 en de meerjarenraming 2025 – 2027. De (herziene) begroting voor 2023 fungeert als beleidsmatig en financieel kader waarbinnen het Dagelijks Bestuur kan opereren. Daarmee vormt de nu voorliggende (herziene) begroting voor 2023, de basis voor de jaarverslaglegging over het lopende jaar. De begroting 2024 geldt als voorlopig financieel kader. Dit voor zolang er nog geen nieuwe (herziene) begroting is vastgesteld. Met de meerjarenraming ten slotte, wordt een doorkijk gegeven naar de daarop volgende jaren. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de voorgenomen beëindiging van de gemeenschappelijke regeling. In de wet gemeenschappelijke regelingen is vastgelegd dat de begroting voor 30 april wordt verzonden aan Provinciale Staten van Overijssel en aan de Raden van de deelnemende gemeenten. Raden en Staten hebben vervolgens 12 weken om (indien gewenst) zienswijzen naar voren brengen. Voorliggende begroting is opgesteld met inachtneming van de financiële verordening van het RBT en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. Hierin wordt vastgelegd waar de begroting ten minste uit moet bestaan.
Dit betreft de beleidsbegroting (bestaande uit het programmaplan en de paragrafen) en de financiële begroting. Hierin is ook het jaarplan geïntegreerd, waarin de komend jaar te verrichten activiteiten worden omschreven.
pagina
3 van 31
2.
Voorstel aan het Algemeen Bestuur en Ontwerp Besluit
2.1
Voorstel aan het Algemeen Bestuur
Almelo, 29 maart 2023 Vergadering Algemeen Bestuur d.d. …………………. Onderwerp:
Begroting 2023
Wij stellen u hierbij voor: 1. De herziene begroting 2023 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 2. De voorlopige begroting 2024 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 3. De meerjarenraming 2025 t/m 2027 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp 4. Het programma als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 5. Het Dagelijks Bestuur voor de begrotingsjaren 2023 en 2024 te machtigen tot uitvoering van het programma, als opgenomen in dit voorstel; 6. Voor de jaren 2023 en 2024 de lasten en baten van het programma – en daarbinnen de geraamde bedragen voor investeringen – als financieel kader vast te stellen; 7. Aan het Dagelijks Bestuur de uitgifte van gronden, binnen de kaders van deze begroting, te delegeren; Overwegingen Hierbij bieden wij u aan ter besluitvorming de (herziene) begroting voor 2023 en de (voorlopige) begroting voor 2024. Deze (programma) begroting vormt het financieel en inhoudelijk kader waarbinnen ons bestuur kan opereren. Daarmee vormt de nu voorliggende (herziene) begroting over 2023, de basis voor de jaarverslaglegging over het lopende jaar (2023). Tevens bieden wij u de begroting 2024 aan, welke fungeert als voorlopig financieel kader. Ten slotte is de meerjarenraming bijgevoegd, waarin een doorkijk wordt gegeven naar de daarop volgende begrotingsjaren (2025 t/m 2027).
Daarbij is nog geen rekening gehouden met de voorgenomen beëindiging van de gemeenschappelijke regeling. Het Dagelijks Bestuur,
Voorzitter A. Maathuis
Secretaris G. Kosters
pagina
2.2
4 van 31
Ontwerp besluit
Het Algemeen Bestuur van het RBT Gelezen het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 29 maart 2023 Gelet op artikel 58, lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen;
BESLUIT 1. De herziene begroting 2023 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 2. De voorlopige begroting 2024 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp; 3. De meerjarenraming 2025 t/m 2027 vast te stellen overeenkomstig het ontwerp 4. Het programma als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 5. Het Dagelijks Bestuur voor de begrotingsjaren 2023 en 2024 te machtigen tot uitvoering van het programma, als opgenomen in dit voorstel; 6. Voor de jaren 2023 en 2024 de lasten en baten van het programma – en daarbinnen de geraamde bedragen voor investeringen – als financieel kader vast te stellen; 7. Aan het Dagelijks Bestuur de uitgifte van gronden, binnen de kaders van deze begroting, te delegeren; Aldus gedaan door het Algemeen Bestuur in haar openbare vergadering van ……………..
Voorzitter A. Maathuis
Secretaris G. Kosters
pagina
3.
5 van 31
Programmaplan
In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de activiteiten van het RBT (de programma’s). Dit betreft grondexploitatie, parkmanagement, erfpacht en het beheer van de openbare ruimte. Per programma wordt een toelichting gegeven op de doelstelling en de wijze waarop er naar gestreefd wordt om het doel te bereiken. 3.1 Grondexploitatie Hoofddoel van het RBT is te voorzien in de behoefte aan bouwrijpe grond met bedrijfsbestemming, toegespitst op grote ruimtevragers (> 2 hectare). Dit omwille van behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in Twente. Om bouwgrond te kunnen produceren, transformeert het RBT agrarische gronden naar bedrijfskavels en openbare ruimte. Hiertoe voert het RBT een actief grondbeleid, waarbij (o.a.) de volgende activiteiten worden verricht: - het verwerven van ruwe bouwgrond (afgerond) - het slopen van opstallen en het saneren van de ondergrond (98% € gerealiseerd) - de aanleg van openbare ruimte (bouw- en woonrijp maken) (91% € gerealiseerd) - het tijdelijk beheer van gronden en opstallen (93% € gerealiseerd) - planontwikkeling en begeleiding (91% € gerealiseerd) - uitgifte van bouwgrond met bedrijfsbestemming (85% € gerealiseerd) - verkoop van bestaande gebouwen (67% € gerealiseerd) Daarnaast wordt een nieuwe openbare kade gerealiseerd, zodat ruimte ontstaat voor uitbreiding van de containerterminal (hierover later meer).
In het uitgifteproces wordt actief met bedrijven meegedacht over de mogelijkheden om hun bedrijfspand en bedrijfsproces te verduurzamen. Dit bijvoorbeeld door de inzet van zonnepanelen, warmtepompen en het gebruik van duurzame (en circulair inzetbare) materialen. Daarnaast wordt bij de entree van het bedrijventerrein een brandstofverkooppunt gerealiseerd, waar o.a. LNG, CNG en waterstof (duurzame brandstoffen) zal worden aangeboden en laadpalen worden gerealiseerd. Van een groot aantal bedrijven is bekend dat zij zonnepanelen op hun dak hebben gerealiseerd of willen gaan realiseren. In potentie kan in totaal circa 54 GWh per jaar aan opwek via zonnepanelen worden gerealiseerd. Eén partij heeft voor reeds gerealiseerde zonnepanelen een toezegging voor terug levering gekregen. Overige partijen hebben voorbereidingen getroffen om panelen te plaatsen, maar ervaren dat zij geen aansluiting kunnen krijgen voor terug levering, vanwege congestie op het net. Het gaat daarbij om circa 32 GWh per jaar aan potentiële opwek via zonnepanelen dat niet wordt terug geleverd. Enexis en Tennet hebben investeringen aangekondigd om het netwerk te verzwaren. Verwachting van TenneT en Enexis is dat het net in 2028/2029 voldoende is verzwaard.
Om te onderzoeken of al eerder een (tijdelijke) oplossing mogelijk is, is door de provincie Overijssel en RBT opdracht verstrekt aan Firan om te onderzoeken hoe de verschillende duurzame initiatieven op het XL Businesspark zich energetisch tot elkaar verhouden en hoe deze initiatieven met elkaar kunnen worden verbonden (energy hub). Firan zal haar aanbevelingen in de eerste helft van 2023 rapporteren. Actuele waardering van de investeringen in de grondexploitatie T/m 31-12-2022 is € 8,8 miljoen geïnvesteerd in de productie van bouwgrond. Dit betreft het saldo van € 168,5 miljoen aan gerealiseerde investeringen en € 159,7 miljoen aan gerealiseerde opbrengsten.
pagina
6 van 31
Alle investeringen zijn gefinancierd met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatiebegroting wordt jaarlijks opgesteld en geactualiseerd, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Afgelopen jaar werd een winst van € 7,7 miljoen begroot, op eindwaarde per 31-12-2025. De geactualiseerde grondexploitatie sluit op een winst van € 11,6 miljoen op eindwaarde per 31-12-2025 en verbetert dus met € 3,8 miljoen op eindwaarde. In onderstaande tabel wordt het resultaat van de grondexploitatie teruggerekend (verdisconteerd) naar het huidige prijspeil. Dit op basis van rente (1%) en op basis van inflatie (2%), zoals door de commissie BBV voorgeschreven. In de grondexploitatie is géén rekening gehouden met verschuldigde vennootschapsbelasting. De vennootschapsbelasting hangt samen met het totaal aan activiteiten binnen RBT en wordt separaat begroot binnen de begroting van RBT. Eindwaarde per 31-12-2025
Contante waarde per 1-1-2023 Bij 1% discontering Bij 2% discontering (rente) (inflatie)
Grex 1-1-2023
€ 11,6 mln.
€ 11,2 mln.
€ 10,9 mln.
Grex 1-1-2022
€ 7,7 mln.
€ 7,6 mln.
€ 7,3 mln.
Verschil t.o.v. 2022:
€ 3,8 mln.
€ 3,6 mln.
€ 3,6 mln.
Tabel 1: vergelijking grondexploitatie per 1-1-2023 met de grondexploitatie per 1-1-2022 De belangrijkste reden voor de verbetering van de grondexploitatie is dat in 2022 meer kavels zijn uitgegeven dan verwacht (29,6 hectare, ten opzichte van 20 hectare ) en dat de uitgifte plaatsvond tegen een hogere prijs dan begroot. In gesloten ontwikkel- en erfpachtovereenkomsten is veelal opgenomen dat de grondprijs tot het passeren van de akte wordt bijgesteld op basis van de CPI-index. Deze index liet afgelopen jaar een stijging van 10% zien en dit heeft een groot effect op de prijs van gerealiseerde en te realiseren uitgiften. Voor een uitgebreide toelichting op de grondexploitatie en de verschillen ten opzichte van afgelopen jaar wordt verwezen naar paragraaf 4.5.1. De risicoanalyse komt aan de orde in paragraaf 4.5.2. Op de volgende afbeelding wordt de actuele stand van zaken grafisch weergegeven. In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde) weergegeven. Het resultaat op de grondexploitatie wordt geleidelijk genomen, naar rato van de voortgang van het project. Grondexploitatie
Boekwaarde grondexploitatie per 1-1 Lasten Baten Saldo lasten en baten Boekwaarde grondexploitatie per 31-12 Winstneming op de grondexploitatie Voorraad OHW per 31-12
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026 2027
50.388.432
8.822.244
-9.041.669
-11.811.876
-
-
2.026.074 -43.592.262 -41.566.188
2.153.274 -20.017.187 -17.863.913
3.389.707 -6.159.914 -2.770.207
641.270 -387.779 253.491
-
-
8.822.244 5.800.300 16.771.207
-9.041.669 2.257.175 1.164.469
-11.811.876 1.202.802 -402.936
-11.558.386 149.446 0
-
-
Tabel 2: geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen (op basis van de grondexploitatie per 1-1-2022)
pagina
7 van 31
Voor een nadere toelichting op de in 2022 te verrichten activiteiten en daarmee samenhangende lasten en baten wordt verwezen naar paragraaf 5.4. De in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten komen in paragraaf 4.5 aan de orde. Conform artikel 4.6 van de gemeenschappelijke regeling wordt bij elke uitgifte € 6,- per m2 afgedragen aan de gemeente Almelo, ten behoeve van bovenwijkse voorzieningen. In de periode 2017 t/m 2020 werd deze afdracht doorbelast aan de deelnemers. In 2021 is in het kader van de evaluatie afgesproken dat de afdracht door RBT wordt gedekt. In 2023 wordt naar verwachting € 863.928 afgedragen, gebaseerd op de uitgifte van 143.988 m2. Realisatie openbare laad- en loskade In 2013 is op het XL Businesspark een openbare laad- en loskade en containeroverslagterrein opgeleverd. Deze laad- en losfaciliteiten versterken het internationale vestigingsklimaat en worden intensief gebruikt, door logistieke én technologische bedrijven. Besloten is om een nieuwe openbare kade van 150 meter te realiseren, zodat (daarna) de bestaande openbare kade kan worden verhuurd aan CTT (onder marktconforme condities). Zo ontstaat ruimte voor groei van de containerterminal. De nieuwe kade wordt, evenals de huidige kade, geschikt gemaakt voor het laden en lossen van klasse Va schepen met een diepgang van 2,80 m.
Hierdoor kan het binnenvaartschip maximaal worden beladen en wordt vervoer over water nog aantrekkelijker. Daarbij wordt aandacht besteed aan de benodigde havenfaciliteiten (zoals walstroom) en voorzieningen voor verduurzaming van de binnenvaart en het vooren natransport vanaf de terminal. Door goederenstromen over het water af te wikkelen, wordt de A1 bovenregionaal ontlast. Zo wordt een bijdrage geleverd aan regionale, provinciale en nationale duurzaamheids-doelstellingen. Deze ‘modal shift’ leidt tot een verbeterde bereikbaarheid van Overijssel en een beperking van de CO2 uitstoot. Daarnaast draagt het project bij aan een versterking van het internationale vestigingsklimaat.
Figuur 1: visualisatie uitbreiding van de laad- en loskade en mogelijke toekomstige uitbreiding
pagina
8 van 31
De uitvoering van het project is in het eerste kwartaal van 2022 gestart, na het onherroepelijk worden van de betreffende vergunningen. Verwachting is dat de nieuwe openbare kade vanaf 1 april 2023 in gebruik kan worden genomen. De investering in het project wordt volledig gedekt uit subsidies. Vanuit de Regiodeal Twente is een bijdrage van € 2,3 miljoen toegekend en daarnaast hebben Gedeputeerde Staten van Overijssel besloten om (vanuit het vermogen van de inmiddels geliquideerde stichting Containerterminal Hengelo) eveneens € 2,3 miljoen beschikbaar te stellen (totaal: € 4,6 miljoen). In de volgende tabel worden de in 2022 gerealiseerde en de in 2023 te verwachten lasten en baten weergegeven. Uitbreiding laad- en loskade
Totaal ten laste van subsidie per 1-1 Lasten Baten Saldo lasten en baten Totaal ten laste van subsidie per 31-12
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026 2027
213.640
2.352.028
-
-
-
-
2.138.388 -2.138.388 -
1.867.511 -1.867.511 -
-
-
-
-
2.352.028
4.219.539
-
-
-
-
Tabel 3: te verwachten investeringen in uitbreiding van de laad- en loskade T/m 2022 is € 2,4 miljoen uitgegeven en in 2023 wordt een last van € 1,9 miljoen voorzien. De totale uitgaven komen daarmee naar schatting uit op € 4,2 miljoen en in dat geval is van de toegekende subsidie € 0,4 miljoen niet nodig. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 5.4. 3.2 Parkmanagement Door middel van parkmanagement wil het RBT op een zo goed mogelijke wijze beheer, onderhoud en kwaliteit van het gebied waarborgen. Een gezamenlijk parkmanagement biedt bedrijven de volgende voordelen: 1. Door voorzieningen collectief te realiseren zijn de investeringslasten per bedrijf lager; 2. Diensten kunnen gezamenlijk worden ingekocht en daardoor is mogelijk sprake van inkoopvoordelen; 3. Bedrijven kunnen gezamenlijk invloed uitoefenen op de kwaliteit van het bedrijventerrein. Daardoor wordt een mogelijke veroudering/verloedering voorkomen en is sprake van een waardevaste(re) investering. In 2008 is de Coöperatieve Vereniging Parkmanagement XL Businesspark opgericht.
In de statuten van de Coöperatie, de algemene uitgiftevoorwaarden van het RBT en de gesloten erfpachtovereenkomsten is verwoord dat de vereniging de volgende diensten en voorzieningen zal aanbieden: - de (terrein) beveiliging van het XL Businesspark Twente (camera toezicht) - een bewegwijzeringsysteem - een centrale bluswatervoorziening - een glasvezelnet - onderhoud en beheer van de openbare ruimte Investeringen De voorzieningen zijn en worden door het RBT aangebracht. Per 31-12-2022 is hier in totaal (per saldo) € 2,7 miljoen in geïnvesteerd. De investering en de rente hierover wordt gedekt uit de (bij gronduitgifte te vergoeden) eenmalige bijdrage van (gevestigde en te vestigen) bedrijven (van € 5,95 per m2). Daarnaast wordt jaarlijks € 0,3 miljoen op de investering afgeschreven, waarmee wordt bewerkstelligd dat de
pagina
9 van 31
boekwaarde in 2030 is afgeboekt. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het geprognosticeerde verloop van het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen. Investeringen in parkmanagement
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
4.645.464
2.716.199
2.166.583
1.657.115
1.373.686
1.087.423
Lasten Baten Afschrijving in jaar Saldo lasten en baten
378.964 -2.008.229 -300.000 -1.929.265
332.067 -581.684 -300.000 -549.617
33.162 -242.629 -300.000 -509.467
16.571 -300.000 -283.429
13.737 -300.000 -286.263
10.874 -300.000 -289.126
Geinvesteerd vermogen per 31-12
2.716.199
2.166.583
1.657.115
1.373.686
1.087.423
798.298
Geinvesteerd vermogen per 1-1
Meerjarenraming 2026 2027
Tabel 4: ontwikkeling geïnvesteerd vermogen parkmanagement voorzieningen De komende jaren neemt het in parkmanagement geïnvesteerd vermogen af. In de begrote lasten is rekening gehouden met de nog te verrichten investeringen in de blusvoorziening en camerabeveiliging in tranche 2. Deze investering wordt in 2023 afgerond (zie paragraaf 5.4 voor een nadere toelichting daarop). In de periode 2017 t/m 2020 werd jaarlijks € 300.000 gefactureerd aan de deelnemers, om te kunnen voorzien in de afwaardering van parkmanagement voorzieningen. In het kader van de evaluatie is besloten dat RBT de afschrijving met ingang van 2022 zelf dekt en derhalve niet doorbelast aan de deelnemers. De afschrijving drukt derhalve op het resultaat van RBT. Onderhoud en beheer parkmanagement voorzieningen In de statuten van de coöperatie en uitgiftevoorwaarden van RBT is vastgelegd dat de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van de gerealiseerde voorzieningen (de blusvoorziening en de camera’s) op termijn wordt overgedragen aan de coöperatieve vereniging. Tot die tijd is RBT verantwoordelijk en int RBT de jaarlijkse contributiebijdrage, welke (tot de overdracht) is vastgesteld op € 0,89 per m2. Afgelopen jaar is met het bestuur van de coöperatie gesproken over de overdracht van taken en verantwoordelijkheden.
Het bestuur van de coöperatie heeft aangegeven de overdracht bij beëindiging van de gemeenschappelijke regeling te willen formaliseren. In onderstaande tabel wordt de verwachte ontwikkeling van de lasten en baten weergegeven. Daarbij is rekening gehouden met de opbouw van een voorziening voor groot onderhoud aan de blusvoorziening (zie paragraaf 4.1 voor een nadere toelichting). Onderhoud en beheer parkmanagement
Bestemmingsreserve per 1-1 Lasten - beheer en onderhoud Lasten - dotatie aan voorziening Baten Saldo lasten en baten Bestemmingsreserve per 31-12
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026 2027
547.577
972.321
1.572.761
2.267.022
2.969.145
3.615.439
279.521 41.765 -746.029 -424.744
303.484 41.765 -945.690 -600.440
317.756 41.765 -1.053.782 -694.261
339.305 41.765 -1.083.193 -702.123
395.134 41.765 -1.083.193 -646.294
403.037 41.765 -1.083.193 -638.391
972.321
1.572.761
2.267.022
2.969.145
3.615.439
4.253.830
Tabel 5: onderhoud en beheer parkmanagement (na resultaatbestemming) De komende jaren wordt een positief saldo voorzien. In de tabel wordt verondersteld dat het Algemeen Bestuur jaarlijks besluit om dit saldo toe te voegen aan de bestemmingsreserve parkmanagement. Deze bestemmingsreserve is ingesteld bij vaststelling van de jaarstukken 2019 en sindsdien wordt het
pagina
10 van 31
exploitatiesaldo (het verschil tussen de door bedrijven betaalde contributie en de daaruit verrichte uitgaven) hierin gestort. 3.3 Erfpacht en verhuur De grond op het XL Businesspark wordt uitgegeven in eeuwigdurende erfpacht (landlease). Het RBT heeft om twee redenen voor deze landlease constructie gekozen: 1. Juridisch: met de uitgifte in erfpacht worden partijen verplicht lid te worden én te blijven van de “Coöperatieve Vereniging Parkmanagement” (een soort vereniging van eigenaren). Zo worden ‘free riders’ (bedrijven die wel mee profiteren echter niet meebetalen) voorkomen. 2. Financieel: het biedt partijen de volgende keuze: a. afkoop van de grondprijs in één keer; in dat geval is er, economisch gezien, geen verschil met eigendom; b. afkoop van de grondprijs in (maximaal) vijftig termijnen; deze vorm heeft het karakter van financiering door het RBT en is aantrekkelijk voor ondernemers om reden van het vermogensbeslag (liquiditeit). Bedrijven betalen daarbij een jaarlijkse canon (annuïteit), die is afgeleid van de grondwaarde en een rentepercentage1. Wanneer bedrijven kiezen voor betaling van een jaarlijkse canon (optie b) geldt, in overeenstemming met de in 2008 vastgestelde en in 2011 gewijzigde Algemene Erfpachtvoorwaarden, een door het Dagelijks Bestuur vast te stellen basisrente, verhoogd met een opslag voor risico van 1,50%.
De basisrente wordt bepaald op basis van (1) de rente die RBT gemiddeld betaalt, (2) het rendement dat andere in erfpacht uitgevende instanties hanteren en (3) beleggingen met een vergelijkbaar risicoprofiel. Uitgangspunt is dat de totale canon (inclusief risico-opslag) marktconform is en derhalve aan de Europese staatssteunregels wordt voldaan. Voorraad Indien een bedrijf opteert voor betaling van een jaarlijkse canon (optie b) wordt het perceel (tegen de economische waarde) ondergebracht in het ‘erfpachtbedrijf’. T/m 31-12-2022 is € 66 miljoen in het erfpachtbedrijf geïnvesteerd (op basis van vreemd vermogen c.q. geleend geld). Het betreft hier in erfpacht uitgegeven gronden waarvan de toekomstige canonverplichtingen niet ineens zijn afgekocht (51,8 ha; € 61,7 miljoen) en de investering in het containeroverslagterrein (€ 4,2 miljoen). In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van de balanspost weergegeven. Investeringen in erfpachtbedrijf
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026 2027
Geinvesteerd vermogen per 1-1
62.228.540
66.002.189
68.641.280
67.969.866
67.278.014
66.565.037
Uitgifte in jaar Afkoop in jaar Afwaardering / afschrijving in jaar
4.401.062
-
-
-
-
-627.413
12.140.970 -8.934.285 -567.594
-671.414
-691.853
-712.977
-734.810
Geinvesteerd vermogen per 31-12
66.002.189
68.641.280
67.969.866
67.278.014
66.565.037
65.830.227
Tabel 6: geprognosticeerde ontwikkeling van het in erfpacht geïnvesteerd vermogen Het in erfpacht geïnvesteerd vermogen wordt in vijftig termijnen afgewaardeerd. De erfpachter is daarna geen vergoeding meer verschuldigd. Op de waarde van de ondergrond van de kade wordt niet afgeschreven 1
Overeenkomstig de Algemene Erfpachtvoorwaarden is de rente voor tien jaar vast. Na afloop van deze tienjaarstermijn
hebben bedrijven (opnieuw) de mogelijkheid om te kiezen voor afkoop van de (resterende) grondwaarde, of kunnen zij opnieuw voor betaling van een canon opteren (te berekenen op basis van de dan actuele rente).
pagina
11 van 31
(conform BBV). Voor de investering in het overslagterrein geldt een afschrijvingstermijn van vijftien jaar (in lijn met de gesloten huurovereenkomst en de financiële verordening van RBT).
Exploitatie In onderstaande tabel worden de jaarlijkse lasten en baten weergegeven die samenhangen met de exploitatie van erfpachtgronden (inclusief verhuur kade). De komende jaren wordt een positief saldo voorzien. Exploitatie erfpachtbedrijf
Lasten Baten Saldo lasten en baten
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
1.009.725 -2.830.404 -1.820.679
1.137.248 -2.655.329 -1.518.081
1.255.736 -3.132.620 -1.876.884
1.273.853 -3.199.460 -1.925.607
Meerjarenraming 2026 2027 1.292.568 -3.207.967 -1.915.399
1.311.899 -3.216.644 -1.904.745
Tabel 7: jaarexploitatie erfpachtgronden 3.4
Onderhoud openbare ruimte
In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd (in artikel 4.15) dat de uitgaven aan het onderhoud en beheer van de openbare ruimte worden gedekt door de gemeente Almelo. Het gaat hierbij om de reguliere kosten van beheer, onderhoud en vervanging. De uitgaven worden per kwartaal aan de gemeente Almelo gefactureerd en daarmee is voor RBT sprake van een neutraal exploitatiesaldo. In overleg tussen de gemeente en RBT is een begroting uitgewerkt van de uitgaven aan beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De begroting is gebaseerd op de in Almelo gebruikelijke kengetallen voor beheer en onderhoud, echter deze zijn gecorrigeerd omdat het een nieuw bedrijventerrein betreft (dat minder onderhoud behoeft). Beheer en onderhoud openbare ruimte
Voorziening groot onderhoud per 1-1 Lasten - beheer Lasten - dotatie aan voorziening Baten - bijdrage Almelo Saldo lasten en baten Uitkering aan gemeente Almelo Voorziening groot onderhoud per 31-12
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026 2027
669.072
835.319
1.071.233
-
-
-
117.875 166.247 -284.122 -
123.955 235.914 -359.869 -
126.221 -126.221 -
128.532 -128.532 -
130.889 -130.889 -
133.293 -133.293 -
835.319
1.071.233
-1.071.233 -
-
-
-
Tabel 8: beheer openbare ruimte De afgelopen jaren is een voorziening voor (levensduur verlengend) groot onderhoud opgebouwd. Daarmee wordt ook in 2023 rekening gehouden. Reden hiervoor is dat RBT op basis van de gemeenschappelijke regeling verantwoordelijk is voor het onderhoud van de openbare ruimte en moet kunnen aantonen dat hiervoor in dekking kan worden voorzien. De gemeente Almelo heeft bij behandeling van de begroting 2020 voorgesteld om de verantwoordelijkheid voor het groot onderhoud van de openbare ruimte over te nemen. Dat biedt efficiencyvoordelen en tevens hoeft binnen het RBT dan niet langer te worden gespaard voor groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. In het kader van de evaluatie is besloten om in gesprek te gaan met de gemeente en bedrijven (verenigd in de coöperatie parkmanagement), om te komen tot een nieuwe taakverdeling. Dit met als uitgangspunt dat RBT verantwoordelijk blijft voor het onderhoud van parkmanagement voorzieningen, de coöperatie beheertaken overneemt (op basis van een te sluiten beheerovereenkomst) en de gemeente verantwoordelijk
pagina
12 van 31
wordt voor het (technisch) groot onderhoud van de openbare ruimte. De tot op heden opgebouwde voorziening voor groot onderhoud wordt dan terugbetaald aan de gemeente Almelo. In de nu voorliggende begroting is verondersteld dat dat in 2024 wordt geeffectueerd.
pagina
4.
13 van 31
De paragrafen
Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat in de begroting in afzonderlijke paragrafen wordt toegelicht in hoeverre is gehandeld in overeenstemming met de beleidslijnen die zijn vastgelegd in de begroting. Hierna wordt ingegaan op de voor RBT relevante paragrafen. Dit betreft onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, grondbeleid en weerstandsvermogen (van lokale heffingen is geen sprake). 4.1 Onderhoud kapitaalgoederen In 2018 is gestart met de opbouw van een voorziening voor groot onderhoud aan de openbare ruimte (zie paragraaf 3.4) en de centrale blusvoorziening (zie paragraaf 3.2). In onderstaande tabel worden de in 2023 geraamde toevoegingen en onttrekkingen weergegeven. Verloopoverzicht voorzieningen 1 Voorziening groot onderhoud parkmanagement 2 Voorziening groot onderhoud openbare ruimte
31-12-2022 Toevoeging Onttrekking 191.643 41.765 -230.000 835.319 0 0 1.026.962 41.765 -230.000
31-12-2023 3.408 835.319 838.727
Tabel 9: voorzieningen voor groot onderhoud De toevoeging aan de voorziening groot onderhoud parkmanagement (1) is gebaseerd op een door adviesbureau Deerns opgesteld meerjarig onderhoudsplan (MJOP) voor de centrale blusvoorziening. Uit dit MJOP blijkt dat gedurende de levensduur van de blusvoorziening jaarlijks € 41.765 nodig is om de uitgaven aan groot onderhoud en vervanging te kunnen dekken. In 2023 vindt een upgrade plaats van het brandmeld/sprlinklersysteem en daarnaast wordt een aantal veldkasten aangepast. De voorziening (€ 0,2 mln. per 31-12-2023) wordt enkel aangewend voor groot onderhoud aan de blusvoorziening. Voor de op het bedrijventerrein gerealiseerde camera’s wordt geen voorziening opgebouwd. Deze hebben een relatief korte technische levensduur. Indien sprake is van een vervanging, wordt dat uit de reguliere beheerbegroting gedekt. De toevoeging aan de voorziening groot onderhoud openbare ruimte (2) is gebaseerd op de door de gemeente Almelo opgestelde onderhoudsbegroting, op basis van het huidige areaal. De voorziening (€ 0,9 mln. per 31-12-2022) wordt enkel aangewend voor groot onderhoud aan de openbare ruimte. Zoals hiervoor (in paragraaf 3.4) toegelicht wordt de voorziening terug betaalt aan de gemeente Almelo. In de voorliggende begroting is verondersteld dat dit in 2024 wordt geeffectueerd.
4.2 Financiering Het beleid op het gebied van treasury is vastgelegd in het treasurystatuut, welke door het Algemeen Bestuur is vastgesteld op 6 juli 2017. Er is een werkgroep ingesteld, bestaande uit deskundigen op het gebied van treasury van de deelnemende gemeenten en de provincie. Deze werkgroep adviseert over de aan te trekken leningen en de renterisico’s. Per 31-12-2022 heeft het RBT voor € 68 miljoen aan langlopende leningen en € 6,5 miljoen aan kortlopende leningen. Daarnaast is er een kredietfaciliteit met een limiet van € 35 miljoen. In de volgende tabel wordt een overzicht van de geldleningen en kredietfaciliteiten gegeven. Over lang lopende leningen wordt gemiddeld 0,9% rente betaalt.
pagina
14 van 31
Geldleningen en kredietfaciliteiten per 31-12-2022 lang lopende leningen (> 1 jaar) lening bedrag looptijd van tot percentage BNG 8.500.000 10 10-7-2014 10-7-2024 2,010% BNG 6.500.000 10 23-12-2014 23-12-2024 1,320% BNG 10.000.000 12 5-11-2014 5-11-2026 1,700% NWB 15.000.000 7 2-11-2020 2-11-2027 -0,337% BNG 10.000.000 12 1-11-2016 1-11-2028 1,025% BNG 18.000.000 15 29-12-2016 29-12-2031 1,270% 68.000.000 kort lopende leningen (<1 jaar) BNG 6.500.000 kasgeld 6.500.000
1-12-2022
4-1-2023
kredietfaciliteiten (limiet) BNG 35.000.000 35.000.000
1-10-2009
1-1-2024
2,000%
maand euribor + 0,4%
Tabel 10: geldleningen en kredietfaciliteit (limiet) Naar mate leningen aflopen, neemt het renterisico (c.q. kans) toe. Dit omdat een deel van de leningen uiteindelijk moet worden her-gefinancierd, terwijl de renteontwikkeling onzeker is. Ter beperking van renterisico’s zijn de volgende maatregelen getroffen: - Alle leningen kennen een vaste rente en derhalve is er geen renterisico op de vaste schuld. - Uitgangspunt bij het aantrekken van leningen is dat spreiding wordt aangebracht in de lening portefeuille - Nieuwe leningen worden zoveel mogelijk afgestemd op de renteherzieningsdata in erfpachtcontracten In de volgende tabel wordt de korte financiering afgezet tegen de lange financiering. Hieruit blijkt dat een relatief groot aandeel van het vreemd vermogen (86%) langjarig is gefinancierd.
Tabel 11: verhouding financiering kort ten opzichte van lang (stand van zaken per 31-12-2021)
pagina
15 van 31
In onderstaande grafiek wordt de financieringsbehoefte weergegeven per activiteit. Uit de grafiek wordt duidelijk dat de financieringsbehoefte in een steeds grotere mate samenhangt met de exploitatie van erfpachtgronden.
Figuur 2: financieringsbehoefte per activiteit 4.3 Bedrijfsvoering In de gemeenschappelijke regeling wordt (in hoofdstuk 2 en 3) een beschrijving gegeven van de organisatie van het RBT en de taken en verantwoordelijkheden van het personeel. In aanvulling daarop wordt de administratieve en financiële organisatie beschreven in de financiële verordening, welke op 6 juli 2017 is vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur wordt gevormd door leden van de colleges van B&W en GS van de deelnemers. Het Algemeen Bestuur benoemt, vanuit haar midden, de leden van het Dagelijks Bestuur. Het bestuur wordt ondersteund door een secretaris (4 uur per week), die alle uitgaande stukken mede ondertekent en verantwoordelijk is voor de controlling van besluiten van de directeur. Het RBT heeft geen personeel in dienst: werkzaamheden worden verricht door ambtenaren van de deelnemende gemeenten en op detacheringsbasis ingehuurde medewerkers. De projectorganisatie is gevestigd in een voormalig woonhuis in het projectgebied (Columbus 17, Almelo). Per 1-1-2023 kent de projectorganisatie de volgende bezetting: Projectdirecteur Projectmanager / casemanager / secretaris Planeconoom Projectadministrateur Officemanager -
24 uur per week 36 uur per week 16 uur per week 12 uur per week 14 uur per week
Totaal (2,8 FTE)
102 uur per week
-
pagina
16 van 31
Figuur 3: organisatieschema Naast de projectorganisatie is er een flexibele schil. De civieltechnische begeleiding wordt (op regiebasis) verzorgd door het ingenieursbureau van de gemeente Almelo en daarnaast wordt (op regie of opdrachtbasis) gebruik gemaakt van diverse externe deskundigen, zoals juridische adviseurs, duurzaamheid deskundigen, taxateurs, ICT-begeleiding, accountants, fiscalisten en archiefondersteuning. Tot slot is op het XL Businesspark een parkmanager actief (4 uur per week), in opdracht van de coöperatieve vereniging parkmanagement. De projectorganisatie werkt nauw samen met andere organisaties. De communicatie en marketing vindt mede plaats onder de merknaam Port of Twente. Port of Twente bundelt alle kracht van logistiek Twente om de sector te versterken, te verduurzamen en de Twentse economie te ondersteunen. Port of Twente is belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één. Tot slot wordt samengewerkt met de andere topwerklocaties in Twente (Kennispark Twente, High Tech Systems Park, ConnectU en Technology Base) aan een gezamenlijke profilering. 4.4 Verbonden partijen Het Regionaal Bedrijventerrein Twente heeft stemrecht en zeggenschap in het ‘Coöperatief Parkmanagement XL Businesspark Twente u.a.” en daarmee een bestuurlijk belang in deze organisatie.
De coöperatie zetelt in Almelo en is op 23 oktober 2008 opgericht om parkmanagement te voeren op het XL Businesspark. Dit om ‘op een creatieve en innovatieve wijze vorm te geven aan de wens om de kwaliteit van het XL Businesspark Twente duurzaam te bevorderen en daarmede een courante vestigingsplaats in stand te houden’. Vanuit deze doelstelling houdt de coöperatie zich bezig met (bijvoorbeeld) het beheer van camera’s en de blusvoorziening. Door uitgifte in erfpacht (landlease) is het lidmaatschap van bedrijven op lange termijn geborgd. In geval van verkoop van het erfpachtrecht, gaat het lidmaatschap aan de coöperatieve vereniging en de hiermee samenhangende betalingsverplichting, over naar de volgende eigenaar. In contracten met gevestigde bedrijven en algemene uitgiftevoorwaarden is opgenomen dat de verantwoordelijkheid voor de parkmanagement voorzieningen op termijn wordt overgedragen aan de coöperatie. Tot op heden is het RBT verantwoordelijk voor het beheer van de gerealiseerde voorzieningen
pagina
17 van 31
(zie ook paragraaf 3.2) en kent de coöperatieve vereniging (in financiële zin) feitelijk een slapend bestaan (onder regie van het RBT). Afgelopen jaar is met het bestuur van de coöperatie gesproken over de overdracht van taken en verantwoordelijkheden. Het bestuur heeft aangegeven de overdracht bij beëindiging van de gemeenschappelijke regeling te willen formaliseren. 4.5 Grondbeleid Belangrijk doel van RBT is het voorzien in de behoefte aan bouwgrond voor met name grote ruimtevragers ( > 2 hectare). Dit omwille van het behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in Twente. Bij start van het project is er voor gekozen om daartoe een actief grondbeleid te voeren. Inmiddels is alle benodigde grond in bezit van RBT. In deze paragraaf wordt ingegaan op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen en daarbij gehanteerde uitgangspunten. 4.5.1 De grondexploitatie Belangrijk doel van RBT is het voorzien in de behoefte aan bouwgrond voor met name grote ruimtevragers ( > 2 hectare). Dit omwille van het behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in Twente. Bij start van het project is er voor gekozen om daartoe een actief grondbeleid te voeren. Inmiddels is alle benodigde grond in bezit van RBT.
In deze paragraaf wordt ingegaan op de actuele waardering van de in het kader van het grondbeleid verrichte investeringen en daarbij gehanteerde uitgangspunten. De risicoanalyse en gevoeligheidsanalyse komen in paragraaf 4.5.2 aan de orde.
Actuele waardering en daarbij gehanteerde uitgangspunten T/m 31-12-2022 is (per saldo) € 8,8 miljoen geïnvesteerd in de productie van bouwgrond (= boekwaarde). Alle investeringen zijn gefinancierd met vreemd vermogen (geleend geld). De grondexploitatiebegroting wordt jaarlijks opgesteld en geactualiseerd, om inzicht te verkrijgen in het eindresultaat van het project c.q. de terugverdiencapaciteit van de verrichte investeringen. Overeenkomstig de gemeenschappelijke regeling staan de deelnemers garant voor en delen zij in het eindresultaat van de grondexploitatie. Dit op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel. In de volgende tabel wordt de actuele grondexploitatie vereenvoudigd weergegeven. In de grondexploitatie is geen rekening gehouden met verschuldigde vennootschapsbelasting. Grondexploitatiebegroting
Op EW
Op NCW
8.822.245
8.822.245
6.405.112
6.324.055
26.564.882
26.364.756
Boekwaarde per 31-12-2022 Kosten nominaal Kostenstijging Nog te maken kosten (K)
6.160.089 245.023
Opbrengsten nominaal Opbrengstenstijging Nog te realiseren opbrengsten (O)
25.901.444 663.438
1,00% Rente (nog te realiseren)
-220.861
Economische waarde (Opbr. - Kosten op NCW) 2025 Resultaat op Ew per 31-12-2025 2023 Resultaat op NCW per 1-1-2023 (bij 1% rente)
20.040.701 -11.558.386
2023 Resultaat op NCW - teruggerekend op basis van 2% inflatie conform BBV richtlijnen
Tabel 12: Vereenvoudigde weergave van de grondexploitatie per 1-1-2023 (in euro’s).
-11.218.456 -10.891.726
pagina
18 van 31
Het resultaat is berekend op basis van een begroting van (op eindwaarde) € 6,4 miljoen aan nog te maken kosten en € 26,6 miljoen aan nog te realiseren opbrengsten. In onderstaande tabel worden de daarbij gehanteerde rekenkundige parameters weergegeven. 2023
2024
2025
Rentetoerekening
1%
1%
1%
Kostenstijging
3,7%
2%
2%
Opbrengstenstijging
3,7%
2%
2%
Tabel 13: overzicht van in de grondexploitatie gehanteerde rekenparameters De rentekosten zijn begroot op basis van de huidige portefeuille van langlopende leningen. Hierover wordt 0,9% rente betaald. De kosten- en opbrengstenstijging is begroot op basis van de Meerjarige Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB)
Uitgifteprognose In onderstaande grafiek wordt de in de grondexploitatie gehanteerde uitgifteprognose grafisch weergegeven en afgezet tegen de gerealiseerde uitgiften.
Figuur 4: Uitgifteprognose in m2, afgezet tegen de afgelopen jaren gerealiseerde uitgiften. In de berekening wordt uitgegaan van de uitgifte van circa 14 hectare in 2023 en circa 4 hectare in 2024. In onderstaande tabel wordt de uitgifteprognose gespecificeerd en afgezet tegen de in 2022 gerealiseerde transacties.
pagina
19 van 31
Voortgang gronduitgifte in m2
Prognose afname in grondexploitatie 2022
2023
stand van zaken 1-2-2023 2024
Gerealiseerd Q1 - Q3 2022 Heylen - T-Port Circular
21.270
akte (gepasseerd)
Heylen - Citydockx
12.392
akte (gepasseerd)
Heylen - Kavel 4-2-c
939
akte (gepasseerd)
VDL grenscorrectie
364
akte (gepasseerd)
Holland Food Group (Daytona)
46.050
akte (gepasseerd)
Heembouw (ARA)
70.049
akte (gepasseerd)
SCI Port of Twente (Panattoni)
81.685
akte (gepasseerd)
Jalo
35.391
akte (gepasseerd)
Tecnotion
19.955
akte (gepasseerd)
Eurol Perceel 1
8.000
akte (gepasseerd)
Pijplijn 2023 (op basis van getekende overeenkomst) Heylen Warehouses (noord)
84.096
erfpachtovereenkomst
Brandstofverkooppunt
13.666
erfpachtovereenkomst
Timberland
40.698
erfpachtovereenkomst
Verhuur aan CTT
5.528
huurovereenkomst
Overig Kavel achter Emergo
9.488
recht van eerste koop
Kavel ten zuiden Kees Smit (rechts; A; tender)
23.558
tender loopt
Erve 't Wolbert
7.732
tender start in Q2
296.095
143.988
40.778
Tabel 14: uitgifteprognose en in 2022 gerealiseerde transacties 4.5.2 Risicoanalyse en gevoeligheidsanalyse grondexploitatie Om inzicht te krijgen in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van de in de berekening gehanteerde rekenkundige uitgangspunten, is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd. Dit is een vorm van scenario denken. In de volgende grafiek wordt de uitkomst van de gevoeligheidsanalyse gepresenteerd (op eindwaarde per 31-12-2025).
Figuur 5: gevoeligheidsanalyse: effect van bijstelling uitgangspunten grondexploitatie (op eindwaarde per 31-12-2025, bedragen x 1 miljoen euro) Ten opzichte van afgelopen jaar hebben bijstellingen verhoudingsgewijs een veel beperktere impact. Reden daarvoor is dat de doorlooptijd nog kort is. Over het merendeel van de kavels is bovendien een overeenkomst gesloten, waarin afspraken zijn vastgelegd over de te hanteren grondprijs. Deze kavels zijn in de gevoeligheidsanalyse niet langer meegenomen. 4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Conform artikel 22 en 27 van de gemeenschappelijke regeling staan de deelnemers garant voor alle verplichtingen van (en delen zij in het resultaat van) RBT, overeenkomstig de vastgelegde verdeelsleutel. Hierna wordt een toelichting gegeven op de risico’s per programma en de mate waarin eventuele tegenvallers kunnen worden opgevangen.
pagina
20 van 31
Grondexploitatie In de gemeenschappelijke regeling wordt toegelicht (in artikel 22) dat naast het resultaat van de grondexploitatie jaarlijks een risicoprofiel wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Ter bepaling van dit profiel is een financiële risicoanalyse uitgevoerd, waarmee de grondexploitatiebegroting (en daarmee het begrote resultaat) in een breder perspectief wordt geplaatst. Dit op basis van een monte carlo simulatie. Uit deze (rekenkundige) analyse volgt dat het eindresultaat zich met 80% zekerheid in een bandbreedte begeeft van + € 1,6 miljoen (een winst van € 13,2 miljoen) en - € 1,6 miljoen (een winst van € 9,9 miljoen) op eindwaarde per 31-12-2025. Daarbij zijn de meest extreme scenario’s buiten beschouwing gelaten. Ten opzichte van vorig jaar is de bandbreedte beperkt (van +/- € 4 miljoen naar +/- € 1,6 miljoen). Reden hiervoor is dat ten opzichte van vorig jaar een groter aandeel in de totale kosten en opbrengsten is gerealiseerd, waardoor het effect van risico’s afneemt. In 2021 was voor het eerst sprake van een winstgevende grondexploitatie. Het BBV schrijft voor dat deze winst geleidelijk wordt genomen, naar rato van de voortgang van het project. Dit op basis van de methode ‘percentage of completion’, waarbij enkel winst wordt genomen waarover voldoende zekerheid bestaat. In onderstaande tabel wordt dit uitgewerkt.
Op basis van de door de commissie BBV vastgestelde spelregels is in 2021 een winst van 2,1 miljoen en in 2022 een winst van € 5,8 miljoen genomen. In totaal kan nog € 3,6 miljoen aan winst worden genomen (in 2023 t/m 2025).
Erfpachtbedrijf Het erfpachtbedrijf kent jaarlijks een resultaat. Bij vaststelling van de begroting 2018 is besloten om een bestemmingsreserve op te bouwen, waaruit (eventuele) tegenvallers uit de erfpachtexploitatie kunnen worden gedekt. De financiële risico’s zijn overigens relatief beperkt. Overeenkomstig de Algemene Erfpachtvoorwaarden ligt de rente voor tien jaar vast. Na afloop van deze tienjaarstermijn hebben bedrijven de mogelijkheid om te kiezen voor afkoop van de (resterende) grondwaarde, of kunnen zij opnieuw voor betaling van een canon opteren. De rente wordt dan opnieuw voor tien jaar vastgesteld, op basis van de dan actuele rente. Het risico dat op dat moment sprake is van een hogere rente ligt derhalve niet bij RBT. Indien een erfpachter gedurende twee achtereenvolgende jaren in verzuim is de canon te betalen, kan het erfpachtrecht worden opgezegd door RBT. De erfpachter is in dat geval verplicht om het perceel grond terug te leveren, inclusief het daarop gerealiseerde gebouw. Vervolgens zal RBT een openbare verkoping organiseren en wordt de opbrengst uit deze verkoop uitgekeerd aan de (hypotheekhouder van) erfpachter (na aftrek van het bedrag dat erfpachter nog verschuldigd is aan RBT). De bestemmingsreserve dient om de canon voor te schieten, totdat de verkoopopbrengst wordt uitgekeerd.
Daarnaast is het denkbaar dat de opbrengst onvoldoende is om het aan RBT verschuldigde bedrag te dekken. Dat speelt bijvoorbeeld indien de opstallen nog in aanbouw zijn of indien sprake is van een zeer ernstige bodemverontreiniging. De kosten van sloop en/of sanering kunnen dan uit de bestemmingsreserve worden gedekt. Op dit moment is voor 51,8 ha gekozen voor betaling van een jaarlijkse canon en daarnaast verloopt de verhuur van de ondergrond van de containerterminal via het erfpachtbedrijf. Om inzicht te krijgen in de benodigde omvang van de risicoreserve is een risico-inschatting uitgewerkt. Op basis hiervan wordt geconcludeerd dat de huidige bestemmingsreserve (€ 1 miljoen) volstaat om tegenvallers op te kunnen vangen.
pagina
21 van 31
Parkmanagement In de overeenkomsten met bedrijven, algemene uitgiftevoorwaarden en statuten van de coöperatie is aangegeven dat de voorzieningen op termijn in erfpacht worden uitgegeven aan de coöperatieve vereniging parkmanagement. Tot die tijd is RBT verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de gerealiseerde voorzieningen (de blusvoorziening en de camera’s) en verzorgt RBT de inning van de jaarlijkse contributiebijdrage (Deelcanon B). Bij vaststelling van de jaarstukken 2019 is besloten om een bestemmingsreserve parkmanagement in te stellen, waarin het exploitatiesaldo (het verschil tussen de door bedrijven betaalde contributie en de daaruit verrichte uitgaven) jaarlijks wordt gestort. Het Algemeen Bestuur wordt in het kader van de jaarstukken over 2022 voorgesteld om het exploitatiesaldo over 2022 te storten in de bestemmingsreserve parkmanagement. Na resultaatbestemming 2022 bedraagt de reserve circa € 1 miljoen.
Investeringsbudget In 2016 hebben de deelnemende gemeenten en de provincie Overijssel een investeringsbudget ter beschikking gesteld van € 9 miljoen. Dit budget is in de periode 2017 t/m 2021 ingelegd en gestort in de reserve investeringsbudget. In deze periode is in totaal € 3,7 miljoen uit de reserve onttrokken, ten behoeve van de realisering van T-Port Logistic Campus en de vestiging van Bleckmann. Binnen het Algemeen Bestuur en met raden en staten is afgesproken dat het investeringsbudget (door het Dagelijks Bestuur en gemotiveerd) wordt aangewend voor 1. maatwerk in acquisitie en 2. investeringen die het duurzame karakter van het XL Park versterken. Daarbij geldt dat aan een aantal criteria moet worden voldaan. Over nagenoeg alle kavels zijn inmiddels overeenkomsten gesloten met gegadigden. Een bijdrage in acquisitietrajecten is derhalve niet meer aan de orde. Mogelijk ontstaat wel een investeringsbehoefte op het gebied van duurzaamheid. Op dit moment wordt door Firan onderzocht hoe de verschillende duurzame initiatieven op het XL Businesspark zich energetisch tot elkaar verhouden en hoe deze initiatieven met elkaar verbonden kunnen worden (energy hub). Het Dagelijks Bestuur heeft besloten om het investeringsbudget in ieder geval te blijven reserveren binnen RBT, totdat het onderzoek van Firan is afgerond (volgens planning: medio 2023).
Algemene reserve Het Algemeen Bestuur wordt in het kader van de jaarstukken over 2022 voorgesteld om het resultaat over 2022 (met uitzondering van het resultaat dat samenhangt met het beheer van de parkmanagementvoorzieningen) te storten in de Algemene Reserve. De algemene reserve neemt daardoor toe met 4,3 miljoen. In onderstaande tabel wordt de algemene reserve weergegeven, inclusief het aandeel daarin per deelnemer. Algemene reserve per 1-1-2022 Dotatie aan algemene reserve (voorstel) Algemene reserve na resultaatbestemming
256.313 4.319.811 4.576.124
Aandeel Almelo Aandeel Borne Aandeel Enschede Aandeel Hengelo Aandeel Overijssel Totaal
1.052.508 366.090 1.052.508 1.052.508 1.052.508 4.576.124
(= resultaat 2020) (= resultaat 2022)
23% 8% 23% 23% 23% 100%
Tabel 15: algemene reserve en aandeel daarin per deelnemer Het resultaat over 2021 is uitgekeerd aan de deelnemers. Om voldoende liquide te blijven is dat dit jaar niet het voorstel. Daarbij speelt een rol dat 1. in 2024 twee leningen aflopen terwijl dan nog wel sprake is van financieringsbehoefte, 2. de rente het afgelopen jaar fors is toegenomen en 3. de gemeenschappelijke
pagina
22 van 31
regeling naar verwachting in 2025 wordt beëindigd. Door het resultaat binnen RBT te reserveren, wordt het aantrekken van nieuwe leningen zoveel mogelijk te voorkomen. Kengetallen BBV Bij ministeriële regeling wordt voorgeschreven dat gemeenten en provincies met ingang van 2016 kengetallen moeten vaststellen en opnemen in hun begroting en jaarverslag (Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198). De regeling geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat de boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de organisatie van RBT maakt dat deze kengetallen voor RBT geen toegevoegde waarde hebben. Zo is RBT volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van RBT naar hun aard eindig in de tijd en bestaan de baten en lasten van RBT bijna volledig uit aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen. De kengetallen zijn om die reden niet opgenomen in het jaarverslag. Er is wel een separate notitie beschikbaar waarin de kengetallen worden weergegeven.
pagina
23 van 31
5.
De financiële begroting
5.1
De geprognosticeerde balans
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de geprognosticeerde ontwikkeling van de balansposten. Dit na resultaatbestemming. In de tabel is verondersteld dat het resultaat jaarlijks wordt gestort in de algemene reserve en dus niet wordt uitgekeerd aan de deelnemers. Geprognosticeerde balans 2022
2023
2024
2025
2026
2027
4.238.359 61.763.830
4.877.385 63.763.895
4.769.059 63.200.807
4.659.650 62.618.364
4.549.147 62.015.890
4.437.538 61.392.689
2.716.199
2.166.583
1.657.115
1.373.686
1.087.423
798.298
Totaal vaste activa
68.718.388
70.807.863
69.626.982
68.651.700
67.652.460
66.628.525
Vlottende activa Voorraden Bouwgrond in exploitatie
16.771.207
1.164.469
-402.936
0
-
-
833 6.321.277
833 6.321.277
833 6.321.277
833 6.321.277
833 6.321.277
833 6.321.277
4.360.070
7.020.097
-3.231.365
-245.818
2.959.004
-3.885.865
14.956
14.956
14.956
14.956
14.956
14.956
Totaal vlottende activa
27.468.343
14.521.632
2.702.764
6.091.248
9.296.070
2.451.201
Totaal vaste en vlottende activa
96.186.731
85.329.494
72.329.746
74.742.948
76.948.530
69.079.726
256.313 6.868.732 4.744.554
5.000.867 7.154.717 2.411.769
7.412.636 7.755.157 2.429.279
9.841.915 8.449.418 1.677.176
11.519.091 9.151.542 1.461.693
12.980.785 9.797.836 1.443.136
1.026.962
1.074.641
45.173
86.938
128.703
170.468
Activa Vaste activa Immateriële vaste activa Materiele vaste activa Investeringen met een economisch nut * gronden en terreinen * erfpachtsgronden Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut * parkmanagement Financiele vaste activa
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen Liquide middelen Banksaldi (sluitpost) Overlopende activa Per saldo te ontvangen omzetbelasting Transitoria Vooruitbetaalde kosten
Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Vaste schulden, met een rentetypische looptijd van een jaar of langer Opbrengstwaarde erfpacht Rijk (haven) Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiele instellingen Totaal vaste passiva Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar. Opgenomen kasgeldleningen Overige schulden Crediteuren Overlopende passiva Transitorische rente Per saldo verschuldigde omzetbelasting Vooruitontvangen reserveringsvergoedingen Overige vooruitontvangen en nog te betalen bedragen
270.473
387.683
387.683
387.683
387.683
387.683
68.000.000 81.167.034
68.000.000 84.029.676
53.000.000 71.029.928
53.000.000 73.443.130
53.000.000 75.648.712
43.000.000 67.779.908
6.500.000
-
-
-
-
-
1.166.078
1.166.078
1.166.078
1.166.078
1.166.078
1.166.078
133.740 754.462 6.465.418
133.740
133.740
133.740
133.740
133.740
-
-
-
-
-
Totaal vlottende passiva
15.019.698
1.299.818
1.299.818
1.299.818
1.299.818
1.299.818
Totaal vaste en vlottende passiva
96.186.732
85.329.494
72.329.746
74.742.948
76.948.530
69.079.726
Tabel 16: geprognosticeerde balans
pagina
5.2
24 van 31
Toelichting op de geprognosticeerde balans
In onderstaande tabel wordt de geprognosticeerde ontwikkeling van het in erfpachtgronden geïnvesteerd vermogen gespecificeerd. De erfpachtgronden worden in vijftig termijnen geleidelijk afgewaardeerd. Op de ondergrond van de kade wordt niet afgeschreven (conform BBV). Voor het overslagterrein geldt een afschrijvingstermijn van vijftien jaar (in lijn met de gesloten huurovereenkomst). Ontwikkeling voorraad erfpachtgronden
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Meerjarenraming 2025 2026
Geinvesteerd vermogen per 1-1-
57.882.725
61.763.830
63.763.895
63.200.807
62.618.364
62.015.890
Uitgifte in jaar Afkoop in jaar Afwaardering in jaar
4.401.062 -519.957
11.394.690 -8.934.285 -460.341
-563.088
-582.443
-602.473
-623.201
Geinvesteerd vermogen per 31-12
61.763.830
63.763.895
63.200.807
62.618.364
62.015.890
61.392.689
Ontwikkeling voorraad huurgronden
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Geinvesteerd vermogen per 1-1
4.345.815
4.238.359
4.877.385
4.769.059
4.659.650
4.549.147
Uitgifte in jaar Afschrijving in jaar
0 -107.456
746.280 -107.254
-108.326
-109.409
-110.503
-111.608
Meerjarenraming 2025 2026
2027
2027
Geinvesteerd vermogen per 31-12
4.238.359
4.877.385
4.769.059
4.659.650
4.549.147
4.437.538
Totaal in erfpacht en huurgronden geinv. vermogen per 31-12
66.002.189
68.641.280
67.969.866
67.278.014
66.565.037
65.830.227
Tabel 17: geprognosticeerde ontwikkeling van het in het erfpachtbedrijf geïnvesteerd vermogen De toevoeging en afname van de voorraad is een schatting. Een aantal bedrijven heeft nog niet gekozen of de grondwaarde bij het passeren van de akte wordt afgekocht of in termijnen wordt voldaan. Met twee bedrijven is een tussentijdse mogelijkheid tot afkoop van de canon overeengekomen. In deze begroting is verondersteld dat één van deze bedrijven daar gebruik van maakt (in 2023).
pagina
5.3
25 van 31
De begroting van lasten en baten
In onderstaande tabel wordt de begroting per programma weergegeven en afgezet tegen het in 2021 gerealiseerde resultaat. Overzicht baten en lasten
Lasten per programma: * grondexploitatie * idem: verrekening met onderhanden werk * erfpachtbedrijf * beheer parkmanagement voorzieningen * afschrijving parkmanagement * realisatie nieuwe openbare kade * beheer openbare ruimte * investeringen in parkmanagement * idem: verrekening met balans * bovenwijkse voorzieningen Vennootschapsbelasting (globale schatting)
Baten per programma: * grondexploitatie * erfpachtbedrijf * beheer parkmanagement voorzieningen * realisatie nieuwe openbare kade * beheer openbare ruimte * investeringen in parkmanagement
Saldo van baten en lasten: (excl. reserve mutaties) Waarvan: Erfpachtbedrijf Beheer parkmanagement Afwaardering parkmanagement voorzieningen Bovenwijkse voorzieningen Winstneming grondexploitatie Vennootschapsbelasting (globale schatting)
Resultaatbestemming (voorstel in het kader van de jaarrekening) Storting in bestemmingsreserve parkmanagement Storting in de algemene reserve
Jaarrekening
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
Meerjarenraming 2026
2027
2.026.074 35.765.888 1.009.725 321.286 300.000 2.138.388 284.122 378.964 1.629.265 1.776.168
2.153.274 15.606.738 1.137.248 345.249 300.000 1.867.511 359.869 332.067 249.617 863.928
3.389.707 1.567.405 1.255.736 359.521 300.000 126.221 33.162 209.467 244.668
641.270 -402.937 1.273.853 381.070 300.000 128.532 16.571 -16.571 -
1.292.568 436.899 300.000 130.889 13.737 -13.737 -
1.311.899 444.802 300.000 133.293 10.874 -10.874 -
1.225.000 46.854.880
800.000 24.015.501
800.000 8.285.887
800.000 3.121.788
800.000 2.960.356
800.000 2.989.994
-43.592.262 -2.830.404 -746.029 -2.138.388 -284.122 -2.008.229 -51.599.434
-20.017.187 -2.655.329 -945.690 -1.867.511 -359.869 -581.684 -26.427.270
-6.159.914 -3.132.620 -1.053.782 -126.221 -242.629 -10.715.166
-387.779 -3.199.460 -1.083.193 -128.532 -4.798.964
-3.207.967 -1.083.193 -130.889 -4.422.049
-3.216.644 -1.083.193 -133.293 -4.433.131
-4.744.554
-2.411.769
-2.429.279
-1.677.176
-1.461.693
-1.443.136
-1.820.679 -424.744 300.000 1.776.168 -5.800.300 1.225.000 -4.744.554
-1.518.081 -600.440 300.000 863.928 -2.257.175 800.000 -2.411.769
-1.876.884 -694.261 300.000 244.668 -1.202.802 800.000 -2.429.279
-1.925.607 -702.123 300.000 -149.446 800.000 -1.677.176
-1.915.399 -646.294 300.000 800.000 -1.461.693
-1.904.745 -638.391 300.000 800.000 -1.443.136
424.744 4.319.811 4.744.554
600.440 1.811.328 2.411.769
694.261 1.735.018 2.429.279
702.123 975.053 1.677.176
646.294 815.399 1.461.693
638.391 804.745 1.443.136
Tabel 18: saldo van lasten en baten Komende jaren wordt een positief resultaat voorzien. Dit resultaat hangt voor een belangrijk deel samen met de winstneming op de grondexploitatie. Overeenkomstig het BBV wordt deze winst geleidelijk genomen, naar rato van voortgang van het project. In de begroting is globale een schatting opgenomen van de verschuldigde vennootschapsbelasting. Bij behandeling van de jaarrekening wordt een besluit genomen over de bestemming van het resultaat. In bovenstaande tabel en de begroting is verondersteld dat het resultaat wordt gestort in de algemene reserve. Dit met uitzondering van het resultaat dat samenhangt met het beheer van parkmanagement voorzieningen, vanuit de door bedrijven betaalde contributie (bij aanvang vastgesteld op € 0,89 per m2, dat wordt gestort in de bestemmingsreserve parkmanagement. In de volgende paragraaf wordt het verwachte resultaat per programma gespecificeerd en toegelicht.
pagina
5.4
26 van 31
Toelichting op de begroting van lasten en baten
Grondexploitatie In onderstaande tabel wordt een weergave gegeven van de in het kader van de grondexploitatie begrote lasten en baten. Dit afgezet tegen de jaarrekeningcijfers over 2022. Meerjarenraming 2026 2025
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Boekwaarde grondexploitatie per 1-1
50.388.432
8.822.244
-9.041.669
-11.811.876
Lasten Verwerving Sloop en sanering Bouw en woonrijp maken Plankosten en VTU Overige uitgaven (incl. tijdelijk beheer) Rentekosten Inflatie Totaal lasten
180.229 748.533 709.183 121.516 266.614 2.026.074
106.228 1.107.687 776.451 125.000 -871 38.779 2.153.274
2.509.136 776.451 50.000 -103.716 157.836 3.389.707
659.135 50.000 -116.275 48.409 641.270
Baten Uitgifte van bouwgrond (deelcanon A) Overige verkoopopbrengsten Bijdragen en subsidies Inflatie Bijdragen uit reserve investeringsbudget Totaal baten
-43.571.918 -20.344 -43.592.262
-19.656.840 -360.348 -20.017.187
-4.837.784 -1.043.820 -278.310 -6.159.914
-363.000 -24.779 -387.779
Saldo lasten en baten
-41.566.188
-17.863.913
-2.770.207
253.491
Boekwaarde grondexploitatie per 31-12
8.822.244
-9.041.669
-11.811.876
-11.558.386
Per 1-1 genomen winst Winstneming in jaar Per 31-12 genomen winst
2.148.663 5.800.300 7.948.963
7.948.963 2.257.175 10.206.138
10.206.138 1.202.802 11.408.940
11.408.940 149.446 11.558.386
Voorraad onderhanden werk per 31-12
16.771.207
1.164.469
-402.936
0
Uitgifte b ouwgrond (in m2 in jaar) Cumulatief per 31-12 Voortgang gronduitgifte
296.095 1.070.115 85%
143.988 1.214.103 97%
40.778 1.254.881 100%
1.254.881 100%
Grondexploitatie
2027
Tabel 19: lasten en baten grondexploitatie en de geprognosticeerde ontwikkeling van het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen Verwachting is dat het in grondexploitatie geïnvesteerd vermogen de komende jaren verder afneemt, omdat de opbrengsten (t.g.v. de uitgifte van bouwgrond) hoger zijn dan de te verrichten investeringen. In 2023 en 2024 wordt naar verwachting in totaal 18 hectare uitgegeven. Concreet worden in 2023 de volgende werkzaamheden verricht in het kader van de grondexploitatie: - de realisatie van een erfontsluitingsweg in tranche 2 - het gebruiksrijp maken van infrastructuur in tranche 3, inclusief aanplant van groen - op de markt brengen Erve ’t Wolbert door middel van een tender Daarnaast wordt de openbare kade gerealiseerd. In de volgende tabel worden de in het kader van dit project verwachte investeringen weergegeven.