Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten, toelichting en regel
Tekst van het document
Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
2
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Toelichting
Toelichting
3
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
4
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
De gemeente is voornemens om een nieuwe basisschool met daarbij behorende voorzieningen zoals kinderopvang en buitenschoolse opvang in de Bornsche Maten te realiseren (als uitbreiding van De Vonder) en de bestaande school in het Bornsche Beekpark uit te breiden. De uitbreiding van de Beekparkschool betreft 4 lokalen in de vorm van een schuur en uitbreiding van het schoolplein/fietsenstalling aan de Bongerdsweg 2 (netto een toevoeging van 3 lokalen). De nieuwbouw van de school met maximaal 18 lokalen en 4 groepen kinderopvang wordt gerealiseerd in de 8e buurt De Horsten. Beide ontwikkelingen zijn niet mogelijk op basis van de geldende bestemmingsplannen. Om deze ontwikkelingen als nog mogelijk te maken is dit bestemmingsplan opgesteld.
1.2
Ligging plangebied
Locatie Bongerdsweg 2 Het plangebied is gelegen in Borne, aan de oostzijde van de Rondweg (verbindingsweg naar de A1/A35) in de wijk Bornsche Maten.
Ligging plangebied in Borne Het plangebied is gelegen aan de Bongerdsweg 2 in Borne, nabij De Veste.
Toelichting
5
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Ligging plangebied in de omgeving Kadastrale gegevens Kadastrale gemeente
: Borne
Sectie
:I
Nummer
: 2393
6
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Uitsnede kadastrale kaart Locatie 8e buurt De Horsten Het plangebied is gelegen in Borne, aan de oostzijde van de Rondweg (verbindingsweg naar de A1/A35) in de wijk Bornsche Maten.
Toelichting
7
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Ligging plangebied in Borne Het plangebied is gelegen aan tegenover Hemmelhorst 9a in Borne, in de 8e buurt De Horsten.
Ligging plangebied in de omgeving Kadastrale gegevens Kadastrale gemeente
: Borne
Sectie
:I
Nummer
: 908 en gedeelte van 10, 223 en 653
8
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Uitsnede kadastrale kaart
1.3
Vigerend bestemmingsplan
Voor beide locaties is het vigerende bestemmingsplan 'Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen' van toepassing. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 16 juni 2020. Locatie Bongerdweg 2 Het plangebied heeft de bestemming 'Maatschappelijk', met de functieaanduiding 'maatschappelijk' en de 'specifieke bouwaanduiding - Bongerdsweg 2'. Bebouwing dient binnen het bouwvlak plaats te vinden met een maximum oppervlakte van 700 m2 en een maximum goothoogte van 3 meter. Daarnaast heeft het plangebied de bestemming 'Groen'.
Toelichting
9
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Uitsnede vigerend bestemmingsplan De locatie voor de vier lokalen en een deel van de uitbreiding voor het verhard schoolplein valt binnen de bestemming Groen. Om realisatie mogelijk te maken is dit bestemmingsplan opgesteld. Locatie 8e buurt De Horsten Het plangebied heeft de bestemming 'Wonen - Uit te werken'. Ook de functieaanduiding 'waterweg' ligt in het plangebied. Deze waterweg (Slangenbeek) mag op grond van artikel 35.2 sub f van het huidige bestemmingsplan 150 meter verplaatst worden.
10
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Uitsnede vigerend bestemmingsplan Binnen deze bestemming is de realisatie van de school niet mogelijk. Om realisatie mogelijk te maken is dit bestemmingsplan opgesteld.
1.4
De bij het plan behorende stukken
Het onderhavige bestemmingsplan 'Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten' bestaat naast deze toelichting uit de volgende stukken. Verbeelding (identificatie NL.IMRO.0147.BpAHBHZhz002-vg01 Bijlagen bij de toelichting; Regels; Bijlagen bij de regels.
1.5
Leeswijzer
De toelichting van het bestemmingsplan kent de volgende opbouw. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op plannen. Hoofdstuk 3 schetst het beleidskader. In hoofdstuk 4 worden de resultaten van de uitgevoerde omgevingsonderzoeken behandeld. In hoofdstuk 5 wordt het bestemmingsplan in juridisch opzicht toegelicht. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de Uitvoerbaarheid en in hoofdstuk 7 wordt de procedure en overleg belicht.
Toelichting
11
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
12
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Hoofdstuk 2 2.1
Het plan
Bestaande situatie
Bongerdsweg 2 Ter plaatse van de geplande uitbreiding is natuurlijk spelen en groen aanwezig. Het natuurlijk spelen bestaat uit gazon en enkele speelvoorzieningen zoals een verhoging met een rioolbuis. Het plangebied is globaal gesitueerd aan de noord- en oostzijde aan een verhard wandelpad en aan de zuidwestzijde aan de Bongerdwegsweg 2. Op onderstaande afbeelding wordt de begrenzing van het plangebied weergegeven.
Luchtfoto locatie Bongerdsweg 2 Hierna volgt een foto overzicht van de locatie.
Toelichting
13
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
8e buurt De Horsten Aan de zuidzijde van het plangebied is de Slangenbeek, deze wordt verlegd om de voorgestane ontwikkeling mogelijk te maken. Het plangebied is in gebruik als landbouwgrond. Het perceel grenst in het westen aan de 2e Hemmelhorst. De 2e Hemmelhorst is een onverharde weg en langs deze weg staat een dubbele rij eiken. Ten noorden ligt de Hemmelhorst. Hier staan enkele solitaire bomen. Zowel de Hemmelhorst als 2de Hemmelhorst zijn aangemerkt als belangrijke groenstructuren.
14
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Luchtfoto van de planlocatie Hierna volgt een foto van het plangebied, welk in gebruik is als landbouwgrond.
2.2
Toekomstige situatie
Locatie Bongerdsweg 2 De Beekparkschool met 7 lokalen wordt met maximaal 4 lokalen uitgebreid. Het gebouw ten behoeve Toelichting
15
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
van de 4 lokalen krijgt de vorm van een schuur, gelijk aan de bestaande Beekparkschool. De oppervlakte van de bebouwing wordt maximaal 400 m2. De maximale goothoogte wordt 4 meter en de maximale bouwhoogte 7 meter. De huidige Beekparkschool is ontworpen in samenhang met de naastgelegen bebouwing van de Bongerd. De opzet is een agrarisch ensemble, waarin alle gebouwen te samen een zichtbare en herkenbare eenheid vormen: diverse gebouwen op een erf, omgeven door een haag en met bomen als strooigoed tussen de gebouwen op het erf. Daarom is de huidige Beekparkschool ontworpen in de vorm van een boerderij; in dit geval met een dubbele kap (2 nokken) met rode pannen en 1 nokrichting. Het is de bedoeling dat het schoolplein rondom de school geheel komt te liggen binnen een haag (eventueel in combinatie met een hek aan de binnenzijde) als afscheiding/begrenzing van het erf. Daarbinnen is sprake van een deel verhard en deel onverhard speelterrein. Momenteel maakt de school ook gebruik van de groene ruimte rondom de school. Dit is en blijft echter onderdeel van het park en dus openbaar.
. Indicatieve inrichtingstekening 8e buurt De Horsten In de nieuwe basisschool komen maximaal 18 lokalen en 4 groepen kinderopvang. Buitenschoolse opvang vindt plaats in de schoollokalen. De oppervlakte van de bebouwing wordt maximaal 1.650 m2. Het gebouw bestaat uit twee bouwlagen. De maximale bouwhoogte is 11 meter. In het bestemmingsplan wordt geregeld dat in een zone ten noorden (30 meter vanaf voorgevels woningen Eschwonen) geen speelplein is toegestaan. De school is gelegen op een bijzonder punt in de wijk Bornsche Maten. Deze locatie vormt het schakelpunt tussen drie buurten (De Maten, Eschwonen en De Horsten). Daarom wordt deze plek verbijzonderd ten opzichte van de omgeving in functie en vorm. De onderwijs functie is het eerste onderscheid. Het tweede onderscheid moet zichtbaar worden in de vormgeving/architectuur. Enerzijds dient het zich te ‘nestelen’ in maat en schaal tussen de grondgebonden woningen. Anderzijds moet het afwijken/opvallen tussen deze woningen. Er wordt een onderscheidend, afwijkende vormgeving van de omgeving geëist bij het ontwerp voor de school. De wijze waarop deze afwijking vorm krijgt is vrij.
16
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Gedacht kan worden aan (wensen): Geen baksteen. Dus afwijkend materiaal gebruik (bijvoorbeeld hout). Indien wel gekozen wordt voor baksteen, duidelijk andere vormgeving van het gebouw (bijvoorbeeld ronde vormen) en/of bijzonder metselwerk en kleurgebruik. Afwijkende vorm/architectuur van de verwachtte woningbouw in de omgeving. Dus niet met een traditionele kapvorm, maar een afwijkende kapvorm. Een duidelijke knipoog mag wel. Vegetatiedaken zijn overigens op deze locatie ongewenst (eis). Ook al draagt dit bij aan een duurzaam vormgegeven gebouw, deze locatie is gebaad bij het vasthouden en infiltreren van elke regenwaterdruppel ter plaatse in de bodem in plaats van het weghouden uit de bodem en weer laten verdampen (principe van een vegetatiedak). Bouwen in de zichtas van de Aakamp Het schoolgebouw komt, als poortgebouw van De Horsten, in de zichtas van de Aakamp te liggen; de hoofdontsluitingsweg van deze buurt op de Bornsche Beeklaan. Precies op de plek waar deze zichtas het schoolgebouw snijdt, is een accent in het gebouw geëist. Dit accent kan gerealiseerd worden als onderdeel van het gebouw (bijvoorbeeld het verbijzonderen in vormgeving of kleurgebruik van de hoofdentree; wens) of als toevoeging aan het gebouw. Inpassing van de kavel in de omgeving Aan vier zijden grenst de kavel aan de woningen in de Bornsche Maten.
Alle zijden worden zorgvuldig ingericht zodat naast de aan te houden afstanden in relatie tot geluid, ook de visuele confrontatie tussen het wonen en het onderwijs zorgvuldig is ingepast.
Aan de zuidzijde van de toekomstige school bevindt zich de Slangenbeek. Om deze school mogelijk te kunnen maken wordt de Slangenbeek richting het zuiden verlegd. Hierna volgt een indicatieve inrichtingsschets van de locatie.
Toelichting
17
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Voor de ontwikkelingen binnen de Bornsche Maten geldt in principe dat deze allen, tenzij anders vermeld, dienen te passen binnen een nieuw op te stellen beeldkwaliteitplan als onderdeel/hoofdstuk van de Welstandsnota van de gemeente Borne. Voor de realisatie van deze uitbreidingen is daarom een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Deze is als Bijlage 2 Beeldkwaliteitsplan toegevoegd aan dit plan.
18
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Hoofdstuk 3
Beleid
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale omgevingsvisie (NOVI)
Algemeen De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. De NOVI komt als structuurvisie uit onder de bestaande Wet ruimtelijke ordening (WRO). Het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4, 2001) en de Rijksnatuurvisie 2018 gaan op in en worden vervangen door de NOVI en het bijbehorende Nationaal Milieubeleidskader. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vervalt geheel, behalve paragraaf 4.9 Caribisch Nederland en Caribische Exclusieve Economische Zone. De NOVI geldt verder als wijziging van enkele onderdelen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 (NWP) op grond van de Waterwet. Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als een omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld.
Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3.
Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven
Toelichting
19
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.
Conclusie Voorliggend bestemmingsplan heeft geen raakvlakken met de nationale belangen zoals deze benoemd zijn in de Nationale omgevingsvisie. Derhalve wordt geconcludeerd dat er geen sprake is van strijd met het rijksbeleid. 3.1.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
Artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) schrijft voor dat van een nieuwe 'stedelijke ontwikkeling' die in een bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt moet worden aangetoond dat er sprake is van een behoefte. De toelichting bij het bestemmingsplan bevat daartoe een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling. Indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, bevat een toelichting tevens een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Dit wordt de 'Ladder Duurzame Verstedelijking' genoemd. De beschrijving van de behoefte aan de betreffende, 'stedelijke ontwikkeling', moet inzichtelijk maken of, in relatie tot het bestaande aanbod, concreet behoefte bestaat aan de desbetreffende ontwikkeling. Die behoefte moet dan worden afgewogen tegen het bestaande aanbod, waarbij moet worden gemotiveerd dat rekening is gehouden met het voorkomen van leegstand. De stappen schrijven geen vooraf bepaald resultaat voor, omdat het optimale resultaat moet worden beoordeeld door het bevoegd gezag dat de regionale en lokale omstandigheden kent en de verantwoordelijkheid draagt voor de ruimtelijke afweging met betrekking tot die ontwikkeling. Onderhavig plan In november 2020 is door SBM Bouw- en vastgoedmanagers B.V.
een onderzoek opgeleverd om te komen tot een permanente oplossing voor voldoende onderwijshuisvesting voor het primair onderwijs in de wijk Bornsche Maten. Echter door de snel groeiende wijk Bornsche Maten is het behoefte onderzoek geactualiseerd door Pronexus (zie Bijlage 1 Behoefte onderzoek). Sinds 2018 maakt basisschool De Vonder gebruik van tijdelijke huisvesting, deze wordt in de praktijk locatie Goudbes genoemd. De locatie aan de Goudbes is tijdelijk gerealiseerd om te kunnen onderzoeken wat er aan capaciteit voor de Bornsche Maten nodig is. Op basis van de prognose dient basisschool Beekpark in 2030 over 13 lokalen te beschikken (2030): met de geplande uitbreiding van 4 lokalen komt het totaal op 11 lokalen. Daarmee is de school voor de toekomst alweer te klein: uitbreiding zou 2 lokalen groter moeten zijn om alle kinderen een onderdak te kunnen bieden. Basisschool De Vonder beschikt nu over 17 lokalen: groeit door in de piek naar 32 lokalen. Daarmee is
20
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
er een behoefte van uitbreiding met 15 lokalen. Bij Beekpark is het op de kavel niet mogelijk om verder uit te breiden. Daarom wordt voorgesteld om de behoefte van 2 lokalen over te hevelen naar locatie Vonder. De uitbreiding komt daarmee in totaal op 17 lokalen waardoor aan de behoefte wordt voldaan conform de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Borne. Met de voorgestelde uitbreiding zal de tijdelijke locatie Goudbes worden opgeheven en wordt de grond beschikbaar gesteld voor de geplande woningbouw. Hoewel de prognose is aangepast naar de laatste inzichten, heeft de praktijk de afgelopen jaren laten zien dat er vooral afwijkingen naar boven in het leerlingaantal plaatsvinden op de Bornsche Maten. Op basis van deze praktijkervaring worden extra vierkante meters mogelijk gemaakt zodat het mogelijk is om in één bouwstroom een permanente en toekomst bestendige oplossing te creëren. Dit is de reden dat dit bestemmingsplan 18 lokalen in de Horsten mogelijk maakt. Conclusie Uit het onderzoek blijkt dat er duidelijk behoefte is aan uitbreiding van lokalen ten opzichte van bestaande scholen in de Bornsche Maten voor het primaire onderwijs.
3.2
Provinciaal beleid Overijssel
3.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
In de Omgevingsvisie schetsen Provinciale Staten hun visie op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de provincie. Het vizier is daarbij gericht op 2030. Zij geven aan wat volgens hen de ambities en doelstellingen van provinciaal belang zijn en hoe zij Gedeputeerde Staten opdragen deze te realiseren. Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaaleconomische ontwikkeling van Overijssel. Dit betekent dat de provincie ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en hoogwaardige woonmilieus tot stand willen brengen. Dynamiek ziet de provincie als een kans om de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid te versterken. Dit wordt gedaan door in te zetten op een evenwichtige afweging van beleidsambities waaronder waterveiligheid, een gezond milieu en goede volksgezondheid. Daarnaast wordt ook gestuurd op het versterken van de waardevolle en karakteristieke kenmerken van het landschap. Om de omgevingsvisie tot uitvoering te brengen bevat deze een uitvoeringsmodel. In dat model staan de stappen 'of', 'waar' en 'hoe' centraal. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing. Soms is deze sturing normstellend, maar meestal is de sturing richtinggevend of inspirerend. 3.2.2
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die ruimtelijke onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. De Omgevingsverordening richt zich dan ook net zo breed als de Omgevingsvisie Overijssel - uitsluitend op de fysieke leefomgeving in de provincie Overijssel. Dit betekent dat regels worden gesteld op het gebied van de ruimtelijke ordening, maar ook op het gebied van mobiliteit, milieu, natuur, water en bodem. Het uitgangspunt 'decentraal wat kan, centraal wat moet' is toegepast bij de flexibiliteitsbepalingen in de verordening. Waar mogelijk zijn afwijkingsmogelijkheden toegepast in plaats van ontheffingsbepalingen.
Toelichting
21
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
3.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Actualisatie Omgevingsvisie Overijssel 2019/2020 (geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: generieke beleidskeuzes; ontwikkelingsperspectieven; gebiedskenmerken. Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase het zgn. principe van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik gehanteerd. Hierin komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaand bebouwd gebied wordt benut, voordat er uitbreiding in de groene omgeving kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en verbindingszones enzovoorts.
De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend en verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen aanvaardbaar zijn, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden.
22
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Afbeelding: Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel 2017 (Bron: provincie Overijssel) Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten Omgevingsvisie Overijssel Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan de Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. Generieke beleidskeuzes In het voorliggende geval dienen bij de afweging in de eerste fase, de 'generieke beleidskeuzes' de volgende artikelen te worden getoetst: Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 2.1.3) Ruimtelijke kwaliteit (artikel 2.1.5) Hierna worden de artikelen nader getoetst. Artikel 2.1.3 Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de Groene Omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut. Doorwerking in voorliggend plan: Voor beide locaties is sprake van inbreiding in bestaand / toekomstig woongebied, derhalve kan gesteld worden dat het voornemen voldoet aan de uitgangspunten van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik.
Artikel 2.1.5 Ruimtelijke kwaliteit In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. Doorwerking in voorliggend plan: Beide ontwikkelingen worden zorgvuldig ingepast in de omgeving, waarbij rekening wordt gehouden met de bestaande bebouwde omgeving, waardoor de plannen een positieve bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit ter plaatse.
Toelichting
23
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Ontwikkelingsperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. In dit geval zijn uitsluitend de ontwikkelingsperspectieven voor de landelijke omgeving van belang. In navolgende afbeelding is een fragment van de kaart van de ontwikkelingsperspectieven behorende bij de Omgevingsvisie weergegeven.
Fragment van de kaart van de ontwikkelingsperspectieven Voor locatie A (Bongerdsweg 2) en locatie B (8e buurt De Horsten) geldt Ontwikkelingsperspectief 'Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap '. Het ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aangezien beide gebied in bestaande / toekomstige woongebieden zijn gelegen, hebben beide ontwikkelingen geen belemmering op de diverse functies in het buitengebied. Gebiedskenmerken Natuurlijke laag
Ligging plangebieden
24
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Voor locatie A (Bongerdsweg 2) geldt het kenmerk 'Dekzandvlakte en ruggen'. Voor locatie B (8e buurt De Horsten) geldt het kenmerk 'Beekdalen en natte laagtes'. Dekzandvlakte en ruggen De dekzandgronden beslaan een groot gedeelte van de oppervlakte van de provincie. Dekzandvlakten en ruggen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen het huidige reliëf. Als ontwikkelingen plaats vinden, dan dragen deze bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Beiden zijn tevens uitgangspunt bij (her)inrichting. Beekdalen en natte laagtes Aardkundige waarden versterken de identiteit, verscheidenheid en het contrast tussen de verschillende delen van Overijssel en dragen daardoor bij aan een aantrekkelijk woonklimaat. Aardkundige waarden vertellen samen met archeologische waarden en gebouwde elementen (cultureel erfgoed) het verhaal van het landschap en de cultuurhistorie van Overijssel en vormen een aanknopingspunt voor een betekenisvolle inrichting en ontwikkeling van identiteit voor gebieden. Laag van de agrarische cultuur
Voor locatie A (Bongerdsweg 2) geldt deels het kenmerk 'Maten en flierenlandschap' en deels 'Oude hoevenlandschap'. Voor locatie B (8e buurt De Horsten) geldt het kenmerk 'Oude hoevenlandschap'.' Oude hoevenlandschap Landschap met verspreide erven. Het werd ontwikkeld nadat de complexen met de grote essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie boeren nieuwe ontwikkelingsruimte zocht. Maten en flierenlandschap Laaggelegen kleinschalig landschap dat zich langs de beken, in de natuurlijke laagten heeft ontwikkeld. 3.2.4
Conclusie
Geconcludeerd kan worden dat de in dit voorliggende bestemmingsplan besloten planologische wijzigingen volledig in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.
Toelichting
25
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Structuurvisie Borne 2030
De structuurvisie Borne 2030 is op 23 juni 2015 door de gemeenteraad van Borne vastgesteld. De structuurvisie is een actueel ruimtelijke sturingsmiddel waarin nieuwe ontwikkelingen binnen de gemeente worden getoetst. De gemeente Borne beschikt over een grote uitleglocatie voor woningbouw, De Bornsche Maten. Naast De Bornsche Maten legt Borne prioriteit bij het ontwikkelen van woningbouwlocaties in het bestaand bebouwd gebied. In het bestaand stedelijk gebied is de laatste jaren veel opgeknapt en geherstructureerd. Met name de corporatie Woonbeheer Borne heeft diverse rotte plekken in Borne met kwalitatief hoogwaardige panden ingevuld en heeft haar woningvoorraad op verschillende locaties naar een kwalitatief hoger niveau gebracht. De locaties groter dan 10 woningen zijn op de Visiekaart Wonen aangegeven. Als gevolg van het mogelijk vrijkomen van schoollocaties zullen zich in de toekomst nieuwe mogelijkheden voordoen. Op de Visiekaart Wonen wordt de Bornsche Maten al weer gegeven als toekomstige woonlocatie. Een logisch gevolg hiervan is dat er ook scholen voor primair onderwijs noodzakelijk zijn (zie ook 3.1.2). Hiermee zijn de realisatie van de school en de uitbreiding van een school passend binnen de Structuurvisie.
26
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Hoofdstuk 4 4.1
M ilieu- en omgevingsaspecten
Algemeen
Ingevolge artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening wordt in dit hoofdstuk een beschrijving opgenomen van de wijze waarop de milieu- en omgevingsaspecten bij het plan zijn betrokken. Daarbij moet rekening gehouden worden met de geldende wet- en regelgeving en met de vastgestelde (boven)gemeentelijke beleidskaders. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de in dit kader van belang zijnde milieu- en omgevingsaspecten.
4.2
Bodem
4.2.1
Algemeen
Bij de verkenning van mogelijkheden om nieuwe functies in een gebied te realiseren dient de bodemkwaliteit te worden betrokken. Inzicht in eventuele beperkingen aan het bodemgebruik (i.v.m. milieuhygiënische risico's voor mens, plant en dier) is noodzakelijk om te beoordelen of de grond geschikt is voor de beoogde functie. Er mogen namelijk geen nieuwe gevoelige functies op een zodanig verontreinigd terrein worden gerealiseerd, dat schade is te verwachten voor de gezondheid van de gebruikers of het milieu. Bovendien dient een bodemonderzoek uitgevoerd te worden indien gebouwen worden gerealiseerd voor menselijk verblijf. 4.2.2
Onderzoek
Locatie Bongerdsweg 2 In april 2021 is door Ortageo een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd met het doel de actuele bodemkwaliteit vast te stellen of er door een eventuele bodemverontreiniging consequenties zijn voor de voorgenomen ontwikkeling (zie Bijlage 3 Verkennend bodemonderzoek Bongerdsweg 2). Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende NEN-normen en voldoet aan de geldende wet- en regelgeving betreffende de kwaliteit van de uitvoering van milieuhygiënisch bodemonderzoek. Op basis van het uitgevoerde onderzoek blijkt het volgende: In de bovengrond zijn plaatselijk zwakke bijmengingen met puingranulaat waargenomen. In één boring is in de ondergrond een matige bijmenging met puingranulaat waargenomen. In de boven- en ondergrond met zwakke tot matige bijmengingen met puingranulaat zijn licht verhoogde gehalten PCB aangetoond. Deze grond is geclassificeerd als ‘altijd toepasbaar’. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehalten aangetoond, deze grond is geclassificeerd als ‘altijd toepasbaar’. Er is geen asbestverdacht materiaal aangetroffen en er is in de fractie < 20 mm van de puinhoudende grond geen asbest aangetoond. In het grondwater is licht verhoogde concentratie aan barium aangetoond (waarschijnlijk van nature). Er zijn geen chemische verontreinigingen aangetoond in gehalten/concentraties boven de tussenwaarde. Daarnaast is geen asbest aangetoond.
Het uitvoeren van een nader onderzoek wordt daarom niet noodzakelijk geacht. Als grond van de locatie vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat deze niet zonder meer elders toepasbaar is. Op hergebruik van grond is het Besluit bodemkwaliteit van toepassing. De toepassing van grond elders moet worden gemeld via het ‘meldpunt bodemkwaliteit’. In het kader van kostenefficiëntie wordt geadviseerd om vrijkomende grond zoveel mogelijk binnen de onderzoekslocatie te hergebruiken. Locatie 8e buurt De Horsten
Toelichting
27
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
In juni 2021 is door Ortageo een Verkennend bodemonderzoek plangebied Bornsche Maten, Derde fase 3B/3D uitgevoerd met als doel de actuele bodemkwaliteit vast te stellen of er door een eventuele bodemverontreiniging consequenties zijn voor de herinrichting van het gebied (zie Bijlage 4 Verkennend bodemonderzoek plangebied Bornsche Maten, Fase 3B/3D). Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende NEN-normen en voldoet aan de geldende wet- en regelgeving betreffende de kwaliteit van de uitvoering van milieuhygiënisch bodemonderzoek. Op basis van het uitgevoerde onderzoek blijkt het volgende:
Hoewel voor barium en nikkel wordt plaatselijk de tussenwaarde/interventiewaarde in het grondwater overschreden en gezien het ontbreken van een bekende antropogene bron of oorzaak wordt verwacht dat sprake is van een natuurlijke oorzaak. Nader onderzoek wordt daarom niet zinvol geacht. Op basis van de resultaten van de PFAS-analyse wordt geconcludeerd dat PFAS geen invloed heeft op de voor de algemene parameters vastgestelde bodemkwaliteitsklassen voor deellocatie E, opgenomen in tabel 12 van het bodemonderzoek. Daarnaast is geen asbest aangetoond op de geplande locatie voor de school in De Horsten. Het uitvoeren van een nader onderzoek wordt daarom voor locatie De Horsten niet noodzakelijk geacht. Als grond van de locatie vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat deze niet zonder meer elders toepasbaar is. Op hergebruik van grond is het Besluit bodemkwaliteit van toepassing. De toepassing van grond elders moet worden gemeld via het ‘meldpunt bodemkwaliteit’. In het kader van kostenefficiëntie wordt geadviseerd om vrijkomende grond zoveel mogelijk binnen de onderzoekslocatie te hergebruiken. 4.2.3
Conclusie
Dit aspect is voor de realisatie van de plannen geen belemmering.
28
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
4.3
Water
4.3.1
Algemeen
Een belangrijk instrument om waterbelangen in ruimtelijke plannen te waarborgen is de watertoets, die sinds 2003 wettelijk is verankerd. Initiatiefnemers zijn verplicht in ruimteplannen een beschrijving op te nemen van de gevolgen van de planontwikkeling voor het waterbeheer en de waterhuishouding. Het doel van de wettelijke verplichte watertoets is te garanderen dat de doelstellingen van de wateropgaven expliciet en op een evenwichtige wijze in het plan worden geimplementeerd. Het betreft zowel de waterkwantiteit (veiligheid, wateroverlast en tegengaan verdroging) als de waterkwaliteit (gezondheid, inzameling hemelwater, lozingen oppervlaktewater). Waterbeheerprogramma Systeem In het waterbeheer 21e eeuw worden duurzame, veerkrachtige watersystemen nagestreefd. Ook de klimaatdoelstellingen dat in 2050 de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Dit betekent concreet dat (langere) droge perioden worden doorstaan zonder schade, sterfte en stank, en in natte perioden geen overlast optreedt door hoge grondwaterstanden of inundaties vanuit oppervlaktewateren. Problemen worden niet afgewenteld op lager gelegen gebieden. Het principe eerst vasthouden, dan bergen en dan pas afvoeren is leidend. Afvalwaterketen In de keten is het tegenwoordig een (hard) uitgangspunt om vuil- en schoonwater te scheiden.
Traditioneel werd het vuile en schone water gemengd afgevoerd naar de zuivering. Door te voorkomen dat grote hoeveelheden schoonwater door het rioolstelsel stroomt neemt de belasting op de zuivering af en verminderd de wateroverlast in het stedelijk gebied. Met het ontkoppelen van schoonwater en lokaal vast te houden van het hemelwater is de bijdrage op de vernatting van de bodem gunstig en blijft het grond- en oppervlaktewater op peil. Grenzend aan de zuidkant van het plangebied De Horsten ligt waterloop “Oude Slangenbeek”. De Oude Slangenbeek wordt hoofdzakelijk gevoed met kwelwater en als hoogwater optreedt in de Slangenbeek te Hengelo. Watertoetsproces Het projectgebied ligt in het beheergebied van Waterschap Vechtstromen. Op 10 mei 2021 is voor beide locaties via www.dewatertoets.nl de digitale watertoets ingevuld (zie bijlagen 5, 6, 7 en 8). De beantwoording van de vragen heeft ertoe geleid dat de normale procedure van de watertoets van toepassing is. Waterhuishouding Heden ten daags wordt vuil en schoon water in nieuwbouw gescheiden uitgevoerd, volgens Bouwbesluit 2015 en NEN3215. Het Bouwbesluit schrijft voor dat de gemeente met een maatwerkvoorschrift aangeeft of de perceeleigenaar het hemelwater in de openbare ruimte mag lozen. Indien het perceel het niet toelaat tot opvang van hemelwater dan heeft de gemeente een ontvangstplicht.
Klimaataspecten Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie 2018 (DPRA) is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland voor 2050 klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Het DPRA kent meerdere ambities en versnelt en intensiveert de aanpak. Na het in beeld brengen van de klimaateffecten is een belangrijk onderdeel in het proces het voeren van dialogen met stakeholders. De dialoog heeft twee doelen: het vergroot het bewustzijn over hoe kwetsbaar het gebied is voor klimaatextremen en worden concrete maatregelen opgesteld.
Toelichting
29
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
In 2019 heeft de gemeente de klimaatlas ontwikkeld. De atlas geeft een beeld van de verwachte toekomstige klimaateffecten ten aanzien van wateroverlast, droogte en hitte. Tot op perceelniveau zijn de effecten op de drie thema's inzichtelijk. De atlas biedt een uitgebreide set aan informatie over mogelijke klimaateffecten. Het gaat dan om hogere temperaturen, nattere winters, hevigere regenbuien en drogere zomers. Dit is nu al merkbaar en voelbaar. Hevige neerslag kan leiden tot schade aan woningen. Langdurige droogte leidt tot schade aan landbouwgewassen en natuur. Extreme hitte kan leiden tot gezondheidsproblemen voor de ouderen in Twente. Hieronder wordt per thema van de klimaatopgaven een korte toelichting verstrekt in kader van de bestemmingsplan ontwikkeling. Wateroverlast: De omgeving rondom het ontwikkelingsgebied De Horsten kleurt lichtblauw voor het thema wateroverlast bij extreme regenval (70mm/uur en 90 mm/uur). Dit betekent dat de aanwezige waterhoeveelheid op de huidige maaiveldhoogte bij deze regenval beperkt is. Het ontwikkelingsgebied is in extreme situaties niet direct kwetsbaar voor wateroverlast (water in de panden) bij de gehanteerde buien. Direct aan de zuidkant van het plangebied stroomt de Oude Slangenbeek, welke in beheer en onderhoud is van waterschap Vechtstromen. Langs de Oude Slangenbeek zijn de vlakken bij extreme neerslag donkerblauw gekleurd.
Hitte: De hittekaart geeft voor de huidige situatie een gunstig beeld. Het terrein is onverhard en in de omgeving is veel groen aanwezig. Door de aanleg van verhardingen (daken en bestrating) zal de temperatuur in de toekomst terplekke toenemen. Om enigszins de toename aan temperatuur te compenseren is het aanbrengen van bomen of waterpartij een mogelijke optie. Tevens is het denkbaar om duurzame dak- en gebouwconstructie toe te passen. Droogte: volgens bodemonderzoek (2003) ligt de gemiddelde grondwaterstand (GWS) in de omgeving vrij hoog. Uit de gegevens van de uitgevoerde boringen en peilbuis op de aangrenzende percelen blijkt dat op beperkte afstand onder maaiveld een leemlaag aanwezig is. De klimaatatlas is te vinden op site van Borne onder inwoners-waterloket.
Advies Geadviseerd wordt dat bij nadere uitwerking van het plan rekening moet worden gehouden met de volgende aandachtspunten: 1. Scheiden waterstromen (vuil en schoon); 2. Kansrijke situaties verkennen voor duurzame opvang en transport hemelwater, zowel op particulier als openbaar terrein; 3. Uitgangssituatie voor hemelwaterbeheer is drietrapstrategie vasthouden-bergen-afvoeren; 4. Vloerpeilhoogte nieuwbouwwoningen in kader van voldoende veiligheid bij extreme buien; 5. Zorgdragen voor meer vergroening en beperking van opwarming in de buitenruimte, met name bij maatschappelijke doeleinden; 6. Rekening houden met lozingen, beschermingszone en onderhoud(werk)strook Oude Slangenbeek; 4.3.2
Conclusie
Op basis van het vorenstaande wordt geconcludeerd dat, met inachtneming van de aandachtspunten, wateraspecten, die eventueel door het waterschap worden doorgegeven, geen belemmering zijn voor de voorgenomen ontwikkelingen.
30
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
4.4
Archeologie
4.4.1
Algemeen
Wet op de archeologische monumentenzorg In de Wet op de archeologische monumentenzorg (2007) zijn de uitgangspunten van het Verdrag van Malta (1992) binnen de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd. De wet regelt de bescherming van archeologisch erfgoed in de bodem, de inpassing ervan in de ruimtelijke ontwikkeling en de financiering van opgravingen, waarbij in beginsel geldt: "de veroorzaker betaalt". Het belangrijkste doel van de wet is het behoud van het bodemarchief "in situ" (ter plekke), omdat de bodem de beste garantie biedt voor een goede conservering van de archeologische waarden. Het is verplicht om in het proces van ruimtelijke ordening tijdig rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische waarden. Op die manier komt er ruimte voor overweging van archeologie vriendelijke alternatieven. Sinds 1 juli 2016 bundelt de Erfgoedwet bestaande wet- en regelgeving voor het behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Samen met de toekomstige Omgevingswet maakt de Erfgoedwet een integrale bescherming van ons cultureel erfgoed mogelijk. Zolang de Omgevingswet nog niet in werking is getreden, vallen de artikelen waarin de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving zijn vastgelegd, nog in de overgangsregeling van de Erfgoedwet. 4.4.2
Onderzoek
Locatie Bongerdweg 2 en Locatie 8e buurt De Horsten Volgens de archeologische beleidsadveskaart geldt voor beide locaties een lage archeologische verwachting.
Toelichting
31
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Zie bijlage archeologische verwachtingskaart Beide locaties zijn gelegen in een gebied waarvoor een lage archeologische verwachting geldt. Hiervoor geldt een vrijstelling voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek. Voor beide locaties is geen archeologisch onderzoek noodzakelijk. 4.4.3
Conclusie
Archeologie is geen belemmering voor de realisering van de plannen. Ook voor het vrijgegeven plangebied bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet, dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
4.5
Ecologie
4.5.1
Algemeen
Wet natuurbescherming De natuurwetgeving voor Nederland is per 1 januari 2017 vastgelegd in de Wet natuurbescherming. Binnen de wet zijn de beschermingsregimes voor Natura 2000-gebieden, soortbescherming en houtopstanden opgenomen als afzonderlijke hoofdstukken, waardoor de wet via duidelijke en eenvoudige regels voorziet in een heldere implementatie van de Europese natuurbeschermingsrichtlijnen. Naast de Wet natuurbescherming bestaat in Nederland het Natuur Netwerk Nederland (NNN), waarvoor de provincies beleid maken. Natura 2000 De wetgeving met betrekking tot Natura 2000-gebieden is vastgelegd in Hoofdstuk 2 van de Wet Natuurbescherming. Natura 2000-is de overkoepelende naam voor gebieden die op Europees niveau worden beschermd vanuit de Vogel- en Habitatrichtlijn. Vanuit deze richtlijnen worden specifieke diersoorten en hun habitat beschermd om de biodiversiteit te behouden, te herstellen of uit te breiden. Het ondernemen van projecten, plannen of activiteiten in en in de omgeving van een Natura 2000-gebied kan mogelijkerwijs leiden tot (significant) negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen. Indien het niet mogelijk is om negatieve effecten op voorhand uit te sluiten, dan is er sprake van een vergunningsplicht en moet een habitattoets uitgevoerd worden.
In een habitattoets worden de projecten, plannen of activiteiten getoetst op hun invloed op de instandhoudingsdoelstellingen en of (onder bepaalde voorwaarden) toestemming voor de uitvoering kan worden verleend. Soortbescherming De Wet natuurbescherming kent naast het beschermingsregime voor Natura 2000-gebieden drie beschermingscategorieën onder het hoofdstuk 'soortbescherming': 1. Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels op grond van de Vogelrichtlijn (art 3.1). 2. Soorten beschermd op grond van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het Verdrag van Bonn (art. 3.5). 3. Nationaal beschermde 'andere soorten' (art.3.10) als vermeld in Bijlage A van de Wet Natuurbescherming alsmede alle de vaatplanten van de soorten genoemd in bijlage B van de Wet Natuurbescherming. De Soortbescherming is alleen (met uitzondering van de zorgplicht) van toepassing op soorten genoemd onder deze drie beschermingscategorieën. Natuurnetwerk Nederland (NNN)
32
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
Naast de Wet natuurbescherming bestaat in Nederland het Natuur Netwerk Nederland (NNN), waarvoor de provincies beleid maken. Het NNN is ruimtelijk in de Provinciale Structuurvisie vastgelegd. Het vormt een robuust netwerk van natuurgebieden en tussenliggende verbindingszones. Dit netwerk bestaat uit bestaande natuurgebieden, nieuw aan te leggen natuur en verbindingszones tussen deze gebieden. Ook de beheersgebieden voor agrarisch natuurbeheer behoren tot het NNN. De planologische verankering van het NNN vindt plaats in (gemeentelijke) bestemmingsplannen. Wanneer bij ruimtelijke ontwikkelingen een bestemmingsplan wijziging moet worden doorgevoerd dient altijd een 'Nee, tenzij'toets te worden uitgevoerd. Hierin wordt beoordeeld of er als gevolg van de voorgenomen maatregelen significante effecten op de wezenlijke waarden en kenmerken van het netwerk optreden. 4.5.2
Onderzoek
Locatie Bongerdsweg 2 In april 2021 is door Natuurbank Overijssel de wettelijke consequenties van de voorgenomen activiteiten in het kader van de Wet natuurbescherming in beeld gebracht (zie Bijlage 9 Quickscan natuurtoets Bongerdsweg 2). Het plangebied is onderzocht op de (potentiële) aanwezigheid van beschermde planten, dieren en beschermde nesten, holen, vaste rust- en voortplantingslocaties. Ook is onderzocht of de voorgenomen activiteiten een negatief effect hebben op beschermd (natuur)gebied, zoals Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland. Wettelijke consequenties m.b.t. gebiedsbescherming: Het plangebied behoort niet tot Natuurnetwerk Nederland of Natura 2000. Vanwege de ligging buiten het Natuurnetwerk Nederland, leiden de voorgenomen activiteiten niet tot wettelijke consequenties, omdat de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland geen externe werking kent in Overijssel. Een negatief effect op Natura 2000-gebied, zoals toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebied, kan op voorhand niet volledig uitgesloten worden. Om de wettelijke consequenties van de voorgenomen activiteiten vast te kunnen stellen dient een stikstofberekening uitgevoerd te worden. Wettelijke consequenties m.b.t. soortbescherming: Het plangebied behoort niet tot Natuurnetwerk Nederland of Natura 2000.
Vanwege de ligging buiten het Natuurnetwerk Nederland, leiden de voorgenomen activiteiten niet tot wettelijke consequenties, omdat de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland geen externe werking kent in Overijssel. Een negatief effect op Natura 2000-gebied, zoals toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebied, kan op voorhand niet volledig uitgesloten worden. Om de wettelijke consequenties van de voorgenomen activiteiten vast te kunnen stellen dient een stikstofberekening uitgevoerd te worden. De inrichting van het gevoerde beheer maken het plangebied niet tot een geschikte groeiplaats voor beschermde planten en tot een weinig geschikt functioneel leefgebied van beschermde dieren. Mogelijk benutten verschillende vogel-, grondgebonden zoogdier- en amfibieënsoorten het plangebied als foerageergebied, maar ze bezetten er geen vaste rust-of voortplantingsplaats. Als gevolg van de voorgenomen activiteiten wordt geen beschermd dier gedood, maar neemt de betekenis van het plangebied als foerageergebied af. Deze afname leidt echter niet tot wettelijke consequenties. Conclusie: Uitvoering van de voorgenomen activiteiten leidt niet tot wettelijke consequenties in het kader van soortbescherming. Om de wettelijke consequenties van de voorgenomen activiteiten in het kader van gebiedsbescherming te kunnen bepalen dient een stikstofberekening uitgevoerd te worden.
Locatie 8e buurt De Horsten In november 2019 is door Natuurbank Overijssel voor de locatie 8e buurt De Horsten een quickscan natuurtoets uitgevoerd (zie Bijlage 10 Quickscan 8e buurt De Horsten. In het verleden is door Bureau Mertens een groot deel van het plangebied onderzocht op beschermde flora- en faunawaarden, maar
Toelichting
33
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
een klein deel van het plangebied, valt buiten dit onderzoeksgebied. Doel is om de wettelijke consequenties van de voorgenomen plannen in het kader van soort- en gebiedsbescherming vast te kunnen stellen. Die delen van het plangebied, die niet eerder onderzocht zijn door Adviesbureau Mertens (waaronder deze locatie) nader onderzocht. Het onderzoeksgebied is onderzocht op de (potentiële) aanwezigheid van beschermde planten en dieren en beschermde nesten, holen, vaste rust- en voortplantingsplaatsen en andere beschermde functies, zoals foerageergebied en vliegroutes van vleermuizen. Ook is onderzocht of de voorgenomen activiteiten een negatief effect hebben op beschermd (natuur)gebied zoals het Natuurnetwerk Nederland en Natura2000. Wettelijke consequenties m.b.t. gebiedsbescherming: Het plangebied behoort niet tot het Natuurnetwerk Nederland of Natura2000-gebied. In verband met de ligging van het plangebied op enige afstand van het Natuurnetwerk Nederland, leiden de voorgenomen fysieke activiteiten niet tot wettelijke consequenties omdat de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland geen externe werking kent. Gelet op de aard van de voorgenomen activiteiten en de ligging op enige afstand van Natura2000-gebied, is een negatief effect uitgesloten. Het effect van stikstofemissie tijdens de ontwikkel- en gebruiksfase is in een separate studie onderzocht.
Wettelijke consequenties m.b.t. soortbescherming: De inrichting en het gevoerde beheer maken het plangebied tot een geschikt functioneel leefgebied voor verschillende algemene- en weinig kritische beschermde diersoorten, maar tot een ongeschikte groeiplaats voor beschermde plantensoorten en tot een weinig geschikt functioneel leefgebied voor zeldzame en/of kritische diersoorten. Het plangebied behoort tot functioneel leefgebied van verschillende vleermuis-, amfibieën-, grondgebonden zoogdier- en vogelsoorten. Voorgenoemde soorten benutten het plangebied hoofdzakelijk als foerageergebied, maar vermoedelijk bezetten amfibieën er een (winter)rustplaats, bezetten grondgebonden zoogdieren er een rust- en voortplantingsplaats en nestelen er vogels. Vleermuizen bezetten geen verblijfplaats in het plangebied. In het plangebied nestelen alleen vogelsoorten waarvan uitsluitend het bezette nest beschermd is, niet het oude nest of de nestplaats. Bezette vogelnesten zijn beschermd en mogen niet beschadigd of vernield worden. Gelet op de aard van de werkzaamheden kan geen ontheffing verkregen worden voor het beschadigen of vernielen van bezette vogelnesten.
Voor de beschermde grondgebonden zoogdier- en amfibieënsoorten, die een (winter)rust- en/of voortplantingslocatie in het plangebied bezetten, geldt een vrijstelling van de verbodsbepalingen ‘doden en verwonden’ en het ‘beschadigen en vernielen van rust- en voortplantingslocaties’. Deze vrijstelling is van toepassing omdat er sprake is van een ruimtelijke ontwikkeling. De functie van het plangebied als foerageergebied, wordt voor de in het plangebied foeragerende diersoorten niet aangetast. Conclusie Het plangebied bestaat uit intensief beheer agrarisch cultuurland, afgewisseld door kavel- en bermsloten met ruigte en ruig gras. De inrichting en het gevoerde beheer maken het plangebied tot een potentieel geschikt functioneel leefgebied voor verschillende algemene- en weinig kritische beschermde diersoorten. Voor de beschermde grondgebonden zoogdier- en amfibieënsoorten, die een (winter)rusten/of voortplantingslocatie in het plangebied bezetten, geldt een vrijstelling van de verbodsbepalingen ‘doden en verwonden’ en het ‘beschadigen en vernielen van rust- en voortplantingslocaties’. Deze vrijstelling is van toepassing omdat er sprake is van een ruimtelijke ontwikkeling. Mits er geen bezette nesten beschadigd of vernield worden en er geen vogels verwond of gedood worden, leiden de voorgenomen activiteiten niet tot wettelijke consequenties in het kader van gebiedsbescherming.
Uitvoering van fysieke activiteiten, leidt niet tot negatieve effecten op Natura2000-gebied en vanwege de ligging buiten het Natuurnetwerk Nederland, leiden de voorgenomen activiteiten niet tot wettelijke consequenties in het kader van gebiedsbescherming. Het effect van stikstofemissie tijdens de ontwikkel- en gebruiksfase is in een separate studie onderzocht. Er hoeft geen nader onderzoek uitgevoerd te worden en er hoeft geen ontheffing of vergunning aangevraagd te worden om de voorgenomen activiteiten uit te kunnen voeren in
34
Toelichting
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
overeenstemming met wet- en regelgeving voor beschermde soorten en gebieden. 4.5.3
Stikstof
Voor elk Natura 2000-gebied zijn instandhoudingsdoelstellingen geformuleerd voor alle beschermde soorten en habitatten die daar aanwezig zijn. Per soort of habitat is aangegeven of behoud van de huidige aantallen/arealen voldoende is, dan wel of uitbreiding of een verbetering nodig is. Niet alleen activiteiten binnen een Natura 2000-gebied maar ook activiteiten buiten een Natura 2000-gebied kunnen de instandhoudingsdoelstellingen in gevaar brengen. Dit wordt externe werking genoemd. Gezien de mogelijke externe werking van de beoogde ontwikkeling op het nabijgelegen Natura 2000-gebied, is het van belang om te toetsen of de realisatie van de beoogde ontwikkeling conflicteert met de waarden waarvoor dit gebied is aangewezen. Hiervoor is in elk geval een toetsing aan de Wet natuurbescherming noodzakelijk. Veel Natura 2000-gebied is kwetsbaar voor stikstofdepositie. Een verhoogde stikstofdepositie vormt een bedreiging voor verschillende Habitattypen en de leefomgeving van verschillende Habitatsoorten. Om het effect van deze emissie te onderzoeken heeft Natuurbank Overijssel een zogeheten AERIUS-berekening uitgevoerd voor zowel de bouwfase (tijdelijk karakter) en de gebruiksfase. Locatie Bongerdsweg 2 Uit het rapport blijkt dat als gevolg van de ontwikkel- en gebruiksfase er geen toename van depositie plaats vindt in Natura 2000-gebied.
Er zijn geen rekenresultaten die leiden tot een significant negatief effect op deze natuurgebieden. De voorgenomen activiteiten in de ontwikkel- en gebruiksfase leiden niet tot wettelijke consequenties. Er hoeft geen Wet natuurbescherming-vergunning aangevraagd te worden (zie Bijlage 11 Stikstof Bongerdsweg 2). Locatie 8e buurt De Horsten Uit het rapport blijkt dat als gevolg van de ontwikkel- en gebruiksfase er geen toename van depositie plaats vindt in Natura 2000-gebied. Er zijn geen rekenresultaten die leiden tot een significant negatief effect op deze natuurgebieden. De voorgenomen activiteiten in de ontwikkel- en gebruiksfase leiden niet tot wettelijke consequenties. Er hoeft geen Wet natuurbescherming-vergunning aangevraagd te worden (zie Bijlage 12 Stikstof 8e buurt De Horsten). 4.5.4
Conclusie
Het aspect ecologie is geen belemmering voor beide locaties.
4.6
Geluid
4.6.1
Algemeen
De Wet geluidhinder (Wgh) bevat geluidnormen en richtlijnen over de toelaatbaarheid van geluidniveaus als gevolg van rail- en wegverkeerslawaai en industrielawaai. De Wgh geeft aan dat een akoestisch onderzoek moet worden uitgevoerd bij het voorbereiden van de vaststelling van een bestemmingsplan indien het plan een geluidgevoelig object mogelijk maakt binnen een geluidszone van een bestaande geluidsbron of indien het plan een nieuwe geluidsbron mogelijk maakt. Het akoestisch onderzoek moet uitwijzen of de wettelijke voorkeursgrenswaarde bij geluidgevoelige objecten wordt overschreden en zo ja, welke maatregelen nodig zijn om aan de voorkeursgrenswaarde te voldoen. Wegverk eerslawaai Met betrekking tot geluid veroorzaakt door het wegverkeer is in de Wet geluidhinder de verplichting opgenomen tot het verrichten van onderzoek naar de geluidsbelasting op de gevels van (nieuw geprojecteerde) woningen en andere geluidgevoelige objecten. Op grond van artikel 74 van de Wet
Toelichting
35
bestemmingsplan Algemene herziening Borne, Hertme, Zenderen, herziening scholen Bornsche Maten
geluidhinder (Wgh) hoofdstuk VI, afdeling 1 bevindt zich aan weerszijden van een weg een zone. Als in deze zone geluidgevoelige bebouwing wordt geprojecteerd dan dient akoestisch onderzoek te worden uitgevoerd. De breedte van deze zone is afhankelijk van: de ligging van de weg in stedelijk of buitenstedelijk gebied; het aantal rijstroken. In stedelijk gebied worden twee typen wegen onderscheiden, met aan weerszijden van de weg de volgende zonebreedtes: wegen met een of twee rijstroken: 200 meter; wegen met drie of meer rijstroken: 350 meter. In buitenstedelijk gebied worden drie typen wegen onderscheiden, met aan weerszijden van de weg de volgende zonebreedtes: wegen met een of twee rijstroken: 250 meter; wegen met drie of vier rijstroken: 400 meter; wegen met vijf of meer rijstroken: 600 meter. De volgende wegen hebben op grond van artikel 74 Wgh geen zone: wegen gelegen in een als woonerf aangeduid gebied; wegen met een maximum snelheid van 30 km/uur. Spoorweglawaai Spoorwegen hebben een zone, waarvan de breedte afhankelijk is van de hoogte van het geluidsproductieplafond. In artikel 1.4 van het Besluit geluidhinder is de breedte van de zone aangegeven. De zonebreedte varieert van 100 tot 1.200 meter. Bij ontwikkelingen rond geluidsgevoelige bestemmingen in de zone of wijzigingen aan de spoorlijn moet akoestisch onderzoek worden gedaan.