CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Accountantsverslag 2025

Oordeelsvormende commissievergadering 16 juni 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202510.271 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 Gemeente Borne 9 JUNI 2026 Per saldo persoonlijker

Aan de gemeenteraad | Almelo, 9 | juni 2026 van de gemeente Borne Postbus 200 | Geachte leden van de gemeenteraad, 7620 AE Borne Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Borne | aan. Onze opdracht is uitgevoerd in Datum | overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 19 september 2025. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit | de controle van de jaarrekening 9 juni 2026 | 2025. Ons kenmerk | De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van Borne. Bij de | ze jaarrekening hebben wij een 1012890/2025/ACV | controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Behandeld door | Wij bedanken de medewerkers van Borne voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze contro | lewerkzaamheden en zijn G.C. (Gerard) Helminck RA | vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. MSc EMA Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. drs. C.L.

(Caroline) Willems RA Accountantsverslag 2025 Borne | 2 3 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding ▪ Managementsamenvatting 4 ▪ Belangrijkste bevindingen uit onze controle 8 ▪ De financiële positie 18 ▪ Organisatie 20 ▪ IT audit 22 ▪ Overige aangelegenheden 24 ▪ Bijlagen 26 ▪ Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen ▪ Bijlage 1b: In de controle opgenomen aanpassingen ▪ Bijlage 1c: Tekortkomingen in de toelichtingen ▪ Bijlage 2: Fraude ▪ Bijlage 3: Opdrachtvoorwaarden en wijzigingen verslaggevingsregels ▪ Bijlage 4: Materialiteit ▪ Bijlage 5: Onafhankelijkheidsbevestiging ▪ Bijlage 6: Bevindingen controle SiSa-bijlage ▪ Bijlage 7: Toelichting financiële kengetallen Inhoudsopgave Per saldo persoonlijker Management samenvatting Managementsamenvatting Onderwerp | Beschrijving | Referentie Oordeel en materialiteit | • | Wij hebben een goedkeurende verklaring bij de jaarrekening 2025 afgegeven. | Pagina 31 • | In het controleprotocol is een goedkeuringstolerantie opgenomen van 2% van de lasten (exclusief Inleiding toevoegingen aan de reserves) met betrekking tot fouten en onzekerheden (cumulatief) in de Inleiding | jaarrekening.

Voor de jaarrekening 2025 bedraagt de materialiteit € 2 miljoen. Voor de rapporteringstolerantie geldt dat deze door de raad is gesteld op een absoluut bedrag van Inhoudsopgave € 102.000 voor fouten en onzekerheden. Inhoudsopgave | Grondexploitatie | Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de | Pagina 9 Samenvatting | grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. De gemeente Samenvatting | heeft begin 2026 alle lopende exploitaties herzien en de daarin opgenomen uitgangspunten herrekend. In de loop van 2025 is een nieuwe overeenkomst met de twee ontwikkelaars van de | Bornsche | Maten tot Bevindingen | stand gekomen. Hierdoor zijn de prijzen in de calculaties definitief geworden, nadat een aantal jaar met Bevindingen | tijdelijke overeenkomsten is gewerkt. Gedurende de tijd dat er sprake was van tijdelijke overeenkomsten heeft u uit voorzichtigheid de winst op de betreffende grondexploitaties niet vrij laten vallen. Deze Financiële positie | zogenaamde ‘winstafslag ‘ is in 2025 niet meer nodig waardoor de winsten op deze complexen geheel Financiële positie | genomen zijn in overeenstemming met de definitieve prijzen.

Sociaal Domein | De gemeente Borne heeft in het afsluitingsproces van de jaarrekening 2025 controleverklaringen en | Pagina 11 Organisatie gewaarmerkte productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen ter onderbouwing van de Organisatie | zorglasten. Een deel van de bestedingen van zorg in natura (WMO en Jeugdwet) bevat geen assurance- informatie. Dit deel bedraagt € 1,4 | miljoen en wij wegen deze onzekerheid in ons getrouwheidsoordeel. IT-audit IT-audit | Voorziening | Met het oog op de overdracht per 1 januari 2028 heeft de gemeente de APPA voorziening voor wethouders | Pagina 13 wethouderspensioen | aangepast op basis van de actuele uitgangspunten. De rekenrente en de dekkingsgraad van ABP zijn Overig daarbij de belangrijkste. U heeft de voorziening bepaald rekening houdend met deze uitgangspunten. De Overig | nieuwe uitgangspunten zijn toegelicht in de jaarrekening. Bijlagen Voorziening | De gemeente heeft onderzoek uitgevoerd naar het achterstallig onderhoud waarvoor deze voorziening | Pagina 13 Bijlagen | kapitaalgoederen | gevormd is. De voorziening is op basis van dit onderzoek geactualiseerd. Het oplossen van het achterstallig onderhoud verloopt de komende jaren parallel aan het regulier onderhoud. De administratieve verwerking van de lasten vraagt scherpte van de gemeente om onnodige handmatige correcties en onderzoek te voorkomen.

Het recente onderzoek heeft daarom ook een scherpe demarcatie van de verschillende onderhoudstaken omvat. Accountantsverslag 2025 Borne | 5 6 Accountantsverslag 2025 Borne Managementsamenvatting Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Onderwerp Beschrijving Referentie Vaste activa management • De panden en gronden die in 2024 zijn aangekocht voor de onderdoorgang bij de Oonksweg hebben nog geen nieuwe bestemming gekregen en zijn daarom nog op dezelfde wijze geclassificeerd als ultimo 2024. Een nieuw voorstel is in voorbereiding. De intentie is wel dat deze panden en gronden de bestemming ‘maatschappelijk nut’ houden en dus worden ingezet voor het verbeteren van de verkeerssituatie. • De herijking van de onderwijshuisvesting en het integraal huisvestingsplan geeft geen aanleiding om aanpassingen in de afschrijvingstermijnen en/of afwaarderingen door te voeren. Pagina 13 Overige Gemeente-specifieke onderwerpen • Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Zie bijlage 6 in dit verslag.

• Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen van topfunctionarissen in 2025 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring. Het anti-cumulatiebeding voorkomt dat topfunctionarissen door het bekleden van meerdere functies bij verschillende (semi-)publieke instellingen samen tóch boven het wettelijke bezoldigingsmaximum verdienen. Gelet op de inherente beperkingen van onze opdracht inzake de controle van de jaarrekening van de gemeente Borne nemen wij deze disclaimer op. Pagina 15 Rechtmatigheids- verantwoording • Onderdeel van ons oordeel is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Op bladzijde 142 van de jaarstukken 2025 van Borne treft u de verantwoording aan. Dit is een voorgeschreven tekst. In de paragraaf bedrijfsvoering beschrijft u de kaders, de controleaanpak en de bevindingen in uitgebreidere vorm. • De Europese Aanbestedingen zijn via een interne controle voorbereid. Het controleren van Europese aanbestedingen blijft arbeids- en kennisintensief. Borne concludeert dat de aanbestedingen rechtmatig tot stand zijn gekomen, en daarmee verdient de organisatie een compliment.

• De gerapporteerde rechtmatigheidsfout wordt beïnvloed door lasten- en kredietoverschrijdingen. Batenafwijkingen en lastenonderschrijdingen zijn conform uw financiële verordening gemeld in de jaarrekening en wegen daarom niet mee in het rechtmatigheidsoordeel. • Voor wat betreft Misbruik & oneigenlijk gebruik (hierna: M&O) heeft Borne middels de interne controles aangetoond dat de beheersmaatregelen ter voorkoming en bestrijding van misbruik gewerkt hebben. Pagina 16 Managementsamenvatting Onderwerp | Beschrijving | Referentie Financiële positie | • | De financiële positie ultimo 2025 is afgenomen ten opzichte van 2024. Dit komt door het negatieve | Pagina 19 resultaat over 2025. Inleiding • | In 2025 is een negatief resultaat gerealiseerd van € 0,3 miljoen. De gemeente heeft in paragraaf 1.2 Inleiding | een toelichting gegeven op het resultaat ten opzichte van de begroting na wijziging. Inhoudsopgave Interne beheersing | • | In het najaar 2025 hebben wij onze interimcontrole uitgevoerd. Tijdens deze interimcontrole richten wij | Pagina 21 Inhoudsopgave | ons vooral op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Onze bevindingen hebben wij in een managementletter aan het college en de auditcommissie gerapporteerd.

Samenvatting • | Tijdens de werkzaamheden voor de 2025 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Borne de algemene Samenvatting | IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan getoetst van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking en het grootboek. Wij zien verbeteringen in de inrichting van de IT- Bevindingen omgeving, mede in het kader van de nieuwe Cyberbeveiligingswet. Het gaat dan met name om Bevindingen | verbeteringen in het rechten- | en wijzigingsbeheer. Wij zien graag dat Borne zich op deze koers blijft ontwikkelen om de grote druk in het cyberveiligheidsdomein bij te kunnen houden. Financiële positie • | Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing binnen en Financiële positie | buiten de gemeente Borne is positief. Kwaliteit verslaggeving | • | Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke | Pagina 13 Organisatie Organisatie | verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. IT-audit IT-audit | Controleproces | • | Bij de start van de controle waren de jaarstukken voor wat betreft getrouwheid nagenoeg gereed conform verwachting en was het controledossier compleet.

Wij hebben de eerste selecties aan het Overig begin van onze controle uitgezet, gevolgd door het verder aanscherpen van onze vragen. Wij monitoren Overig | samen met u het verloop van de controle via ons portaal | YouProvide. Deze acties hebben bijgedragen aan het voorspoedige verloop van het controleproces voor wat betreft het onderdeel getrouwheid. Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag 2025 Borne | 7 Per saldo persoonlijker Belangrijkste bevindingen 9 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Wij hebben controleverklaring met goedkeurend oordeel bij de jaarrekening 2025 afgegeven. Wij hebben onze rapportage over wettelijk vereiste onderwerpen in de bijlagen bij dit accountantsverslag opgenomen. Hieronder vallen onze verantwoordelijkheden met betrekking tot fraude, het overtreden van wet- en regelgeving, uitvoering opdrachtvoorwaarden, onafhankelijkheid en verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening. Duiding strekking controleverklaring Wij geven bij de jaarrekening van Borne een verklaring af over het getrouwe beeld.

Ons oordeel in de controleverklaring luidt als volgt: Naar ons oordeel geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen van de gemeente Borne op 31 december 2025 alsmede een getrouw beeld van de financiële rechtmatigheid over 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Deze strekking kan veronderstellen dat wij nog een oordeel geven over de financiële rechtmatigheid. Wij vinden het gelet op onze rol, verantwoordelijk- heden en onafhankelijkheid belangrijk om dit nader toe te lichten. Het laatste deel van de beschrijving van ons oordeel betreft een opsomming van alle onderdelen welke onder de jaarrekening vallen. Op deze wijze geven wij geen separaat oordeel meer over de rechtmatigheid. We geven alleen nog een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening met inbegrip van de financiële rechtmatigheid. Deze strekking is daarmee in lijn met de vereisten van de NBA alsmede het BBV. Wij geven hierbij nog wel een oordeel af omtrent de rechtmatige besteding van de Specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage conform artikel 17a van de Financiële Verhoudingswet.

Grondexploitaties Actualisaties De grondexploitaties zijn door u in het voorjaar van 2026 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen en prognoses bijgesteld. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kostenramingen en de prijzen zoals overeengekomen met de projectontwikkelaars die gronden bij u afnemen. De ingerekende rente is de omslagrente voldoet aan de vereisten van het BBV. Ontwikkelingen in het boekjaar De grondexploitaties voor woningbouw bewegen zich van de periferie naar één centraal ontwikkelingsgebied, namelijk de Bornsche Maten. Borne ontwikkelt verder samen met Hengelo één gezamenlijk bedrijventerrein: de Veldkamp. Dit laatste project loopt op z’n eind en zal in het najaar van 2026 afgesloten en vereffend worden. De balanswaarde van alle exploitaties samen is in 2025 toegenomen van € 29,4 miljoen tot € 30,5 miljoen. Dit is voor het grootste deel toe te schrijven aan de ontwikkelingen in de volgende ontwikkelingen: - De start van de nieuwe projecten Bornsche Maten fase 3C en de Bornsche Maten fase 4 en de doorlopende investeringen in Bornsche Maten fase 3B. - Hier tegenover staan verkopen in met name Bornsche Maten fase 3A en 3B alsmede de Veldkamp. - In de fases 3A en 3B is de winstafslag vrijgevallen die werd aangehouden vanwege de lopende contractonderhandelingen met de ontwikkelaars.

Belangrijkste bevindingen in onze controle Grondexploitatie (vervolg) | De grondverkopen zijn ingerekend op basis van het aantal uitgeefbare vierkante De verslaggeving schrijft voor dat als een project verlieslatend is, dit verlies | meters en de recente overeengekomen grondprijzen met de projectontwikkelaars. meteen in de vorm van een voorziening genomen moet worden. Daardoor | Kosten- | en opbrengstenstijgingen zijn conform de parameternotitie ingerekend. Inleiding staat op Bornsche | Maten Fase 3C meteen een afwaardering van de | Met name de opbrengstenstijgingen zijn de eerste jaren nihil, omdat er geen Inleiding | balanswaarde. Bij Bornsche | Maten Fase 3B gaat de beweging juist de andere | verkopen zijn geraamd. Kostenstijgingen lopen in de pas met kant op: er zijn veel kavels verkocht waardoor de boekwaarde daalt. | opbrengstenstijgingen zodra deze zich voordoen. Inhoudsopgave Inhoudsopgave | Tussentijdse winstneming | Actualisatieproces Samenvatting | Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 per saldo | De gemeente heeft begin 2026 alle lopende exploitaties herzien en de daarin Samenvatting | € 1,3 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2024: | opgenomen uitgangspunten herrekend. Zij heeft dit voor de eerste maal in € 0,6 miljoen positief). Dit komt bijna volledig voor de rekening van Bornsche | Totallink gedaan.

Totallink maakt het mogelijk dat de calculatie en alle Bevindingen | Maten fase 3A en 3B. Daarnaast heeft Borne afspraken gemaakt met de | bijbehorende bewijsdocumenten worden verzameld op één plek. Het Bevindingen | projectontwikkelaars die de gronden afnemen. De winstafslag die in eerder | wijzigingsbeheer en het niet langer handmatig hoeven narekenen van calculaties jaren is vastgehouden valt in 2025 vrij (€ 750.000). De Bornsche | Maten 3A is | dragen bij efficiëntere interne en externe controles. Financiële positie | volledig uitverkocht. Bornsche | Maten 3B presteert boven verwachting. Financiële positie | Dankzij de nieuwe prijsafspraken zijn de lopende projecten winstgevender | Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties dan eerdere fases van de Bornsche | Maten. | Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de Organisatie waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: Organisatie | Bornsche | Maten fase 3C en 4 | • | Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. In 2025 zijn de investeringen met uitzondering van de inbreng van eigen | • | Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde IT-audit gronden in deze exploitaties nog beperkt, en zijn er nog geen verkopen | uitgangspunten in de grondexploitaties. IT-audit | geweest.

Nagenoeg alle activiteiten moeten in komende jaren uitgevoerd | • | Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde worden. Omdat er nog geen bestemmingsplan of kaveltekening is zijn de Overig ramingen en inschattingen gemaakt op basis van normatieve eenheden en | grondprijzen en grondopbrengsten. Overig | gangbare percentages. Verwachte grondaankopen zijn ingerekend op basis | • | Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- | en van taxatierapporten en ervaringen bij eerdere transacties. Civieltechnische | civiele kosten. Bijlagen ramingen zijn gemaakt op basis van het ruimtegebruik en eenheidsprijzen uit | • | De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 Bijlagen | een betrouwbare, gangbare basisadministratie. Kosten voor planvorming, | zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. voorbereiding en toezicht zijn geraamd op basis van benodigde tijd van functionarissen en ervaringen bij eerdere exploitaties van uw gemeente.

Accountantsverslag 2025 Borne | 10 11 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Sociaal Domein Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (PGB’s en Wmo en Jeugd) gecontroleerd. Persoonsgebonden budgetten (PGB) De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2025 verstrekt. Dit is overigens al meerdere jaren zo. Net als in voorgaande jaren zijn de PGB-bestedingen lager dan de door u gestelde rapporteringsgrens. Zorg in natura – WMO en Jeugd - onzekerheden De gemeente heeft voor de bestedingen bij zorgaanbieders in het kader van de WMO en Jeugdwet een controleverklaring met gewaarmerkte productieverantwoording van de zorgaanbieder opgevraagd als de zorgproductie van die aanbieder hoger is dan € 125.000.

Deze verantwoordingen zijn aangesloten met de gemaakte kosten die de gemeente in haar administratie heeft staan. Wij hebben u in voorgaande jaren gerapporteerd dat het werken met productieverantwoordingen er toe leidt dat Borne jaarlijks relatief hoge onzekerheden moet rapporteren. Dat komt door een combinatie van kleine zorgaanbieders die geen productieverantwoording hoeven te leveren en grote aanbieders die dit niet tijdig kunnen of doen. Om deze problematiek op te lossen is Borne dit jaar gestart met het uitvoeren van aanvullende werkzaamheden om zekerheid te krijgen over de geleverde zorgproductie. Vanuit het Rijk is hiervoor een controleprotocol als leidraad beschikbaar (iSociaal Domein of iSD-protocol). De aanvullende werkzaamheden zien vooral op direct contact met cliënten en toezichthouders, evaluatie van de klachtenregistratie en data-analyse om opvallende afwijkingen tussen de indicatie en de zorg te signaleren. In dit eerste jaar heeft u een onderzoek naar een gelimiteerd aantal aanbieders uitgevoerd om de nieuwe aanpak gestructureerd ‘in de vingers’ te krijgen zodat u kunt zien wat werkt en wat niet. Uit uw onderzoek blijkt dat u het hele palet aan maatregelen uit het iSD-protocol heeft uitgevoerd.

Uit dit eerste jaar blijkt echter dat de uitgevoerde werkzaamheden diverse (terechte) vragen oproepen, zoals: - Onduidelijk declaratiegedrag: te laat, veel lager dan de indicatie, herhaaldelijk fouten in de declaraties; - Prestatielevering kan lastig onderbouwd worden omdat de informatie ontoereikend is - Voortgangs- of kwaliteitsgesprekken lopen op een ander tijdschema dan de jaarrekening en zijn daardoor niet altijd beschikbaar; - De cliëntrespons op uitvragen van de gemeente naar prestatielevering is laag. De respons die wel ontvangen wordt is overigens positief. Het door u uitgevoerde onderzoek legt bloot dat u meerdere kansen heeft om meer sturing uit te oefenen (‘governance’) op de prestaties van uw zorgaanbieders. Hoewel het huidige zorgstel u geen absolute macht geeft, is het wel degelijk mogelijk om tot een betere afstemming te komen over het presteren van uw zorgaanbieders. Wij denken dat met dit directe contact ook meer bereikt kan worden dan met alleen een productieverantwoording. Het gevolg van de bovenstaande conclusies is dat wij nog geen gebruik kunnen maken van uw werkzaamheden op de zorgbestedingen. Dat ligt niet aan uw inspanningen, die zien wij aantoonbaar terug, maar vooral aan de noodzaak om uw beheersingsmaatregelen aan te scherpen. De zorgbestedingen blijven hierdoor nog onzeker.

Voor 2025 hebben wij dit aandeel becijferd op € 1,4 miljoen (WMO: € 0,7 miljoen en Jeugdwet: € 0,7 miljoen). Deze onzekerheden liggen lager dan die van voorgaand boekjaar (WMO: € 0,7 miljoen en Jeugdwet: € 1,3 miljoen). De daling van de onzekerheden in de Jeugdwet is toe te rekenen aan de tijdige ontvangst van productieverantwoordingen, wat in 2024 niet het geval was. 12 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Sociaal domein (vervolg) Zorg in natura – WMO en Jeugd - onzekerheden Wij zijn van mening dat u de goede weg in bent geslagen. Naar aanleiding van uw onderzoek geeft uw interne controle afdeling de benodigde adviezen. Deze nemen wij over. Wij voegen hier aan toe dat u de prestatielevering deels via de bel-brief methode inricht. Hierbij wordt de cliënt benaderd en gevraagd om te bevestigen dat de zorg geleverd is, mét de kwaliteit die men mag verwachten. Deze methode is gelimiteerd omdat sommige cliënten niet benaderd kunnen worden (bijvoorbeeld omdat zij niet aanspreekbaar zijn), taalbarrières, een maatschappelijke achterstand of omdat veel cliënten om hun eigen redenen geen antwoord wensen te geven.

Dat betekent niet dat deze methode geen waarde heeft, want u biedt cliënten zo een extra methode om te reageren als dat via andere kanalen niet lukt. Volledig effectief zal deze methode echter niet worden. De continue-meting waarbij de cliënt direct bezocht wordt is een nuttige aanvulling hierop, terecht adviseert u om de intensiteit van deze bezoeken te verhogen. Daarnaast geven wij u in overweging wat te doen met cliënten die niet bereikt kunnen worden. Vanuit uw zorgplicht is het nodig om zicht te hebben op deze groep, zodat ook zij beschermd worden tegen falende zorgaanbieders. Voor de financiële verantwoording is het goed om te overwegen of de zorgbestedingen van een zodanige omvang zijn dat het nodig is om hier de ‘zware’ maatregelen in te zetten die nodig zijn voor financiële zekerheid, of dat u gezien de omvang een permanente onzekerheid kunt accepteren in combinatie met een methode die passend is bij deze groep. Een ander verbeterpunt betreft de timing van uw onderzoek. Uit uw onderzoek komen diverse signalen die – zo geeft u zelf ook aan – nader onderzoek behoeven. Daar is tijd voor nodig, zodat u bij de jaarrekeningcontrole de conclusie heeft bereikt of het signaal duidt op het niet leveren van prestatie (fout of onzekerheid in de controle), op een procesverbetering tussen u en de zorgaanbieder of dat het signaal onterecht is.

Dit diepteonderzoek is uiteraard ook relevant in het kader van uw de beheersing van de zorgkwaliteit die u levert. Vandaar dat wij adviseren om deze werkzaamheden gedurende het jaar te spreiden zodat u aan uw doelstellingen voor zowel kwaliteit als verantwoording kan voldoen. Tenslotte willen u graag een compliment geven over het overzichtelijke dashboard dat u gebruikt voor de data-analyse. Hier komen nuttige inzichten uit. Belangrijkste bevindingen in onze controle Taakvelden (x €1.000) | 2024 | 2025 | Wij hebben hiernaast een nadere duiding opgenomen op de ontwikkeling van deze cijfers. Wij hebben hierbij de taakvelden van 2024 gehanteerd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | zodat de cijfers op een juiste wijze vergeleken kunnen worden. Voor 2025 Inleiding 474 | 496 | zijn de taakvelden in het Sociaal Domein verder uitgebreid. Wij vergelijken Inleiding | Huishoudelijke hulp | de werkelijke cijfers over 2024 en 2025 en dus niet de begroting. Overall zijn 3.615 | 3.919 | de lasten ten opzichte 2024 gestegen met ongeveer € 3,4 miljoen. Inhoudsopgave Maatwerkvoorziening (WMO) | Deze stijging is met name het gevolg van: Inhoudsopgave | 1.419 | 1.511 | • | De stijging van de kosten in de WMO lijkt beperkt te blijven, in Begeleiding | verhouding tot de stijging van de Jeugdhulp.

Samenvatting 2.890 | 2.552 | • | Het aantal jongeren dat jeugdhulp gebruikt in Borne is met 0,5% Samenvatting | Dagbesteding | gestegen. De toename van de kosten zit daarnaast in de gestegen 518 | 556 | tarieven. Bevindingen Overige WMO | • | De post ‘Overig WMO’ is niet nieuw maar betreft een reclassificatie van Bevindingen | - | 103 | de kosten van coördinatie naar een eigen categorie. Beschermd wonen Financiële positie 278 | 342 Financiële positie | Maatschappelijke- en vrouwenopvang 36 | 46 Organisatie Jeugdhulp zonder verblijf Organisatie | 5.017 | 7.559 Jeugdhulp met verblijf IT-audit 1.446 | 1.918 IT-audit | Jeugdbescherming 385 | 811 Overig Jeugdreclassering Overig | 87 | 136 Overige Jeugd Bijlagen 572 | 231 Bijlagen | Totaal: 16.737 | 20.180 Accountantsverslag 2025 Borne | 13 14 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Voorzieningen Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. De voorzieningen zijn toereikend en redelijk bepaald.

Voorziening wethouders pensioen De commissie BBV is in december met een standpunt gekomen over de wijze waarop de effecten van de Wet Toekomst Pensioenen (hierna: WTP) in de jaarrekening moet worden verwerkt, en wanneer. De uitkomsten van de actuariële actualisaties (de reservewaarde) dienen vervolgens te worden vermenigvuldigd met de dekkingsgraad van het ABP per 31 december 2025, dit is 123,5%. Borne heeft bij de berekening van de voorziening de uitgangspunten zoals hiervoor beschreven gehanteerd. Daarmee geeft u meer inzicht aan de gebruiker over de gevolgen van de geplande overdracht per 1 januari 2028. Voorziening kapitaalgoederen De voorziening kapitaalgoederen is ingesteld om het achterstallig onderhoud in de openbare ruimte in Borne op te lossen. Borne kent geen onderhoudsvoorzieningen. Achterstallig onderhoud is echter een aparte categorie, omdat dit een verplichting aan de maatschappij is om het achterstallige onderhoud op te lossen. Aan de voorziening ligt een plan van aanpak ten grondslag. Wij hebben in het accountantsverslag van vorig jaar de gemeente geadviseerd om de komende jaren goed te monitoren hoe de realisatie van het oplossen van het achterstallig onderhoud uitpakt ten opzichte van het plan zodat de voorziening tijdig verhoogd of verlaagd kan worden. De gemeente heeft hier in 2025 opvolging aangegeven door een actualisatie van het areaal uit te voeren.

Hierdoor heeft zij een beter inzicht gekregen in de onderhoudsopgave. Dit inzicht heeft zij met het ingeschakelde adviesbureau gebruikt om de voorziening te herzien. Daarnaast heeft zij een bouwonderneming gecontracteerd die het achterstallig onderhoud aan de wegen gaat oplossen. Borne verwacht uiterlijk 2029 het achterstallig onderhoud in te lopen. Daarnaast voert dit bedrijf ook de reguliere onderhoudswerkzaamheden uit. Wij adviseren de gemeente om bij het uit laten voeren van de onderhoudswerkzaamheden indicatoren te definiëren waardoor duidelijk is welke kosten ten laste van de voorziening komen en welke ten laste van het jaarresultaat. Vaste activa management Het investeringsvolume over 2025 is uitgekomen op ongeveer € 32,8 miljoen. Veel van deze investeringen zien toe op omvangrijke projecten zoals het Huis van Borne, sportaccommodaties, grond-, weg- en waterbouwkundige werken op meerdere locaties binnen uw gemeente. • Verwervingen infrastructurele projecten Vorig jaar hebben wij gerapporteerd over investeringen in panden en gronden die onderdeel gaan uitmaken van een nieuwe onderdoorgang bij de Oonksweg. Begin november 2025 heeft uw raad besloten dat er onvoldoende middelen zijn voor twee onderdoorgangen met als gevolg dat er bij de Oonksweg een reconstructie plaats gaat vinden.

Wij hebben deze casus met uw ambtelijke organisatie besproken en concluderen dat er nog geen nieuwe strategische beslissingen plaats hebben gevonden waardoor de panden en gronden anders geclassificeerd of gewaardeerd zouden moeten worden. 15 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Activabeheer (vervolg) De investeringen gaan voor nu nog onderdeel uitmaken van de reconstructie en zijn daarmee terecht als maatschappelijk nut geclassificeerd. Als de gemeente besluit een andere bestemming aan één of beide investeringen toe te kennen zal herbeoordeeld moeten worden of classificatie en waardering juist zijn op basis van deze nieuwe informatie. Om hierop vooruit te lopen en gelet op andere ontwikkelingen adviseren wij u om tijdig kennis te nemen van de bepalingen in het BBV inzake afwaardering van (strategische) vastgoed aankopen. • IHP en onderwijshuisvesting Borne heeft opvolging gegeven aan de recente wijzigingen binnen de Onderwijshuisvesting. Een aantal panden wordt op termijn vervangen. Het effect hiervan op de lopende afschrijvingslasten en die in de toekomst is zeer beperkt.

• Activeringsgrens U hanteert een activeringsgrens van € 50.000 op projectniveau. Binnen de projecten zien wij dat frequent kleine kosten, waaronder verbruikskosten (zoals eten, drinken en andere zaken die geen echte levensduur kennen), worden geboekt op projecten. Die projecten worden vervolgens geactiveerd. Zo komen deze kosten alsnog in de vaste activastaat terecht. De vaste activa staat is bedoeld voor bezittingen die langdurig bijdragen aan de bedrijfsvoering van de gemeente. Wij hebben dit besproken met de directie van uw gemeente. De handelswijze is toegestaan en begrijpelijk, want voor budgethouders is het project de enige plaats waar zij kosten op kunnen boeken. Volgens het BBV kunnen veel zaken bijdragen aan de stichtingskosten voor een nieuw actief. Het is dus niet ongebruikelijk dat projectleiders de vrijheid hebben om meerdere soorten facturen op een project te boeken. Wij denken echter dat dit nu leidt tot wat vervuiling van de activastaat door ook kosten te activeren die eerder thuishoren op exploitatiebudgetten. Het is een advies om te overwegen of het proces hier op punten nog kan worden verbeterd. Rechtmatigheid In de jaarrekening 2025 is een niet goedkeurend rechtmatigheidsoordeel opgenomen omdat de totale afwijkingen boven de verantwoordingsgrens uitkomen.

Het grensbedrag ten aanzien van de rechtmatigheids-verantwoording is vastgesteld op € 2 miljoen, namelijk 2% van de totale lasten (exclusief dotaties aan de reserves). Dit oordeel is volledig toe te schrijven aan begrotingsafwijkingen. Voorwaardencriterium De Europese Aanbestedingen zijn via een interne controle voorbereid. Het controleren van Europese aanbestedingen blijft arbeids- en kennisintensief. Borne concludeert dat de aanbestedingen rechtmatig tot stand zijn gekomen, en daarmee verdient de organisatie een compliment. Begrotingsrechtmatigheid Borne beschikt over meerdere programma’s. Op een aantal programma’s is sprake van een lastenoverschrijding die meeweegt in het rechtmatigheidsoordeel van het college. Uit de jaarstukken blijkt dat op drie van de drie programma’s (Wonen en Leven, Inclusieve Samenleving en Bestuur en Samenleving) sprake is van overschrijding van de geactualiseerde begroting, in totaal voor een bedrag van € 3.430.000. Hiervan is € 821.000 als acceptabel aangemerkt. De begrotingsafwijkingen zien in belangrijke mate op de mutaties in de voorzieningen. Het gaat om dotaties aan de voorzieningen APPA (€ 316.000), de voorziening kapitaalgoederen (€ 861.000) en de voorziening verlofsparen (€ 178.000). Voor de voorziening APPA is laat in 2025 bekend geworden dat de gevolgen van de overgang naar het ABP al in 2025 verwerkt moesten worden.

Deze aankondiging kwam te laat om nog mee te kunnen in de slotwijziging. Voor de overige twee voorzieningen geldt dat de gegevens om de benodigde dotatie te komen pas in het jaarrekeningproces begin 2026 beschikbaar kwamen. 16 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding De lastenonderschrijdingen en batenafwijkingen zijn conform de financiële verordening bij de vaststelling van de jaarstukken gemeld. Misbruik & oneigenlijk gebruik Ten aanzien van het Misbruik & Oneigenlijk gebruik criterium (hierna: M&O) beschikt Borne over het Beleidskader Misbruik en Oneigenlijk gebruik. In dit kader is uitgeschreven hoe de gemeente M&O voorkomt en bestrijdt. Wij hebben over dit criterium gesproken met de organisatie en gelet op de definitie van dit criterium constateert de organisatie dat er geen misbruik heeft plaatsgevonden in 2025. Om vast te stellen dat de beheersing binnen deze stromen heeft gewerkt heeft Borne binnen de VIC controles uitgevoerd om vast te stellen dat de beheersing heeft gewerkt en dat er binnen het criterium geen rechtmatigheidsfouten zijn geconstateerd.

Schatkistbankieren Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor Borne geldt voor 2025 per kwartaal een minimale limiet van € 2,1 miljoen. Decentrale overheden leggen in de jaarrekening verantwoording af over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat Borne in de kwartalen van 2025 geen overschrijding laat zien. Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) Voor Borne geldt dat de griffier en uw gemeentesecretaris als topfunctionarissen worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2025 niet meer bedragen dan € 246.000 per jaar. De bepalingen rondom het vertrek zijn conform de WNT in de jaarrekening weergegeven. Daarnaast verplicht de WNT openbaring van salarissen van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Tenslotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.

In 2025 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd. Uitkomsten betalingsanalyse Als gevolg van een leemte in de AO/IB inzake betaalrechten in de bankapplicatie alsmede een tekortkoming in het proces van het inlezen en controleren van de betaallijst onderkennen wij het significante risico op ongeautoriseerde betalingen. Gelden kunnen onttrokken worden uit de organisatie, en dat betreft een frauderisico. Ten einde dit risico voor de jaarrekening te beperken hebben wij een data-analyse tool ingezet die geautomatiseerd een aantal werkzaamheden uitvoert op het betalingsverkeer. Er zijn in de administratie geen KvK-nummers gevonden die gekoppeld zijn aan meerdere IBANs. Daarnaast zijn er geen onzakelijke betalingen geïdentificeerd waaronder stromanconstructies. 17 Accountantsverslag 2025 Borne Belangrijkste bevindingen in onze controle Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Wij hebben geen ongecorrigeerde fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd.

Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2025. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. Tijdens de controle hebben wij geen ongecorrigeerde financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage 6 van dit accountantsverslag. Per saldo persoonlijker Financiële positie Financiële positie De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2024 toegenomen. Het door uw gemeente berekende beschikbare weerstandsvermogen (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf 3.2 in uw jaarverslag 2025) bedraagt € 17,2 miljoen positief, na verwachte resultaatbestemming (2024: € 18,6 miljoen positief). Uw gemeente heeft op basi | s van deze risico-inventarisatie in Inleiding kaart gebracht wat de benodigde weerstandscapaciteit is.

Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscap | aciteit van afgerond € 5,8 Inleiding | miljoen (2024: € 6,5 miljoen). De toename van de benodigde weerstandscapaciteit is met name het gevolg van de ontwikkelingen | in de grondexploitatie. De beschikbare weerstandscapaciteit en de stijging van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weers | tandsvermogen per eind 2025 wat Inhoudsopgave is gedaald. Deze is 2,9 ten opzichte van 4,7 in 2024. Uw streefratio is tussen de 1,0 en 1,4 en is daarmee nog steeds in de categorie ‘uitstekend’, ondanks de Inhoudsopgave | daling in de weerstandsratio. Borne heeft er in 2025 bewust voor gekozen om haar vermogen in te zetten waardoor de weerstands | ratio gepland lager is geworden. Samenvatting Voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zijn een zestal kengetallen vastgesteld door het Ministerie van B | innenlandse Zaken. Er is geen Samenvatting | vaste norm of streefwaarde voor de hoogte van de kengetallen; het is verstandig dat gebruikers bij het beoordelen van de fina | nciële positie van een decentrale overheid alle kengetallen in ogenschouw nemen. Wel hanteert de overheid drie signaleringswaarden, namelijk minst risico, neutraal en meest risicovol.

Bevindingen Onderstaand overzicht toont (verkort) de financiële positie van uw gemeente op 31 december 2025: Bevindingen Kengetal | JRK 2024 | Begroting 2025 | JRK 2025 | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Financiële positie Financiële positie | Netto schuldquote | < 90 | 90 - 130 | > 130 64% | 84% | 83% Organisatie | Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 64% | 84% | 83% | < 90 | 90 - 130 | > 130 Organisatie | Solvabiliteit 33% | 30% | 27% | > 50 | 20 – 50 | < 20 IT-audit Grondexploitatie | <20 | 20 – 35 | >35 IT-audit | 31% | 27% | 30% Structurele exploitatieruimte | > 0 | 0 | < 0 Overig 2% | 4% | 0% Overig | Belastingcapaciteit | 106% | 105% | 102% | <95 | 95-105 | >105 Bijlagen Bijlagen Borne valt in 2025 voor de kengetallen voor de netto schuldquotes in de categorie ‘minst risicovol’. Voor de overige kengetal | len valt Borne in de categorie ‘neutraal’. Alleen voor de structurele exploitatieruimte is in 2025 sprake van een kengetal dat in de categorie ‘meest risicovol’ valt. Accountantsverslag | 2025 Borne | 19 Per saldo persoonlijker Organisatie Administratieve organisatie en interne beheersing Wij hebben, als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2025, de interimcontrole in het najaar van 2025 uitgevoerd.

Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle. Tevens heeft deze controle als doelstelling om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2025 te signaleren en onder uw aandacht te brengen. De tekst in d | it hoofdstuk betreft de Inleiding | samenvatting van de managementletter d.d. 22 december 2025. Inleiding Cyberveiligheid Inhoudsopgave Gemeenten werken in een keten met verbonden partijen en gespecialiseerde taakuitvoerders. Binnen die ketens wordt data gedeel | d. In de nieuwe Inhoudsopgave | Cyberbeveiligingswet (voor u: Cbw) houdt de wetgever nadrukkelijk rekening met deze ketenwerking. Dat vraagt dat u uw eigen IT | -omgeving op een voldoende volwassenheidsniveau moet brengen om een betrouwbare partner te zijn én van u wordt verwacht dat u kritisch bent op | de beheersing bij de Samenvatting partijen waarmee u in de keten zit. Wij zien deze interim dat u stappen heeft gezet om bevindingen uit eerdere jaren op te lo | ssen. Desalniettemin heeft u Samenvatting | nog verbeterpunten liggen in het verbeteren van uw afspraken met verbonden partijen waarmee u data uitwisselt en in uw wijzigingsbeheer. Voor wat betreft verbeterpunten inzake verbonden partijen noemen wij het tijdig ontvangen en beoordelen van de certificeringsinformatie van de software.

Daarnaast Bevindingen is door de Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) de BIO2 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) formeel vastgesteld op 23 Bevindingen | september 2025 en daarmee juridisch voor iedere gemeente nu leidend en geldt de BIO 1.04 niet meer. Sancties wanneer niet wordt voldaan aan deze BIO2 zorgplicht zal gelden vanaf het effectief worden van de Cbw in het tweede kwartaal van 2026. Financiële positie Financiële positie | Onzekerheden prestatielevering zorg Organisatie | Door de aanpassing in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (hierna: BADO) is de grondslag voor de goedkeuringstolerantie gewijzigd Organisatie | doordat zowel fouten als onzekerheden hierin meewegen. De goedkeuringstolerantie is lager. De gemeente overweegt om op bestedingen van de gemeente bij zorgaanbieders waarbij geen of onvoldoende verantwoordingsinformatie aan de gemeente is aangeleverd aanvullende IT-audit | controlewerkzaamheden. Dit gaat om zowel de aanbieders die daarin tekort schieten als de aanbieders die deze informatie vanwege hun omvang niet IT-audit | hoeven te leveren. Dat niet iedere zorgaanbieder diepgaande verantwoordingsinformatie aanlevert is geen nieuwe situatie. In h | et verleden heeft u bewust geaccepteerd dat het ontbreken van deze informatie tot onzekerheden leidt die wij aan u gerapporteerd hebben.

Inmiddels is sp | rake van een nieuwe, Overig | lagere materialiteit voor het goedkeuren van de jaarrekening. Kort gezegd is daarin geen ruimte meer voor deze onzekerheden. | Hier botsen getrouwheid Overig | en doelmatigheid, en zal de gemeente een keuze moeten maken. Indien aanvullende werkzaamheden te veel tijd en geld kosten in | relatie tot wat ze opleveren kan dit leiden tot een overschrijding van de goedkeuringstolerantie en een controleverklaring met beperking. Bijlagen Bijlagen | Rechtmatigheid Met de aanpassing van het BADO is er ook voor rechtmatigheid sprake van een lagere goedkeuringstolerantie. Dit betekent dat formele stukken aangepast gaan worden, het audit plan herzien wordt en er aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd gaan worden. Onder de formele st | ukken valt de financiële verordening conform artikel 212. De afronding vindt in het voorjaar van 2026 plaats. De gemeente verwacht in die p | eriode geconfronteerd te worden met een lagere bezetting op control wat gaat knijpen met de toegenomen werkvoorraad en de krappe tijdsplanning. De lag | ere bezetting volgt uit de pensionering van één van uw interne controleurs.

Accountantsverslag 2025 Borne | 21 Per saldo persoonlijker IT - audit 23 Accountantsverslag 2025 Borne IT - audit Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding In dit digitale tijdperk, waarbij organisaties geautomatiseerde informatietechnologie (IT)-systemen gebruiken om hun informatie te verwerken voor een betere ondersteuning van hun missies, spelen IT-risico’s en controles een cruciale rol bij het beschermen van de informatiemiddelen van een organisatie en daarmee van haar missie. Het belangrijkste doel van een organisatie in het kader van (IT) risico’s & controles, zou moeten zijn: het beschermen van de organisatie en haar vermogen om de geformuleerde missie uit te voeren, en niet enkel de IT-middelen. Wij zijn van mening dat een effectieve IT-risico- en beheeromgeving, een belangrijk onderdeel is van een succesvolle IT-strategie welke onderdeel uitmaakt van de bedrijfsstrategie. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.

Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2025 heeft Eshuis IT-audit werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Borne. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden zijn de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het uitkering- en zorgdeclaratie-administratie, de salarisadministratie, de inkoopfactuurverwerking en het grootboek. Bij de IT audit over 2025 zien wij gestage verbeteringen ten opzichte van 2024. Met name door het aanscherpen van de hoge rechten, de totstandkoming van autorisatie- en conflictenmatrices voor software en het uitdienstproces. Daarnaast hebben wij enkele bevindingen geconstateerd waar verbetering nog nodig is, zeker ook in relatie tot nieuwe regelgeving de op 23 september 2025 vastgestelde BIO2. Cruciaal is het verder professionaliseren van de periodieke beoordelingen die ook vanuit de BIO2 worden verwacht op toegang, maar ook functiescheiding en wijzigingsbeheer in en rondom de twee applicaties.

Hierbij hebben wij geconstateerd dat voor de gebruikte software nog verdere verdieping nodig is in de periodieke beoordelingen en het wijzigingsbeheerproces nog verdere aandacht verdient. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking​ Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken. Per saldo persoonlijker Overige aangelegen - heden 25 Accountantsverslag 2025 Borne Overige aangelegenheden Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van de gemeentesecretaris en burgemeester van Borne een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.

Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad. Per saldo persoonlijker Bijlagen 27 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 102.000. De goedkeuringstolerantie bedraagt € 2.060.000. Per saldo blijven de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie. Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin zij het bovenstaande bevestigen.

Bijlage 1a: Niet - gecorrigeerde controleverschillen Niet-gecorrigeerde controleverschillen (€ ‘000) Resultatenrekening Balans Debet Credit Debet Credit Nihil Totaal 0 0 0 0 Geconstateerde onzekerheden (€) Omvang Zorgbestedingen WMO en Jeugdwet € 1,4 miljoen Totaal € 1,4 miljoen 28 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 102.000. Bijlage 1b: In de controle opgenomen aanpassingen Gecorrigeerde controleverschillen (€ ‘000) Resultatenrekening Balans Debet Credit Debet Credit Aanvullende dotatie pensioenvoorziening wethouders in lijn met de dekkingsgraad 0,6 miljoen 0 0 0,6 miljoen Totaal 0,6 miljoen 0 0 0,6 miljoen 29 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de raad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening.

Wij geven de raad mee om de onderwerpen uit de toelichting zoals hieronder in de tabel opgenomen te beoordelen: Bijlage 1c: Tekortkomingen in de toelichtingen Aard van de gecorrigeerde controleverschillen nihil 30 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding De beoordeling door het college en het management van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Bijlage 2: Fraude r k 31 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 19 september 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: • Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado). • De Controleverordening Borne De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Er zijn belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2025. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 uitgevoerd met inachtneming van de goedkeuringstoleranties. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2025 van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen). • De jaarrekening 2025 (balans met toelichting en overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag is informatie opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.

Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Bijlage 3: Opdrachtvoorwaarden en wijzigingen verslaggevingsregels 32 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. • Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Bijlage 3: Opdrachtvoorwaarden en wijzigingen verslaggevingsregels 33 Accountantsverslag 2025 Borne Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Inleiding Inleiding Controleaanpak en uitvoering controle Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met de door ons voorgenomen controleaanpak. Dat houdt in dat wij onze controle voor een groot deel gegevensgericht hebben uitgevoerd. Onze controleaanpak is onder andere gebaseerd op een adequate risicoanalyse. Wij hebben enkele gesprekken met ambtelijk medewerkers gevoerd over de binnen Borne intern toegepaste risicoanalyse, het werkprogramma en de aanpak van de te verrichten verbijzonderde interne controlewerkzaamheden. Goedkeurings- en rapporteringstolerantie De raad bepaalt de goedkeuringstolerantie die de accountant bij de controle van de jaarrekening hanteert. Normaliter wordt hiervoor de richtlijn op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) aangehouden, zo ook door Borne. Op grond van de jaarrekening 2025 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten 2% van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves, dat is afgerond € 2 miljoen. Deze tolerantie geldt voor zowel fouten als onzekerheden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7057f352-6fe3-4d3f-abf3-2ed5d95e3d2d?agendaItemId=9f7347ac-85d5-4171-813c-4ad9919c5aa5