[22bij03198] - Terugkoppeling informateur
Tekst van het document
Afsluitend: Gezonde energie en positiviteit, in de basis met een ‘clean sheet’ met elkaar vooruit willen gaan.
Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
20
Bijlage 4. Fractie Borne Nu
Gespreksverslag 8 april 2022 14:30 – 16:00
Borne Nu
Informateur: Bestuursondersteuning:
Martin Velten Bastian Drees Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Kennismaking en beeld door de fractie van de eigen fractie: Er is een bijlage/bijdrage van Borne Nu aangeleverd. De fractie is in 2010 begonnen en heeft vanaf 2014 bestuursverantwoordelijkheid gekregen. De fractie heeft nu 3 zetels in de raad, in de periode 2018-2022 waren er 2 zetels die bezet wordt door mensen die al langer in de raad zitten. Borne Nu zat tussen 2018-2022 (toen zetel verloren) in de coalitie. Er is een nieuwe lijsttrekker, de heer Drees, die voor het eerst raadslid is en hij geeft aan volledig voor het raadslidmaatschap namens Borne Nu te gaan en vindt stabiliteit in Borne belangrijk. De heer Velten geeft aan dat de heer Drees afstand heeft genomen van de landelijke partij waarbij hij eerder aangesloten was. De heer van den Berg was normaliter samen met de heer Drees bij deze (in)formatieronde aangeschoven, maar vanwege persoonlijke omstandigheden was hij verhinderd en is Martin de heer Velten commissielid geworden om te kunnen aanschuiven zodat er toch ervaring aan de gesprekstafel aanwezig is. De heer Velten blijft na afloop wel commissielid (indien geen wethouderschap).
Waarneming van de informateur: ➔ Bijlage waarneming met de vragen en gespreksonderwerpen.
Terugblik en vooruitblik In de vorige periode speelde bij de coalitiebesprekingen vooral de Verbindingsweg en daarom kwam er naast een raadsprogramma ook een coalitieakkoord. Afgelopen periode was er daarom een raadsprogramma en een coalitieakkoord, er waren veel grote ambities die in de afgelopen jaren zijn bereikt, danwel in de steigers zijn gezet. De onderlinge spanning op de verhoudingen in raad en college kwam toen de opvang van Afghaanse vluchtelingen in het AZC/ Maria Mediatrix ter sprake kwam. Toen kwam de coalitie onder druk te staan en met name de wethouder van GB90. De verkiezingskoorts en ook vaak ad-hoc online overleg (corona) heeft dit versterkt. Daarnaast liep ook het sportcomplex Het Wooldrik vertraging op en daar waren allemaal duidelijke en uitlegbare redenen voor, maar het is wel koren op de molen van de oppositie gebleken. We duiden het als geëscaleerde meningsverschillen, maar zijn er van overtuigd dat we na een goed gesprek met elkaar te voeren (met een onafhankelijke gespreksleider) we daarna samen verder zouden kunnen. Het was een roerige tijd niet in de laatste plaats om dat de basis van de ambtelijke organisatie verre van op orde bleek. Met name informatie over de financiële huishouding was nog al eens verschillend.
De afgelopen twee jaren kwam er meer duidelijkheid over de cijfers, trok de economie aan, steeg de grondverkoop voor huizen en bedrijven explosief en kwam er meer geld vanuit Den Haag voor het sociaal domein. Een aantal partijen zijn echter blijven hangen in dat verleden. Onze risicoparagraaf is groot vanwege de grondexploitatie (o.a. door de Bornsche Maten en Veldkamp) en dat betekent wat voor onze cijfers / scores maar wil niet zeggen dat we er daardoor financieel slecht voor staan. Feitelijk is dit heel normaal voor een groeigemeente als Borne en wordt zowel door accountant als provincie al jarenlang geaccepteerd. Met name VVD en D66 blijven dat bestrijden. Provincie Overijssel geeft ons code oranje, maar dat is dus gerelateerd aan de grondexploitatie en de risico’s die vroegtijdig aangekochte gronden in Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
21
portefeuille met zich meebrengen, maar dat zegt niets over de staat van onze financiële huishouding. We hebben nog wel slagen te maken, maar hebben wel bijna alle ambities in gang gezet of gehaald. De framing in de media blijft echter ook onveranderd gekleurd. We hebben wel naar de uitvoering van enkele van onze ambities te kijken, met namen door corona, Oekraïne en de daarmee gepaard gaande prijsstijgingen en duur van de aanleveringen De ‘coalitie-oppositie’ is behoorlijk aanwezig de afgelopen jaren. Ook stelt Borne-Nu dat het absurd is hoe door enkele raadsleden burgemeester en wethouders in de afgelopen tijd soms werden aangevallen. Dit gebeurt overigens ook tussen raadsleden onderling. We streven als Borne-Nu naar een raadsprogramma en dan is het niet verkeerd om op voorhand eens met elkaar ook over deze zaken te spreken.
Reflectie op duidingsdebat Is er ruimte voor een raadsprogramma? Ja dat is wel ons streven. Borne-Nu heeft de vragen van de opdracht uitgewerkt en heeft daarbij een overzicht gemaakt met onderwerpen voor zo’n programma. Daarbij ook opgemerkt af en toe onderwerpen te herijken vanwege ontwikkelingen.
Proces en inhoud Grote punten zijn al in de afgelopen periode door de raad gegaan, wel aandacht voor prijsstijgingen en voortgang en dergelijke. Dit komt door de externe ontwikkelingen. Eventueel kun je, als het moet, nog keuzes maken in versoberingen en of temporisering en fasering. Met een aantal grote punten kun je al een raadsprogramma maken. We pleiten er wel voor om niet alleen een programma op hoofdlijnen te hebben, maar ook een aantal concrete zaken benoemen. We willen met de raad meer op kaderstellend en controlerend gaan werken en minder de diepte in (uitvoering is aan het college). Het Sociaal domein: in het aan de voorkant preventief werken en op een andere manier van organiseren van werk zit de winst. We hebben nieuwe visie en beheersmaatregelen en gaan daar verdere stappen in zetten. Het strijdpunt in de raad is veelal de cultuuromslag intern en extern. De betrokkenen die veelal geschoold zijn in de verzorgingsstaat in plaats van het gebruik maken van het netwerk van de inwoner, maar het wordt nu ingezet en dat heeft zijn tijd nodig. Thema’s Borne-Nu voor een raadsprogramma/raadsakkoord (nader uitgewerkt in hun bijdrage): - Wonen en werken; - Onderwijs en zorg; - Natuur, afval en duurzaamheid; - Kunst, cultuur en sport; - Overheid en participatie.
De mate waarin op de onderwerpen wordt ingestoken daar moet je overeenstemming op krijgen en ruimte houden voor ontwikkelingen met name bij duurzaamheid. Is goed te bespreken, ook in relatie bij bijvoorbeeld windmolens. Eerst bespreken in wat er wenselijk, nodig en mogelijk is op een bepaalde plek. Ook voor participatie en betrekken van inwoners zijn verschillende mogelijkheden, we vinden het belangrijk maar het is wel moeilijk gebleken dit te organiseren. Ook het invulling geven aan integraal werken, onder andere in het fysieke domein, is van belang.
Breekpunten Geen breekpunten genoemd. Borne-Nu wil gaan voor een zelfstandig en duurzaam Borne. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
22
Adviesrichting Stel dat een raadsprogramma wordt voorgesteld en pas dan kijken naar de mensen. Komend proces: werkwijze samen opstellen van het programma , eerst daar tijd voor nemen en ook voor de werkwijze. Wellicht is het een idee om het uiteraard met elkaar als raad op te zetten, maar dan daarbij ook voelhorens uitsteken naar de inwoners, hoe kijken zij naar een concept programma. Ook bekijken wat realistisch is om te kunnen uitvoeren als organisatie en op welke wijze (bijvoorbeeld het integraal werken). Stel we komen zover, dan mensen die het uitvoeren / collegeverantwoordelijkheid. Hebben jullie mensen? Zie je andere partijen voor een combinatie? Ja, dat is bekend, De heer Velten is wethouder kandidaat voor Borne-Nu. We vinden het als fractie ook van belang voor Borne om enige ervaring, dossierkennis en historisch besef te behouden. In raadsprogramma moet je prioritering aanbrengen. Continuïteit is belangrijk. Het mooiste is dat een nieuwe wethouder wel een beetje de politieke dossiers gevolgd heeft en weet wat de onderwerpen betreffen.
Afsluitend: Goed om met huidige partners te reflecteren op de afgelopen periode. De wil om te verbeteren is er. De manier om eerst over een raadsprogramma met elkaar te spreken, spreekt ons zeker aan.
Bijlage 5. Fractie VVD
Gespreksverslag 8 april 2022 16:00 – 17:30
Informateur: Bestuursondersteuning:
VVD
Leo Graafhuis Judith Prakken Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Kennismaking en beeld door de fractie van de eigen fractie: Er is een bijlage/bijdrage van VVD aangeleverd. De fractievoorzitter zat ook in de vorige periode in de raad en brengt kennis en ervaring mee. De fractie van de VVD bestaat deels uit nieuwe mensen, zoals de twee nieuwe raadsleden. Binnen de fractie vullen zij elkaar aan in kennis en persoonlijkheden. Het noaberschap in de gemeente Borne wordt erg gewaardeerd door de VVD.
Waarneming van de informateur: ➔ Bijlage waarneming met de vragen en gespreksonderwerpen.
Terugblik en vooruitblik De politiek in Borne is erg anders dan de fractievoorzitter is gewend. De raadsvergadering van 28 september 2021 heeft impact gehad op de raad. Excuses door het CDA zijn afgelopen dinsdag gemaakt. Dat was een goede stap. maar jammer dat die stap weer werd bekritiseerd. De informateur vraagt naar aanleiding en of het een incident is. VVD licht het proces naar en van de 28e september 2021 toe aan de informateur. Het agendapunt AZC en de opvang van vluchtelingen was geagendeerd voor 28 september, maar de coalitie deed tijdens de raadsvergadering een voorstel van orde aan de voorzitter van de raad om het onderwerp van de agenda te Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
23
halen. De VVD sprong uit haar vel en stapte op omdat de raad hiermee monddood werd gemaakt. De VVD snapt niet dat het door de voorzitter van de raad werd toegestaan. Het is nog onduidelijk hoe dit precies geïnitieerd was, maar de leden van fracties waren volledig overvallen. Hiermee is vertrouwen in het college bij de raad en inwoners verspeeld, hier zijn meer voorbeelden van te noemen.
Reflectie op duidingsdebat Wij willen zeker meewerken aan een gesprek over vertrouwen. Als we geen vorm vinden om het gebeurde van 28 september uit de weg te ruimen, moeten we dat als gegeven accepteren en verder gaan. Nieuwe raadsleden mogen geen last van dit conflict hebben. Het zit bij een aantal mensen diep, voordeel is dat er een aantal nieuwe mensen in de raad en commissies zijn. Goed om over te spreken, maar dan moet het daarmee ook stoppen en losgelaten worden. Ook voor de nieuwe raadsleden, anders komen we ook voor hen niet verder. Met dezelfde coalitie doorgaan zou vreemd zijn in hetgeen wat is gebeurd.
Proces en inhoud Je kunt bekijken of het langs de weg van inhoudelijke onderwerpen kunt opbouwen. Is het mogelijk een punt te zetten zonder dat het helemaal precies duidelijk wordt? Er is gelogen en er moet vertrouwen terugkomen. Voor ons is er al wel een punt gezet, maar zullen constructief meewerken aan wat er nodig is voor Borne. We hebben de komende tijd ook een stap te zetten in beter vergaderen, bijvoorbeeld door het ‘oude’ commissiemodel weer in te voeren. Nu heeft de raad geen inzicht op de planning. Voordeel van het commissiemodel is dat elke commissie haar vaste voorzitter kan krijgen en er een logischer verdeling binnen de fracties kan worden gemaakt. Nu komt alles in één keer via het politiek beraad op de agenda. Een goede agendacommissie of raadspresidium is belangrijk. De vraag is ook hoe duaal het is in Borne. Het wordt op de persoon gespeeld. Volwassenheid in politiek, verschillen op de inhoud en niet op de persoon spelen. De volksvertegenwoordigende rol is verloren geraakt en daarmee het contact met de burger. We moeten als raad meer aandacht besteden aan de uitvoering van beleid, in plaats van oeverloos te vergaderen, over visies, uitgangspunten, plannen van aanpak etc. etc.
We willen professionaliseren in cultuur en structuur door onder andere een andere vergaderstructuur, bespreken welke cultuur we willen, hoe de planning en de agendering eruit ziet en de voorbereiding verbeteren. Ook hebben we inzicht nodig in de maatschappelijke opgaven versus de financiële peilstok / voorindicatie. Wij maken ons grote zorgen. We willen informatie over de ontwikkelingen, voortgang van de ingezette dossiers en financieel inzicht. We missen dat het college zich afvraagt of bepaalde besluiten en taakstellingen wel mogelijk zijn, bijvoorbeeld nu het voorstel afschaffen reclamebelasting, is dat financieel wel mogelijk? Voor ons beeld worden de inkomsten te hoog geraamd, de uitgaven te laag en daardoor gaan de reserves op. Opgaven komende tijd zijn o.a. (uitgewerkt in de bijlage van de VVD): - Financiële positie; - Wonen - nu inzet op 400 woningen 4e fase Bornsche maten en in de kernen voor de natuurlijke aanwas; - Energietransitie; - Sociaal domein ; - GR en de rol van de raad.
Breekpunten Er zijn geen echte breekpunten, wel accentverschillen tussen de partijen en over de mate waarin iets gerealiseerd moet worden. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
24
Adviesrichting Wel te kijken of iedereen een inbreng kan hebben inhoudelijk en welke trekkracht en bestuurskracht er nodig is in Borne. Ga eerst eens kijken wie de kar gaat trekken en dan een akkoord. Wij zijn geen fan van een raadsprogramma/raadsakkoord. Het huidige staat vol met algemeenheden. We blokkeren niets, maar hebben wel onze voorkeur. Richtinggevend is voor ons dat het niet verstandig is om beide lokale partijen in het nieuwe college van B&W op te nemen, gevestigde partijen hebben immers meer externe infrastructuur en de connecties bij bijvoorbeeld de provincie en rijk. Dit is belangrijk daar steeds meer taken boven lokaal worden uitgevoerd. Bekijken of we een gezamenlijke vertrouwensbasis kunnen krijgen en ingaan op de omgang, werkwijze en een rijtje van gezamenlijke opgaven.
Afsluitend: We zijn van duidelijkheid en doorpakken en met respect voor elkaar. Omgangsnormen moet je afspreken. Daar hoort bij dat je elkaar over en weer ook iets gunt. En hoe geef je dat dan handen en voeten? Spreek elkaar aan op gedrag, dat is hier erg moeilijk. We willen als VVD ook graag dat naar ons toe dingen worden uitgesproken.
Bijlage 6. Fractie SP
Gespreksverslag 9 april 2022 9:00 – 10:30
SP
Informateur: Bestuursondersteuning:
Mieke Visser Frans Schoon Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Verslag: status definitief Kennismaking en beeld door de fractie van de eigen fractie: Er is een bijlage/bijdrage van SP aangeleverd. De SP had voor 2018 2 zetels, in 2018 alleen verder gegaan met 2 commissieleden. Was samen hard werken en dat is ons geleidelijk aan goed gelukt. We kregen in deze verkiezingen opnieuw 1 zetel in de raad. Komende vier jaren werken we samen in de kerngroep met de commissieleden. Voor de SP is dit de derde raadsperiode. De informateur stelt dat het raadslid SP erg gerespecteerd wordt. De fractie geeft aan dat dit door het harde werken van de fractie van de SP komt. Zonder de commissieleden was dat niet gelukt. We proberen het eerlijk, open en goed te doen en respectvol te zijn, ook naar de ambtelijke organisatie. Vanuit de SP proberen we onze doelen te halen en we zijn dan ook geen kleurloze fractie. SP is van ‘actie en fractie’ en het samen doen past ook bij de gemeente Borne.
Waarneming van de informateur: ➔ Bijlage waarneming met de vragen en gespreksonderwerpen De SP is blij met hoe GB90 dit (in)formatieproces heeft opgepakt. Vorig jaar was er een periode van geheimhouding en we zijn daarop tegen en waarderen deze aanpak.
Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
25
Terugblik en vooruitblik Er was een te dichtgetimmerd raadakkoord 2018-2022. We waren toen voor een akkoord op hoofdlijnen en er kwam naast het raadsakkoord ook nog een coalitieakkoord. Het heeft teveel geleid tot ‘oppositie en coalitie verhoudingen’ en tot minder democratie. Er zijn meerdere kleinere partijen in de raad en eigenlijk heb je op het voorstel meer in te brengen, maar daar was weinig ruimte voor. Dan is het democratisch gehalte veel te laag. Een raadsakkoord is ook niet altijd het middel om iets voor elkaar te krijgen. Het coalitieakkoord was op punten een extra versterking op het raadsakkoord, maar geleidelijk aan was in onze beleving het raadsakkoord verwaterd. Het raadsakkoord heeft niet de werking gehad die we als raad beoogde. Er worden twee voorbeelden genoemd die wel in het raadsakkoord stonden, maar in eerste instantie niet veel mee werd gedaan, zoals de nota inclusie en het VN verdrag. In ons idee werd het niet gedaan omdat men vond dat er al veel in Borne werd gedaan en het niet nodig was. We konden het niet overbrengen dat er wel mee moest gebeuren. Daarom hebben we zelf als SP een avond georganiseerd over het VN-verdrag, met ervaringsdeskundigen waarbij ook wethouder en de teamleider bij aanwezig was. Daardoor kwam er wel meer besef en wordt het nu wel opgepakt.
Ook bleek in de laatste jaren dat ondanks dat de SP en de oppositie feiten verzamelde er niet naar werd geluisterd, een heikel punt bij de uitvoering van het raadsakkoord,. Als SP voorstander om dat niet meer te doen in de komende raadsperiode. We willen dan ook een raadsakkoord op hoofdlijnen zodat we die samen in de loop van de tijd gaan uitvoeren. In de afgelopen jaren hebben we geprobeerd om ons zakelijk op te stellen en verbinding te zoeken op standpunten. Respectvol omgaan met elkaar vinden we belangrijk. Af en toe hebben we ook opportunisme gezien. Onderwerpen waarin we gezamenlijk optrekken en vervolgens doorkruist een fractie het met een onverwacht voorstel. Dat schendt vertrouwen. Ook bijvoorbeeld de eerdere Verbindingsweg, dat ging niet meer over feiten maar over fractie- en coalitiebelangen. Wanneer een aantal fracties meer toegankelijk wordt, dan krijg je met die fractie meer gevoel van samenwerking. Inhoudelijk is er tussen de fracties zeker overlap op onderwerpen, dat verschilt per onderwerp. Soms gaat het over de duiding. Af en toe vliegt er iemand uit de bocht, maar verhoudingsgewijs met omliggende gemeenteraden mogen we onze handen dichtknijpen in Borne. Je hoeft niet bevriend te zijn, maar moet goed samenwerken en inhoudelijke overeenstemming vinden voor Borne.
Reflectie op duidingsdebat Diverse fracties zijn behoorlijk vernieuwd in bemensing en ook zijn er jongere mensen. Dit vinden we heel fijn om elkaar te kunnen aanvullen, we verheugen ons hierop.
Proces en inhoud Hoe gaan we dat doen dat we er samen voor gaan door een raadsprogramma, akkoord of sociaal contract? We zien het raadsakkoord voor ons als een soort bestuurlijk agenda met een aantal doelen. Bijvoorbeeld op het gebied van jeugd en jongeren dat we ons richten op preventie en op het terugdringen alcohol en drugs. Daarmee inzichten uitwisselen dat het goede doelen zijn en dan gaandeweg in de komende vier jaren ook de ontwikkelingen op dat gebied meenemen. Dan met elkaar meebewegen in acties en uitvoering. Hoe kijk je naar het formuleren naar doelen? Heel smart? Of heel vaag zodat iedereen het ermee eens is? Het is inderdaad wel een gemakkelijk doel om te benoemen, maar daarin zit wel ruimte om de richting samen verder te bepalen. Daar gaat het juist om. Het doel als basisrichting, en dan verder met elkaar uitwerken welke richting precies en bespreken of we dan ook het doel echt hebben behaald. Borne heeft niet zo’n groot grondgebied, maar we willen groeien en we hebben de afgelopen jaar beperkt aandacht gegeven aan sociale huurwoningen. Dat knelt nu. In de beperkte ruimte van onze gemeente zul je keuzes moeten gaan maken op diverse terreinen (infrastructuur, wonen, recreëren, bedrijvigheid, natuur etc) en wat weegt dan het zwaarste en welke grenzen stellen we. Hierbij ook naar de toekomst kijken en Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
26
welke ontwikkelingen komen we tegen. We willen graag zo’n aanpak in plaats van dat je van ad-hoc naar ad-hoc situatie gaat. Afgelopen jaren voelden we hierin geen politieke ruimte om tijdig diverse standpunten van de SP naar voren te kunnen brengen. Hoe kijkt je naar de manier van behandeling van een raadsakkoord? Betere afspraken over de structuur? De regels hebben we wel, persoonlijk denken we dat regels geen voorwaarde zijn dat het beter gaat. Het Politiek beraad is meer vraag- en antwoordsessie geworden. We hebben een werkwijze in de BOB methode afgesproken. Alleen werken we niet zo. De opiniefase werkt niet vanuit de manier van het stellen van vragen en wachten op antwoord. We hebben te weinig aan de beeldbepaling gedaan in de afgelopen periode, de werkvorm van het Open podium is weinig ingezet. Dan worden er vervolgens ook meer technische vragen gesteld. De vraag is of je dat oplost door meer regels, of door het anders inrichten en vooral ook gebruik maken van wat er al beschikbaar is aan structuren, regels en afspraken. We vinden dat de ambtelijke organisatie enorm overbelast wordt met technische vragen. We kunnen dit anders organiseren. We willen ook graag dat het wat constructiever is dan een vraag en antwoord spel. Vragen uit het Politiek beraad worden ook weer in raadsvergadering gesteld. Dat is niet constructief meewerken.
De ene voorzitter van de commissie is daar ook wat soepeler in dan de ander. Daar moeten we wel iets mee als gemeenteraad. Ben meer voor raadsakkoord op hoofdlijnen zodat je de route met elkaar kunt lopen in het proces en de werkvormen gebruikt. Je hebt dan meer invloed, de informatie is tijdig en je kunt beter de discussie aangaan in plaats van dat je over punten en komma’s met elkaar spreekt. Bijvoorbeeld: We hebben een regiovisie, maar er moet nog een uitvoeringsprogramma komen en wat we dan lokaal nog doen. Dan zou je je daarop kunnen richten in bijvoorbeeld een open podium. Bij de introductiedagen van de raad is dit ook aan de orde gekomen en die kant willen we ook meer op als raad. We hebben een lange termijn visie, maar geen agenda daarbij. Dat is wel belangrijk. Wel een bestuurlijke planning nu, maar die komt meer vanuit de organisatie. Maar dat is geen raadsagenda met afspraken over de werkwijze. Regelmatig komt beleid terug, bijvoorbeeld woonvisie of cultuurbeleid, dat beter in de lange termijn bekijken wat terugkeert en daarop anticiperen. Dat behoort op een bestuurlijke agenda (meerjaren). We zien dat de ambtelijke organisatie ook zwaar belast is met de huidige ontwikkelingen. Belangrijk is om koers te houden en te kunnen inspelen op incidenten en daar ruimte voor te hebben.
Als gemeenten moeten we hierover richting de VNG gaan zodat we geen of niet nog meer een doorgeefluik worden. Er is een grens aan wat er aan gemeenten wordt gevraagd. Bijvoorbeeld ook de Energietoeslag, hoe bereiken we de mensen. Wethouder wacht op de uitvoeringsregeling van het Rijk en dan bekijken hoe we dat als Borne vertalen. Raadsakkoord / bestuurlijke agenda Qua programma liggen we best dichtbij GB90, met name op het gebied van het Sociaal domein. Ook bij het programma van het CDA overigens. Bij de VVD over de wijze van bestuur en financieel beheer en met GroenLinks-PvdA hebben we ook raakvlakken mee. Op zich zitten er geen hele grote verschillen, belangrijk is om vertrouwen in elkaar te hebben wanneer je in een coalitie gaat, onder het mom ‘we hebben hoofdlijnen en hebben vertrouwen dat we het samen oplossen’. Met mensen samenwerken voor Borne en niet meteen met de politieke kleur er bij in. Bijvoorbeeld windmolens en de Twentse samenwerking hierin en dat er meer aandacht moet zijn voor lokaal eigendom. Je kunt niet zomaar stellen dat willen we hier niet, dat is regionale samenwerking. Bijvoorbeeld de VVD denkt daar anders over. Qua duurzaamheid liggen we dichter bij GL-Pvda. Gaandeweg in de uitvoering denken we met fracties wel bij elkaar te kunnen komen wanneer we vanuit vertrouwen het gesprek aan kunnen gaan.
Het verminderde vertrouwen is een opeenstapeling geweest, waarvan het laten vallen van de wethouder de grootste blamage van de afgelopen vier jaren is geweest. Wat er toen is gebeurd is meer een gevolg van. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
27
De SP schetst het gelopen proces van het AZC/Maria Mediatrix aan de formateur. Er is veel vertrouwen geschaad in dit proces, bij inwoners in de gemeente, tussen college en raad en binnen de raad. We hebben geprobeerd geheimhouding te voorkomen maar dat is niet gelukt, daarna kwam het WOB verzoek. De 28e september was door de coalitie een amendement voorbereid maar vervolgens stelde het CDA bij de agenda vaststelling voor om het agendapunt eraf te halen. Dit heeft het vertrouwen tussen de coalitie ook geschaad. Als SP hebben we dit proces volledig onderzocht en de feiten op tafel gekregen en vorig jaar gedeeld met de raad. Had het geholpen dat er een afspraak rond visie op het gebied? De SP heeft geprobeerd een consequente lijn aan te houden, maar het ging vaak van ad-hoc naar ad-hoc. Voor een komend raadsakkoord is het belangrijk dat wanneer je iets wilt, bijvoorbeeld voor vluchtelingen, dat er op tijd ook alternatieven worden bekeken. Toewerken naar beleid op dat punt is voor Borne belangrijk, dus belangrijk dat het als onderwerp in het raadsakkoord opgenomen wordt dat het onderzocht wordt in de komende periode. De SP denkt dat wanneer er, bij het agendapunt AZC/Maria Mediatrix, vanaf het aankoopmoment in 2018 een fatsoenlijke agenda onder had gelegen dan had dit wellicht geholpen.
Borne Nu geeft aan dat ze helemaal geen opvang van asielzoekers willen, dat biedt dan weinig ruimte. Je zou juist met elkaar moeten uitspreken of en in welke mate er iets moet gebeuren. Ook bijvoorbeeld op het gebied van energie en daar kunnen dan per fractie nuanceverschillen zijn. Er zijn veel factoren die spelen bij verschillende vraagstukken, die moet je in beeld hebben. Er is niet één richting goed, maar daar moet je het in de tijd over hebben wat dan voor Borne mogelijk en relevant is. Ook in samenspraak met de gemeenten in de omgeving wanneer het overstijgend is of elkaar raakt. Thema’s / maatschappelijk opgaven: - Wonen - Vluchtelingen beleid - Jongeren preventie - Meedoen VN verdrag uitvoering - Klimaatrechtvaardigheid- huishoudens en kleine bedrijven daarin verder helpen - Marktwerking zorg met name huishoudelijke hulp - Nieuw bestuurlijk elan, blij met de introductiedagen van de raad en de nieuwe jonge mensen die er zijn, kunnen hier een goede inbreng in hebben
Breekpunten Bij anderen of bij jullie? De SP wil er niet zo instaan dat er breekpunten zouden zijn. Er zijn wel aandachtspunten, zoals de zorg uit de marktwerking halen. De SP ziet dit vooral als een bespreekpunt om dit anders te organiseren en meer innovatie mogelijk te maken. Bijvoorbeeld als startnotitie opnemen zodat het onderwerp wel besproken gaat worden in de komende periode? Ja, bijvoorbeeld. We willen het graag onderzoeken of dat in Borne kan. Dan tijdens het gesprek duiden van de precies richting, kaders en randvoorwaarden. Dit valt ook onder een raadsakkoord op hoofdlijnen.
Adviesrichting Eerst eens benen op tafel gesprek? Wel wat langer proces….? Bijvoorbeeld: werk aan vertrouwen, spreek de pijnpunten als raad naar elkaar uit en maak basisafspraken en daarna verder uitwerken en met een set onderwerpen voor een raadsprogramma en pas daarna naar wie het gaat uitvoeren. Hoe kijken jullie daarnaar? Vanuit de SP is het wel een keer klaar, het was afgelopen tijd fout gelopen en daar moet je van leren. Wanneer je het doet, dan zou je ook het college daarbij moeten betrekken. We denken wel dat hoe meer er over wordt gezegd hoe lastiger het wordt. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
28
Een gesprek met de raad, niet persé op casuïstiek, maar over vertrouwen als hoofdlijn en werkwijze, zou je daar in mee willen helpen? Ja, als daar behoeft aan is zouden we daar zeker in mee willen helpen. De aanvliegroute geen bezwaar, proces loopt zoals het proces moet lopen, advies informateur is daarbij belangrijk.
Afsluitend: Meer op hooflijnen het gesprek over vertrouwen aangaan en duiden wanneer je een betrouwbare partner bent. Wat zouden graag het opportunisme eruit willen halen en samen optrekken in een gezamenlijke richting voor Borne.
Bijlage 7. Fractie D66
Gespreksverslag 9 april 2022 10:30 – 12:00
Informateur: Bestuursondersteuning:
D66
Ernst Janssen Tom Verreussel
Joop Wikkerink Odette Haandrikman
Gespreksverslag: status definitief Kennismaking en beeld door de fractie van de eigen fractie: D66 geeft aan dat de fractie er na de verkiezingen qua aantal mensen beter uitziet. D66 is blij met de huidige ervaren club met actieve leden voor de komende raadsperiode. De verkiezingsuitslag wordt als positief geduid, maar de fractie stelt dat het nog beter had gekund wanneer er meer mensen hadden kunnen zoeken. De huidige raadsleden en commissieleden hebben al langer ervaring, van 8 tot 10 jaar in Borne. De fractie van D66 heeft één raadslid met commissieleden.
Waarneming van de informateur: ➔ Bijlage waarneming met de vragen en gespreksonderwerpen
Terugblik en vooruitblik Als je het specifiek hebt over vertrouwen en samenwerking dan is dat in de afgelopen periode wel verstoord door een aantal zaken. Een college die aangeeft ‘ga maar slapen en het komt wel goed’ versus een raad die informatie nodig heeft om te kunnen besluiten. Daar zit frictie tussen en daar ontstaan irritaties, ook wanneer delen daarvan in de media komen. Daarnaast het niet altijd nakomen van afspraken en gestelde vragen die niet tijdig beantwoord worden. Diverse irritatiepuntjes die het geloof in wat er wordt gezegd verminderen waardoor er steeds meer vraagtekens ontstaan. Dit heeft tot gevolg dat er geen goede verhouding is tussen college en raad. D66 is van mening dat we er met z’n allen zijn voor één punt, namelijk dat het goed is voor de inwoner, gemeenschap en gemeente. Afgelopen raadsperiode was het vaak een voorgekookte zaak, in de mening van D66 past zo’n ‘coalitie-oppositie’ houding niet bij zon kleine gemeente. Kleine dingen ontstonden en die onderhuids zijn gaan leven. Dan ontstaan er ook vraagtekens bij andere zaken zoals de aangeleverde informatie en aanpak in processen. Aan de andere kant vindt het D66 dat er ook niet overdreven moet worden. We hebben het vaak over verschillen, maar we moeten het ook hebben over overeenkomsten. Onze gemeente moet vooral redelijk bestuurd worden.
Nu wordt er van alles gevraagd aan de ambtelijke Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
29
organisatie, maar de ambtelijke capaciteit heeft ook beperkingen en je kunt niet alles daar neer leggen in een kleine gemeente als Borne. Ook stelt D66 dat het belangrijk is dat anderen wat wordt gegund. Afgelopen periode was er een raadsakkoord en coalitieakkoord en het breekijzer was bij de vorige formatie de verbindingsweg. Overige fracties werden er toen buiten gelaten en dat werd de oppositie. Wanneer de overige fracties wat wilden dan werd dat uitgespeeld en was er weinig ruimte voor aanvulling of wijziging.
Reflectie op duidingsdebat GB90, CDA en Borne Nu was de coalitie in de afgelopen periode. De huidige fractievoorzitter van het CDA sprak afgelopen dinsdag excuses uit voor de werkwijze op 28 september 2021. Daar zit nog wrevel bij fracties en daar moeten we wel wat mee. We vinden het mooi van het CDA dat open en eerlijk excuses aangeboden werd. In de komende vier jaren vinden we dat we een iets ander college moeten krijgen. Veel nieuwe mensen in de raad en die willen verder? Maar ook geluiden om het er wel over te hebben , qua achter te laten en nieuwe spelregels? Verhouding raad – college? De democratie werd op 28e september 2021 geweld aan gedaan. Toen het voorstel werd gedaan het agendapunt af te voeren en vervolgens weer geagendeerd, werd dit als machtspolitiek ervaren. Op dat moment bepaalde de raad niet de spelregels en de eigen agenda. Voor de D66 is dit nu wel klaar en willen we verder gaan. Wat nog wel blijft zitten is de argwaan op informatie. We hadden signalen afgegeven en toen moest er toch een hele investering in de organisatie worden gedaan. Signalen vanuit ons waren niet serieus genomen. We praten over een kleine gemeente en we moeten ook realistisch zijn in wat we wel en niet kunnen en moeten meer keuzes maken. Dat vergeten we vaak. Ook de werkwijze is belangrijk. Nu krijgt de raad vaak een voorgekookt voorstel met een ja of nee.
Hierin is geen discussie mogelijk. In de voorfase moet het anders zodat het een plan van ons allen wordt. Dan kun je ook tijdig meepraten en aangeven in wat er wel of niet kan, zodat daarna in de raad de definitieve keuzes worden maken. Onze financiële positie hierin is wel zorgwekkend en hopelijk roeien we hierin ook samen in de komende jaren. Keuzes maken in taken en hoe we dat uitvoeren: wat is de meerwaarde van Borne. Er komt de laatste jaren en ook nu een grote hoeveelheid werk vanuit het Rijk naar gemeenten toe, wat we doen en hoe we het doen moeten keuzes in worden gemaakt. Eerder werd er volledig gericht op het worden van een regiegemeente, maar een aantal uitgezette onderdelen zijn geldverslindend, zoals grondzaken en sociaal domein. We denken dat het vertrouwen wel weer kan worden hersteld. Wanneer met de oude groep oud zeer weggehaald wordt. Onze mening is dat je de nieuwe groep in de raad hier niet mee moet belasten. Nieuwe mensen, goed potentieel en die moet je koesteren.
Proces en inhoud Hoe gaan we dat doen? Dat we er samen voor gaan met een raadsprogramma, akkoord of sociaal contract? Wat we hebben te doen is afspraken maken over onze werkwijze, zoals over wanneer en hoe voeren we het debat en spreektijd, en daarmee ruimte geven aan de nieuwe lichting mensen. Er zullen dan wel fouten gemaakt worden, maar dat hoort bij het leren. Ook het meer aan de voorkant organiseren, door onder andere Open podium als voorfase, ook met inwoners e.d. Hoe kunnen we dat nu opnieuw weer inhoud geven. Daarbij ook inwoners door burgerparticipatie betrekken. De intentie moet worden om anders en constructiever te werken, maak de raad deelgenoot aan de voorkant en maak raad en inwoners mede eigenaar. We hebben te leren dat we in processen het vertrouwen schenken aan mensen. Vooraf wel randvoorwaarden bedenken en dat duidelijk benoemen en vervolgens samen invullen. D66 stelt dat je hiermee naar de voorkant komt. De structuur van de werkwijze (BOB-model) en de vergaderwijze ligt er wel, maar we moeten het wellicht opnieuw definiëren. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
30
Hoe kijk je naar de houding raad van luisteren en niet met vooringenomen standpunten en kwaliteiten om met elkaar in gesprek te gaan? Wil je echt vernieuwing dan hebben we wat af te spreken en er zijn ook mensen nodig die dat gesprek kunnen faciliteren als procesbegeleider. Dat is een proces van minimaal vier jaar en we verwachten dat dan gaandeweg ook oud zeer wel weggaat. Eerder wilde Borne naar een kerngemeente met minder ambtelijke organisatie, maar de opgaven werden groter. Dat werkte niet. Nu hebben we de herijking Toekomstvisie MijnBorne2030, met de aanpassingen samen met inwoners en partners. Dit is de werkwijze die we voor ogen hebben en zo moeten we dat de komende jaren doen en dan door naar de raad voor een goed debat en besluit. Thema’s / maatschappelijke opgaven: - Duurzaamheid, in de breedte van inkoop tot met realisatie in Borne; - Woningbouw / wonen – niet de juiste woningen voor de juiste doelgroepen, voor een laag inkomen en huur en de verduurzaming van huizen is problematisch, ook prijsstijgingen in materiaal is een probleem; - Energietransitie; - Sociaal domein, ook met woningcoöperatie met elkaar vormen, kunnen we met stijgende prijzen het nog betalen. We hebben als Borne ook een groot grondbedrijf, maar daar verdienen we niets aan. Je mag blij zijn wanneer we gelijkspel spelen.
Eerder waren we erg royaal binnen het sociaal domein, we hebben nu enig inzicht hoe we het moeten aansturen. Het spanningsveld blijft in wat gebeurt er wel en wat er niet gebeurt, belangrijk is de raad daar eerder over te informeren. We moeten de komende jaren de zaken goed verder op orde krijgen en met elkaar het gesprek aangaan. Hoe in relatie tot andere programma’s? en hoe verder handen en voeten geven, hoe met elkaar werken? Ongeveer 82% is gelijk in de verkiezingsprogramma’s, hooguit met nuance op een aantal teksten. Verder wel wat verschillen, maar daar valt prima over te praten wanneer het voornemen om samen op trekken er is en we met open vizier verder willen. Dan gaat het over hoe we hierin met elkaar willen werken, ook als raad en college. Gezamenlijk uitwerken zodat het ook echt uitgevoerd gaat worden. Een belangrijk punt is een wisseling in het college en het afscheid van wethouders die vasthouden aan een oude werkwijze. In de afgelopen tijd kwam er een nieuwe wethouder erbij, vervolgens gerommel in college. Daardoor wordt wantrouwen wel bevorderd. Het gaat om het open en transparant zijn, bijvoorbeeld bij het AZC. Had het tijdig in de groep gegooid en dan waren we er beter uitgekomen. We hebben dat niet goed gedaan. In de waardering van Borne gaan we steeds wat naar beneden.
We zijn niet in staat het goed naar buiten te brengen en ook doen we niet altijd wat we zeggen. Eén keer nog de hei op, om de streep erachter te zetten: - de streep te zetten, - nieuwe afspraken maken, - de werkwijze (incl. participatie) bepalen en - inhoudelijke punten als gezamenlijke richting te benoemen. Zoiets als een uitvoeringsagenda? En dan bijvoorbeeld het onderwerp woningbouw opnemen en met elkaar invullen zodat we aansluiten op de ontwikkelingen? Ja, in zo’n onderwerp zoeken naar gemeenschappelijk deler. Het ‘coalitie en oppositie’ weglaten en doen wat goed is voor de gemeenschap, inwoner, en gemeente. Daarop de besluitvorming inrichten en werkafspraken maken. De raad ook eerlijk naar elkaar zijn om achterhaalde ideeën en besluiten te herijken. Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
31
Daarna kijken wie het in de komende bestuursperiode kan uitvoeren? Hebben jullie mensen die dat kunnen doen of met een aantal mensen? Hoe kijk je naar zo’n proces? D66 zou de uitdaging wel aan willen gaan om drie wethouders van buiten de gemeenteraad te zoeken, met een combinatie van inhoudelijke kennis en politieke ervaring. Wanneer je dit combineert dat kun je én de onmogelijkheden én de mogelijkheden zien en stappen zetten. Vernieuwing zorgt voor beweging, maar oppassen dat we dit niet opnieuw gaan vastzetten door een wethouder te snel te kiezen die al onderdeel is van ‘vastgezette’ structuren en denken. We moeten van pioniersfase doorgroeien naar een wat meer professionelere fase en denken dat het beter is daar ook vernieuwing in te krijgen.
Breekpunten Nee geen bezwaren. Maar het zou fantastisch zijn wanneer de informateur een andere kleur van college zou kunnen voorstellen. De samenstelling minder van ‘regentenvorm’ naar meer een samenwerkingsvorm in het college en dus in de gemeente. Zoeken naar de beste kwaliteiten.
Adviesrichting Open en transparant en graag hieraan mee willen werken. Een heisessie hoeft voor D66 niet persé, maar we willen hierin zeker meewerken.
Afsluitend: Prima.
Terugkoppeling informateur Joop Wikkerink
32