Woonzorgvisie .Wonen zonder zorgen 2023-2026.
Tekst van het document
30
Bijlages
Bijlage 1: Data Huishoudens (CBS, 2022) Emmen Van 65-74 jaar 8870 Van 74-85 jaar 5560 Ouder dan 85 1965 jaar Totaal 16395
Borger-Odoorn 2255 1365 475
Coevorden 3010 1895 745
BOCE 14135 8820 3185
4095
5650
26140
Huishoudens BOCE-gemeentes
Aantal huishoudens vanaf 65 jaar 16000
14135
14000 12000 10000 8000 6000
8870
8820 5560
4000 2000 0
2255
1965
Emmen
3010 1365
475
Borger-Odoorn Van 65-74 jaar
1895
3185 745
Coevorden
BOCE
Van 74-85 jaar
Ouder dan 85 jaar
Emmen 50000 14500
Borger-Odoorn 12000 2400
Coevorden 16000 4000
BOCE 87000 20900
610
90
230
930
4000
500
750
5250
Woningen Aantal woningen Waarvan sociale huur Aantal niet geschikte woningen (CBS/min VHF) Woonvisie ambities
1
Woningen
Woningen 100000 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0
87000
50000
14500
4000
2400 90
610 Emmen
20900
16000
12000
Borger-Odoorn Aantal woningen
930
230
Coevorden
Sociale huur
BOCE
Niet geschikte woningen
Senioren met dementie (Bron: ABF research/alzheimer Nederland, 2018) Emmen Borger-Odoorn Coevorden 2020 2000 480 720 2025 2300 560 820 2030 2700 660 970 2040 3400 840 1200
BOCE 1400 3680 4330 5440
Senioren met dementie 6000
Senioren met dementie 5440
5000
4330 3680
4000 3000
3400 2700
2300
2000
1400 820
970
1000
720 200 480 2020
560 2025
660 2030 Borger-Odoorn
0
Emmen
Emmen Jeugdbescherming 2% Jeugdhulp tot 18 12% zonder verblijf Jeugdhulp met 10% verblijf Bron: Waar staat je gemeente.
1200
840 Coevorden
2040
BOCE
BorgerOdoorn 2% 12%
Coevorden
BOCE
Landelijk
1% 10%
2% 12%
1% 10%
9%
10%
10%
8%
2
% JEUGDBESCHERMING/HULP Jeugdbescherming 14%
Jeugdhulp tot 18 zonder verblijf
12%
12%
12% 10%
10%
Jeugdhulp met verblijf 12% 10%
9%
8% 6% 4% 2% 0%
2%
2%
Emmen
Verzorging % totaal inwoners Emmen Huishoudens 28% met zorg en ondersteuning Gebruik basis 5% GGZ Gebruik 6% wijkverpleging Mantelzorg 11% verlenen Bron: Waar staat je gemeente.
1%
Borger-Odoorn
Coevorden
BorgerOdoorn 23%
Coevorden
BOCE
Landelijk
21%
22%
21%
3%
5%
5%
5%
5%
6%
6%
3%
15%
14%
12%
14%
BorgerOdoorn 46%
Coevorden
BOCE
Landelijk
59%
47%
59%
57% 42%
60% 42%
57% 45%
51% 47%
Gezondheid Emmen Beweegt 47% voldoende Overgewicht 57% Eenzaamheid 47% Bron: Waar staat je gemeente.
Bewoners in zorginstellingen Emmen
Borger-Odoorn
Coevorden
BOCE
Verzorgingshuis Overig
133 104
299 500
1143 1716
711 1112
3
Bijlage 2: Toetsingskader
Informatieformulier bij verzoeken voor nieuwe zorginitiatieven. Sinds de decentralisatie van de Wmo, Participatiewet en Jeugdwet in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de zorg voor en begeleiding aan inwoners. U verzoekt de gemeente om mee te werken aan de realisatie van uw initiatief: een zorglocatie/zorginitiatief voor (beschermd) wonen met daaraan gekoppeld (ambulante) zorg en/of het transformeren van een (leegstaand) pand of boerderij naar een zorglocatie. Het is mogelijk dat herziening/afwijking van het bestemmingsplan noodzakelijk is om de realisatie van het zorginitiatief mogelijk te maken. Hierbij houden wij te allen tijde rekening met hetgeen beschreven staat in de woonzorgvisie ‘wonen zonder zorgen 2023-2026’.. Om meer inzicht te verkrijgen in de uitvoering en het effect van uw verzoek op bijvoorbeeld het terrein van de WMO, hebben een vragenlijst opgesteld. Aan de hand van de antwoorden kunnen wij een inschatting maken aan welke behoefte het initiatief voldoet en welke uitwerking het zorginitiatief heeft binnen de gemeente. Wij gebruiken de aangeleverde informatie om inzicht te krijgen in de effecten die het verzoek heeft op de volgende terreinen: 1. Wonen; 2. Ondersteuning/welzijn; 3. Zorg; 4. Fysieke leefomgeving; 5. Financiële- en Economische effecten; 6. Sociale- en Maatschappelijke effecten.
Wij verzoeken u de onderstaande vragen te beantwoorden en deze aan ons terug te sturen/mailen. 1. Wonen ▪ Omschrijving van de doelgroep (ouderen, jongeren, mensen met een beperking, ouderen met dementie, etc.); ▪ Financieringscategorieën van de cliënten (Zorgverzekeringswet, Wlz, Jeugd, Wmo, Beschermd Wonen, Maatschappelijke opvang, Justitie); ▪ Overzicht van het aantal cliënten (per doelgroep/financieringscategorie); ▪ Herkomst/huidige woonplaats cliënten; ▪ Worden de cliënten ingeschreven als inwoners van onze gemeente?; ▪ Overzicht van de te leveren producten zorg, wonen, ondersteuning (intramuraal/extramuraal); ▪ Omschrijving van het aangeboden zorgconcept en in hoeverre dit initiatief bijdraagt aan de behoefte, mede in relatie tot het overige aanbod in het dorp/de wijk/gemeente/regio. 2. Zorg ▪ Beschrijving van geldige contracten met zorgverzekering, gemeente en/of zorgkantoor; ▪ Kwaliteitskeurmerk of inzicht in het kwaliteitsbeleid; ▪ Overzicht welke aanbieders binnen de gemeente en binnen omliggende gemeenten 4
▪ ▪
vergelijkbare ondersteuning, begeleiding en zorg bieden; Motivatie van de toegevoegde waarde ten opzichte van de plaatselijke gevestigde aanbieders en waarin de aanbieder zich onderscheid qua zorgconcept; Beschrijving van de samenwerking met andere (lokale) partijen bijvoorbeeld voor dagbesteding of behandeling.
3. Fysieke leefomgeving ▪ Een plan/tekening van het gebouw en de verbouwplannen; ▪ Een situatieschets van de gewenste situatie waarop in ieder geval de plek van de gebouwen op het perceel en de ligging ten opzichte van de omgeving is aangegeven; ▪ Gaat het om verplaatsing of nieuwvestiging? Als het gaat om verplaatsing geef dan ook een korte omschrijving van de oude locatie en waarom deze niet (meer) voldoet; ▪ Overzicht van vervoersstromen (bezoek, leveranciers, cliënten) en parkeervoorzieningen; ▪ Overzicht van benodigde voorzieningen in de nabijheid t.b.v. het zorginitiatief zoals bijvoorbeeld dagbesteding, winkels, groen, scholen en eventuele aanvullende voorzieningen; ▪ Hinderaspecten waarmee rekening moet worden gehouden: niet elke functie past even goed nabij elke zorgdoelgroep. 4. Financiële- en Economische effecten ▪ Aantal cliënten die (mogelijk) een beroep doen op de WMO en andere gemeentelijke financiële regelingen (Participatiewet); ▪ Welke financiële middelen van onze gemeente zijn nodig en om welke bedrag(en) gaat het?; ▪ Reële inschatting aantal fte’s en/of werkervaringsplekken; ▪ Een beschrijving van de positieve economische effecten voor onze gemeente; ▪ Een beschrijving welke bijdrage het initiatief levert aan de lokale samenwerkingsverbanden. 5.
Sociale- en Maatschappelijke effecten ▪ Een beschrijving op welke wijze overlast en stigmatisering voorkomen zal worden; ▪ Beschrijving (bij wonen) van de woonvaardigheid van cliënten; ▪ Een plan voor communicatie met de buurt t.b.v. het creëren van draagvlak; ▪ Een beschrijving hoe wederkerigheid wordt ingevuld; ▪ Een beschrijving van de voordelen voor het dorp/de wijk bij vestiging.
5
Bijlage 3: Beleidskaders en trends BOCE-gemeentes Beleidskaders waar verbinding mee is -
Belangrijk is de aansluiting op de recente woonvisies van de afzonderlijke gemeenten en de daaruit volgende prestatieafspraken tussen woningcorporaties, huurdersorganisaties en gemeenten. De herijking/doorontwikkeling van het sociale beleidskader en de inrichting van de daarvoor benodigde sociale infrastructuur in de drie gemeenten loopt samen met de ontwikkeling van deze woonzorgvisie. In de drie gemeenten is beleid rondom de inzet en het wonen van internationale medewerkers in de maak. Er zijn gesprekken gaande met de beleidsafdelingen die gaan over het beleid van de fysieke leefomgeving om elementen uit de woonzorgvisie in dit beleidskader op te nemen. In het voorjaar 2022 is het convenant zelfstandig wonen in Zuidoost Drenthe getekend. Hierin zijn samenwerkingsafspraken gemaakt rondom het aanbieden van woningen en begeleiden van bewoners naar zelfstandig wonen. Aansluiting bij de strategienota en het coalitieakkoord Emmen o.a. voor wat betreft het faciliteren van eigen kracht en regie (ofwel positieve gezondheid) en een leefomgeving die dit mogelijk maakt.
-
-
-
Het lijkt erop dat in 2023 de omgevingswet van kracht wordt. In de drie gemeenten wordt vanaf 2022 gewerkt aan omgevingsvisies. Onderdelen van de woonzorgvisie zullen onderdeel uit gaan maken van de omgevingsvisie.
Relevante trends: • •
•
• •
• •
•
Er komen meer ouderen en die blijven langer thuis wonen. Tot op hoge leeftijd wonen ouderen zelfstandig. Slechts een klein deel van de ouderen woont in een verpleeghuis. Uit onderzoek blijkt dat ouderen kleiner willen wonen maar wel grondgebonden met een tuintje, in tegenstelling tot het gedachtengoed van minister Hugo de Jonge, die vooral stuurt op appartementen. Er ontstaat een nieuwe vraag naar woonvormen die de leemte opvullen tussen ‘thuis’ wonen en wonen in een intramurale voorziening met 24-uurs zorg. Dat geldt niet alleen voor kwetsbare ouderen, maar ook voor mensen met een psychiatrische of verstandelijke beperking. Bewoners met een hulpvraag willen meer eigen regie en keuze, zoals wonen in een stad, wijk of dorp, in een groot woon/zorgcomplex of juist kleinschalig. Mensen met een psychiatrische en verstandelijke beperking wonen steeds vaker in gewone woningen in bestaande wijken en dorpen. Andere inwoners weten soms niet hoe ze hiermee om moeten gaan of wie ze aan kunnen spreken bij eventueel niet-begrepen gedrag of overlast. Er is een leemte in de opvang van en woonvormen voor jongeren die uit de intramurale jeugdhulp willen en/of moeten. Er ontstaat steeds vaker samenwerking tussen professionele sociaal werks- en zorgorganisaties en dorpsbewoners. Vaak in de vorm van dorpscoöperaties of andere burgerinitiatieven.
Inwoners, ook oudere inwoners, hebben steeds meer financiële zorgen o.a. door de stijgende energieprijzen.
6
•
•
•
• •
Zorgorganisaties hebben in toenemende mate moeite om hun vacatures gevuld te krijgen. Het is nu al lastig om bv schoonmaakondersteuning te bieden omdat er niet genoeg mensen zijn, de huidige werkers zelf met pensioen gaan en het een fysiek zwaar beroep is. Het geldt ook voor jeugdhulp (wachtlijsten). Dit heeft o.a. gevolgen voor het bemensen van zorgsteunpunten in de kleinere dorpen. In de toekomst daalt het aantal beschikbare mantelzorgers sterk omdat de leeftijdsgroep tussen de 50 en de 75 jaar eerder afneemt terwijl de groei van de leeftijdsgroep 80+ langer doorgaat, ook na 2040, de nieuwe generaties vinden mantelzorg niet meer vanzelfsprekend en meer mensen hebben onvoldoende ruimte voor mantelzorg omdat ze werken. Vanuit de programma’s van de ministers voor Volkshuisvesting (Wonen en ouderen) en Langdurige zorg en Sport (WOZO: Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen) volgt een uitvoeringsprogramma. Dit wordt eind 2023 gepresenteerd. In het programma WOZO ligt de nadruk op langer thuis wonen waarbij verwacht wordt van gemeenten dat zij hierop anticiperen met aandacht voor versnelde woningbouw, doorstroming en de leefbaarheid in de wijken en dorpen. De uitgangspunten zijn: o Zelf als het kan o Thuis als het kan o Digitaal als het kan, Er wordt een grote rol toegekend aan de toepassing van technologie bij het langer zelfstandig wonen.
Hoewel veel techniek al ontwikkeld is blijft de toepassing tot nu toe achter. In de kleine dorpen en kernen neemt het draagvlak voor voorzieningen af waardoor bijvoorbeeld het aantal winkels en basisscholen in de kleinere dorpen en kernen afneemt. Het Integraal zorgakkoord zet in op bezuinigingen huisartsen en wijkverpleging. Dit staat haaks op het programma WOZO (zie het punt hierboven) van minister Helder waarbij zij aangeeft ook zwaardere zorg in de wijken vorm te willen geven.
7
Bron: Alzheimer Nederland
Ongeveer 68 procent van de mensen met dementie woont thuis en wordt verzorgd door hun naaste familie en/of omgeving. Dit worden ook wel mantelzorgers genoemd. In totaal zijn er ongeveer 350.000 mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie. 31 procent zorgt meer dan 40 uur per week voor deze persoon. De gemiddelde leeftijd van de mantelzorgers ligt op 64 jaar en 72 procent is vrouw. Ruim de helft van de mantelzorgers van mensen met dementie voelt zich tamelijk tot zwaar belast; een op de acht geeft zelfs aan overbelast te zijn. Als de mantelzorger de ondersteuning van iemand met dementie niet meer aankan, is dat een belangrijke reden voor opname in een verpleeg- of verzorgingshuis. Volgens de cijfers verlenen er in Emmen minder mensen mantelzorg (10,90%) dan het landelijk gemiddelde (13,60%), in Borger-Odoorn (14,60%) en Coevorden (14,10%) zijn dat er meer.
8