TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22m Borger, Koesteeglocatie
Tekst van het document
omgevingsplan
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22m Borger, Koesteeglocatie Borger-Odoorn
DATUM IMRO IDN
12-03-2025 NL.IMRO.1681.TAMH22m-VG01
PROJECT PROJECTLEIDER OPDRACHTGEVER PROJECTNUMMER
20241203
AUTEUR STATUS
vastgesteld
Inhoudsopgave Motivering
6
Hoofdstuk 1
Inleiding
7
1.1
Aanleiding
7
1.2
Plangebied
9
1.3
Leeswijzer
10
Hoofdstuk 2
Planbeschrijving
11
2.1
Huidige situatie
11
2.2
Toekomstige situatie
12
Voorbereiding & Participatie
15
3.1
Participatie
15
3.2
Vooroverleg ketenpartners
16
Beleid en regelgeving
17
4.1
Rijk
17
4.2
Provincie
18
4.3
Gemeentelijk beleid
23
Milieu- en omgevingsaspecten
27
5.1
Mer-beoordeling
27
5.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
28
5.3
Beschermingszones radioastronomie
29
5.4
Duurzaamheid
31
5.5
Gezondheid
32
5.6
Mobiliteit en parkeren
32
5.7
Ecologie (Natuur)
33
5.8
Luchtkwaliteit
37
5.9
Geluid
38
5.10
Geur
42
5.11
Omgevingsveiligheid
43
5.12
Trilling
45
5.13
Slagschaduw en windhinder
45
5.14
Cultureel Erfgoed (archeologie, cultuurhistorie en landschap)
46
5.15
Bodem
49
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
3/1280
5.16
Water
51
5.17
Gebruik gewasbeschermingsmiddelen
52
Juridische vormgeving
54
6.1
Toepassingsbereik
54
6.2
Begrippen
55
6.3
Algemeen verbod
55
6.4
Functies en activiteiten
55
6.5
Algemene regels
57
6.6
Overgangsregels
58
Hoofdstuk 7
Economische uitvoerbaarheid
59
Hoofdstuk 8
Evenwichtige toedeling van functies aan locaties
60
Hoofdstuk 6
Bijlagen motivering
61
Bijlage 1
Situatietekening Koesteeglocatie
63
Bijlage 2
Beeldkwaliteitsplan
65
Bijlage 3
Kavelindeling
89
Bijlage 4
Participatieverslag
91
Bijlage 5
Mer-beoordeling
111
Bijlage 6
Verkeersonderzoek
133
Bijlage 7
Ecologische quickscan
171
Bijlage 8
Stikstofonderzoek
223
Bijlage 9
Passende beoordeling augustus 2025
269
Bijlage 10
Onderzoek wegverkeerslawaai
283
Bijlage 11
Akoestisch onderzoek brandweerkazerne
439
Bijlage 12
Proefsleuvenonderzoek (RAAP 2016)
807
Bijlage 13
Programma van Eisen (PvE)
869
Bijlage 14
Verkennend bodemonderzoek
913
Bijlage 15
Asbestonderzoek
1139
Bijlage 16
Wateradvies
1211
Bijlage 17
Waterhuishoudkundigplan
1217
4/1280
1246
Regels Hoofdstuk 1
Inleidende regels
1247
Artikel 1
Begrippen
1247
Artikel 2
Toepassingsbereik
1251
Artikel 3
Meet- en rekenbepalingen
1252
Artikel 4
Algemeen verbod
1253
Functies en activiteiten
1254
Artikel 5
Groen
1254
Artikel 6
Maatschappelijk
1255
Artikel 7
Verkeer
1256
Artikel 8
Verkeer - Verblijf
1257
Artikel 9
Wonen - Woongebouw
1258
Artikel 10
Woongebied
1260
Algemene regels
1262
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Artikel 11 Aanvraagvereisten omgevingsvergunning, uitvoeren van een werk, geen bouwwerk zijnde, of van werkzaamheden
1262
Artikel 12
Anti-dubbeltelregel
1263
Artikel 13
Algemene bouwregels
1264
Artikel 14
Bodemgevoelig gebouw bouwen
1265
Artikel 15
Algemene beoordelingsregels
1266
Artikel 16
Overige regels
1267
Overgangsregels
1268
Overgangsrecht
1268
Hoofdstuk 4 Artikel 17
Bijlagen regels Bijlage 1 Verbeelding
5/1280
1269 Groenplan Borger - Odoorn Koesteeg Memo
1271 1279
Motivering
6/1280
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
De gemeente is van plan een nieuwe woonwijk aan de Koesteeg, de Koesteeglocatie (hierna: plangebied) in Borger in de gemeente Borger Odoorn te realiseren. De ontwikkeling omvat circa 190 woningen, waarbij betaalbaarheid centraal staat. Ongeveer tweederde van de woningen valt in het betaalbare segment met verkoopprijs tot maximaal € 355.000,- VON (vrij op naam). In het plangebied wordt een mix van sociale huur- en koopwoningen gebouwd, waardoor er een gevarieerde woonwijk ontstaat. Na een uitgebreid participatieproces is voor de ontwikkeling is reeds een stedenbouwkundige opzet gemaakt, die als basis dient voor zowel het beeldkwaliteitsplan als de wijziging van het omgevingsplan. Deze stedenbouwkundige opzet, zie figuur 1, is tot stand gekomen in nauwe afstemming met de omgeving en is vergezeld van verslaglegging over het participatietraject. De gemeente wenst de wijk organisch in de tijd te ont wikkelen in verschillende fases. De tekening van de stedenbouwkundige opzet is opgenomen in bijlage 1.
Figuur 1 Stedenbouwkundige opzet (bron: Bureau Schmidt) Het plangebied ligt aan de westkant van het dorp Borger. In figuur 2 is de globale begrenzing van het plangebied weergegeven (rode omlijning). Op dit moment zijn de gronden voor agrarische doeleinden in gebruik. Op basis van het bestemmingsplan mag het oostelijk deel van het projectgebied gebruikt worden voor dagrecreatie. Wat daar onder wordt verstaan, vermeldt het bestemmingsplan niet.
7/1280
Figuur 2 plangebied rood omlijnd (bron: Rho Basisviewer) Huidige juridisch-planologische regels binnen het plangebied De juridisch-planologische mogelijkheden van de locatie zijn geregeld in het (tijdelijk deel van het) omgevingsplan gemeente Borger-Odoorn (zie figuur 3). De regels uit het bestemmingsplan Borger, Borger Dorp, vastgesteld op 18 juli 2024, en het Facetbestemmingsplan Wonen met zorg, vastgesteld op 27 juni 2024, zijn van toepassing. Voor het plangebied gelden de bestemmingen 'Agrarisch', 'Bedrijf', 'Groen', 'Recreatie - Dagrecreatie' en 'Wonen'. Het gewenste stedenbouwkundig ontwerp is niet mogelijk binnen deze bestemmingen. Om de gewenste ontwikkeling mogelijk te maken, moet voor het plangebied het juridisch-planologisch kader worden gewijzigd via een wijziging van het omgevingsplan. De wijziging dient vormgegeven te worden als organische gebiedsontwikkeling met verschillende fases en mate van uitwerking op detailniveau. Als onderdeel van het wijzigingsbesluit dient er een ruimtelijke motivering te worden opgesteld. De motivering voor de voorgenomen ontwikkeling dient te voldoen aan de instructieregels van het Rijk -en provincie en een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voorliggende motivering voorziet hierin.
8/1280
Figuur 3 juridisch planologische regeling (bron: regelsopdekaart.nl)
1.2
Plangebied
Het plangebied ligt aan de westkant van het dorp Borger, in het bestaand stedelijk gebied van de gemeente Borger- Odoorn, tussen de provinciale weg (de N374) en de Koesteeg. De ligging van het plangebied is weergeven in figuur 4.
9/1280
Figuur 4 Globale ligging van het projectgebied (bron: Rho Basisviewer) Figuur 5 toont de kadastrale percelen (Borger, sectie L, nummers 2468, 2905, 3946, 3621, 3623, 2906, 3945, 326) waar het plangebied deel van is.
Figuur 5 Kadastrale percelen plangebied (bron: Rho Basisviewer)
1.3
Leeswijzer
Deze ruimtelijke motivering is onderdeel van het wijzigingsbesluit voor de wijziging van het omgevingsplan voor de ontwikkellocatie in Borger en dient te voldoen aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De opbouw van deze motivering is als volgt: 1. Hoofdstuk 2: Hier wordt ingegaan op de huidige en toekomstige situatie. De huidige situatie wordt beschreven aan de hand van de bestaande functies en de activiteiten in het plangebied. De toekomstige situatie beschrijft het initiatief voor het plangebied. Ook worden de strijdigheden met het omgevingsplan besproken. 2. Hoofdstuk 3: Hier wordt beschreven hoe participatie is vormgegeven. 3. Hoofdstuk 4: In dit hoofdstuk wordt het plan getoetst aan de relevante beleidskaders. 4. Hoofdstuk 5: In dit hoofdstuk worden de aspecten van de fysieke leefomgeving getoetst en wordt ingegaan op de mer-beoordeling. 5. Hoofdstuk 7: In dit hoofdstuk wordt de economische uitvoerbaarheid van het plan besproken. 6. Hoofdstuk 8: Ten slotte wordt in dit hoofdstuk de eventuele toedeling van functies aan locaties en de borging in het Omgevingsplan besproken.
10/1280
Hoofdstuk 2 2.1
Planbeschrijving
Huidige situatie
Het plangebied ligt aan de westkant van het dorp Borger. In figuur 2 is de globale begrenzing van het plangebied weergegeven. Op dit moment zijn de gronden voor agrarische doeleinden in gebruik. Aan de noordkant van het plangebied ligt de historische route Koesteeg, begeleidt door forse bomenrijen. Aan de westkant van het plangebied staat een bedrijf (voormalige glasblazerij) en een woning. De woning wordt gesloopt en het pand van de voormalige glasblazerij wordt deels hergebruikt en/of gesloopt. De woning ten zuidwesten van het plangebied maakt geen deel uit van het plangebied. In figuren 6 en 7 zijn impressies opgenomen van het plangebied in de huidige situatie. Het plangebied wordt omringd door een aantal gemeentewegen en provinciale wegen. Ten noorden van het plangebied loop de Koesteeg in oost-westelijke richting. Richting het oosten gaat de Koesteeg het dorp Borger in. In het westen gaat de Koesteeg over in de Nuisveen die uitkomt op een rotonde die aansluit op de provinciale wegen, de N374 en de N857. De N374 loop in oostelijke richting langs het plangebied en verbindt bij de oostelijk gelegen rotonde met de provinciale weg de N34.
Figuur 6 aanzicht vanaf de zuidoostkant van het plangebied (bron: Google maps)
Figuur 7 Aanzicht vanaf de westkant van het plangebied (bron: Google Maps)
11/1280
2.2
Toekomstige situatie
2.2.1 Gewenste ontwikkeling De initiatiefnemer wil op de ontwikkellocatie aan de Koesteeg woningbouw realiseren. Het plan omvat ongeveer 190 woningen, waarvan circa 60% binnen het betaalbare segment valt. Dit betreft rug-aan-rugwoningen, sociale huur, beneden-bovenwoningen, rijwoningen en woningen met zorgvoorzieningen. Het resterende deel bestaat uit woningen in het hogere prijssegment, zoals tweekappers, patiowoningen en appartementen vanaf €355.000. Voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) is ook ruimte gereserveerd, met mogelijkheden voor kleine huussies (vergelijkbaar met tiny houses). Tabel 1 geeft de verdeling per woonsegment weer. Tabel 1 Woonprogramma (bron: gemeente Borger-Odoorn)
2.2.2 Ruimtelijke inpassing In het plangebied worden in totaal 48 sociale huurwoningen gerealiseerd, verdeeld over zorgappartementen en reguliere sociale huurwoningen. Figuur 8 toont de kavelindeling. De detailtekening van de kavelindeling is opgenomen in bijlage 3. De zorgappartementen worden gesitueerd in de noordoosthoek van de wijk, waar momenteel een boerderij met bijgebouwen staat (Nuisveen 1). De bijgebouwen worden gesloopt om ruimte te maken voor de bouw van deze appartementen. Deze woningen zijn bedoeld als sociale huur en bieden woonruimte voor mensen met een zorgbehoefte. Daarnaast ontwikkelt een woningcorporatie nog eens 24 sociale huurwoningen verspreid binnen het plangebied. Hiermee wordt niet alleen bijgedragen aan een divers woningaanbod, maar ook aan de toegankelijkheid van betaalbare huisvesting voor verschillende doelgroepen. De toevoeging van deze woningen versterkt de sociale
12/1280
samenhang en zorgt voor een gevarieerde samenstelling van bewoners in de wijk. Het ruimtelijk concept van de wijk richt zich op de ontwikkeling van raatakkers: familie-erven waar verschillende woningtypes en bewoners samenkomen in een groene omgeving. De raatakkers worden omringd door groene randen en bieden ruimte voor 6 tot en met 24 woningen per raatakker. Er wordt gebouwd met een maximale hoogte van twee lagen met kap met een bebouwingsaccent bij de N34 - N374 van 4 lagen, passend bij een dorpse maat en schaal. De wijk krijgt een inrichting waarin groen en water een centrale rol spelen. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk natuurlijke oevers bij wadi’s, gecombineerd met speelmogelijkheden die aansluiten bij de natuurlijke omgeving. Deze aanpak draagt bij aan een groene en functionele leefomgeving. Voor de gehele 'landschappelijke' invulling van het plangebied heeft de gemeente een groenplan opgesteld. Deze is als bijlage 1 bij de regels toegevoegd. Per raatakker wordt hierin aangegeven op welke wijze de raatakker groen wordt ingepast. De borging van dit groenplan wordt als voorwaardelijke verplichting opgenomen in de regels. Parkeren wordt bewust gescheiden van de directe woonomgeving georganiseerd. Iedere woning kan maximaal één parkeerplaats bij het huis hebben. Overige parkeerplaatsen en bezoekersparkeren worden centraal binnen de wijk gerealiseerd.
Voor appartementen kan parkeren onder het gebouw worden voorzien. Dit draagt bij aan een verkeersluwe inrichting van de familie-erven. Om duurzaamheid te ondersteunen, wordt het centraal gelegen parkeerterrein mogelijk uitgerust met zonnepanelen. De wijk biedt daarnaast ruimte voor autovrije familie-erven, wat bijdraagt aan een rustigere woonomgeving. Door de mix van woningen en prijsklassen richt het plan zich op verschillende doelgroepen. Het doel is een functionele woonomgeving te creëren die geschikt is voor meerdere generaties en levensfasen. Deze opzet biedt een praktische oplossing voor de groeiende vraag naar diverse en betaalbare woonmogelijkheden in een groene setting.
13/1280
Figuur 8 Kavelindeling Koesteeglocatie (bron: gemeente Borger- Odoorn) 2.2.3
Beeldkwaliteit
Om de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van een gebied te waarborgen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Het beeldkwaliteitsplan is als bijlage 2 toegevoegd. Het document geeft duidelijke criteria voor het uiterlijk van de bouwwerken in de indeling van de kavels. Het beeldkwaliteitsplan is opgesteld om: Een aantrekkelijk ruimtelijke kwaliteit tot stand te brengen; De ontwikkelende partijen te inspireren en (vooraf) informatie te geven over de welstandscriteria; De welstandscommissie een passend kader te bieden waarbinnen de toetsing van bouwplannen dient plaats te vinden. Het beeldkwaliteitsplan vormt na vaststelling door de gemeenteraad een aanvulling op de welstandsnota van de Gemeente Borger-Odoorn.
14/1280
Hoofdstuk 3 3.1
Voorbereiding & Participatie
Participatie
Voor de woningbouwontwikkeling aan de Borger Koesteeglocatie en Daalkampen II fase 3 (Borger-West) is een uitgebreid participatietraject uitgevoerd. Het doel van dit proces was om de betrokkenheid van de gemeenschap te verzekeren bij de ontwikkeling van het nieuwbouwproject en om de input van de inwoners op te nemen in het ontwerpproces. Daarnaast was het doel van de participatie voor Borger West om inwoners van Borger actief te betrekken bij het ontwerpproces van het nieuwbouwproject en hun input te verzamelen. Deze participatie verliep via diverse kanalen, welke hieronder toegelicht worden. Doelgroepen participatie Om de participatie een zo goed mogelijke kans van slagen te geven, is vanaf de start van het project een zo breed mogelijke doelgroep bij de ontwikkelingen en invulling betrokken. Inwoners Borger-Odoorn Het doel was om het gebied te ontwikkelen samen met de inwoners van de gemeente. Om deze reden is deze groep een belangrijke doelgroep, die gedurende het proces veel meegenomen is. Het doel was tevens om binnen deze doelgroep een zo breed mogelijk spectrum aan leeftijden aan te spreken. Direct omwonenden Nuisveen/Koesteeg Naast de gehele gemeente en andere geïnteresseerden, zijn de direct omwonenden van het plangebied een belangrijke doelgroep. Dit omdat er relatief dicht bij hun woningen gebouwd wordt.
Er zijn participatieverslagen van deze bijeenkomst beschikbaar, maar in verband met de privacy van de bewoners worden deze niet gedeeld. Interne doelgroepen (project- en programmateam) Het projectteam bevat disciplines met betrekking tot civiel, financiën, woningbouw en participatie. Vanuit het programmateam wordt een breder spectrum aan disciplines omarmd. Ook worden de juiste afdelingen op de juiste momenten aangehaakt om van iedereen de juiste input te krijgen. Afdelingen als communicatie, groen, RO, omgevingswet, REAL en inkoop. Integrale werkwijze projectgroep Door vertegenwoordigers van diverse disciplines aan te haken op de juiste momenten, kon een integrale werkwijze worden gevolgd. Zo konden alle relevante aspecten en belangen worden meegenomen in het nieuwbouwproject. Met als doel een evenwichtige en samenhangende aanpak te waarborgen bij het ontwerpen besluitvormingsproces. Door het op de juiste momenten inschakelen van de juiste specialisten, door bijvoorbeeld brede werksessies, is ervoor gekozen om niet alle disciplines vast aan de projectgroep toe te voegen. Daarnaast valt het project onder het programma Wonen, van waaruit ook integrale afweging plaatsvond. Conclusies participatietraject
15/1280
Binnen het participatietraject zijn veel meningen opgehaald. De conclusies die zijn opgenomen in de uitgangspunten worden voornamelijk gedeeld (bijvoorbeeld veel groen, betaalbaarheid, etc.). Verder lijkt het meest positief gereageerd te worden op aspecten uitdenkrichting 3: Wonen op Oergrond. Er wordt voornamelijk positief op het gemengde wonen (zowel arm/rijk, als jong/oud door elkaar). Daarentegen wordt wel anders gekeken naar het centrale parkeren. Uit het participatietraject blijkt dat parkeren aan huis voor veel mensen een belangrijk punt is. Een uitgebreid verslag van de uitgevoerde participatie is opgenomen in bijlage 4.
3.2
Vooroverleg ketenpartners
Onder de Omgevingswet is informeel vooroverleg over plannen mogelijk. Voor wijzigingen van het omgevingsplan is het vooroverleg juridisch niet verplicht en vormvrij, maar wordt het gezien als een belangrijk instrument om in een vroeg stadium mogelijke knelpunten en aandachtspunten te signaleren. Door bij ruimtelijke ontwikkelingen tijdig met betrokken overheden en adviseurs af te stemmen, kan het plan zorgvuldig en in goed overleg worden voorbereid. In dat kader heeft de gemeente het concept van deze wijziging van het omgevingsplan ter beoordeling toegestuurd aan de relevante overlegpartners. Daarbij is verzocht om eventuele specifieke aandachtspunten kenbaar te maken waarmee rekening dient te worden gehouden in de verdere planuitwerking. Van deze gelegenheid is gebruikgemaakt door de Omgevingsdienst Drenthe, de Veiligheidsregio Drenthe, Gasunie, het Waterschap Hunze en Aa’s, de GGD, ASTRON EN provincie. De ontvangen overlegreacties zijn zorgvuldig beoordeeld en worden beschouwd als adviezen in het kader van het vooroverleg. Uit de beoordeling blijkt dat de meeste opmerkingen en aandachtspunten betrekking hebben op aspecten die reeds in het plan zijn verwerkt of op een andere wijze worden geborgd, bijvoorbeeld via uitvoeringsonderzoeken of bestaande regelgeving.
Enkele adviezen, zoals die van de GGD, betreffen algemene en gestandaardiseerde aandachtspunten die ook bij andere ruimtelijke plannen worden meegegeven, zoals het bevorderen van een gezonde leefomgeving en voldoende groen. Deze adviezen bevestigen de kwaliteit van het plan, maar leiden niet tot nieuwe inzichten of aanpassingen. Daar waar de adviezen aanleiding gaven tot verduidelijking of aanscherping van de motivering, is dit verwerkt in het plan. Voor het overige is geconcludeerd dat de ontvangen adviezen geen aanleiding geven tot wijziging van de planopzet. Het gevoerde vooroverleg heeft daarmee bijgedragen aan een zorgvuldige voorbereiding van het plan, conform de bedoeling van de Omgevingswet.
16/1280
Hoofdstuk 4 4.1
Beleid en regelgeving
Rijk
4.1.1 Nationale omgevingsvisie Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. De NOVI is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken, te kiezen voor slimme combinaties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle projecten met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda. Hierin staat hoe uitvoering wordt gegeven aan de NOVI. Er is in Nederland sprake van een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Deze opgaven kunnen niet apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan, niet alles kan overal. Op het niveau van nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven aan de omgeving in Nederland, verwoord in vijf opgaven: De bouw van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen; Ruimte maken voor klimaatverandering en energietransitie; De economie van Nederland verduurzamen en het groeipotentieel behouden; Steden en regio's sterker en leefbaarder maken; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
De voorgenomen ontwikkeling raakt geen nationale belangen als opgenomen in de NOVI. Er is sprake van een ruimtelijke ontwikkeling waarvan de beleidsvrijheid bij de gemeente en de provincie ligt. Met de voorgenomen woningbouwontwikkeling wordt richting gegeven aan de opgave voor 'De bouw van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen' en om 'Steden en regio's sterker en leefbaarder maken'. 4.1.2 Conclusie De ontwikkeling in het plangebied raakt, gezien de relatief kleine omvang, geen opgaven die zijn opgenomen in de NOVI en draagt bij aan de opgave om steden en regio's sterker en leefbaarder te maken. De ontwikkeling wordt verder getoetst aan het Bkl in hoofdstuk 5 van deze motivering.
17/1280
4.2
Provincie
4.2.1 Omgevingsvisie Drenthe De Omgevingsvisie Drenthe 2022 is vastgesteld door de Provinciale Staten op 28 september 2022. De visie beschrijft de provinciale belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing, beschrijft het beleid en schetst de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe richting 2030. De omgevingsvisie houdt rekening met diverse aspecten zoals landbouw, natuur, water, wonen, verkeer, cultuurhistorisch erfgoed, en de sociaaleconomische infrastructuur. De missie van de Omgevingsvisie Drenthe is om de kernkwaliteiten van de provincie te waarderen en te ontwikkelen, en Drenthe te laten bloeien op een manier die aansluit bij deze kwaliteiten. Hierbij draait het om het behouden van landschap, natuur, archeologische waarden, en de stilte en duisternis die Drenthe kenmerken. Tegelijkertijd wordt gestreefd naar een bruisende provincie waar wonen, werken, cultuur, en sport centraal staan. De Omgevingsvisie is gebaseerd op een aantal ambities en provinciale belangen: 1. Ambities en provinciaal belang ruimtelijke kwaliteit: a. Kernkwaliteiten landschap, natuur, cultuurhistorie, archeologie, rust b. Zorgvuldig Ruimtegebruik c. Milieu- en leefomgevingskwaliteit 2. Ambities en provinciaal belang robuuste systemen: a. Robuuste systemen en multifunctionele gebieden b. Robuust sociaaleconomisch systeem: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid; c.
Steden en stedelijke netwerken; d. Wonen en demografie; e. Vrijetijdseconomie; f. Mobiliteit en bereikbaarheid; g. Energietransitie; h. Gebruik bodem en ondergrond i. Robuust landbouwsysteem; j. Robuust Natuursysteem en Natuurnetwerk Drenthe; k. Robuust watersysteem; l. Multifunctionele gebieden; De visie van de provincie Drenthe luidt als volgt: 'ontwikkeling van robuuste systemen mét ruimtelijke kwaliteit. Deze robuuste systemen zijn opgedeeld in vier functies: natuur, landbouw, water en sociaaleconomisch. Voor deze functies streven we naar robuustheid. Dat betekent dat een functie zo stevig is, dat het weinig gevoelig is voor verstoringen. Het robuust sociaaleconomisch systeem: heeft betrekking op wonen, werklocaties, infrastructuur en een gezond economisch klimaat. Het robuust landbouwsysteem: heeft betrekking op de ontwikkeling van een toekomstgerichte landbouw. Het robuust natuursysteem: heeft betrekking op de natuurgebieden en de verbindingen die de ruggengraat
18/1280
vormen voor de natuur. Het robuust watersysteem: betreft de samenhang van beken en kanalen die zorgdragen voor een optimaal waterbeheer. Nieuwe ontwikkelingen mogen geen significant effect hebben op het functioneren van het systeem. Het provinciaal beleid ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in de beleidsnota ‘Cultuurhistorisch Kompas Drenthe’. Twee doelstellingen staan hierin centraal: Ten eerste wil de provincie de cultuurhistorie herkenbaar houden. Het provinciaal belang Cultuurhistorie is vastgelegd in de Cultuurhistorische Hoofdstructuur. Ten tweede wil de provincie de ruimtelijke identiteit versterken door ruimtelijke ontwikkelingen te sturen vanuit samenhangende cultuurhistorische kwaliteiten, met respect en durf. Daarin is ruimte voor inspiratie en eigen afwegingen van onze partners. Toetsing Het stedenbouwkundig plan voor de woningbouwontwikkeling aan de Koesteeg in Borger sluit aan bij de cultuurhistorische kenmerken van het Drentse landschap. Een belangrijk uitgangspunt is 'wonen op oergrond', met als basis het concept van raatakkers, ook bekend als Celtic Fields. De opzet bestaat uit raatakkers die worden omrand door groene zones. Per raatakker kunnen 1 tot 24 woningen worden gerealiseerd, afhankelijk van de schaal en indeling van het erf. Het plan combineert historische elementen van het landschap met de inrichting van een woonomgeving.
Er wordt rekening gehouden met de bestaande omgevingskwaliteiten van het dorp en de omgeving. Hierbij wordt aangesloten bij de Omgevingsvisie van de provincie Drenthe. 4.2.1.1 Provinciaal beleid wAARDEvol Drenthe In de Nota 'wAARDEvol Drenthe' (Beleidsnotitie aardkundige waarden, 2010) is het provinciaal beleid voor het behoud en de bescherming van aardkundige waarden in Drenthe beschreven. Aardkundige waarden behoren tot de kernkwaliteiten van Drenthe en ze hebben betrekking op vormen in het landschap, bodems, laagpakketten in de (on)diepe ondergrond en actuele processen en afzettingen. In de mate van bescherming zijn vier niveaus te onderscheiden die richting geven aan de ontwikkelingen in een gebied. Ten eerste worden de stergebieden onderscheiden. Dit zijn de meest bijzondere en gave gebieden met een hoge aardkundige kwaliteit die absoluut behouden moeten blijven. Ten tweede zijn er gebieden met een hoge aardkundige kwaliteit waaraan een hoog beschermingsniveau wordt toegekend. Ten derde is er een middelhoog beschermingsniveau voor gebieden die minder zeldzaam of gaaf zijn, maar wel bijdragen aan de kenmerken van het aardkundig hoofdlandschap. De vorengenoemde gebieden zijn van provinciaal belang. Ten aanzien van aardkundige waarden is er sprake van een hoog beschermingsniveau in het plangebied.
In gebieden met een hoog beschermingsniveau is het de ambitie om de context en het referentiebeeld van de aardkundige eenheid te behouden of te herstellen. In deze gebieden staat de provincie ontwikkelingen alleen toe als aardkundige kwaliteiten en kenmerken worden behouden. Toetsing In het plan wordt het verleden van de locatie op een zorgvuldige manier geïntegreerd in de ontwikkeling. Zo
19/1280
blijft de historische Koesteeg aan de noordkant behouden, een oude schapendrift die direct aansluit op het plangebied en de verbinding met het verleden versterkt. De Koesteeg locatie ligt op de overgang van hoge gronden, de ijsstroomheuvelrug, volgens de geomorfologische kaart, naar de lager gelegen beekdal gronden. De aanwezige aardkundige kernkwaliteit bestaan dus vooral uit het hoogteverschil tussen de hoge gronden aan de oostzijde en de lagere gronden aan de westzijde. Dat hoogteverschil is zichtbaar als onderdeel van het stedenbouwkundig ontwerp door de verschillende hoogtes van de verschillende raatakkers. Daarnaast wordt door de getrapte waterberging langs de N374 dit ook in zijn gehele omvang zichtbaar. Ook de bestaande Koesteeg, de veedrift, maakt die aardkundige waarde zichtbaar door het hoogteverloop, dat we inpassen en handhaven. Daarnaast is de scherpe landschappelijke doorsnijding van de Koesteeg door de N34 deels een aardkundige kwaliteit (vooral een landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteit) die we behouden en versterken. In het ontwerp is gekozen om de geluidwal langs de N34 dezelfde richting te geven als de Hondsrug, de ijsstroomheuvelrug. Bewust is niet gekozen voor een geluidwal langs de N374 omdat dit niet past bij de landschappelijke en aardkundige structuur.
Door daar geen geluidswal te maken kan het hoogteverschil tussen de hoge grond en het beekdal zichtbaar en beleefbaar blijven. Iedere woning krijgt een specifiek bouwpeil dat aansluit bij het terrein, waardoor het landschap in zijn oorspronkelijke vorm zichtbaar blijft. Woningbouwvelden worden ontworpen op basis van de historische raatakkers uit de bronstijd en ijzertijd. Deze velden worden omrand met aardewallen en beplanting, zoals uitgewerkt in het groenplan, om de historische landschapsstructuren te benadrukken. Het thema "wonen op oergrond" vormt de rode draad in het stedenbouwkundig ontwerp. Straatnamen en andere verwijzingen naar het verleden versterken het karakter van het plan en maken de geschiedenis van de plek voelbaar voor toekomstige bewoners. 4.2.2 Provinciale Omgevingsverordening Drenthe Met de Omgevingsverordening (vastgesteld op 29-10-2024) vertaalt de provincie Drenthe de provinciale Omgevingsvisie door naar een Verordening voor de planologisch relevante aspecten in de fysieke leefomgeving. De Verordening schrijft voor dat, wanneer bij een ruimtelijk project kernkwaliteiten betrokken zijn, deze in het project uiteengezet worden. Daarbij wordt aangegeven in welke mate het project bijdraagt aan het behoud en de ontwikkeling van de betrokken kernkwaliteiten. De Omgevingsvisie Drenthe en de uitwerkingen daarvan geven hiervoor aanwijzingen.
De volgende artikelen uit de Verordening zijn van belang: Artikel 3.4 Kernkwaliteit Aardkundige Waarden 1. Kernkwaliteit Aardkundige Waarden bestaat uit Aardkundige waarden Beschermingsniveau Hoog en Aardkundige waarden Beschermingsniveau Middel. 3. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een gebied gelegen in de gebieden Aardkundige waarden
20/1280
Beschermingsniveau Hoog: a. houdt rekening met de aanwezige kernkwaliteiten; b. stelt regels ter bescherming van de voorkomende kernkwaliteiten. Toetsing Zoals in paragraaf 4.2.1.1 al benoemd, wordt er in het stedenbouwkundig ontwerp rekening gehouden met de aardkundige kernkwaliteiten die in het plangebied aanwezig zijn. Er wordt een beschermende regeling opgenomen in de regels van het omgevingsplan. Artikel 10.5 Uitgangspunten omgevingswaarden wateroverlast 3. Binnen het werkingsgebied 'Akkerbouw' geldt een gemiddelde kans op overstroming van 1/25 per jaar, met dien verstande dat 1% van het oppervlak een grotere overstromingskans mag hebben. Toetsing Het uitgangspunt van 1/25 kans op overstroming per jaar is afgestemd op het werkingsgebied 'Akkerbouw'. Voor de beoogde woningbouwontwikkeling aan de Koesteeg moeten de waterveiligheidsnormen worden herzien, aangezien woningen doorgaans strengere eisen stellen aan wateroverlast en veiligheid. Er is onderzocht of het huidige watersysteem, inclusief de afvoercapaciteit en waterberging, voldoet aan de eisen voor een woonfunctie. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 5.16. Artikel 3.16 Woningbouw 1. Een omgevingsplan dat in Landelijk Gebied aansluitend op Bestaand Stedelijk Gebied voorziet in nieuwe woningbouw, toont de behoefte aan op basis van de gemeentelijke woonvisie.
De gemeentelijke woonvisie ten aanzien van de woningvoorraad: a. draagt bij aan balans tussen vraag en aanbod in de gehele Drentse woningvoorraad op de lange termijn en is hiertoe afgestemd binnen de woningmarktregio's; b. benoemt ten minste de kwaliteit, kwantiteit, doelgroepen, duurzaamheid en kernenstructuur c. schetst de opgaven in de bestaande woningvoorraad; d. geeft aan op welke wijze balans op lange termijn wordt gerealiseerd, en e. geeft een langetermijnbeeld. Toetsing Het plangebied ligt in het bestaand stedelijk gebied. Artikel 3.16 is dus niet aan de orde. Artikel 3.2 Kernkwaliteit Cultuurhistorie 1. Kernkwaliteit Cultuurhistorie bestaat uit de Historische infrastructuur, Kop van Drenthe, Het esdorpenlandschap rond Norg, Drentsche Aa, Assen, Hondsrug, Hunzedal en randveen, De Monden, Weerdingervenen en Roswinkel, Maatschappij van Weldadigheid, Drentse Hoofdvaart, Havelterberg, Esdorpenlandschap Vledder en Wapserveense Aa, Velden en beekdalen van Centraal Drenthe, Esdorpenlandschap rond Mars en Westerstroom, Coevorden beekdalen en ontginningen, De Reest, Meppel en het laagveen rondom, Hollandscheveld en Hoogeveen, Het Amsterdamscheveld, Emmen, venen en randveenontginningen
21/1280
3. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een locatie gelegen in de Kop van Drenthe, Drentsche Aa, Hondsrug, De Monden, Maatschappij van Weldadigheid: a. houdt rekening met de aanwezige kernkwaliteiten; b. bevat een beschrijving van de voorkomende kernkwaliteiten en de wijze waarop met de bescherming van de kernkwaliteiten is omgegaan. Toetsing Het plangebied is gelegen op de Hondsrug. De kernkwaliteit Cultuurhistorie speelt daarom een rol. De beoogde ontwikkeling houdt rekening met de aanwezige kernkwaliteiten in het plangebied. Artikel 2.2 Aanwijzing wegen geluidproductieplafonds De voor geluidsproductieplafonds, als bedoeld in artikel 2.13a Omgevingswet, aangewezen provinciale wegen zijn opgenomen in het geometrische informatieobject 'Omgevingswaarde - provinciale weg'. Toetsing Aan de oostzijde van het plangebied, grenzend aan de provinciale weg N34, wordt een groenwal gerealiseerd. Deze groenwal heeft een dubbele functie: enerzijds draagt zij bij aan de landschappelijke inpassing en het groene karakter van het gebied, anderzijds fungeert zij als geluidswal om het plangebied te beschermen tegen geluidsoverlast van het verkeer op de N34. Hiermee wordt zowel het wooncomfort voor de toekomstige bewoners verhoogd als de visuele scheiding tussen het plangebied en de provinciale weg gecreëerd. Artikel 10.5 Uitgangspunten omgevingswaarden wateroverlast 5.
Binnen het werkingsgebied 'Natuur en open water' geldt geen norm voor gemiddelde kans op overstroming. Toetsing Aan de noordkant van het plangebied ligt een groenstrook die binnen het werkingsgebied 'Natuur en open water' ligt. Deze blijft bestaan. Er geldt voor dit gebied dus geen norm voor gemiddelde kans op overstroming. 4.2.3 Woonagenda De woonagenda van de provincie Drenthe richt zich op het realiseren van voldoende betaalbare woningen voor alle inwoners van Drenthe. De agenda is opgebouwd rond drie pijlers: 1. Versnellen van de woningbouw: Het doel is om tot en met 2030 16.200 nieuwe woningen te bouwen. Naast nieuwbouw wordt ook gekeken naar het beter benutten van bestaande bouw, bijvoorbeeld door woningsplitsing en verdichting in wijken 2. Wonen is meer dan een dak boven je hoofd: Woningbouw moet niet alleen onderdak bieden, maar ook betaalbaar zijn, bijdragen aan de leefbaarheid van dorpen en steden en toegankelijk zijn voor iedereen. Er wordt voldoende woonruimte gecreëerd voor urgente doelgroepen en mensen met een zorgvraag. 3. Toekomstbestendig bouwen: Samen met gemeenten en marktpartijen maakt Drenthe duidelijke afspraken over duurzaam en circulair bouwen, met als doel woningen te creëren die voorbereid zijn op de komende 50 jaar.
22/1280
Toetsing De beoogde ontwikkeling draagt bij aan de drie pijlers van de Woonagenda. Er worden met de beoogde ontwikkeling 190 nieuwe woningen gerealiseerd, waarvan het grootste deel in het betaalbare segment zal zijn. Daarnaast wordt er rekening gehouden in het plan met duurzaam bouwen door veel groen aan te brengen en ten zuiden van het plangebied wadi's te realiseren voor de waterborging. Ook wordt het plangebied een autoluwe wijk waar voornamelijk fiets en wandelverkeer door het plangebied zal zijn. 4.2.4 Conclusie Vanuit de relevante artikelen uit de Omgevingsverordening Drenthe zijn er geen belemmeringen. Uit het voorgaande blijkt dat de provinciale belangen voldoende zijn geborgd.
4.3
Gemeentelijk beleid
4.3.1 Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn De Omgevingsvisie Buitengewoon Borger-Odoorn is op 19 oktober 2023 vastgesteld. De Omgevingsvisie geeft een toekomstbeeld voor Borger-Odoorn en geeft aan waar kansen worden gezien en met welke opgaven de gemeente aan de slag wilt. Met het toekomstbeeld in gedachten en de uitdagingen in beeld heeft de gemeente vijf ambities geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5.
Behoud het goud Buitengewoon wonen en leven Vitaal landelijk gebied In het landelijk gebied Duurzaam in alles Uitnodigend ondernemend Ruimte voor ondernemers die passen bij onze aard en schaal.
De gemeente richt zich op de ambitie om tot 2030, 500 woningen toe te voegen. In de huidige collegeperiode tot 2026 streeft het college ernaar om (voornamelijk op eigen grond) tot 200 nieuwe woningen te komen. Daarnaast wordt ingezet op het toevoegen van nieuwe woningen uitgaande van groei van de woningvoorraad. Daarbij zijn de dorpen Borger, Exloo en Odoorn prominent in beeld. Borger is en blijft de sterke voorzieningenkern, maar ook in de kleinere kernen is ruimte voor toevoeging. De nieuwbouw onderscheidt zich door een hoge mate van flexibiliteit en kwaliteit. Betaalbaar, bijzonder en levensloopbestendig bouwen heeft de hoogste prioriteit. De visie legt de nadruk op het bieden van een gevarieerde woningvoorraad, zodat verschillende doelgroepen, van starters tot ouderen, in nieuwe woongebieden terecht kunnen. Sociale huur- en koopwoningen ondersteunen dit uitgangspunt. Het behouden van de karakteristieken van het landschap is cruciaal. Dit betekent dat nieuwe wijken zorgvuldig moet worden ingepast in de omgeving, met respect voor bestaande groenstructuren en cultuurhistorische waarden. Toetsing De voorgenomen ontwikkeling past bij de tweede ambitie: 'Buitengewoon wonen en leven'. De voorgenomen woningbouwontwikkeling aan de Koesteeg voorziet in de realisatie van circa 190 woningen waarbij
23/1280
betaalbaarheid centraal staat. Een mix van sociale huur- en koopwoningen wordt gebouwd, waardoor er een gevarieerde woonwijk ontstaat. De nadruk van deze woonwijk komt te liggen op het aspect duurzaamheid en een goede inpassing in de omgeving waarbij extra aandacht wordt besteed aan het behoud van cultuurhistorische en aardkundige waarden, zoals in paragraaf 4.2.1.1 uiteen is gezet. 4.3.2 Woonvisie 2022+ De woonvisie van Borger-Odoorn (2022) richt zich op het toekomstbestendig maken van de gemeente door flexibel in te spelen op trends in de woningmarkt, duurzaamheid en demografische veranderingen. Borger-Odoorn bestaat uit 25 kernen, verdeeld over vier leefgebieden, en wordt gekenmerkt door rust, ruimte en groen. De visie richt zich op het versterken van deze kernkwaliteiten, terwijl de gemeente inspeelt op een groeiende vraag naar woningen. De gemeente wil 100 tot 500 nieuwe woningen realiseren vóór 2030, waarbij de nadruk ligt op levensloopbestendige woningen en flexibele woonvormen die aansluiten bij diverse doelgroepen. Nieuwbouw zal vooral plaatsvinden in de grotere kernen zoals Borger, Exloo en Odoorn, maar ook kleinere kernen krijgen ruimte voor maatwerk. Betaalbaarheid is een speerpunt in de visie. Er is een tekort aan betaalbare huurwoningen en appartementen, terwijl er een overschot is aan dure eengezinswoningen.
De gemeente zet in op een betere balans door grotere woningen te splitsen en nieuwbouw af te stemmen op starters en ouderen. Dit bevordert doorstroming en biedt jongeren en nieuwe bewoners kansen om zich in de gemeente te vestigen. De visie erkent de behoefte aan innovatieve en sociale woonconcepten, zoals tiny houses, ecologische woongemeenschappen en zorglandgoederen. Deze bieden oplossingen voor ouderen, kwetsbare jongeren en mensen met speciale behoeften. Dergelijke woonvormen dragen bij aan de sociale cohesie en gemeenschapszin in de gemeente. Toetsing De beoogde woningbouwontwikkeling aan de Koesteeg draagt bij aan de doelen uit de woonvisie van de gemeente. De ontwikkeling voorziet in de realisatie van een nieuwe woonwijk van circa 190 woningen waar betaalbaarheid centraal staat. In het plangebied wordt een mix van sociale huur- en koopwoningen gebouwd, waardoor er een gevarieerde woonwijk ontstaat. Ook wordt er in plangebied ruimte geboden aan innovatieve en sociale woonconcepten, waaronder huussies (tiny houses) en zorgappartementen. De zorgappartementen worden gesitueerd in de noordoosthoek van de wijk, waar momenteel een boerderij met bijgebouwen staat (Nuisveen 1). 4.3.3 Uitvoeringsagenda woonvisie 2022+ Op 22 maart 2022 heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2022+ vastgesteld. De uitwerking van deze Woonvisie krijgt vorm in de Uitvoeringsagenda.
Hierin vertaalt de gemeente haar ambities naar een concreet programma. De Uitvoeringsagenda stelt een doel van 500 nieuwe woningen tot 2030, waarvan 200 woningen in de huidige collegeperiode. De 190 woningen op de Koesteeg-locatie dragen substantieel bij aan deze ambitie.
24/1280
4.3.4 Woonzorgvisie 2023-2026 De woonzorgvisie 2023-2026 van de BOCE-gemeenten (Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen) richt zich op het creëren van gezonde, informele en inclusieve wijken en dorpen. De visie stelt dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig moeten kunnen wonen, met ondersteuning op maat wanneer nodig. De gemeenten willen hun woningvoorraad aanpassen en uitbreiden met diverse woonvormen om te voldoen aan de behoeften van ouderen, jongeren en kwetsbare groepen. Daarnaast wordt het belang van een sterke sociale basis benadrukt, met een focus op burgerparticipatie en inclusiviteit. De fysieke en sociale leefomgeving wordt zo ingericht dat deze gezondheid, veiligheid en betrokkenheid bevordert. Samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties staat centraal om de gestelde doelen te realiseren. Toetsing De geplande ontwikkeling in de nieuwe woonwijk is in lijn met de doelstellingen van de Woonzorgvisie 2023-2026 van de BOCE-gemeenten. In samenwerking met een woningbouwcorporaties worden in het plangebied 48 sociale huurwoningen gerealiseerd. Deze woningen omvatten een combinatie van zorgappartementen en reguliere sociale huurwoningen. De zorgappartementen zijn specifiek gericht op inwoners met een ondersteuningsvraag en worden gesitueerd in de noordoosthoek van de wijk.
Dit draagt bij aan het creëren van een toegankelijke woonomgeving waarin zelfstandig wonen, met zorg op maat in de nabijheid, wordt ondersteund. 4.3.5
Welstand
In de Welstandsnota Borger-Odoorn 2013 heeft de gemeente criteria opgesteld voor bouwplannen. De doelstelling van het welstandsbeleid is het veilig stellen van een basiskwaliteit van de gebouwde omgeving. Daar waar dit gewenst en mogelijk is, zal een verbetering van de kwaliteit van de gebouwde omgeving het doel zijn. In de welstandsnota zijn algemene criteria voor bouwplannen opgesteld. Het beeldkwaliteitsplan Daalkampen is onderdeel van de Welstandsnota van de gemeente Borger-Odoorn. De geplande ontwikkeling van voldoet niet aan de regels over het uiterlijk van bouwwerken zoals vastgelegd in dit bestaande Beeldkwaliteitsplan. Aangezien artikel 12a lid 1 van de Woningwet is komen te vervallen, is het niet langer mogelijk om de bestaande Welstandsnota te wijzigen. In het omgevingsplan is, via de bruidsschat is geregeld dat nog wel getoetst kan worden aan de geldende welstandsregels (waarbij verwezen wordt naar de welstandsnota als bedoelt in artikel 12a, eerste lid van de Woningwet) zoals opgenomen in artikel 22.7 en 22.29 van de bruidsschat. Voor de welstandsnota geldt overgangsrecht, wat betekent dat de welstandsnota een beleidsregel is als bedoeld in artikel 4.19 van de Omgevingswet. Dit artikel regelt dat als regels in het omgevingsplan over het uiterlijk van bouwwerken uitleg behoeven, de gemeenteraad beleidsregels vaststelt.
Voor deze wijziging moeten nieuwe beleidsregels voor het uiterlijk van bouwwerken in het plangebied worden vastgesteld aangezien deze niet passen binnen de bestaande welstandsregels over het uiterlijk van bouwwerken. Voor de beoogde ontwikkeling is een nieuw beeldkwaliteitsplan opgesteld met regels over het uiterlijk van bouwwerken, deze zal door de gemeenteraad worden vastgesteld als beleidsregel. Het beeldkwaliteitsplan is als bijlage 2 toegevoegd.
25/1280
4.3.6 Conclusie gemeentelijk beleid De voorgenomen ontwikkeling draagt bij aan de doelen uit het gemeentelijk beleid.
26/1280
Hoofdstuk 5
Milieu- en omgevingsaspecten
De gevolgen voor de fysieke leefomgeving door activiteit(en) waarvoor een wijziging van het Omgevingsplan wordt aangevraagd dienen bij nieuwe ontwikkelingen in kaart te worden gebracht. De aard, omvang en locatie van de activiteit(en) zijn bepalend voor de milieu-, en omgevingsaspecten en andere thema's die onderzocht moeten worden als onderdeel van de motivering van de wijziging van het Omgevingsplan. Dit is nodig met het oog op de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Zo dient in elk geval rekening worden gehouden met de instructieregels uit het Bkl en de provinciale verordeningen (zie artikel 8.0b Bkl). Daar waar een nieuwe activiteit milieuruimte inneemt, is aandacht nodig voor de gevolgen van deze activiteit op de omgeving maar ook welke gevolgen de omgeving heeft op deze nieuwe activiteit. De instructieregels uit het Bkl (en provinciale omgevingsverordening) kunnen verplichten tot het verbinden van voorschriften aan het Omgevingsplan. Hiervoor dient extra aandacht te zijn bij het onderzoek naar de gevolgen van een activiteit voor de fysieke leefomgeving.
5.1
Mer-beoordeling
5.1.1 Wettelijk kader In Bijlage V van het Omgevingsbesluit (Ob) is aangegeven welke activiteiten mer-(beoordelings)plichtig zijn. Activiteiten die zijn genoemd in kolom 1 zijn mer-plichtig als wordt voldaan aan de drempelwaarden uit kolom 2 en mer-beoordelingsplichtig in gevallen als genoemd in kolom 3. In kolom 4 staat aangegeven bij welk besluit de mer-(beoordelings)plicht geldt. Voor mer-beoordelingsplichtige activiteiten moet worden onderzocht of deze aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. De criteria om dit vast te stellen zijn genoemd in bijlage III van Richtlijn 2011/92/EU (richtlijn m.e.r.). Samengevat zijn dit de kenmerken van een plan, de locatie van een plan en soort en kenmerken van de verschillende milieueffecten. De initiatiefnemer van een in Bijlage V aangewezen project moet daarvan mededeling doen bij het bevoegd gezag, doorgaans het college van B&W (artikel 16.45, lid 1 van de Omgevingswet). In die mededeling (de aanmeldingsnotitie) is een beschrijving van het project, de locatie en de mogelijke milieueffecten opgenomen (artikel 11.10 Ob). Het bevoegd gezag beslist binnen zes weken of sprake is van aanzienlijke milieueffecten en neemt die beoordeling op in de omgevingsvergunning (artikel 11.11 Ob).
5.1.2 Toetsing De beoogde ontwikkeling bestaat uit de realisatie van circa 190 woningen en valt onder categorie J11 'Stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra en parkeerterreinen' (Bijlage V Ob). Op basis van kolom 2 geldt dat de mer-plicht voor deze categorie niet van toepassing is. De mer-beoordelingsplicht uit kolom 3 is wel van toepassing. Om te beoordelen of de activiteiten aanzienlijke milieueffecten kunnen veroorzaken, is een aanmeldingsnotitie project-mer-beoordeling opgesteld (bijlage 5).
27/1280
5.1.3 Conclusie Uit de informatie in de project-mer-beoordeling blijkt dat de kenmerken van het stedelijk ontwikkelingsproject, de plaats en de kenmerken van de milieueffecten geen aanleiding vormen voor het doorlopen van een mer-procedure. Er worden geen belangrijke nadelige milieugevolgen verwacht .
5.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
5.2.1 Wettelijk kader De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand. Artikel 5.129g Bkl regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Bij een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand rekening gehouden met de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Geldende jurisprudentie onder de Wro/Bro is vanaf 12 woningen, een functiewijziging met een oppervlak groter dan 500 m² bvo, meer dan 500 m² bvo bebouwing of een functie die gelet op de ruimtelijke uitstraling een stedelijke ontwikkeling is. De geldende planologische mogelijkheden zijn vertrekpunt bij de beoordeling. Leegstand mag volgens jurisprudentie niet 'onaanvaardbaar' zijn.
Als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied moet ook rekening worden gehouden met de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien. De grens van het stedelijk gebied wordt bepaald door de omstandigheden van het geval, de specifieke ligging, de feitelijke situatie, het omgevingsplan en de aard van de omgeving. 5.2.2 Toetsing De woningbouwontwikkeling aan de Koesteeg is een stedelijke ontwikkeling binnen het bestaande stedelijk gebied aan de westzijde van Borger. De beoogde ontwikkeling sluit aan bij de doelstellingen uit de Woonvisie 2022+. Deze visie constateert een duidelijke woningbouwbehoefte en stelt dat tussen 2022 en 2030 100 tot 500 nieuwe woningen gerealiseerd moeten worden. Met de realisatie van circa 190 woningen wordt substantieel bijgedragen aan deze doelstelling. De ontwikkeling speelt in op de woningbouwbehoefte in de regio, met een mix van betaalbare huur- en koopwoningen, sociale huurwoningen, tiny houses en zorgappartementen. Ook sluit de ontwikkeling aan bij de Woonagenda van de provincie Drenthe door woningen te realiseren voor urgente doelgroepen, bijvoorbeeld de zorgwoningen.
Door de locatie binnen het stedelijk gebied te benutten, wordt invulling gegeven aan zorgvuldig ruimtegebruik, wat aansluit op de uitgangspunten van de ladder voor duurzame verstedelijking. Deze ontwikkeling bevordert de leefbaarheid en woningvoorraad in Borger, passend binnen de gestelde beleidskaders.
28/1280
5.2.3 Conclusie Het voornemen is niet in strijd met de ladder voor duurzame verstedelijking en voorziet in een concrete behoefte.
5.3
Beschermingszones radioastronomie
5.3.1 Wettelijk kader Rijk In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het Rijk 21 nationale belangen geformuleerd (zie ook)Dit zijn belangen die het lokale, regionale en provinciale niveau ontstijgen en vragen om nationale politiek-bestuurlijke aandacht. Eén van die belangen is het waarborgen en versterken van een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat. Voor dit vestigingsklimaat is de radioastronomie van belang. De NOVI geeft hierover aan: "Nederland wil in verschillende vakgebieden (onder andere radio-astronomie) tot de wereldtop blijven behoren. De opgave in deze is om essentiële grootschalige wetenschappelijke infrastructuur, die voor haar functioneren afhankelijk is van een storingsvrije omgeving, te beschermen door een storingsvrije omgeving te waarborgen." Het Rijk ziet erop toe dat de kwaliteit van deze infrastructuur binnen de leefomgeving gewaarborgd blijft. Provincie De provincie wil garanderen dat de radioastronomie zich kan blijven ontwikkelen en dat verstoring van activiteiten die daarmee samenhangen wordt voorkomen. Om dat te bewerkstelligen, liggen er beschermingszones rondom de LOFAR-radiotelescoop, waar beperkingen gelden inzake de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden ter voorkoming van elektromagnetische straling. Een kernbegrip hierbij is het begrip 'verstoring'.
Elektrische en elektronische apparatuur zendt, onbedoeld, radiogolven uit en kan de systemen van het Nederlands Instituut voor Radio Astronomie (ASTRON) storen. Deze soort storing valt in de categorie Elektro-Magnetische Compatibiliteit (EMC). Ook al voldoet de apparatuur aan de geldende EMC emissie normen, toch kunnen ze zwakke signalen uit het heelal storen. Echter, voor dit soort zwakke signalen heeft LOFAR nu juist zijn grote gevoeligheid gekregen. Deze zeer zwakke signalen uit het heelal worden dan als het ware overstemd door de, op aarde geaccepteerde, signalen. Vanwege genoemd effect is er een veilige minimumafstand nodig radiogolven uitzendende apparatuur en LOFAR. De mate van verstoring is dus gekoppeld aan elektromagnetische straling van een bron. Er is sprake van twee zones met elk een verschillend beschermingsniveau. Een ruimtelijk plan kan, voor zover deze gebieden bestrijkt die op de bij de Provinciale omgevingsverordening Drenthe behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone I', alleen voorzien in nieuwe bebouwings- en gebruiksmogelijkheden als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden.
Een ruimtelijk plan kan, voor zover dat gebieden bestrijkt die op de bij de Provinciale omgevingsverordening Drenthe behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone II', alleen voorzien in bedrijfsvestiging, -uitbreiding, intensivering van verkeer en andere activiteiten als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden. Voor een ruimtelijk plan die binnen zone I en II van de LOFAR-radiotelescoop ligt, is een advies van ASTRON
29/1280
nodig. Uit de Provinciale omgevingsverordening Drenthe volgt dat dit ook geldt voor een ruimtelijk plan die voorziet in ontwikkelingen binnen een straal van twee kilometer rondom een LOFAR-buitenstation. De locaties van deze buitenstations en de bijbehorende beschermingszones zijn aangegeven op de website van ASTRON. ASTRON ASTRON heeft op haar website tevens kaarten gepubliceerd met normen voor elektromagnetische straling (EMC). Deze zijn relevant voor windparken, zonneparken en kleine windmolens. Er wordt uitgegaan van groene, gele en rode zones. In de rode zones (Elektrische veldsterkte (flux) < 20 dBµV/m) moeten initiatiefnemers extra maatregelen treffen. Inmiddels is veel ervaring opgedaan met zonneparken in rode zones en is een radiostille windturbine ontwikkeld. Van kleine windmolens is bekend dat de meeste types in de rode zones kunnen worden geplaatst. In gele zones (Elektrische veldsterkte (flux) = 30-50 dBµV/m) zijn de maatregelen vaak beperkt. De meeste zonneparken kunnen aan de hier geldende norm voldoen. Voor een windturbine gaat het met name om het toepassen van een radiostille lamp voor de luchtvaartverlichting en eventueel extra afscherming van de sensoren in de nacelle. Van de kleine windmolens voldoen alle types reeds aan de gele norm en een enkele ook aan de rode norm.
In de groene zones (Elektrische veldsterkte (flux) = 30-50 dBµV/m) zijn meestal geen of zeer beperkte maatregelen nodig. In alle gevallen geldt dat voor windparken, zonneparken en kleine windmolens een advies van ASTRON nodig is en dat het omgevingsplan moet voorzien in een beschermende regeling. 5.3.2 Toetsing Het plangebied bevindt zich mogelijk in een beschermde zone voor radioastronomie. Om vast te stellen of dit het geval is, is de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe geraadpleegd. Uit deze verordening blijkt dat het plangebied niet binnen zone I valt. Eveneens ligt het plangebied niet in zone II, zoals weergegeven in onderstaand figuur 9. Er kan worden aangenomen dat de beoogde woningen geen nadelige gevolgen hebben voor de exploitatie van de radiotelescopen.
30/1280
Figuur 9: Zonering radioastronomie zone II ten opzichte van het plangebied (bron: Omgevingsverordening Drenthe 2023) 5.3.3 Conclusie Er worden geen belemmeringen verwacht op het gebied van radioastronomie.
5.4
Duurzaamheid
5.4.1 Wettelijk kader De Omgevingswet biedt geen specifiek toetsingskader voor duurzaamheid. Wel is duurzaamheid een belangrijk thema waar gemeenten bij het opstellen van hun omgevingsplan rekening mee moeten houden. Duurzaamheid is een breed begrip dat verschillende aspecten omvat, zoals de energietransitie, mobiliteit en hergebruik van materialen. Voor klimaatadaptatie gelden de nationale afspraken, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is. Nieuwe ontwikkelingen kunnen bijdragen aan dit doel. De gemeente Borger-Odoorn heeft eigen beleid omtrent duurzaamheid. Zo is de Duurzaamheidsagenda Borger-Odoorn vastgesteld, met als doel om samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties Borger-Odoorn klaar te maken voor een duurzame toekomst. Er staan vijf thema's centraal: energie, klimaat, duurzaam vervoer, circulaire economie en natuur en biodiversiteit. 5.4.2 Toetsing De te realiseren woningen worden ontwikkeld met duurzaamheid als leidend principe. Allereerst wordt bij de bouw van deze woningen sterk ingezet op isolatie, waardoor een hoge energie-efficiëntie wordt bereikt. Dit draagt niet alleen bij aan het comfort voor de bewoners, maar ook aan een aanzienlijke vermindering van het energieverbruik en daarmee de CO2-uitstoot.
Bovendien worden de woningen gebouwd zonder gasaansluiting, waardoor ze toekomst bestendig zijn en bijdragen aan de transitie naar duurzame energiebronnen. Daarnaast wordt binnen het plangebied ruimte gecreëerd voor groen, wat bijdraagt aan klimaatadaptatie en het behoud en de bevordering van lokale ecosystemen. Door voldoende groenvoorzieningen wordt de biodiversiteit bevorderd en ontstaat er een aangename leefomgeving. De groene elementen dragen bovendien bij aan het verminderen van hittestress en het opvangen van overtollig regenwater, wat essentieel is in het kader van klimaatadaptatie. De ontwikkeling van 190 woningen in Borger richt zich op duurzaamheid en natuurinclusief bouwen. De woningen worden ingepast binnen de bestaande landschappelijke structuren om de unieke kenmerken van het gebied te behouden. Daarnaast wordt de relatie tussen de bebouwing en de natuurlijke omgeving versterkt door het integreren van inheemse beplanting. Een centraal parkeerterrein met zonnepanelen zorgt voor duurzame energieopwekking en ondersteunt emissievrije mobiliteit, zoals elektrisch laden. 5.4.3 Conclusie Er is rekening gehouden met het thema duurzaamheid.
31/1280
5.5
Gezondheid
5.5.1 Wettelijk kader Het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit een belangrijk maatschappelijk doel van de Omgevingswet. De aspecten veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit hangen nauw met elkaar samen. De wet benadrukt dat bij het stellen van regels met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), in ieder geval rekening wordt gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid. 5.5.2 Toetsing Het is nodig om in de motivering van het nieuwe planologische besluit een paragraaf gezondheid op te nemen, waarin wordt gemotiveerd op welke wijze binnen het plan invulling wordt gegeven aan de gezonde leefomgeving. Het plangebied wordt groen ingericht. Dit heeft op verschillende niveaus positieve effecten. Het helpt de stedelijke omgeving op hete zomerdagen koeler te houden wat hittestress vermindert. Daarnaast draagt groen bij aan een schonere lucht en zorgt het voor psychologisch welzijn, zoals minder stress en een gevoel van rust. Bovendien draagt het bij aan de biodiversiteit, wat een veerkrachtig ecosysteem ondersteunt. Een andere belangrijke bijdrage aan de gezonde leefomgeving is de doorfietsroute die door het plangebied loopt.
Deze route bevordert actieve mobiliteit, zoals fietsen en wandelen, wat direct bijdraagt aan een betere fysieke gezondheid van bewoners. Tegelijkertijd heeft bewegen in een groene omgeving bewezen mentale gezondheidsvoordelen, zoals een vermindering van stress en een verbetering van het algemene welzijn. 5.5.3 Conclusie Door groen en infrastructuur voor actieve mobiliteit te integreren, draagt het plan bij aan de uitgangspunten van een gezonde leefomgeving en biedt het bewoners een aantrekkelijke en duurzame woonomgeving.
5.6
Mobiliteit en parkeren
5.6.1 Wettelijk kader De Omgevingswet en het Bkl stellen geen specifieke regels op het gebied van verkeer & parkeren. Wel dienen met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties inzicht te worden gegeven in de mobiliteitskeuzes en -strategie die zijn afgestemd op de doelgroepen, de kenmerken van de locatie en de te verwachten effecten. Ook dient te worden aangetoond dat het extra verkeer op een goede manier kan worden afgewikkeld en dat wordt voorzien in voldoende parkeerplaatsen. De CROW-richtlijnen blijven net als in de huidige praktijk belangrijk bij de beoordeling van verkeer en parkeren. 5.6.2 Toetsing Toetsing verkeer De ontwikkeling leidt tot extra verkeersbewegingen, welke ontsloten dient te worden op de Nuisveen (en direct daarna op de Rolderstraat). Voor de ontwikkeling is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd. Zie hiervoor