Rapportage Schaapskudde Exloo
Tekst van het document
Rapportage Schaapskudde Exloo 18 december 2025
Opgesteld door
1
Aanleiding en opdracht Er zijn zorgen over de financiën van de Schaapskudde Exloo. De zorgen betreffen in het algemeen het voortbestaan en specifiek de beperkte liquiditeit en de verstrekte leningen aan het Hallenhoes en de samenwerking met de schaapsherder. Ook zijn er zorgen over de administratie van de donateurs, deze administratie is opgenomen in een afzonderlijke stichting, namelijk Vrienden van de Schaapskudde. E.e.a. zoals toegelicht door de wethouders A. van Tongeren en H. Zwiep op 15 september jl. Namens het college is mij, Johan Baltes, opdracht gegeven het bovenstaande nader te onderzoeken. Met het doel het bestuur van de Schaapskudde te ondersteunen, zodat de zorgen weggenomen kunnen worden. Afgesproken is om mijn bevindingen over dit onderzoek voor 1 januari 2026 te presenteren. Tevens is mij verzocht om aanvullend met aanbevelingen te komen. Bevindingen en aanbevelingen over de samenwerking met Hallenhoes, Dorpshuis en Dorpsraad worden op prijs gesteld. In deze rapportage treft u mijn bevindingen en aanbevelingen aan. Ik beperk me hierbij tot de hoofdlijnen en de kern van de zaak.
Proces Om een beeld te krijgen van de situatie heb ik met diverse geledingen/personen gesprekken gevoerd. Dit betreft de besturen van de betrokken stichtingen. Tevens gesproken met de expenningmeester van de Stichting Schaapskudde en met de leden van de ex- kascommissie van de Stichting. Ook zijn er gesprekken geweest met diverse anderen waaronder een aantal betrokken medewerkers verbonden aan de stichtingen. Tussentijds is er contact geweest met de opdrachtgever om voortgang en bevindingen te delen.
Betrokken partijen •
• •
• • • •
Stichting Schaapskudde Exloo c.a. (hierna Schaapskudde): o Herder en kudde, o Shopmanager, vrijwilligers en shop Stichting Vrienden van de Schaapskudde: o Beheer donateurs en donaties Stichting Hallenhoes (hierna Hallenhoes) o Exploitatie Hallenhoes en plein o Medewerkers Lunchroom o Vrienden van het Hallenhoes (geen aparte stichting of vereniging) Stichting Dorpshuis Exloo o Betrokken bij financiële hulp aan Hallenhoes Stichting Dorpsraad Exloo o Betrokken bij bestuurlijke hulp aan Schaapskudde De ex-penningmeester van de Schaapskudde De ex-kascommissie van de Schaapskudde 2
Bestuurssamenstelling
Stichting Schaapskudde
Stichting vrienden van de Schaapskudde
Stichting Dorpshuis Exloo
Stichting Dorpsraad Exloo
Stichting Hallenhoes
Voorzitter
Wil Luchjenbroers
Wil Luchjenbroers
Wil Luchjenbroers
Jacob Rijnberg
Wil Luchjenbroers
Secretaris
Ruben Sloot
Ruben Sloot
Willem van der Marel
Roelof Jong
Wil Luchjenbroers
Wil Luchjenbroers
Hendrik Gelijk
Hendrik Gelijk
Jan Bakker
Jan Bakker
Penningmeester lid
Vrienden van het Hallenhoes Lennart Harpe Charlotte Bakker
Hendrik Gelijk
Hendrik Gelijk
Giel Lokerse
lid
Jan Bakker
lid Ondersteuner
Jacob Rijnberg
Rina van der Marel
Roelof Jong
Aandachtspunten: • •
• •
Het bestuur van de Schaapskudde vormt tevens het bestuur van de Vrienden van de Schaapskudde; dit is al meerjarig de wijze van invulling. Het bestuur van de Schaapskudde is feitelijk een interim-bestuur. Zij zijn vanuit de Dorpsraad bereid gevonden om tijdelijk (als een soort vangnet) invulling te geven aan het bestuur nadat er in de zomer van 2024 een crisis uitbrak in het toenmalige bestuur van de Schaapskudde. Het gehele bestuur stapte, m.u.v. de penningmeester, op. Deze laatste riep de hulp in van de Dorpsraad. Een aantal weken later stapte ook deze penningmeester uit het interim-bestuur. Het interim-bestuur heeft getracht om nieuwe bestuursleden te vinden die het stokje weer (structureel) zouden kunnen overnemen. Zij zijn daar de afgelopen periode, ondanks diverse pogingen, niet in geslaagd. Vrienden van het Hallenhoes is geen aparte stichting of vereniging maar een onderdeel van stichting Hallenhoes. Er wordt een groot beroep gedaan op een beperkte groep mensen. In de ontstane situatie met diverse ‘dubbele petten’ kan dit leiden tot: o Kwetsbaarheid van de besturen; o Mogelijke vervaging/onduidelijkheid t.a.v. rollen en verantwoordelijkheden; o (de schijn van) Belangenverstrengeling.
Financiën Er is melding gemaakt van ‘bijzondere financiële transacties’ door de ex-penningmeester bij de gemeente. Volgens hem is er sprake van ongeoorloofde en/of onrechtmatige zaken. Hij baseert zich op bankafschriften die hij, ondanks dat hij als penningmeester was gestopt, nog geruime tijd op zijn adres ontvangt1. Hij neemt kennis van de inhoud en voelt de noodzaak om (als een soort klokkenluider) dit aan de kaak te stellen. 1
Het interim-bestuur is (op basis van wet- en regelgeving ) van mening dat, omdat de ex-penningmeester formeel geen bestuurslid meer is , het notie nemen van de inhoud van de bankafschriften en het delen van deze informatie met derden, moet worden beschouwd als ongeoorloofd en onrechtmatig.
3
Dit heeft ook geleid tot zorg en vragen vanuit de ex-kascommissie aan het zittende interimbestuur van de Schaapskudde. De antwoorden op deze vragen bleven in eerste instantie uit hetgeen de zorg alleen maar vergrootte. Op 1 november 2025 heeft er een gesprek plaatsgevonden tussen de ex-kascommissie en het interim-bestuur van de Schaapskudde. Hierin zijn de vragen rondom de ‘bijzondere financiële transacties’ beantwoord door het interim-bestuur. Duidelijk is geworden waartoe deze transacties hebben plaatsgevonden. Zowel de aard, omvang, en de voorwaarden rondom de verschillende transacties zijn besproken en toegelicht door het interim-bestuur. De ex-kascommissie was tevreden met de beantwoording en waardeerde de openheid van het interim-bestuur. Hun conclusie was: • • • •
Er zijn geen zaken voorgevallen die niet door de beugel kunnen; Hoewel niet altijd volgens de koninklijke route is er gehandeld vanuit de beste bedoelingen; Er is geen sprake van persoonlijke verrijking o.i.d. Er moet een einde komen aan de dubbele petten.
Samenwerking met personeel Over de samenwerking met het personeel zijn er ook klachten binnengekomen bij de gemeente. Zowel met de schaapherder als de shopmanager (was ziek thuis als gevolg van een verstoorde arbeidsrelatie) verloopt de samenwerking problematisch. Het interim-bestuur heeft het nodig geacht behoorlijk dicht op de operatie en de aansturing te zitten. Onduidelijkheden omtrent rollen, taken en bevoegdheden lagen hieraan ten grondslag. Het is niet gelukt op dit punt tot duidelijke en voor alle partijen werkbare afspraken te komen. Dit is ook voor een nieuw bestuur punt van aandacht.
Hallenhoes Hoewel de situatie rondom de Schaapskudde aanleiding was voor mijn onderzoek moet er toch ook iets gezegd worden over de situatie van het Hallenhoes. Het bestuur van het Hallenhoes werd geconfronteerd met diverse tegenvallers die leiden tot een zorgelijke liquiditeitspositie. Het Hallenhoes is een startende organisatie met alle aanloopproblemen van dien. De exploitatie staat, zeker in de aanloopfase, onder druk. Het bestuur werkt aan plannen om deze situatie te verbeteren. Juist vanwege de liquiditeitsproblemen bij het Hallenhoes is er aangeklopt bij de Schaapskudde en het Dorpshuis voor hulp. Deze hulp is verstrekt in de vorm van leningen. De lening van de Schaapskudde aan het Hallenhoes (ter grootte van 18.0002) is inmiddels weer geheel terugbetaald aan de Schaapskudde. De lening van het Dorpshuis loopt nog.
Volgens het interim-bestuur nodig voor een zeer noodzakelijk geachte warmtebron voor de Schapenshop en het Hallenhoes. 2
4
Het bestuur zit ook bij het Hallenhoes behoorlijk dicht op de operatie en de aansturing. Op dit moment heb ik niet scherp wat daarvoor de redenen zijn.
Shop van de Schaapskudde De shop van de Schaapskudde is gevestigd in het Hallenhoes. De shop huurt een ruimte van 100m2. Ook de shop heeft te maken met aanloopproblemen en draait dit jaar met fors verlies. De verwachting van het interim-bestuur is dat dit in de komende jaren beter zal gaan. Of deze verwachting realistisch is kan ik niet inschatten. Hoe dan ook zal de exploitatie duidelijk moeten veranderen om rendabel te worden. Zeker een aandachtspunt voor het bestuur van de Schaapskudde.
Conclusies 1) Alle betrokken bestuurders zijn vrijwilligers en handelen met de beste bedoelingen met als doel de instandhouding van zowel Schaapskudde als het Hallenhoes. 2) Misstanden zijn niet geconstateerd, wel is duidelijk dat e.e.a. niet geheel volgens de koninklijke route heeft plaatsgevonden. 3) Gezien de bezetting van de besturen (veel dezelfde personen) zijn de besturen kwetsbaar. Er is sprake van ‘dubbele petten’. Dat hoeft geen probleem te zijn en is juridisch niet verboden. Echter in de huidige situatie waar sprake is van (financiële) samenhang en wederzijdse afhankelijkheid is dit ongewenst. Het risico op vervaging/onduidelijkheid t.a.v. rollen, taken en verantwoordelijkheden is groot. Bovendien moet in een dergelijk situatie (zelfs de schijn van) belangenverstrengeling worden voorkomen. 4) Inmiddels zijn zowel de Schaapskudde als het Hallenhoes serieuze organisaties, hebben personeel in dienst en werken met serieuze exploitaties. Voor het opzetten van een gezonde en realistische exploitatie is de nodige branchekennis benodigd (bij bestuur en medewerkers). De ideale situatie, waarin het bestuur (het liefst op afstand) bestuurt en de operatie wordt geleid door vakbekwaam personeel met een duidelijk mandaat, op basis van een realistische strategie, is nog niet bereikt. 5) Naast de financiële problematiek is er ook sprake van de nodige personele problematiek.
Er is grote behoefte aan duidelijkheid omtrent rollen, taken en bevoegdheden, zowel richting besturen als medewerkers. Het is nodig om hier duidelijke en voor alle partijen werkbare afspraken over te maken. 6) Vanuit verschillende kanalen is er aandacht voor de situatie rond de Schaapskudde en het Hallenhoes. O.a. vanuit Gemeentebelangen, hen bereikten signalen over de financiën en de klachten vanuit het personeel.
5
Aanbevelingen 1. Komen tot een totale ontvlechting, zowel financieel als bestuurlijk, tussen Hallenhoes en Schaapskudde; 2. Nieuwe bestuursleden werven voor het bestuur Schaapskudde; 3. Deskundige hulp bieden aan beide besturen om te komen tot een toekomstige strategie die uitzicht biedt op een gezonde en realistische exploitatie; 4. Ook aandacht vragen bij de overige betrokken stichtingen voor de problematiek en risico’s van de dubbele petten; 5. In samenwerking met Hallenhoes en Schaapskudde zo spoedig mogelijk transparantie betrachten naar buiten.
6