Rapport Windpark De Drentse Monden en Oostermoer
Tekst van het document
Windpark De Drentse Monden en Oostermoer Metingen geluidemissie
Opdrachtgever Gemeente Aa en Hunze en gemeente Borger-Odoorn Contactpersoon Mevr. J. ten Cate Kenmerk R001_05_068502aa Versie 05 Datum 25 januari 2024 Auteur ir. M.T. (Mike) Dijkstra
Kelvinbaan 40, 3439 MT Nieuwegein | Postbus 1475, 3430 BL Nieuwegein | T (030) 231 13 77 | F (030) 234 17 54 E info@lbpsight.nl | www.lbpsight.nl | IBAN: NL62 RABO 036 42 36 558 | KvK 30073990 | BTW NL007076083B01
Inhoudsopgave
1
Inleiding ..................................................................................................................................... 3
2
Uitgangspunten ......................................................................................................................... 4
3
4
2.1
Situatie ................................................................................................................................................................. 4
2.2
Geluidnorm ........................................................................................................................................................ 5
2.3
Turbine ................................................................................................................................................................. 5
Metingen en berekeningen....................................................................................................... 8 3.1
Overzicht metingen ........................................................................................................................................ 8
3.2
Meetmethoden ................................................................................................................................................. 8
3.3
Resultaten metingen IEC 61400 (OM11, OM24 en RH35) ............................................................. 10
3.4
Resultaten aanvullende indicatieve metingen ................................................................................... 12
3.5
Tonaliteit ........................................................................................................................................................... 13
3.6
Laagfrequent geluid ..................................................................................................................................... 19
3.7
Lden ....................................................................................................................................................................... 20
Beoordeling en conclusie ........................................................................................................24
Bijlagen Bijlage I
Figuren
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
2
1
Inleiding
In opdracht van gemeente Aa en Hunze en van gemeente Borger-Odoorn hebben wij controlemetingen verricht van de geluidemissie van de windturbines van het windpark De Drentse Monden en Oostermoer (DMO). Doel van de metingen is te controleren of de geluidemissie overeenkomt met de specificaties. Aanleiding van de metingen is het eerder verricht onderzoek waarbij gedurende langere tijd metingen in de omgeving van het windpark zijn verricht. Bij dat onderzoek is in beperkte mate een hogere geluidimmissie gemeten dan verwacht bij de tertsbanden van 100 en 125 Hz (zie rapport R068502aa.22CH7TH van 30 januari 2023). Met deze metingen zal ook de geluidbelasting Lden worden beoordeeld en de eventuele tonaliteit van het windpark.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
3
2
Uitgangspunten
2.1
Situatie
Het windpark is gesitueerd ten oosten van Borger en Gasselte en ten westen van Stadskanaal. Het park bestaat uit 6 lijnopstellingen. In figuur 2.1 is de situatie weergegeven.
Figuur 2.1 De locatie van het windpark (zie ook figuur 3.6 en 3.7 voor alle turbine-nummers)
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
4
2.2
Geluidnorm
Voor een windpark geldt conform het Besluit activiteiten leefomgeving een jaargemiddeld geluidniveau ter plaatse van geluidgevoelige gebouwen van 47 dB Lden en 41 dB Lnight.
2.3
Turbine
De turbines zijn het type Nordex N131/3900/STE. De rotordiameter bedraagt 131 m en de ashoogte 145 m. Conform specificaties is het geluidvermogenniveau en de powercurve als volgt:
Figuur 2.2 Geluidvermogenniveau (In de tabel is niet de correcte ashoogte vermeld. Deze is van toepassing voor de genoemde windsnelheid op 10 m hoogte. Deze waarde wordt niet gebruikt en is niet relevant).
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
5
Figuur 2.3 Power curve Turbine OM24 is in de nachtperiode in noisemode 8 in bedrijf. In navolgende tabellen zijn de gegevens opgenomen.
Figuur 2.4 Geluidvermogenniveau voor turbine OM24 in de nachtperiode (In de tabel is niet de correcte ashoogte vermeld. Deze is van toepassing voor de genoemde windsnelheid op 10 m hoogte. Deze waarde wordt niet gebruikt en is niet relevant).
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
6
Figuur 2.5 Power curve voor noisemode 8
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
7
3
Metingen en berekeningen
3.1
Overzicht metingen
Om de geluidemissie van het park te controleren hebben we de geluidemissie van enkele turbines gemeten. De turbines zijn gekozen in overleg met de opdrachtgever waarbij OM11 en RH35 zijn gekozen vanwege het aantal hinderklachten uit de directe omgeving en OM24 omdat deze turbine in een noisemode in bedrijf is. Op 4 juli 2023 zijn de volgende metingen verricht: -
Een meting van OM11 conform de methode IEC 61400-11 editie 3 en conform de uitgebreide methode van het Reken- en meetvoorschrift windturbines van de Activiteitenregeling milieubeheer. Turbine OM11 heeft serienummer NX 87542.
-
Een indicatieve langdurige meting van OM12.
-
Een indicatieve kortdurende meting van OM11, OM12, OM24, OM25, OM28, OM29 en DEE31.
Op 11 oktober 2023 zijn de volgende metingen verricht: -
Een meting van RH35 conform de methode IEC 61400-11 editie 3 en conform de uitgebreide methode van het Reken- en meetvoorschrift windturbines van de Activiteitenregeling milieubeheer. Turbine RH35 heeft serienummer NX 87701.
-
Een indicatieve kortdurende meting van RH35, RH34, DEE31, OM24, RH15, DEE19, DEE13 en DEE11.
In de nacht van 19 op 20 september zijn de volgende metingen verricht: -
Een meting van OM24 conform de methode IEC 61400-11 editie 3 en conform de uitgebreide methode van het Reken- en meetvoorschrift windturbines van de Activiteitenregeling milieubeheer. Turbine OM24 heeft serienummer NX 87552.
Deze meting is verricht omdat deze turbine in de nachtperiode in noisemode 8 in bedrijf is.
3.2
Meetmethoden
Methode IEC 61400-11 (OM11 op 4 juli, OM24 op 19 september en RH35 op 11 oktober) Het geluidniveau is gemeten op het voorgeschreven meetpunt op een afstand gelijk aan de tiphoogte benedenwinds. De meting is verricht in tertsbanden van 25 Hz tot en met 10.000 Hz. Het achtergrondgeluidniveau is op hetzelfde punt gemeten tijdens uitgeschakelde turbine. Tabel 3.1 toont de meteocondities tijdens de metingen.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
8
Tabel 3.1 Weather conditions Day
4th July 2023
19/20th September 2023
11th October 2023
Time
9.44 – 13.56 uur
23.08 – 1.24 uur
9.35 – 13.09 uur
Temperature
18 C
17 C
17 C
Air Pressure
1010 hPa
1006 hPa
1011 hPa
Wind direction
WZW
ZW
W
Horizontal distance to hub
192 m
161 m
195 m
De metingen hebben we uitgevoerd door op de aangegeven afstand een microfoon te plaatsen op een reflecterende plaat. Hierop wordt, naast een halve windbol, een tweede windscherm geplaatst. De niveaus worden gecorrigeerd voor het geluidreducerend effect van dit windscherm. Het geluidniveau van de windturbines wordt iedere minuut gemeten. Daarnaast hebben we ook de invloed van omgevingsgeluid gemeten door de turbine enige tijd stil te zetten. De gemeten geluidniveaus worden gerelateerd aan de windsnelheid op ashoogte. Hiervoor wordt de scada-data van de turbine gebruikt. Bij stilstand van de turbine is deze data niet geheel bruikbaar. Daarom is een windsnelheidsmeter op een mast van 10 m geplaatst. Deze data worden conform de methode van IEC61400-11 gecorrigeerd naar een windsnelheid op ashoogte. De meting hebben we verricht met een Rion Na28 geluidniveaumeter en een Madgetech wind 101a cup-anemometer. Het tweede windscherm is zelfbouw en is conform IEC 61400-11 gemeten. In tabel 3.2 is de geluiddemping door het tweede windscherm gegeven. Tabel 3.2 Insertion loss (geluiddemping) door tweede windscherm gemeten conform IEC 61400-11
Frequency
Insertion Loss [dB]
100 Hz
200 Hz
400 Hz
800 Hz
1.6 kHz
3.15 kHz
6.3 kHz
125 Hz
250 Hz
500 Hz
1 kHz
2 kHz
4 kHz
8 kHz
160 Hz
315 Hz
630 Hz
1.25 kHz
2.5 kHz
5 kHz
10 kHz
0,1
0,1
0,2
0,2
0,3
0,3
0,5
0,0
0,2
0,1
0,3
0,2
0,3
0,5
0,1
0,3
0,2
0,2
0,3
0,4
0,7
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
9
De volgende afwijking van de voorgeschreven meetmethode is aangehouden: -
De windsnelheid op ashoogte is bij OM11 niet bepaald per 10 s maar per 10 m. Reden hiervoor is dat het windpark de data niet per 10 s kon aanleveren maar slechts per 10 m. Dit heeft tot gevolg dat de resulterende geluidniveaus enigszins gemiddeld zijn over verschillende windsnelheden. Bij opgetreden variaties in de windsnelheid binnen een periode van 10 minuten zal deze variatie niet tot uitdrukking komen in de resulterende geluidniveaus. Deze variaties zijn vooral van belang bij de lagere windsnelheden (en niet bij de hogere omdat bij de hogere windsnelheden het geluidniveau niet meer relevant varieert). Dit betekent dat de resulterende geluidniveaus bij de lagere windsnelheden mogelijk worst-case zijn.
Methode overige metingen Omdat meting van alle turbines van het park met de methode van paragraaf 3.2 te tijdrovend is, zijn de metingen steekproefsgewijs gedaan en aangevuld met enkele indicatieve metingen. Hierbij is de volgende methode gevolgd: -
Voor een deel gelijktijdig met de meting van OM11 is bij OM12 een meting met dezelfde microfoonopstelling gedaan. De meting is verricht met een Rion Na28 geluidniveaumeter.
-
Gedurende de meting van OM11 is kortdurend (enkele minuten per turbine) een meting verricht van 7 turbines waaronder OM11 en OM12. Deze meting is verricht op 50 m afstand benedenwinds. De microfoon is hier neergelegd op een harde ondergrond zonder aanvullend windscherm. Doordat deze meting ook bij OM11 is verricht, is op deze manier de geluidemissie van de turbines onderling te vergelijken. De meting is verricht met een B&K 2270 geluidniveaumeter.
-
Gedurende de meting van RH35 is kortdurend (enkele minuten per turbine) een meting verricht van 8 turbines waaronder RH35. Deze meting is verricht op 50 m afstand benedenwinds (behalve bij DEE19, DEE13, DEE11 zijdelings op de wind). De microfoon is hier neergelegd op een harde ondergrond zonder aanvullend windscherm. Doordat deze meting ook bij RH35 is verricht, is op deze manier de geluidemissie van de turbines onderling te vergelijken. De meting is verricht met Rion NA28 geluidniveaumeter.
Het doel van bovenstaande aanvullende metingen is te bepalen of de emissie van andere turbines vergelijkbaar is met dat van de turbines die uitgebreid worden gemeten.
3.3
Resultaten metingen IEC 61400 (OM11, OM24 en RH35)
In de figuren in de bijlage zijn de meetresultaten grafisch weergegeven. In tabel 3.3, 3.4 en 3.5 zijn de meetresultaten vergeleken met de specificaties van de fabrikant. De resultaten zijn uitgezet tegen de windsnelheid op ashoogte (Vhh) in m/s. De meetresultaten zijn vergeleken met de specificaties van de fabrikant.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
10
Tabel 3.3 t/m 3.5 geeft de uitwerking volgens de wettelijk voorgeschreven Nederlandse methode (kolom NL) en volgens de internationale methode (kolom IEC) weer. De waarden volgens de IEC kunnen het best met de specificaties van de fabrikant worden vergeleken. De waarden volgens de Nederlandse methode worden gebruikt om de Lden te bepalen. Tabel 3.3 Gemeten geluidvermogenniveau [dB(A)] turbine OM11 conform internationale methode van IEC en conform Nederlandse methode. Ook de specificaties van de fabrikant zijn opgenomen. Vhh
IEC
NL
Specs
6
98,9
99,6
96,0
7
99,6
99,2
100,3
8
102,3
101,3
103,1
9
103,9
103,7
105,6
10
104,0
104,6
106,2
11
104,6
102,0
106,2
Uit tabel 3.3 blijkt dat de waarden conform de Nederlandse methode tot 1 dB hoger of lager zijn. Alleen bij de windsnelheid van 11 m/s is het verschil groter. Bij alle gemeten windsnelheden is de gemeten waarde lager dan de specificaties behalve bij 6 m/s. Dit is het gevolg van de middeling van 10 minuten. Hierdoor wordt het meetresultaat enigszins hoger dan het werkelijke geluid. Bij de hoogste windsnelheden kan het effect andersom worden verwacht: als hier ook een middeling optreedt met lagere windsnelheden zou de meetwaarde wat lager uitvallen. Alhoewel dit niet geheel is uit te sluiten is dit effect waarschijnlijk beperkt doordat het langere tijd (langer dan 10 minuten achter elkaar, vooral in het begin van de meetperiode) relatief hard waaide. Ook is dit effect bij de hogere windsnelheden kleiner omdat het geluidniveau van een windturbine minder varieert bij hogere windsnelheden. Tabel 3.4 Gemeten geluidvermogenniveau [dB(A)] turbine RH35 conform internationale methode van IEC en conform Nederlandse methode. Ook de specificaties van de fabrikant zijn opgenomen. Vhh
IEC
NL
Specs
5
94,5
95,4
95,5
6
-
-
96,0
7
100,3
100,3
100,3
8
102,0
102,2
103,1
9
103,5
103,7
105,6
10
104,6
104,7
106,2
11
104,7
105,0
106,2
12
104,7
104,4
106,2
Uit tabel 3.4 blijkt dat voldaan wordt aan de specificaties. De resultaten van de Nederlandse methode wijken weinig af van de internationale methode. Bij 6 m/s waren onvoldoende meetresultaten.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
11
Tabel 3.5 Gemeten geluidvermogenniveau [dB(A)] turbine OM24 conform internationale methode van IEC en conform Nederlandse methode. Ook de specificaties van de fabrikant zijn opgenomen. Vhh
IEC
NL
Specs
7
99,7
100,8
100,3
8
99,7
100,8
100,5
9
99,5
100,8
100,5
10
99,2
100,8
100,5
11
99,7
100,9
100,5
12
99,8
100,9
100,5
13
99,5
101,0
100,5
Uit tabel 3.5 blijkt dat voldaan wordt aan de specificaties. De resultaten van de Nederlandse methode zijn ruim 1 dB hoger dan de internationale methode. Dit is vooral het gevolg van de hoge mate van omgevingslawaai in relatie tot het lage windturbinegeluidniveau. Bij de Nederlandse methode wordt de correctie voor omgevingslawaai op een andere wijze gedaan dan bij de IECmethode. Bij de IEC-methode wordt per windsnelheid het achtergrondgeluidniveau vastgesteld onafhankelijk van het achtergrondgeluid bij andere windsnelheden. Bij de Nederlandse methode wordt een relatie tussen windsnelheid en omgevingsgeluid veronderstelt per octaafband. Deze relatie is in de praktijk niet zo eenduidig en leidt daarom tot verschillen met de internationale methode.
3.4
Resultaten aanvullende indicatieve metingen
In de figuren in de bijlage zijn de spectrale resultaten gegeven van de kortdurende metingen bij de diverse turbines. Hieruit blijkt het volgende: -
De resultaten op 4 juli 2023 zijn afhankelijk van het tijdstip van meting doordat de windsnelheid en daarmee het geluidniveau redelijk veel variatie vertoonde op de meetdag (waarschijnlijk hing dit samen met het passeren van twee korte regenbuien). Uit figuur I.9 blijkt dat bij twee metingen bij OM11 sprake is van een variatie van circa 3 dB. Dit betekent dat bij de vergelijking van de overige turbines onderling wel enig verschil is te verwachten. Op 11 oktober 2023 is de variatie in windsnelheid kleiner en geleidelijker (zie figuur I.14 en zie ook de kleinere variatie aan gemeten geluidniveaus in figuur I.4 ten opzichte van figuur I.3) waardoor minder variatie in geluidniveau tussen de turbines is te verwachten.
-
Uit de kortdurende meting op 4 juli 2023 blijkt dat de geluidemissie van OM12, OM25, OM28 en OM29 praktisch gelijk is aan die van OM11 (zie figuur I.9, I.10 en I.11). De emissie van OM24 en DEE31 lijkt iets (circa 4 dB) hoger te zijn (zie figuur I.10 en I.12) maar dit kan ook het gevolg zijn van iets meer wind tijdens deze kortdurende meting. Uit de meting van 11 oktober 2023 blijkt dat de emissie van RH15, OM24 en RH34 praktisch gelijk is aan die van RH35 (zie figuur I.15 en I.16). De emissie van DEE31, DEE19, DEE13 en DEE11 is enigszins lager (zie figuur I.15, I.17 en I.18). Voor de DEE 19, DEE13 en DEE11 is dit te verwachten doordat niet downwind maar dwars op de wind is gemeten.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
12
-
Spectraal gezien zijn geen duidelijke afwijkingen zichtbaar. De verhoging in het spectrum bij sommige metingen nabij 4000 Hz is het gevolg van de korte meetafstand waardoor de hoogfrequente bijdrage van de tip belangrijker wordt. Het niveau bij deze frequentie is beduidend lager dan de middenfrequentie waardoor dit niet relevant is in de emissie naar de woning. In het spectrum is een lichte verhoging zichtbaar bij 100 Hz (OM11 op 4 juli 2023 en de meeste metingen op 11 oktober 2023) of 125 Hz (OM24 en OM31 op 4 juli 2023). Het feit dat bij OM24 en OM31 de verhoging bij 125 Hz is, duidt ook op een toegenomen toerental door een hogere windsnelheid. Dit kan de hier hoger gemeten niveaus verklaren.
3.5
Tonaliteit
Op het referentiepunt is bij turbine OM11, RH35 en OM24 de tonaliteit gemeten. In de onderstaande figuren is de tonal audibility conform de IEC 61400-11 weergegeven. Voor de tonal audibility kan het volgende worden gehanteerd: -
Waarden lager dan -3 dB worden als niet tonaal aangemerkt.
-
Waarden lager 0 dB zijn niet of nauwelijks hoorbaar.
-
Waarden tot +3 dB worden in het algemeen als acceptabel gehanteerd. Veel fabrikanten garanderen een tonaliteit lager dan +3 dB.
-
Waarden hoger dan +5 dB zijn duidelijk hoorbaar. In sommige landen (VK, Duitsland) wordt bij deze waarde een toeslag in rekening gebracht voordat aan de geluidnorm wordt getoetst.
In navolgende grafiek is voor iedere meetsample van 10 s de tonaliteit weergegeven in relatie tot de frequentie van de gevonden toon. Ook zijn resultaten bij uitgeschakelde turbine weergegeven. Bij de uitgeschakelde turbine kan nog wel enige tonaliteit van turbine OM12 mogelijk zijn gemeten aangezien deze turbine niet was uitgeschakeld en het meetpunt op circa 400 m van deze turbine lag. Uit de grafiek blijkt het volgende: -
Er is bij OM11 praktisch geen tonaliteit hoger dan +3 dB gemeten. Alleen bij het frequentiegebied hoger dan 3000 Hz worden hogere waarden gemeten. Dit zijn echter gezien de spreiding van frequenties en het feit dat ook bij uitgeschakelde turbine dit wordt gemeten, het gevolg van vogels of ander omgevingsgeluid.
-
In de grafiek van OM11 zijn wel duidelijke tonen zichtbaar bij 84 Hz, 108 tot 122 Hz, 382 Hz en 1538 Hz. Daarnaast iets mindere relevant tonen tussen 382 en 1538 Hz. De tonaliteit van al deze tonen is echter lager dan 0 dB. Dit betekent dat de tonen in principe voor het menselijk gehoor niet waarneembaar zijn.
-
Bij RH35 zijn diverse samples gemeten met een tonaliteit hoger dan +3 dB. Dit betreft de frequentie bij 1130 Hz. Gemiddeld is de tonaliteit hier wel lager dan +3 dB: hoogstens 0,9 dB. Hier is dus sprake van geringe tonaliteit die voor de mens hoorbaar is maar in het algemeen niet hinderlijk. Gezien de relatief hoge frequentie verwachten we dat bij woningen deze tonaliteit niet of nauwelijks hoorbaar is.
-
In de grafiek van RH35 zijn naast 1130 Hz ook duidelijke tonen zichtbaar bij 550 Hz en 1548 Hz. De tonaliteit van deze tonen is lager dan 0 dB. Dit betekent dat de tonen in principe voor het menselijk gehoor niet waarneembaar zijn.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
13
-
Bij OM24 (op 19/20 september) zijn tonen zichtbaar bij 446 Hz en circa 2400 Hz. De gemiddelde tonaliteit is echter te laag en het aantal samples met tonen is te laag om van tonaliteit te spreken.
In de tabellen 3.6 en 3.7 is de tonaliteit kwantitatief weergegeven voor OM11 en RH35. Voor OM24 (noisemode 8 gedurende de nacht) is geen tabel opgenomen aangezien hier geen sprake is van tonaliteit. 10
8
6
Tonal audibility [dB]
4
2
Turbine
0
10
100
1000
10000
Achtergrond
-2
-4
-6
-8
-10
Frequentie [Hz]
Figuur 3.1 Gemeten waarden van tonale hoorbaarheid in relatie tot frequentie per meetsample bij OM11
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
14
10,00
8,00
6,00
4,00
Tonal audibility [dB]
2,00
turbine
0,00 10
100
1000
10000
Achtergrond
-2,00
-4,00
-6,00
-8,00
-10,00
Frequentie [Hz]
Figuur 3.2 Gemeten waarden van tonale hoorbaarheid in relatie tot frequentie per meetsample bij RH35 6,00
4,00
2,00
0,00
Tonal audibility [dB]
10
100
1000
-2,00
10000
Turbine
-4,00
-6,00
-8,00
-10,00
Frequentie [Hz]
Figuur 3.3 Gemeten waarden van tonale hoorbaarheid in relatie tot frequentie per meetsample bij OM24 (19/20 september)
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
15
Tabel 3.6 Tonal audibility (kolom delta La) volgens IEC 61400-11 turbine OM11 V
Freq1
# tone
delta La
# samples
6 m/s
Tone?
19 # 110 Hz
5#
-6,1 dB
no tone
380 Hz
11 #
-4,1 dB
no tone
4250 Hz
1#
-8,2 dB
7 m/s
no tone 118 #
110 Hz
54 #
-2,1 dB
tone -2,1
380 Hz
26 #
-3,3 dB
no tone
1100 Hz
19 #
-3,6 dB
no tone
4250 Hz
6#
-6,4 dB
8 m/s
no tone 89 #
110 Hz
19 #
-3,2 dB
no tone
380 Hz
5#
-2,4 dB
no tone
620 Hz
6#
-4,5 dB
no tone
1100 Hz
9#
-2,8 dB
no tone
1550 Hz
18 #
-0,4 dB
tone -0,4 no tone
3000 Hz
3#
1,5 dB
4250 Hz
10 #
-0,2 dB
9 m/s
no tone 775 #
110 Hz
102 #
-4,7 dB
no tone
380 Hz
4#
-7 dB
no tone
620 Hz
73 #
-5,9 dB
no tone
1100 Hz
52 #
-4,5 dB
no tone
1550 Hz
342 #
-2 dB
tone -2
3000 Hz
20 #
-3,6 dB
no tone
4250 Hz
63 #
-0,9 dB
10 m/s
no tone 29 #
110 Hz
3#
-6,4 dB
no tone
620 Hz
3#
-5,9 dB
no tone
1100 Hz
1#
-7,1 dB
no tone
Met: -
Freq = frequentie van de toon
-
# tone = aantal samples met een toon binnen de kritische bandbreedte
-
Delta La = energetisch gemiddelde tonaliteit van de toon
-
# samples = aantal meetsamples in de windsnelheidsklasse
-
Tone ? = oordeel over de tonale hoorbaarheid conform IEC 61400-11
1
In de tabel zijn tonen die in dezelfde kritische bandbreedte liggen samen genomen. De tonen bij 84 tot en met 122 Hz zijn dus alle meegenomen bij de toon van 110 Hz.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
16
Tabel 3.7 Tonal audibility (kolom delta La) volgens IEC 61400-11 turbine RH35 V
Freq
# tone
delta La
7 m/s
# samples
Tone?
4#
more data more data
366 Hz
1#
-6,4 dB
580 Hz
1#
-4,8 dB
8 m/s
more data more data 19 #
244 Hz
1#
-7,3 dB
no tone
580 Hz
3#
-2,6 dB
no tone
1150 Hz
6#
-1,5 dB
more data
9 m/s
130 # 122 Hz
3#
-6,3 dB
no tone
580 Hz
25 #
-5 dB
no tone
892 Hz
1#
-7,8 dB
no tone
1150 Hz
36 #
-1,8 dB
tone -1,8
10 m/s
518 # 122 Hz
7#
-4,7 dB
no tone
244 Hz
5#
-6,4 dB
no tone
366 Hz
9#
-6,6 dB
no tone
580 Hz
114 #
-3,7 dB
no tone
892 Hz
7#
-7,1 dB
no tone
1150 Hz
144 #
0,2 dB
tone 0,2
11 m/s
349 # 244 Hz
1#
-6,6 dB
366 Hz
4#
-6,3 dB
no tone
580 Hz
79 #
-2,9 dB
tone -2,9
892 Hz
4#
-7,8 dB
no tone
1150 Hz
122 #
-0,5 dB
tone -0,5
12 m/s
no tone
67 # 122 Hz
1#
-5,7 dB
no tone
244 Hz
2#
-7 dB
no tone
366 Hz
5#
-7 dB
no tone
580 Hz
8#
-3,8 dB
no tone
892 Hz
2#
-7,7 dB
no tone
1150 Hz
29 #
0,9 dB
tone 0,9
Met: -
Freq = frequentie van de toon
-
# tone = aantal samples met een toon binnen de kritische bandbreedte
-
Delta La = energetisch gemiddelde tonaliteit van de toon
-
# samples = aantal meetsamples in de windsnelheidsklasse
-
Tone ? = oordeel over de tonale hoorbaarheid conform IEC 61400-11
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
17
Ook de kortdurende indicatieve metingen bij diverse andere turbines zijn geanalyseerd op tonaliteit. In figuur 3.4 en 3.5 zijn de resultaten weergegeven. Uit de figuur blijkt het volgende: -
De tonaliteit van de overige turbines is gelijk of lager dan die van de uitgebreid gemeten turbines OM11 en RH35.
-
Er zijn geen relevant afwijkende frequenties met tonale hoorbaarheid gevonden ten opzichte van OM11.
-
De tonale hoorbaarheid is beperkt en niet of nauwelijks relevant. 10
8
6
4
Tonal audiblity [dB]
2 OM28 OM29 0 10
100
1000
10000
OM24 DEE31 OM11
-2
-4
-6
-8
-10
Frequentie [Hz]
Figuur 3.4 Gemeten waarden van tonale hoorbaarheid in relatie tot frequentie per meetsample bij indicatieve kortdurende metingen turbines op 4 juli
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
18
10
8
6
4
2
rh35
Tonal audiblity [dB]
rh34
dee31 om24
0 10
100
1000
10000
rh15
dee19 dee11
-2
dee13
-4
-6
-8
-10
Frequentie [Hz]
Figuur 3.5 Gemeten waarden van tonale hoorbaarheid in relatie tot frequentie per meetsample bij indicatieve kortdurende metingen turbines op 11 oktober
3.6
Laagfrequent geluid
Het gemeten geluidspectrum in octaven is bij OM11 conform specificaties. Bij de hoogste frequenties is de bijdrage lager (4000 en 8000 Hz) en bij de middenfrequenties (500 en 1000 Hz) in geringe mate (1 dB) hoger. Bij RH35 is de laagfrequente emissie wel circa 2 dB hoger.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
19
Tabel 3.8 Vergelijking2 gemiddeld gemeten spectrale verdeling [dB] met specificaties OM11 125
250
500
Freq.
31,5 Hz
63 Hz
Hz
Hz
Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
8000 Hz
Specs
-27,5
-17,5
-11,1
-7,9
-7,3
-6,5
-7,0
-10,1
-19,7
Meting
-28,0
-18,1
-11,2
-8,1
-6,3
-5,5
-7,4
-14,3
-26,3
Verschil
-0,6
-0,6
-0,1
-0,2
0,9
1,0
-0,4
-4,2
-6,6
Tabel 3.9 Vergelijking gemiddeld gemeten spectrale verdeling [dB] met specificaties RH35. 125
250
500
Freq.
31,5 Hz
63 Hz
Hz
Hz
Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
8000 Hz
Specs
-27,5
-17,5
-11,1
-7,9
-7,3
-6,5
-7,0
-10,1
-19,7
Meting
-24,9
-15,5
-11,3
-8,5
-6,4
-5,8
-7,2
-12,7
-26,6
Verschil
2,6
2,0
-0,2
-0,6
0,9
0,7
-0,2
-2,7
-7,0
3.7
Lden
Bij de Lden-berekening wordt het volgende gehanteerd: -
Voor alle turbines wordt uitgegaan van de hoogst gemeten waarde van de uitgebreide metingen van OM11 en RH35 volgens de Nederlandse methode. Uitzondering is de nachtwaarde van turbine OM24 waarvoor de meting van OM24 in noisemode 8 wordt gebruikt.
-
Voor alle turbines wordt het gemeten spectrum van RH35 gehanteerd. Dit betreft de meting met de iets hogere laagfrequente emissie.
-
Voor de niet-gemeten windsnelheden (de windsnelheden lager dan 5 à 7 m/s en hoger dan 11 à 13 m/s3) worden de specificaties gehanteerd voor het totale niveau (maar voor het spectrum de gemeten waarde bij RH35).
In navolgende tabel zijn de resultaten weergegeven. Hierbij zijn de niveaus bij de meest maatgevende woningen berekend die zich het dichtst bij de Lden 47-contour bevinden. Daarnaast zijn de niveaus berekend bij de meetpunten van het rapport R068502aa.22CH7TH van 30 januari 2023.
2
Let op dat dit negatieve waarden zijn aangezien per octaafband het verschil met het totale A-gewogen geluidniveau wordt gegeven. De gemeten waarden van -28,0 bij 31,5 Hz is dus lager dan de opgegeven waarde van -27,5..
3
Voor de Lden zijn de windsnelheden van 9 t/m 11 m/s het meest belangrijk.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
20
Tabel 3.10 Geluidniveau op basis van gemeten bronsterkte Naam
Omschrijving
Hoogte
Dag
Avond
Nacht
Lden
bw21_A
woning in sfeer Zuidelijke Tweederdeweg 21
5,00
44
44
44
51
bw 1_A
woning in sfeer Bosje 1
5,00
42
42
42
48
32_A
Tweede Dwarsdiep 32
5,00
40
41
41
47
bw3_A
woning in sfeer Bosje 3
5,00
41
42
41
47
5_A
Bosje 5
5,00
41
42
41
47
33_A
Tweede Dwarsdiep 33
5,00
40
41
41
47
8_A
Gasselterboerveenschemond 8
5,00
40
40
41
47
2_A
Langestraat 2
5,00
40
41
41
47
14_A
Gasselterboerveenschemond 14
5,00
40
40
41
47
40_A
Noorderblokken 40
5,00
40
40
41
47
54_A
Nieuwediep 54
5,00
40
40
40
47
22_A
Gasselterboerveenschemond 22
5,00
39
39
40
46
Ga23_A
2 Gasselterboerveenschemond 23
3,00
39
39
40
46
32_A
Noorderblokken 32
5,00
39
39
39
46
23_A
Noorderblokken 23
5,00
38
39
39
45
380_A
Zuiderdiep 380
5,00
38
38
39
45
86_A
1e Exloërmond 86
5,00
38
38
38
45
Ni107_A
1 Nieuwediep 107
3,00
37
38
38
44
3_A
Dideldomweg 3
5,00
37
38
38
44
2_A
Noorderdiep 2
5,00
37
37
38
44
5_A
Noorderdiep 5
5,00
36
36
37
43
Zu391_A
8 Zuiderdiep 391
3,00
36
36
36
43
Zu68_A
7 Zuiderdiep 68
3,00
35
36
36
43
No227_A
3 Noordzijde 227
3,00
35
35
36
42
Zu71_A
5 Zuiderdiep 71
3,00
35
35
35
42
Va145_A
4 Vaart 145a
3,00
34
35
35
41
Dw41_A
6 Dwarsdiep 41
3,00
29
29
30
36
No33_A
9 Noorderdiep 33
3,00
27
28
28
34
Uit de tabel blijkt dat voor alle geluidgevoelige gebouwen voldaan wordt aan de Lden 47 en Lnight 41. Hierbij is niet rekening gehouden met andere noisemodes dan noisemode 8 van turbine OM24. In navolgende figuur zijn de Lden 47-contouren weergegeven. De woningen Zuidelijke Tweederdeweg 21 en Bosje 1 zijn door het inpassingsplan ‘Windpark De Drentse Monden – Oostermoer’ aangeduid als woning in de sfeer van het windpark. Conform jurisprudentie behoeven deze woningen geen bescherming voor het geluid van het windpark.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
21
Figuur 3.6 Lden 47 contour noordelijk deel
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
22
Figuur 3.7 Lden 47 contour zuidelijk deel
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
23
4
Beoordeling en conclusie
Uit het onderzoek blijkt dat de gemeten geluidemissie van de turbines voldoet aan de specificaties. Het gemeten geluidspectrum is bij lage frequenties enigszins hoger dan conform de specificaties maar dit is weinig relevant voor de geluidemissie. Het geluidniveau van de windturbines is niet of nauwelijks tonaal. Bij één turbine is bij een relatief hoge frequentie van 1150 Hz een beperkte tonaliteit gemeten. Deze zou hoorbaar kunnen zijn maar de tonaliteit is lager dan de gebruikelijke grenswaarde van 3 dB. In het laagfrequente spectrum zijn geen bijzondere tonen gemeten. Op basis van de meetresultaten is de Lden berekend. Uit de berekening blijkt dat voldaan wordt aan de geluidnormen. Hierbij is rekening gehouden met de toepassing van noisemode 8 bij turbine OM24 in de nachtperiode. Deze turbine is ook in de nachtperiode gemeten.
LBP|SIGHT
ir. M.T. (Mike) Dijkstra
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
24
Bijlage I Figuren
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
Figuur I.1 Opstelling microfoon bij OM12 (vergelijkbare opstelling bevindt zich bij OM11)
Figuur I.2 Opstelling microfoon bij RH35
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
70
65
Sound pressure level [dB(A)]
60
55
50
45
40
35
30 4
5
6
7
8
9
10
11
12
Vhh [m/s]
Figuur I.3 Meetsamples Om11 4 juli 2023 met in blauw bij turbine in bedrijf en in magenta bij turbine buiten bedrijf
70
65
Sound pressure level [dB(A)]
60
55
50
45
40
35
30 3
5
7
9
11
13
15
Vhh [m/s]
Figuur I.4 Meetsamples RH35 11 oktober 2023 met in blauw bij turbine in bedrijf en in magenta bij turbine buiten bedrijf
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
70
65
Sound pressure level [dB(A)]
60
55
50
45
40
35
30 4
6
8
10
12
14
16
18
Vhh [m/s]
Figuur I.5 Meetsamples Om24 19/20 september 2023 met in blauw bij turbine in bedrijf en in magenta bij turbine buiten bedrijf 100
90
Sound Power level
80 Vhh= 6 m/s Vhh= 7 m/s Vhh= 8 m/s Vhh= 9 m/s Vhh= 10 m/s Vhh= 11 m/s
70
60
50
40
20 25 31,5 40 50 63 80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 1,25 1,6 2 2,5 3,15 4 5 6,3 8 10 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz Vhh= 6 m/s 57,462,965,868,771,473,378,382,881,2 82 82,384,885,485,685,987,787,2 88 88,186,885,885,385,585,383,477,775,6 75 Vhh= 7 m/s 57,561,565,368,4 71 73,378,882,8 84 83,282,985,887,387,287,989,7 89 90,390,2 89 87,186,1 83 81,378,173,470,669,9 Vhh= 8 m/s 61,8 66 69,973,275,677,7 81 85,687,385,986,789,690,389,990,792,591,692,792,691,989,588,385,182,678,273,671,470,6 Vhh= 9 m/s 62,966,770,673,776,178,381,785,888,686,988,291,691,991,692,694,393,394,394,193,790,889,988,284,880,676,673,472,2 Vhh= 10 m/s 63,3 67 71,174,577,179,281,885,488,6 87 87,8 91 91,591,692,794,293,293,994,294,891,590,488,584,779,976,7 73 72 Vhh= 11 m/s 65 69,1 74 77,379,781,484,1 88 90,388,388,690,991,391,692,994,693,394,494,796,1 92 91 89,184,776,571,164,9 67
Figuur I.6 Spectrum OM11 4 juli 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
100
90
Sound Power level
80
Vhh= 8 m/s Vhh= 9 m/s Vhh= 10 m/s Vhh= 11 m/s 70
Vhh= 12 m/s Vhh= 13 m/s Vhh= m/s Vhh= m/s Vhh= m/s
60
50
40 20 Hz 25 Hz Vhh= 8 m/s Vhh= 9 m/s Vhh= 10 m/s Vhh= 11 m/s Vhh= 12 m/s Vhh= 13 m/s Vhh= m/s Vhh= m/s Vhh= m/s
57 57 57 57 57 57
62 61 61 61 61 61
31,5 100 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz Hz Hz 66 69 71 75 79 83 65 68 71 75 79 83 65 68 71 75 79 82 65 68 71 75 79 82 66 68 71 75 79 82 65 68 71 74 79 82
125 Hz 83 83 83 83 83 83
160 Hz 83 83 83 83 83 83
200 Hz 84 83 83 83 83 83
250 Hz 86 86 86 86 86 85
315 Hz 87 87 86 87 87 86
400 Hz 87 88 87 88 88 87
500 Hz 86 86 86 87 87 86
630 Hz 89 89 88 89 89 89
800 1,25 1 kHz Hz kHz 88 90 90 88 90 90 88 90 90 88 90 90 89 90 90 88 90 90
1,6 2,5 2 kHz kHz kHz 89 89 89 89 89 88 88 88 87 89 89 88 89 89 88 89 89 88
3,15 6,3 10 4 kHz 5 kHz 8 kHz kHz kHz kHz 85 83 79 74 68 67 85 83 78 73 66 66 83 82 77 72 67 66 85 83 79 74 69 67 85 84 79 75 70 67 85 84 80 75 70 67
Figuur I.7 Spectrum OM24 19/20 september 2023 100
90
Sound Power level
80
Vhh= 5 m/s Vhh= 6 m/s Vhh= 7 m/s Vhh= 8 m/s 70
Vhh= 9 m/s Vhh= 10 m/s Vhh= 11 m/s Vhh= 12 m/s Vhh= m/s
60
50
40 54
58
31,5 100 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz Hz Hz 62 66 71 73 80 79
125 Hz 79
160 Hz 80
200 Hz 79
250 Hz 81
315 Hz 83
400 Hz 83
500 Hz 81
630 Hz 82
800 1,25 1 kHz Hz kHz 83 85 85
1,6 2,5 2 kHz kHz kHz 83 82 81
3,15 6,3 10 4 kHz 5 kHz 8 kHz kHz kHz kHz 78 76 71 68 63 60
62 65 65 64 64 64
67 69 69 69 68 69
71 73 74 73 72 73
87 87 88 88 88 87
87 86 88 88 89 87
86 86 88 87 88 86
88 89 91 91 91 91
89 90 92 93 93 92
89 90 92 93 93 93
88 90 92 93 93 93
90 91 93 95 95 95
88 90 92 93 93 93
88 91 93 95 95 95
84 87 89 90 90 90
20 Hz 25 Hz Vhh= 5 m/s Vhh= 6 m/s Vhh= 7 m/s Vhh= 8 m/s Vhh= 9 m/s Vhh= 10 m/s Vhh= 11 m/s Vhh= 12 m/s Vhh= m/s
75 77 77 77 76 77
78 80 81 80 80 80
81 83 84 83 83 83
85 85 86 85 85 85
87 88 87 87 87 86
89 91 93 94 95 95
Figuur I.8 Spectrum RH35 11 oktober 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
90 92 94 95 95 96
86 89 91 92 92 92
86 88 90 91 91 91
81 84 86 87 87 87
76 79 81 82 82 83
70 73 76 77 77 78
65 68 70 70 71 71
63 66 66 65 65 64
60
om12 50m
50
om11 51 m
om11 51 m
Geluiddrukniveau [dB(A)]
40
30
20
10
0 AP 12.5 16 Hz Hz
20 Hz
25 31.5 40 Hz Hz Hz
50 Hz
63 Hz
80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 kHz 1.25 1.6 2 kHz 2.5 3.15 4 kHz5 kHz 6.3 8 kHz 10 12.5 16 20 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz
Frequentie
Figuur I.9 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 4 juli 2023 60
om24 51 m 50 om25 52 m
om11 51 m
Geluiddrukniveau [dB(A)]
40
30
20
10
0 AP 12.5 16 Hz Hz
20 Hz
25 31.5 40 Hz Hz Hz
50 Hz
63 Hz
80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 kHz 1.25 1.6 2 kHz 2.5 3.15 4 kHz5 kHz 6.3 8 kHz 10 12.5 16 20 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz
Frequentie
Figuur I.10 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 4 juli 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
60
om28 51 m 50
om29 51 m om11 51 m
Geluiddrukniveau [dB(A)]
40
30
20
10
0 AP 12.5 16 Hz Hz
20 Hz
25 31.5 40 Hz Hz Hz
50 Hz
63 Hz
80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 kHz 1.25 1.6 2 kHz 2.5 3.15 4 kHz5 kHz 6.3 8 kHz 10 12.5 16 20 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz
Frequentie
Figuur I.11 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 4 juli 2023 60
om31 51 m
om11 51 m
50
Geluiddrukniveau [dB(A)]
40
30
20
10
0 AP 12.5 16 Hz Hz
20 Hz
25 31.5 40 Hz Hz Hz
50 Hz
63 Hz
80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 kHz 1.25 1.6 2 kHz 2.5 3.15 4 kHz5 kHz 6.3 8 kHz 10 12.5 16 20 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz
Frequentie
Figuur I.12 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 4 juli 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
60
om11 langdurend maximaal
om11 gelijk met om12
om12 gelijk met om11
50
Geluiddrukniveau [dB(A)]
40
30
20
10
0 AP 12.5 16 Hz Hz
20 Hz
25 31.5 40 Hz Hz Hz
50 Hz
63 Hz
80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1 kHz 1.25 1.6 2 kHz 2.5 3.15 4 kHz5 kHz 6.3 8 kHz 10 12.5 16 20 Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz Hz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz kHz
-10
Frequentie
Figuur I.13 Spectrum van IEC-meting OM11 vergeleken met langdurende indicatieve meting bij OM12. Deze figuur vertoont een opvallende verhoging bij de extreem hoge frequenties van 12.500 Hz en hoger. Dit zijn nauwelijks hoorbare frequenties die niet relevant zijn voor de emissie naar de omgeving. De verhoging is mogelijk een gevolg van een krekel of ander insect nabij de microfoon.
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
70,00 om11
om12
65,00
60,00
55,00
50,00
45,00
40,00
35,00
Regen, geen data
Turbine OM11 uit 30,00
25,00
20,00 4-7-2023 09:07
4-7-2023 10:19
4-7-2023 11:31
4-7-2023 12:43
4-7-2023 13:55
Figuur I.14 Verloop over tijd van de IEC-meting bij OM11 en de langdurende indicatieve meting bij OM12 70
r50 rh35 87701 r50 rh34 87700 60 r50 dee31 87484
Geluiddrukniveau [dB(A)]
50
40
30
20
10 AP
12.5 16 Hz 20 Hz 25 Hz 31.5 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz 100 Hz Hz Hz
125 Hz
160 Hz
200 Hz
250 Hz
315 Hz
400 500 Hz Hz Frequentie
630 Hz
800 1 kHz 1.25 Hz kHz
Figuur I.15 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 11 oktober 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
1.6 2 kHz 2.5 kHz kHz
3.15 4 kHz 5 kHz 6.3 8 kHz 10 kHz kHz kHz
12.5 kHz
16 kHz
20 kHz
70
r50 rh35 87701 r50 om24 87552 60 r50 rh15 87695
Geluiddrukniveau [dB(A)]
50
40
30
20
10 AP
12.5 16 Hz 20 Hz 25 Hz 31.5 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz 100 Hz Hz Hz
125 Hz
160 Hz
200 Hz
250 Hz
315 Hz
400 500 Hz Hz Frequentie
630 Hz
800 1 kHz 1.25 Hz kHz
1.6 2 kHz 2.5 kHz kHz
3.15 4 kHz 5 kHz 6.3 8 kHz 10 kHz kHz kHz
12.5 kHz
16 kHz
20 kHz
1.6 2 kHz 2.5 kHz kHz
3.15 4 kHz 5 kHz 6.3 8 kHz 10 kHz kHz kHz
12.5 kHz
16 kHz
20 kHz
Figuur I.16 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 11 oktober 2023 70
r50 rh35 87701 r50side dee19 87483 60 r50side dee13 87477
Geluiddrukniveau [dB(A)]
50
40
30
20
10 AP
12.5 16 Hz 20 Hz 25 Hz 31.5 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz 100 Hz Hz Hz
125 Hz
160 Hz
200 Hz
250 Hz
315 Hz
400 500 Hz Hz Frequentie
630 Hz
800 1 kHz 1.25 Hz kHz
Figuur I.17 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 11 oktober 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
70
r50 rh35 87701 r50side dee11 87475 60 #N/B
Geluiddrukniveau [dB(A)]
50
40
30
20
10 AP
12.5 16 Hz 20 Hz 25 Hz 31.5 40 Hz 50 Hz 63 Hz 80 Hz 100 Hz Hz Hz
125 Hz
160 Hz
200 Hz
250 Hz
315 Hz
400 500 Hz Hz Frequentie
630 Hz
800 1 kHz 1.25 Hz kHz
Figuur I.18 Spectrum kortdurende indicatieve metingen 11 oktober 2023
R001_05_068502aa | 25 januari 2024
1.6 2 kHz 2.5 kHz kHz
3.15 4 kHz 5 kHz 6.3 8 kHz 10 kHz kHz kHz
12.5 kHz
16 kHz
20 kHz