Raadsvoorstel Transitievisie
Tekst van het document
103797-2021:393756
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Behandelend ambtenaar: M. Jongmans Afdeling/cluster: BO-OW Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar
Registratienummer: 103797-2021:393756
Onderwerp: Vaststellen Transitie Visie Warmte Voorgestelde wijze van afdoening:
Beslispunten: Vaststellen Transitie Visie Warmte
Inleiding Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Met deze Transitievisie maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk: wanneer kunnen welke wijken of buurten van het aardgas worden afgekoppeld? Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alternatieven bekend. Beoogd effect De Transitievisie Warmte (TVW) is een technisch en economisch onderzoek naar alternatieve (warmte)bronnen voor aardgas. De TVW beschrijft tevens de uitgangspunten op basis waarvan we, als regievoerder energietransitie, met de samenleving werken aan de transitie naar een fossielvrij Borger-Odoorn. We bieden de samenleving, met dit document, inzicht in de verschillende mogelijkheden die er zijn om over stappen op andere warmtebronnen dan aardgas tegen de bij voorkeur laagst maatschappelijke kosten. Argumenten 1.1 De Transitievisie Warmte sluit aan bij het klimaatakkoord van Parijs In 2015 tekende Nederland– samen met 194 andere landen – het Klimaatverdrag van Parijs. Het doel van dit akkoord is de opwarming van de temperatuur op aarde beperken tot 2 graden Celsius, maar liever nog tot 1,5 graad. Om dit te bereiken moeten alle deelnemende landen iets gaan doen. Borger-Odoorn verbindt zich als onderdeel van de Nederlandse samenleving aan dit verdrag.
1.2 De TVW is onderdeel van de klimaatwet Nederland heeft een eigen Klimaatwet. Deze wet stelt dat we in 2030 onze CO2-uitstoot met 49 procent moeten hebben verlaagd en in 2050 met 95 procent, ten opzichte van het jaar 1990. Tegelijkertijd schroeven we het aandeel duurzame energie op tot 100 procent in 2050. Ook moet er natuurlijk energie worden bespaard, anders kunnen we niet genoeg duurzame energie opwekken. Ieder kabinet is aan deze wet gebonden. Daarmee is ook iedere Nederlandse gemeente aan deze wet gebonden. 1.3 De TVW is een uitvloeisel van het klimaatakkoord Het klimaatakkoord is de maatschappelijke uitwerking van de klimaatwet. De wet zegt wat er moet gebeuren, het akkoord verklaart hoe. Onderdeel van de uitwerking is het opstellen van een TVW voor het eind van 2021. 1.4 Expeditie Energie Neutraal Wonen Drenthe Daar waar het Nederlands klimaatakkoord praat over een fossielvrije toekomst in 2050 is de provincie Drenthe ambitieuzer door te stellen dat de gebouwde omgeving al in 2040 van de fossiele brandstoffen af is. De Transitievisie Warmte ondersteunt deze doelstelling door de verschillende alternatieven voor Borger-Odoorn op een rij te zetten. 1.5 BOCE verband De TVW is in samenwerking met Coevorden en Emmen opgesteld. Dit past in de samenwerking zoals deze binnen BOCE verband plaatsvindt. Afgesproken is dat we gebruik maken van elkaars kennis.
Zo biedt Emmen inzicht in de transitie van dichtbevolkte wijken/buurten. Verschaft Coevorden inzicht hoe om te gaan met historische panden en biedt Borger-Odoorn beide gemeenten inzicht hoe om te gaan met het buitengebied. De samenwerking heeft al geleid tot efficiency voordelen en door met elkaar samen te werken kunnen ook kosten worden gedeeld op het gebied van bijvoorbeeld communicatie. 1.6 Cittaslow Als Cittaslow gemeente staan we voor een duurzame, gezonde, groene samenleving waar rust, ruimte en aandacht voor elkaar belangrijke kernwaarden zijn. De Transitie Visie Warmte ondersteunt in haar aanpak deze kernwaarden en de TVW zelf is weer geïnspireerd op de kernwaarden van Cittaslow. Niet voor niets is Valthe, 1 van de wijken die in de TVW wordt genoemd als wijk die voor 2030 aardgasvrij-klaar is, in Korea uitgeroepen tot inspirerend voorbeeld over hoe inwoners samen met de gemeente en op basis van Cittaslow waarden praktische invulling geven aan de Transitie Visie Warmte. Kanttekeningen 1.1 Flexibiliteit versus planning De TVW heeft als meest belangrijke uitgangspunt dat we in Borger-Odoorn werken daar waar de energie zit. Dat betekent dat we aansluiten bij bewonersinitiatieven of bij natuurlijke momenten van verduurzaming bij bijvoorbeeld verbouwingen, (grootschalige) renovaties, verhuizing of wijkontwikkelingsprogramma’s zoals in Exloërmond het geval is.
Dat vraagt een grote mate van flexibiliteit. Een flexibiliteit die haaks staat op de wens van het rijk om aan te geven welke wijk(en) voor 2030 van het aardgas af kan/kunnen en welke wijk(en) na 2030. Ook de raad, in haar controlerende functie, kan de behoefte hebben aan een duidelijke en vaststaande planning. Echter we kiezen bewust voor de boven beschreven strategie, omdat we niet geloven in dwang (we hebben de juridische middelen ook niet tot dwang). Derhalve dient de raad en daarmee het rijk te controleren
en sturen op de kwaliteit van de aanpak en zo zorg te dragen voor een gezamenlijk gedragen proces in de transitie naar schone energiebronnen. 1.2 2030 en verder De TVW beschrijft de situatie zoals deze nu is met een doorkijk naar de nabije toekomst. Tot 2030 en zeker tot 2050 kan de situatie nog erg veranderen. De ontwikkelingen in bijvoorbeeld waterstof gaan razendsnel. Maar vertragingen, bijvoorbeeld door uitspraken van de rechterlijke macht, kunnen in de komende jaren ook optreden. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (hebben we genoeg handjes om de benodigde technische aanpassingen te realiseren) maken of we onze doelstellingen wel of niet gaan halen. Ook hierin vraagt de TVW een grote mate van flexibiliteit. De uitdaging is groot, complex en onvoorspelbaar. 1.3 Kleine rol Vanuit het rijk wordt de rol van de gemeente beschreven als regievoerder. M.a.w ze laat de partijen in haar samenleving ‘de juiste dingen doen’. Ze geeft aanwijzingen, biedt verschillende scenario’s, coacht en ondersteund. In de aanpak echter heeft de gemeente een kleine rol. Buiten de verduurzaming van haar eigen vastgoed, kan ze praktisch niet aan de slag met de particuliere woningvoorraad. Er staan de gemeente geen middelen beschikbaar om particuliere woningeigenaren te verplichten, noch kan ze financiële investeringsbeslissingen maken. Voor bezit van de woningcorporatie geldt hetzelfde.
Misschien zijn de te maken prestatieafspraken een van de weinige middelen die we tot onze beschikking hebben. En ook financieel is de investeringsopgave zo groot dat de gemeente deze last niet of nauwelijks kan of moet willen dragen. Met het vaststellen van de TVW onderschrijven we dat wat we kunnen doen is het bieden van gefundeerde informatie en uitwerking van scenario’s op basis waarvan de samenleving zo goed mogelijk haar beslissingen kan nemen. 1.4 Financiële consequenties Het vaststellen van de TVW maakt ook dat we de gekozen scenario’s voor vervanging van het aardgas vaststellen. Daarmee stellen we, als gemeente, ook vast welke gevolgen dit heeft voor het eigen en/of maatschappelijk vastgoed. Deze kosten zijn nog niet inzichtelijk maar met het vaststellen van de TVW ontstaat ook de mogelijkheid voor vastgoedbeheer en de facilitaire afdeling om voorbereidingen te treffen het maatschappelijk en eigen vastgoed te verduurzamen. Als we vragen van de samenleving de transitie te maken naar een fossielvrije samenleving dan dienen we als gemeente het goede voorbeeld te geven. Met het vaststellen van de TVW, stellen we dus ook onze rol als regievoerder vast en daarmee het te geven goede voorbeeld.
Financiën Het opstellen van de TVW is reeds verwerkt in de begroting van de Duurzaamheidsagenda 2019 – 2022. Vanuit het rijk hebben we negentig procent van de kosten voor het opstellen, middels een rijkssubsidie, verkregen. Het vaststellen van de visie zelf brengt dus geen kosten met zich mee anders dan de kosten waarvoor reeds goedkeuring is verkregen. Rekening dient wel gehouden te worden met kanttekening 1.4. De uitvoer van de wijkuitvoeringsplannen die volgen op de TVW nemen kosten met zich mee voor Borger-Odoorn. Zowel in de kosten voor uitvoer, project- en procesmanagement als de verplichte verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed binnen een wijk die overgaat naar niet fossiele brandstoffen. Communicatie Uitgangspunten rondom de communicatie van de TVW staan beschreven in het communicatie- en participatieplan onderdeel van de duurzaamheidsagenda. Daarnaast is er, specifiek voor de TVW een aanvullend, beknopt plan geschreven voor de introductie van de TVW in de samenleving. Communicatie wordt samen met Coevorden en Emmen opgepakt daar waar dat kan en daar waar dit leidt tot besparing van kosten en/of inzet. Daar waar het moet werken we lokaal. Uitvoering De TVW startte met de zogeheten sprintsessie waarbij Emmen, Coevorden en BorgerOdoorn een goede eerste inzet deden voor de totstandkoming van de TVW.
Op basis van verschillende (open data) bronnen is in samenwerking met bewoners, belanghebbenden als Enexis, woningcorporaties, gemeenten, provincie gewerkt aan de TVW. De raad is in een zogeheten masterclass meegenomen in de TVW Borger-Odoorn Communicatie start najaar 2021 en de middels dit collegevoorstel wordt de TVW aangeboden aan de raad. De TVW wordt vastgesteld eind 2021 en teruggekoppeld aan het rijk waarmee ook de verkregen subsidie zeker wordt gesteld. Samenvatting Met de kennis van de TVW kunnen inwoners, bedrijven en belanghebbenden goed afgewogen beslissingen nemen over de verduurzaming van hun huis, corporatiebezit, en maatschappelijk vastgoed wat het behalen van onze doelstellingen op een technisch zo slim mogelijke manier en tegen de laagst maatschappelijke kosten dichterbij brengt. Bijlage(n) 1. Transitievisie Warmte Borger-Odoorn Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris, de burgemeester,
drs. D.C Rensen
mr. J. Seton