Raadsvoorstel - Toekomstige invulling voormalig Esdalcollege
Tekst van het document
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Behandelend ambtenaar: E. Mateman Afdeling/cluster: Programma wonen Portefeuillehouder: H. Zwiep
Registratienummer: 51763-2024
Onderwerp: Toekomstige invulling voormalig Esdalcollege. Voorgestelde wijze van afdoening: Beslispunten: 1. Denkrichting 2 uitwerken naar een stedenbouwkundig ontwerp en woningbouwprogramma; 2. De uitkomst van het participatieproces mee te nemen in het stedenbouwkundig ontwerp en woningbouwprogramma.
Inleiding Op 21 januari 2021 heeft uw raad een motie aangenomen over de toekomst van de locatie van het voormalig Esdalcollege. De motie roept om een zorgvuldige afweging te maken hoe het historische karakter van de panden zoveel mogelijk behouden kan blijven en in welke mate de herontwikkeling “leeft” onder de inwoners. Ook is gevraagd in beeld te brengen in hoeverre de panden bestemd kunnen worden voor huisvesting voor verschillende doelgroepen. Om invulling te geven aan de motie zijn drie denkrichtingen verkend, te weten: 0 Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het hele Esdalcollege behouden blijft; 1. Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het Esdalcollege deels behouden blijft en deels nieuwbouw (een appartementengebouw) wordt gerealiseerd; 2. Volledige sloop van het voormalige Esdalcollege en nieuwbouw van woningen. Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het Esdalcollege volledig behouden blijft (denkrichting 0), is niet nader verkend. Deze denkrichting viel af omdat een deel van de bebouwing geen historisch karakter heeft en/of het bouwkundig niet geschikt is om te transformeren naar woningen.
Om inzicht te krijgen in de (bouwkundige) mogelijkheden van denkrichting 1 en 2 is het volgende in beeld gebracht: • Welke delen van het gebouw zijn geschikt en waardevol om te transformeren naar woningbouw vanuit bouwkundig en cultuurhistorisch perspectief; • Welk type woningen (en voor welke doelgroepen) zijn op de locatie mogelijk; • Wat zijn de stichtingskosten wanneer gekozen wordt voor transformatie; • Welk woningbouwprogramma, voor welke doelgroep kan er bij denkrichting 1 en 2 worden gerealiseerd. In bijlage 1 is een inhoudelijke toelichting op denkrichting 1 en 2 opgenomen. De (inhoudelijke) uitwerking van DaaD architecten is opgenomen in bijlage 2. Beoogd effect Met dit besluit wordt een keuze maakt welke denkrichting verder worden ontwikkeld. Het college adviseert aan de gemeenteraad om denkrichting 2 verder uit te werken. Met de ontwikkeling van woningbouw ter plaatse van het voormalig Esdalcollege wordt invulling gegeven aan de Woonvisie 2022+ (d.d. 7 maart 2022) en de Uitvoeringsagenda 2022+ (d.d. 19 juni 2023). De Woonvisie 2022+ en de Uitvoeringsagenda 2022+ zijn door uw raad vastgesteld. Argumenten 1.1 Het college spreekt de voorkeur uit aan de gemeenteraad om denkrichting 2 nader uit te werken. Het college heeft hiervoor de onderstaande argumenten. Betaalbare woningen Denkrichting 2 biedt meer flexibiliteit om een betaalbaar woningbouwprogramma te realiseren.
Dit komt doordat transformatie (denkrichting 1) hogere bouwkosten en financiële risico’s met zich mee brengt en dit vertaalt zich in een hogere V.O.N.-prijs. Aantal woningen Denkrichting 2 biedt de mogelijkheid om meer (gestapelde) woningen in het gebied te realiseren. Dit heeft een positief effect op de V.O.N.-prijs. Kostendekkendheid Denkrichting 2 biedt mogelijkheden om een financiële opbrengst te realiseren. Indicatieve berekeningen laten zien dat denkrichting 1 kostenneutraal (zonder grondopbrengst) kan worden gerealiseerd terwijl bij denkrichting 2 een grondopbrengst van circa € 1.000.000,= mogelijk is. Deze opbrengst kan worden ingezet om een (mogelijk) financieel tekort bij andere gebiedsontwikkelingen te financieren. Kanttekeningen 1.1 Duurzaamheidsagenda De gemeenteraad van Borger-Odoorn heeft op 28 april 2024 de duurzaamheidsagenda 2024-2030 vastgesteld. Een onderdeel van de duurzaamheidsagenda is het terugdringen danwel hergebruik van materialen. Transformatie van de school naar woningbouw is een goed voorbeeld van zo min mogelijk gebruik van materialen. Bij sloop is hergebruik beperkt mogelijk.
1.2 Historische status en stedenbouwkundige opzet voormalig Esdalcollege Het voormalig Esdalcollege heeft geen monumentenstatus of de status van karakteristiek gebouw. Wel roept het voormalig Esdalcollege bij sommige inwoners in Borger een nostalgisch gevoel/beeld op. Wanneer gekozen wordt voor denkrichting 1 blijft het historisch beeld van het Esdalcollege behouden. Het gebied heeft een bijzondere stedenbouwkundige structuur door het grasveld aan de voorzijde in combinatie met het groen en de kenmerkende schoolbebouwing. Bij denkrichting 1 blijft deze structuur en kenmerkende bebouwing behouden. Bij denkrichting 2 wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de bestaande stedenbouwkundige en landschappelijke structuur. Dit geldt ook voor de bouwstijl van de grondgebonden woningen bij denkrichting 2. De jaren ’30 architectuur wordt zichtbaar gemaakt. 1.3 Ontwikkeling maatschappelijk vastgoed In Borger is behoefte aan uitbreiding van maatschappelijke voorzieningen (bijvoorbeeld klaslokalen, ontmoetingsplek voor jongeren en/of ouderen). Gezien de centrale ligging kan overwogen worden om (bijvoorbeeld) de benedenverdieping van het appartementen gebouw hiervoor te gebruiken. Deze mogelijkheid wordt in de verdere planvorming meegenomen. Financiën Denkrichting 1 biedt geen mogelijkheden voor een positieve grondexploitatie.
Dat wordt vooral veroorzaakt door de hoge bouwkosten voor de transformatie. Denkrichting 2 biedt de mogelijkheid voor een hogere opbrengst en biedt meer ruimte voor het invullen van een betaalbaar programma. Participatie Op de volgende twee manieren heeft er participatie plaats gevonden: 1. Middels Swipocratie informatie ophalen wat inwoners van Borger-Odoorn belangrijk vinden met betrekking tot de ontwikkeling van het voormalige Esdalcollege 2. Het houden van een informatieavond voor de direct omwonenden van het Esdalcollege. Samenvatting uitkomst Swipocratie In bijlage 3 is middels een infographic poster de uitkomst van Swipocratie gepresenteerd. In totaal hebben ruim 900 inwoners een reactie gegeven waarbij het overgrote deel woont in Borger. Ook hebben vrijwel alle leeftijdsgroepen een reactie gegeven. Uit de Swipocratie blijkt dat: • Betaalbaarheid belangrijker wordt gevonden dan behoud van het Esdalcollege; • Dat inwoners het belangrijk vinden dat jong en oud door elkaar heen wonen; • Het Esdalcollege voor de meeste inwoners (circa 70%) geen speciale betekening heeft; • Het behoud van groene omgeving hoog wordt gewaardeerd en het geen probleem is dat de tuin kleiner wordt; • Inwoners aangegeven dat op deze locatie ook (sociale) huurwoningen gerealiseerd moeten worden.
Uitkomst informatieavond omwonenden Op 3 juli is een informatieavond gehouden voor direct omwonenden. Circa 20 adressen zijn uitgenodigd waarbij 2/3 van de genodigden naar de bijeenkomst zijn gekomen. Een verslag van de bijeenkomst is opgenomen in bijlage 4. Samengevat zijn de volgende reacties gegeven: • Erg positief dat wij voorafgaand aan besluitvorming worden geïnformeerd; • Er is geen (directe) voorkeur voor transformatie of nieuwbouw. Ruime opzet, handhaven van de groene omgeving en inzetten op betaalbare woningen vinden de direct omwonenden belangrijk; • Een aantal inwoners kwam met de vraag/verzoek of het appartementen complex vervangen kon worden voor betaalbare (kleine) woningen. We hebben aangegeven dat we deze vraag meenemen in het vervolg. Conclusie Uit het participatietraject blijkt dat betaalbaarheid (erg) belangrijk wordt gevonden. Door een beperkte groep wordt “waarde” gehecht aan het gebouw. Dit betekent dat vanuit de samenleving nieuwbouw (en betaalbare woningen realiseren) een grote(re) voorkeur heeft. De uitkomst van het participatieproces heeft meegewogen om te kiezen voor denkrichting 2. Communicatie Na besluitvorming door het college op 16 juli is een persbericht (bijlage 5) uitgegaan waarin de voorkeur van het college bekend is gemaakt. In een bijpraatsessie met uw raad op 19 september 2024 is het raadsvoorstel nader toegelicht.
Uitvoering Nadat door de gemeente een besluit is genomen voor de uitwerking van een denkrichtingen, worden de volgende stappen gezet: • De gekozen denkrichting uitwerken naar een stedenbouwkundig ontwerp en woningbouwprogramma; • Uitwerken van een ontwikkelingsstrategie en plan van aanpak voor het vervolg. In het plan van aanpak wordt de keuze gemaakt hoe en op welk moment de markt wordt betrokken bij de (her)ontwikkeling van de locatie. Samenvatting Het college verzoekt aan de gemeenteraad om een afweging te maken tussen denkrichting 1 en 2 en spreekt een voorkeur uit om denkrichting 2 verder uit te werken.
Bijlage(n) 1. Inhoudelijke toelichting denkrichting 1 en 2 2. Haalbaarheidsonderzoek door DaaD Architecten 3. Uitkomst Swipocratie 4. Samenvatting informatiebijeenkomst omwonenden 5. Persbericht 17 juli 2024 6. Motie 21 januari 2021: zorgvuldige afweging herontwikkeling voormalig Esdalcollege
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris, de burgemeester,
mr. M.N.J. Broers
mr. J. Seton
Bijlage 1: Uitwerking denkrichtingen herontwikkeling voormalig Esdalcollege Stand van zaken: In 2021 heeft de raad een motie aangenomen over de toekomst van de locatie van het voormalig Esdalcollege. De motie roept om een zorgvuldige afweging te maken hoe het historische karakter van de panden zoveel mogelijk behouden kan blijven en in welke mate de herontwikkeling “leeft” onder de inwoners. Ook wordt gevraagd in beeld te brengen in hoeverre de panden bestemd kunnen worden voor huisvesting van ouderen. Om invulling te geven aan de motie zijn drie denkrichtingen verkend, te weten: 1. Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het Esdalcollege volledig behouden blijft; 2. Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het Esdalcollege deels behouden blijft en deels nieuwbouw (een appartementengebouw) wordt gerealiseerd; 3. Volledige sloop van het voormalige Esdalcollege en nieuwbouw van woningen. Transformatie van het voormalige Esdalcollege naar woningbouw waarbij het Esdalcollege volledig behouden blijft (denkrichting 0), is niet nader verkend. Deze denkrichting viel af omdat een deel van de bebouwing geen historisch karakter heeft en/of bouwkundig niet geschikt is om te transformeren naar woninbouwbouw.
Ook heeft een participatieproces plaats gevonden middels Swipocratie en heeft afstemming plaats gevonden met direct omwonenden om hun mening te peilen over de twee denkrichtingen. Om inzicht te krijgen in de (bouwkundige) mogelijkheden van denkrichting 1 en 2 is opdracht gegeven aan DaaD Architecten. Zij hebben het volgende in beeld gebracht: • Welke delen van het gebouw zijn geschikt en waardevol om te transformeren naar woningbouw vanuit bouwkundig en cultuurhistorisch perspectief; • Welk type woningen (en voor welke doelgroepen) zijn op de locatie mogelijk; • Wat zijn de stichtingskosten wanneer gekozen wordt voor transformatie. Deze uitwerking was nodig om een realistisch beeld te krijgen of transformatie naar woningbouw (überhaupt) mogelijk is. Daarnaast heeft DaaD een (globale) stedenbouwkundige opzet gemaakt wanneer de panden (volledig) worden gesloopt en vervangen worden voor nieuwbouw (denkrichting 2). Bij deze opzet qua stedenbouwkundige structuur en uitstraling zoveel mogelijk aangesloten bij de huidige opzet. Uitkomsten onderzoek DaaD: DaaD Architecten heeft een analyse gemaakt van de (cultuur)historische waarde van het huidige gebouw. Het originele gebouw stamt uit 1930 en is tot stapsgewijs tot de jaren ’90 uitgebreid. Zie hieronder een impressie hoe in verschillende tijdvakken uitbreiding van het schoolgebouw heeft plaats gevonden.
De historische delen van het gebouw hebben karakteristieke elementen. Een aantal van die elementen zijn hieronder gevisualiseerd.
De architect adviseert om de (meest) recente delen van het gebouw (gebouwd in 1994 en 1999) te slopen en de karakteristieke delen van het gebouw te handhaven (gebouwd tussen 1930 en 1960). Hiermee vervalt de optie om het gebouw in zijn geheel te behouden (denkrichting 0). De denkrichtingen 1 (deels behouden en deels nieuwbouw) en 2 (volledig slopen en nieuwbouw) zijn uitgewerkt in deze memo. Onderdeel van denkrichting 1 is om de sporthal ook te transformeren naar woningbouw en hierin bijzondere woonvormen te realiseren. Het voorstel van DaaD Architecten is hieronder toegelicht. Gevolgd met een schema waarin de bijdrage van het woningbouwprogramma is opgenomen per denkrichting. Denkrichting 1: Deels behouden en deels nieuwbouw Realiseren van 6 studio’s in de voormalige sporthal met een variërend vloeroppervlakte tussen 51 m2 tot 80m2. Doordat in 5 van de 6 studio’s een verdiepingsvloer wordt aangebracht bedraagt het vloeroppervlak circa 80 m2. Een impressie is hieronder weergegeven.
Realiseren van 11 levensloopbestendige grondgebonden woningen rondom een hofje. Twee woningen worden nieuw gerealiseerd. De overige woningen betreft transformatie van het karakteristieke deel. Een impressie is hieronder weergegeven.
Daarnaast is bij deze denkrichting een appartementengebouw met 3 bouwlagen toegevoegd op het voormalig sportveld (zie hieronder). Hier kunnen bijvoorbeeld 13 (ruime) drie kamer appartementen (circa 100 m2 GO) worden gerealiseerd. Een alternatief is om op een bouwlaag vier of vijf kleinere appartementen te bouwen. Ook bestaat de mogelijkheid om op de begane grond maatschappelijke voorzieningen te realiseren.
Het onderzoek van DaaD architecten laat zien dat transformatie naar woningbouw met behoud van de cultuurhistorische delen van het Esdalcollege bouwkundig inpasbaar is. De gymzaal kan worden getransformeerd naar studio’s (niet levensloop bestendig). Het (oorspronkelijk) schoolgebouw en appartementengebouw zijn levensloop bestendig (en daarmee geschikt voor senioren).
Denkrichting 2: Sloop en nieuwbouw In de onderstaande figuur is een (mogelijke) denkrichting getekend waarbij alle panden worden gesloopt en nieuwbouw wordt gerealiseerd. Bij deze denkrichting ontstaat de mogelijkheid om verschillende type woningen te realiseren voor verschillende doelgroepen die aansluit bij de woonagenda.
Woningprogramma In de onderstaande tabel is, voor de twee denkrichtingen een mogelijke invulling van het woningprogramma gepresenteerd.
Studio’s Grondgebonden levensloopbestendige woningen Appartement levensloopbestendige woningen Totaal
Denkrichting 1 Transformatie bestaande gebouw + nieuwbouw 6 11
Denkrichting 2 Sloop bestaande gebouw en nieuwbouw 0 21
13
13
30
34
N.B 1. De Uitvoeringsagenda 2022+ gaat uit van een hoger aantal woningen. Namelijk 42 woningen waarbij 20 grondgebonden woningen en 22 appartementen. Het verschil wordt veroorzaakt door minder appartementen in denkrichting 1 en 2. Dit komt door: • De keuze voor relatief grote appartementen (circa 100 m2 gebruiksoppervlak); • Een relatief beperkte bouwmassa voor de appartementen is aangehouden om een groene en parkachtige uitstraling te behouden. N.B. 2. Er is bij de provincie Drenthe navraag gedaan of er subsidies beschikbaar zijn voor transformatie van historische gebouwen. De provincie kent een regeling (in de vorm van een lening met een laag rentepercentage) voor het behoud van karakteristiek bezit. Er is ook een subsidie beschikbaar in de vorm van een geldbedrag wanneer er sprake is van een (provinciaal of gemeentelijk) monumentaal pand maar dat is hier niet aan de orde. Deze lening kan worden aangevraagd op het moment dat de aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend. Financiën Aan de hand van de gegevens van DaaD architecten en kerngetallen is een inschatting gemaakt van de mogelijke opbrengst bij verkoop van (bouwrijpe) grond. Uit de indicatieve berekening blijkt het volgende: • Bij denkrichting 1 is er geen grondopbrengst te verwachten.
Bij denkrichting 2 bedraagt de grondopbrengst circa € 1.000.000,-; • Het is lastig om de studio’s (transformatie gymzaal) in denkrichting 1 financieel kostendekkend te maken. Dat heeft te maken met de hoge bouwkosten voor transformatie in relatie tot de V.O.N-prijs. Wel wordt met het aanbieden van studio’s een bijzonder woonconcept aangeboden. • De transformatie van het schoolgebouw naar levensloopbestendige woningen kan kostendekkend worden uitgevoerd maar voor deze woningen geldt een (relatief) hoge V.O.N-prijs om de transformatie kostendekkend te maken. Deze V.O.N.-prijs ligt boven het niveau van betaalbare woningen (V.O.N. prijs van € 355.000,-); • Op de appartementen (in denkrichting 1 en 2) kan een opbrengst worden gehaald op de grondexploitatie. Datzelfde geldt ook voor de nieuw te bouwen (levensloopbestendige) woningen in denkrichting 2.
Conclusies Naar aanleiding van het onderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • Het is mogelijk om delen van het voormalig Esdalcollege te transformeren naar levensloop bestendige woningen; • De V.O.N.-prijs voor woningen die gerealiseerd worden binnen het voormalige Esdalcollege ligt hoger dan bij nieuwbouw en valt buiten de categorie “betaalbaar”; • Bij nieuwbouw is er sprake van een opbrengst voor de gemeente; • Vanuit het participatietraject blijkt dat inwoners meer waarde hechten aan betaalbaarheid en een groene omgeving dan behoud van het voormalig Esdalcollege.