Raadsvoorstel Kadernota 2026
Tekst van het document
38466-2024:564337
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Behandelend ambtenaar: Afdeling/cluster: Financiën Portefeuillehouder: H. Zwiep
Registratienummer: 35704-2025
Onderwerp: Kadernota 2026 Voorgestelde wijze van afdoening: Ter vaststelling Beslispunten: De raad voorstellen om: 1. In te stemmen met de ambities en speerpunten voor het jaar 2026; 2. In te stemmen met de financiële kaders en een nieuw kader toevoegen: 25% van de areaaluitbreiding opbrengsten OZB worden toegevoegd aan het budget Beheer openbare ruimte; 3. In te stemmen met de autonome bestedingsvoorstellen 2026; 4. In te stemmen met een onttrekking uit de VAR (€ 350.000); 5. In te stemmen met het tarief toeristenbelasting 2026; 6. In te stemmen met de denkrichtingen over de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2026 en de voorstellen uit het meerjarig investeringsplan; 7. In te stemmen met de denkrichtingen over het zoeken naar financiële (investerings)ruimte voor nieuw beleid 8. De Kadernota 2026 vast te stellen.
Inleiding Dit is de laatste kadernota van deze bestuursperiode. Op 18 maart 2026 zijn er verkiezingen voor een nieuwe gemeenteraad. We tonen graag verantwoordelijkheid door het nieuwe bestuur een financieel goede start te geven met de mogelijkheid om te blijven investeren en eigen beleidskeuzes te maken. En dat is gelukt! We zijn er trots op dat onze financiële positie net zo is al bij het begin van deze bestuursperiode. En dat terwijl we in financieel roerige tijden leven waarin het gemeentefonds in onrustig vaarwater zit door landelijke keuzes. We hebben daarom nog steeds een behoedzame begroting waarin we zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld. Onze gemeente groeit Het is goed om te zien dat er groei zit in onze gemeente. Er komen steeds meer woningen bij in onze gemeente. Ook zien we de laatste jaren een toename in het aantal overnachtingen. Het voorgaande maakt dat we meer inkomsten uit de OZB en toeristenbelasting ontvangen. Dat biedt financiële mogelijkheden om voorzieningen in stand te houden.
Autonome ontwikkelingen Het is goed dat we groeien, maar tegelijk zorgt dit voor groeipijnen. Kijk maar naar het nieuwe Esdal College in Borger, dat door een toename van het aantal leerlingen uit zijn jasje is gegroeid. Er zijn twee extra lokalen nodig om alle leerlingen te kunnen opvangen. Dat is één van de keuzes die we met deze kadernota voorleggen aan uw raad. Andere grote investeringen zijn de ontwikkeling van een MFA in 2e Exloërmond en de toekomst van de twee scholen in Valthermond. En zoals elk jaar gaan we aan de slag met het gemeentelijk Verkeer- en vervoersplan en onderhoud van bruggen en wegen. We zetten in op preventie Jeugdzorg en Wmo vragen steeds meer middelen. De kosten hiervoor stijgen met een miljoen euro. Dit komt onder andere door de vergrijzing en een toenemende vraag naar jeugdzorg. We kijken wat we kunnen doen om te voorkomen dat kinderen in de jeugdzorg terechtkomen. Daarom investeren we in kansencoaches, budgetcoaches, het vergroten van mentale weerbaarheid en voldoende en groene speelplekken voor kinderen. Daarnaast leggen we de raad de keuze voor voor het in stand houden en eventueel uitbreiden van de buurtkamers. Kansen door Nedersaksenlijn Nu het kabinet heeft besloten om geld vrij te maken voor de Nedersaksenlijn, gaan we de komende tijd nadenken hoe we de omgeving van het stationsgebied in Nieuw-Buinen kunnen ontwikkelen.
Denk aan werkgelegenheid, voorzieningen, wonen, welzijn en infrastructuur. We begrijpen dat in Noord-Nederland het gevoel dubbel is dat de keuze om de Nedersaksenlijn te doen ten koste gaat van de Lelylijn. Maar vanuit het perspectief van onze gemeente zijn we blij dat de Nedersaksenlijn er lijkt te komen. We zien het laatste bestuursjaar van deze periode met vertrouwen tegemoet. Een jaar waarin we nog steeds goed afgewogen financiële keuzes moeten maken, maar met de wetenschap dat de financiële ruimte er is. Het jaar 2024 hebben we afgesloten met een positief resultaat van ruim twee miljoen euro. Het gevreesde ravijnjaar is doorgeschoven naar 2028. We blijven dus behoedzaam, maar gaan ook met volle vaart vooruit! Beoogd effect Kaders te stellen voor de begroting 2026. Voorsortering op de begroting 2026 voor zowel speerpunten en nieuw beleid alsmede de voorzet naar financiële ruimte. Argumenten 1.1 De vijf UMO’s en leidraad zijn voor 2026 relevant. Deze UMO’s zijn leidraad voor de ambities en speerpunten van de gehele bestuursperiode. In afwijking van voorgaande jaren hebben we in deze kadernota de ambities bij de verschillende thema's toegevoegd. Deze ambities sorteren voor op de ambities van de Begroting 2026. 2.1 De financiële kaders zijn de basis voor het samenstellen van de begroting 2026.
Er wordt voorgesteld om één kader toe te voegen: 25% van de areaaluitbreiding opbrengsten OZB worden toegevoegd aan het budget voor Beheer openbare ruimte. De financiële kaders zijn in het thema Onze portemonnee toegelicht ter verduidelijking. In bijlage 1 van de Kadernota 2026 zijn de financiële kaders opgenomen. 3.1 Autonome bestedingsvoorstellen zijn bijstelling van budgetten. Autonome bestedingsvoorstellen zijn niet bestuurlijk en zijn in feite bijstellingen van budgetten.
4.1 Onttrekking uit de VAR is noodzakelijk om de begroting 2026 sluitend te maken. Een incidentele onttrekking uit de VAR is van belang voor de financiering van de incidentele autonome en bestuurlijke bestedingsvoorstellen. 5.1 Bestuursprogramma 2022-2026 is kader van lokale tarieven. In dit programma staat dat voor het jaar 2023 de toeristenbelasting wordt verhoogd en niet voor de jaren hierna. Er wordt voorgesteld om het tarief 2026 (t.o.v. 2025) niet te wijzigen. 6.1 Denkrichting van het college ten aanzien van bestuurlijke bestedingsvoorstellen en de voorstellen uit het meerjarig investeringsplan. Uw raad wordt van harte uitgenodigd om met alternatieven te komen. 7.1 Denkrichting van het college ten aanzien van zoeken naar (financiële)investeringsruimte. Uw raad wordt van harte uitgenodigd om met alternatieven te komen. 8.1 Door vaststellen van de Kadernota stemt de raad in met de inhoud van de Kadernota. Dit beslispunt is ten opzichte van voorgaande jaren toegevoegd en betekent dat de raad instemt met de inhoud van de Kadernota. Kanttekeningen Ten aanzien van alle beslispunten kan worden opgemerkt, dat er andere bestuurlijke keuzes kunnen worden gemaakt. Uw raad wordt uitgenodigd om met alternatieven te komen en andere keuzes te maken. Belangrijk hierbij is dat er financiële dekking voor deze alternatieven is.
Financiën In de onderstaande tabel zijn de beginsaldi, de wijzigingen daarop en de eindsaldi van “knoppen” vermeld.
Stand Kadernota 2026 Knop 1 :Saldo Beginstand begroting 2025 begroting
2026 678.698
2027 189.944
2028 93.787
2029 970
overheveling naar knop 2 Eindsaldo knop 1
-650.000 28.698
0 189.944
0 93.787
0 970
Beginstand begroting 2025
1.115.772
overheveling van knop 1 zoektocht (incidenteel) autonome voorstellen
650.000 500.000 1.160.500 1.200.000 350.000
Knop 2 : Beleidsintensivering DPL
overhevelen naar indexaties onttrekking uit de VAR
Budget voor indexaties
Eindsaldo knop 2
255.272
Beginstand begroting 2025
-309.683
effecten decembercirculaire mutaties
307.693 410.907 511.491 511.491 1.158.931 1.274.520 1.315.709 1.222.688 1.200.000 39.079 97.105 785.824 371.887
van knop 2 Eindsaldo indexaties Meerjareninvesteringsplan (MJIP)
Financiele ruimte
Beginstand begroting 2025
0
0
0
960.718 1.590.042 1.083.084
2.901
2.901
2.901
2.901
500.000
500.000 500.000 -487.771 515.130
500.000 500.000 -487.771 515.130
500.000 500.000 -487.771 515.130
verhoging financiële ruimte vanaf 2026 verhoging financiële ruimte vanaf 2027 voorzet college mjip Eindsaldo mjip
-487.771 15.130
voorzet mutaties financiële ruimte
338.179 802.179 1.394.741 887.987 1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000
overhevelen naar mjip
-500.000
overhevelen naar knop 2 Eindsaldo financiële ruimte
-500.000 0
Eindsaldo Kadernota
338.179
1.000.000 1.000.000 1.000.000 0
0
0
802.179 1.394.741
887.987
Voor een toelichting op deze tabel wordt verwezen naar de Kadernota 2026. Conclusie De begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 hebben een positief eindsaldo. Voor een groot deel is dit eindsaldo bestemd voor nieuw beleid in de nieuwe collegeperiode (post mjip). Daarnaast is het saldo bestemd voor prijsstijgingen (post indexatie). Het saldo van 2026 is voor een groot deel (€ 250.000) bestemd voor de BERAP 2026 I. Communicatie 12 juni 2025 vindt een speeddate plaats voor de jaarrekening 2024, Bestuursrapportage 2025-I en deze Kadernota 2026. Op 16 juni 2025 staan deze financiële rapportages geagendeerd in de commissie financiën.
Uitvoering De Kadernota 2026 is de basis voor de Begroting 2026 en zal ook hier verder worden uitgewerkt Bijlagen 1. Kadernota 2026; 2. Raadsbesluit Kadernota 2026; 3. Meerjarig investeringsplan.
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris, de burgemeester,
L. Bennema
mr. J. Seton