Raadsvoorstel begroting 2024
Tekst van het document
71298-2023:069822
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Behandelend ambtenaar: W. Leistra / B. van Spronsen Afdeling/cluster: Financiën Portefeuillehouder: H. Zwiep
Registratienummer: 71298-2023:069822
Onderwerp: Begroting 2024 Voorgestelde wijze van afdoening:
Beslispunten: 1. De ambities en doelen voor 2024 vaststellen. 2. De autonome bestedingsvoorstellen 2024 vaststellen. 3. De bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2024 vaststellen. 4. De stijging van het tarief OZB van 2,75% vaststellen. 5. De uitgangspunten voor de tarieven afvalstoffenheffing en rioolrechten vaststellen. 6. € 1.622.000 onttrekken aan de VAR voor de incidentele bestedingsvoorstellen van het MJIP. 7. € 800.000 onttrekken aan de VAR voor de bestuurlijke bestedingsvoorstellen. 8. Het addendum vaststellen. 9. De begroting 2024, met inachtneming van de bovenstaande beslispunten vaststellen.
Inleiding Hierbij presenteren we de begroting 2024 met een aantal zeer belangrijke maatschappelijke thema’s die we volgend jaar willen oppakken. De begroting bouwt verder op de Kadernota 2024. In deze Kadernota is opgenomen dat we in financieel onzekere tijden leven. Dit geldt voor zowel onze inwoners als voor ons als gemeente. Dat is niet veranderd. Helaas hebben we nog steeds te maken met een hoge inflatie, onzekere energieprijzen en onduidelijkheid over de bijdrage van het Rijk in en na 2026. Dit beïnvloedt niet alleen onze begroting, maar heeft ook een groot effect op de koopkracht van onze inwoners. Wij hebben er daarom op ingezet om de stijging van de lokale lastendruk te beperken. Door de val van het kabinet is er sprake van onzekerheid over de koers van het Rijk als het gaat om de grote maatschappelijke opgaven op het gebied van wonen, klimaat, jeugdhulp, energie, armoede, asiel en migratie. De huidige demissionaire kabinetsploeg handelt alleen nog de lopende zaken af. Om de armoede in Nederland aan te pakken, wordt wel voorzien in een koopkrachtpakket om met name de lage inkomens te helpen. Ook wordt het Tijdelijk Noodfonds Energie verlengd zodat er een vangnet is voor inwoners die de energierekening niet meer kunnen betalen. Het gaat hier echter om incidentele maatregelen voor 2024. Wij hebben zorgen of dit voldoende zal zijn.
Op 22 november 2023 wordt de nieuwe koers voor Nederland bepaald bij de Tweede Kamerverkiezingen. Als college zullen we, onder meer via de P10, in de aanloop naar de vorming van een nieuw kabinet bij de politieke partijen aandacht vragen voor de vertaling van de conclusies uit het rapport ‘Elke regio telt’ naar regionaal beleid, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, openbaar vervoer en werkgelegenheid, en daarmee het belang van het investeren in de brede welvaart voor iedereen. Hoewel we te maken hebben met onzekerheden, willen we als gemeente vanuit een koersvaste aanpak een aantal stappen voorwaarts zetten. Bijvoorbeeld door ons in te zetten voor het afronden van dossiers die al langer spelen. In de Kadernota 2024 hebben wij een voorzet gegeven waar het gaat om de bestuurlijke bestedingsvoorstellen en de voorstellen in het meerjarig investeringsplan. De reactie hierop van uw raad was zodanig dat wij hebben besloten om deze voorzet in het voorstel voor de Begroting 2024 op te nemen. Dit betekent dat we in deze begroting enkele voorstellen aan uw raad doen op het gebied van duurzaamheid, sport, huisvesting van scholen, preventie en armoedebestrijding, verkeer en inrichting van de openbare ruimte. Aanvullend op de voorstellen zoals benoemd de Kadernota vragen wij uw raad in deze begroting om een voorbereidingskrediet voor een MFA in 2e Exloërmond.
We willen als college gaan werken aan een structurele en toekomstbestendige oplossing voor de scholen, de buitensport en het dorpshuis. Ook hebben we een bedrag op de DPL opgenomen voor de uitwerking van een procesaanpak wijkvernieuwing en onze participatie in Dutch TechZone. In het Bestuursprogramma 2022-2026 hebben we vijf urgente maatschappelijke opgaven gepresenteerd: Duurzaamheid, Wonen, Armoede en bestaanszekerheid, Zorg dichterbij en voorzieningen, Preventie en inclusie. Deze opgaven zijn nog steeds actueel en hebben voor de begroting van 2024 daarom nog steeds prioriteit. Een belangrijke voorwaarde bij de uitvoering van de verschillende opgaven is participatie; we willen daarmee de betrokkenheid van onze inwoners bij de besluitvorming vergroten. Dat gaan we de komende tijd concreet oppakken. Participatie moet een onderdeel worden van ons DNA. We zoeken de komende jaren als college naar evenwicht tussen aan de ene kant onze ambities en aan de andere kant de plannen die we daadwerkelijk kunnen waarmaken. Dat vraagt ons om heldere en gerichte keuzes te maken en te prioriteren. De krappe arbeidsmarkt stelt ons hierbij voor een uitdaging. Ondanks de uitdagingen die we kennen, zijn we er trots op dat we de begroting 2024, met de daarin opgenomen voorstellen, aan uw raad kunnen aanbieden. Beoogd effect 1.
De ambities en doelen zijn de basis voor de koers van de gemeente in 2024. 2. Door in te stemmen met de bestuurlijke bestedingsvoorstellen is de gemeente in staat om de voorgestelde opgaven en doelen uit te kunnen voeren. 3. Door in te stemmen met de verhoging van de OZB van 2,75% voldoen we aan het bestuursprogramma 2022-2026. 4. Door in te stemmen met de uitgangspunten voor de tarieven van afvalstoffenheffing en rioolrechten voldoen we aan de door de raad vastgestelde kaders zoals opgesteld in de kadernota 2024. 5. De Begroting 2024 dient voor 15 november 2023 door de raad te worden vastgesteld en worden aangeboden aan onze toezichthouder, de provincie Drenthe.
6. Conform herijkt financieel kader is een afzonderlijk beslispunt opgenomen voor onttrekkingen uit de VAR met betrekking tot de incidentele bestedingsvoorstellen van het MJIP. 7. Conform herijkt financieel kader is een afzonderlijk beslispunt opgenomen voor onttrekkingen uit de VAR met betrekking tot de incidentele bestedingsvoorstellen. 8. Door het addendum vast te stellen wordt ingestemd met de juiste tekst in de begroting 2024. 9. De begroting 2024 dient in het kader van het financieel toezicht voor 15 november 2023 te worden vastgesteld. Argumenten 1.1 De ambities en doelen geven focus en een basis voor sturing. Deze opgaven hebben als gevolg van de huidige ontwikkelingen hoge urgentie. In deze begroting 2024 focussen we op de opgaven. 2.1 De autonome bestedingsvoorstellen zijn onvermijdelijk. Deze begroting bevat enkele autonome bestedingsvoorstellen en deze zijn onvermijdelijk en zijn bijstellingen van budgetten. 3.1 De bestuurlijke bestedingsvoorstellen zijn integraal afgewogen op basis van de beschikbare middelen. Op basis van het Meerjarig Investeringsplan en de Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL) hebben we keuzes moeten maken. 4.1 Stijging van OZB met 2,75% is noodzakelijk om ambities uit het coalitieakkoord waar te kunnen maken.
De stijging van 2,75% is fors lager dan de huidige inflatie en een beperkte verhoging van de OZB maakt het mogelijk om de ambities uit het bestuursprogramma 2022-2026 te realiseren. 5.1 Afvalstoffenheffing en rioolrechten conform kaders van de raad De kaders van de raad zijn het uitgangspunt voor de vaststelling van de tarieven en zijn gebaseerd dat 100% van de kosten worden gedekt. 6.1 Voor onttrekkingen uit de VAR wordt een afzonderlijk beslispunt opgenomen Voorgesteld wordt om € 1.622.000 te onttrekken aan de VAR voor de incidentele bestedingsvoorstellen van het MJIP. 7.1 Voor onttrekkingen uit de VAR wordt een afzonderlijk beslispunt opgenomen. Voorgesteld wordt om € 800.000 te onttrekken aan de VAR voor de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen 8.1 Door het addendum vast te stellen wordt ingestemd met de juiste tekst in de begroting 2024. 9.1 Tijdige vaststelling van de Begroting 2024 De Begroting 2024 en meerjarenraming moeten volgens de gemeentewet voor 15 november a.s. door de raad zijn vastgesteld en aan gedeputeerde staten zijn aangeboden. De begroting is opgesteld op basis van de financiële uitgangspunten van de Kadernota 2024 en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Kanttekeningen 1.1 Politiek is keuzes maken
Voor alle voorstellen die wij doen zijn er alternatieven. Politiek is keuzes maken. De raad kan door middel van amendementen de begroting wijzigen. Financiën Hieronder een overzicht van de voorstellen vanuit het budget voor het meerjarig investeringsplan. Deze zijn toegelicht in de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL). Budget MJIP
2024
2025
2026
2027
2028
133.000
508.000
508.000
508.000
508.000
1 Overdragen gebouw voetbalvereniging Nieuw-Buinen
58.000
58.000
58.000
58.000
58.000
2 Subsidie instandhouding kerncomplexen voetbal 3 IHP renovatie en nieuwbouw (blok 1)
-70.000
-70.000
-70.000
-70.000
-70.000
-94.950
-94.950
-94.950
-94.950
-94.950
4 Binnenklimaat en verduurzaming (blok 1) 5 Investering GVVP 2024
-97.845
-97.845
-97.845
-97.845
-97.845
-45.000
-45.000
-45.000
-45.000
-45.000
6 Aanvulling knop 2
116.795
Restant begroting 2023 Bestedingsvoorstellen
Totaal:
-133.000 -249.795 -249.795 -249.795 -249.795
Restant budget
0
258.205
258.205
258.205
De cijfers laten zien dat er na aftrek van deze voorstellen in 2025 nog ruim € 258.000 beschikbaar is voor toekomstige investeringen. Naast voorstellen met structurele effecten is er ook sprake van voorstellen met incidentele effecten: Bestedingsvoorstellen
2024
1. Renovatie Sportpark Borger kleedruimte (gebouw)
750.000
2. Overdragen gebouw voetbalvereniging Nieuw-Buinen
872.000
Totaal:
1.622.000
Het voorstel is dit bedrag te dekken uit de VAR. Hiervoor een separaat beslispunt (6) opgenomen. Bestedingsvoorstellen We willen twee keer per jaar een integrale afweging maken over de bestedingsvoorstellen, namelijk bij de begroting en bij de BERAP 2024-I. In de Kadernota 2024 heeft u ingestemd met de autonome bestedingsvoorstellen 2024. Deze begroting bevat twee aanvullende autonome voorstellen. Nr. Onderwerp
Structureel Incidenteel
Autonome voorstellen
2024
1 Verkiezingen
2024
40.000
2 Regio Deal
225.000 Subtotaal:
40.000
225.000
258.205
In de Kadernota 2024 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven op de voorzet van het college. In het selecteren van de voorstellen met hoge prioriteit hebben we rekening gehouden met de inbreng van de raad. Bestuurlijke voorstellen met hoge prioriteit Structureel Structureel Incidenteel 2024
2025
2024
Beleidsmatige voorstellen 1 Volkshuisvestingsfonds
300.000
2 Dimpactprogramma Beyond23
0
3 BOA's
53.000
4 Trainees
225.000
5 Projecten Andes
75.000
6 Uitvoeringskosten project centrumplan Exloo
100.000
7 Budget voor vrijwilligerswaardering
17.500
8 Digitalisering archief
100.000
9 Buurtbemiddeling
20.000
10 Formatie jeugdhulpregio Drenthe
0
11 Investering basisvoorziening voetbalcomplexen
250.000
12 Renovatie bijvelden seizoen 2024
150.000
13 Transformatie Veilig Thuis Drenthe
0
14 LEADER bijdrage Oost-Drenthe 2024-2027
38.000
15 Motie afvalbakken
0
16 Procesplan wijkrenovatie
50.000
17 Onderhoud Aukje Wolf park
8.000
18 Verhoging budget griffie communicatie
0
19 Dutch TechZone
26.000
20 Onderzoek MFA/school 2e Exloërmond
50.000
Subtotaal:
90.500
8.000
1.364.000
Bestuursprogramma 1 Subsidie stichting urgente noden
5.000
2 Nedersaksenlijn
35.000
3 Publieke laadinfrastructuur
20.000
Subtotaal: Totaal:
5.000
0
55.000
95.500
8.000
1.419.000
Voor een verdere toelichting op de bestedingsvoorstellen verwijzen we naar de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL). Indien u instemt met onze voorstellen dan betekent dit voor Saldo begroting (knop 1) en Bestedingsruimte (knop 2) het volgende: Knop 1: Saldo begroting Hieronder volgt een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 1 Saldo begroting sinds de Kadernota 2024.
Knop 1 Saldo begroting
2024
2025
2026
2027
2028
Stand Kadernota 2024
429.348
401.262
478.719
53.100
53.100
1. Indexatie 2028 2. Financiering
-61.428 111.688
59.637
74.099
87.815
-43.938
3. Actualisatie kleinere budgetten
75.877
188.331
4. Autonome bestedingsvoorstellen
-40.000
-40.000
138.279
75.471
204.466
-40.000
-40.000
-40.000
5. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen
-95.500
-103.500
-103.500
-103.500
-103.500
Stand Begroting 2024
481.413
505.731
547.597
72.886
8.701
Toelichting 1. Ten opzichte van de Kadernota 2024 is jaarschijf 2028 toegevoegd. Conform financieel kaders zijn diverse lasten en baten geïndexeerd, zoals bedrijfsvoering, algemene uitkering, OZB, gemeenschappelijke regelingen etc. Het netto effect voor jaarschijf 2028 wordt hier gepresenteerd. 2. Het gaat hier om aanpassingen van kapitaallasten en rente met betrekking tot vaste activa, reserves, voorzieningen en vaste geldleningen. 3. Veel budgetten zoals gas, elektra en huuropbrengsten in de begroting zijn gecontroleerd en aangepast. Dit resulteert in een klein voordeel. 4. Hier gaat het om de autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 5. Dit betreffen de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. Knop 2: Budget beleidsintensivering Hieronder het overzicht met toelichting van knop 2 budget beleidsintensivering met de mutaties sinds de Kadernota 2024. Knop 2 Beleidsintensivering Stand Kadernota 2024
2024
2025
2026
2027
2028
1.515.772 1.703.272 1.115.772 1.115.772 1.115.772
1. Toevoeging stelpost indexatie
-300.000
2. Toevoeging stelpost MJIP
-116.795
3. Autonome bestedingsvoorstellen
-225.000
4. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen
-1.419.000
5. Onttrekking VAR
800.000
Stand Begroting 2024
254.977 1.703.272 1.115.772 1.115.772 1.115.772
Toelichting 1. We voegen € 300.000 toe aan de stelpost indexatie om de raming in 2024 op gelijke hoogte te brengen met de meerjarenraming. Dit zorgt ervoor dat er structureel ruimte overblijft voor nieuwe indexaties. 2. We voegen € 116.795 toe de stelpost MJIP, zodat er voldoende ruimte is voor de investeringen in het jaar 2024. 3. Hier gaat het om de autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 4. Dit betreffen de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 5. We halen € 800.000 uit de VAR zodat er weer € 250.000 beschikbaar is voor BERAP 2024-I.
Financiële update/BERAP 2023-II Op verzoek van de raad wordt jaarlijks een financiële update gemaakt en deze update wordt u gelijktijdig met de begroting 2024 aangeboden, zodat de raad de inhoud van deze update kan betrekken bij de behandeling van de begroting. De financiële update wordt halverwege oktober nog toegevoegd aan de stukken. Vervolgens wordt de update verwerkt in BERAP 2023-II en deze rapportage wordt in de raadsvergadering van december behandeld en vastgesteld. Communicatie Voorgaande jaren hebben we in de Week In Week Uit de inwoners van onze gemeente over de begroting en de bestedingsvoorstellen geïnformeerd. Het is onze intentie om dit eind 202 opnieuw te doen. De Begroting 2024 wordt tevens digitaal gepresenteerd. Uitvoering Voordat we de Begroting 2024 in de raad behandelen geven we uw raad de gelegenheid om technische vragen te stellen tijdens de speeddate op 16 oktober 2023. Tevens organiseren we op 30 oktober 2023 een commissie financiën waarin we de financieel specialisten van de verschillende fracties zullen meenemen in de gemaakte financiële keuzes. In de raad van 9 november 2023 wordt de Begroting 2024 ter vaststelling behandeld, zodat we de vastgestelde begroting voor 15 november 2023 bij de provincie kunnen aanleveren. Na het beschikbaar stellen van de middelen zullen we uitvoering geven aan het bijhorende beleid.
Aan de hand van bestuursrapportages zullen we u informeren over de uitvoering. Bijlagen 1. Raadsbesluit begroting 2024; 2. Begroting 2024; 3. Meerjarig investeringsplan memo; 4. Meerjarig investeringsplan tabel; 5. Collegevoorstel begroting 2024; 6. Financiële update 2023 (volgt later). Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris, de burgemeester,
drs. K. Speekhout
mr. J. Seton