Programmabegroting 2023 - RaadsVOORSTEL
Tekst van het document
85057-2022:189138
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Behandelend ambtenaar: W. Leistra Afdeling/cluster: Financiën Portefeuillehouder: H.J. Zwiep
Registratienummer: 85057-2022:189138
Onderwerp: Begroting 2023 Voorgestelde wijze van afdoening:
Beslispunten: 1. De urgente maatschappelijke opgaven voor 2023 vaststellen. 2. De bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2023 vaststellen. 3. De stijging van het tarief OZB van 2,75% vaststellen. 4. De uitgangspunten voor de tarieven afvalstoffenheffing en rioolrechten vaststellen. 5. De begroting 2023, met inachtneming van de bovenstaande beslispunten, vaststellen.
Inleiding Voor u ligt de eerste begroting van de bestuursperiode 2022 – 2026. Een begroting met de nodige ambities en met een aantal urgente maatschappelijke thema’s die in 2023 invulling moeten krijgen. We leven in onzekere tijden. Stijgende energieprijzen, een vluchtelingencrisis in Europa, ongekende inflatie en een pandemie die ieder moment weer de kop kan opsteken. Soms lijkt het of alles samenkomt. We merken in gesprekken dat dit leeft onder onze inwoners. Het gaat om ontwikkelingen die onvoorspelbaar en complex zijn, en die zich ver over de gemeentegrenzen uitstrekken. Maar ze raken onze inwoners wel. Daarbij komt dat bij veel inwoners het vertrouwen in de overheid is gedaald. Er is behoefte aan duidelijkheid en perspectief. Tussen al deze ontwikkelingen zoeken wij als college een evenwicht. In wat we willen realiseren in Borger-Odoorn (het coalitieakkoord) en wat we daadwerkelijk kunnen waarmaken in de komende jaren. Dat vraagt focus en keuzes maken. Dat hebben we niet alleen binnen de muren van het gemeentehuis gedaan, maar ook op locatie met onze inwoners. De uitkomst van de zoektocht is dat er in deze begroting een vijftal urgente maatschappelijke opgaven worden gepresenteerd: - Duurzaamheid; - Wonen; - Armoede; - Voorzieningen en zorg dichterbij;
- Preventie en inclusie. De opgaven zijn urgent, omdat wij als college het belang voelen om snel op deze onderwerpen te handelen. De urgente maatschappelijke opgaven komen ook naar voren vanuit het coalitieakkoord. Verschillende onderwerpen uit het coalitieakkoord zijn namelijk gekoppeld aan de urgente maatschappelijke opgaven. De urgente maatschappelijke opgaven hebben wel een dynamisch karakter. Dat betekent dat er gedurende de bestuursperiode ook nieuwe kunnen worden toegevoegd of dat sommige niet tot 2026 prioriteit zullen krijgen. We zien namelijk dat de maatschappelijke ontwikkelingen sneller gaan dan ooit en dat we flexibel moeten blijven om hierop te anticiperen. Een belangrijke voorwaarde bij uitvoering van de verschillende opgaven is participatie. Participatie gaan we verder handen en voeten geven en moet onderdeel worden van ons DNA. Vanuit het coalitieakkoord is ook een aantal financiële kaders meegegeven. In deze begroting zijn deze kaders verwerkt. De beschikbare middelen die hieruit voortvloeien zijn in deze begroting vertaald in bestedingsvoorstellen om met de urgente maatschappelijke opgaven aan de slag te kunnen. Ook bevat deze begroting meerdere voorstellen om te investeren in maatschappelijk vastgoed. Voorbeelden hiervan zijn de realisatie van een nieuwe basisschool en de nieuwbouw van sporthal De Koel in Borger.
Naast deze investeringen zijn in deze begroting ook bestuurlijke voorstellen verwerkt zoals het structureel maken van de budgetten voor de ouderenadviseur en het dorpsbudget. Wij zijn er trots op de begroting 2023, met de daarin opgenomen voorstellen, aan de gemeenteraad aan te kunnen bieden. Beoogd effect 1. De voorgestelde maatschappelijke opgaven zijn de basis voor de koers van de gemeente in 2023. 2. Door in te stemmen met de bestuurlijke bestedingsvoorstellen is de gemeente in staat om de voorgestelde opgaven en doelen uit te kunnen voeren. 3. Door in te stemmen met de verhoging van de OZB van 2,75% voldoen we aan het coalitieakkoord 2022-2026. 4. Door in te stemmen met de uitgangspunten voor de tarieven van afvalstoffenheffing en rioolrechten voldoen we aan de door de raad vastgestelde kaders zoals opgesteld in de kadernota 2023. 5. De Begroting 2023 dient voor 15 november 2022 door de raad te worden vastgesteld en worden aangeboden aan onze toezichthouder, de provincie Drenthe. Argumenten 1.1 De urgente maatschappelijke opgaven geven focus en een basis voor sturing. Deze opgaven hebben als gevolg van de huidige ontwikkelingen hoge urgentie. In deze begroting 2023 focussen we op de opgaven. 2.1 De bestuurlijke bestedingsvoorstellen zijn integraal afgewogen op basis van de beschikbare middelen.
Op basis van het Meerjarig Investeringsplan en de Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL) hebben we keuzes moeten maken. Deze keuzes hebben we gemaakt door urgente maatschappelijke opgaven voor het jaar 2023 te formuleren.
3.1 Stijging van OZB met 2,75% is noodzakelijk om ambities uit het coalitieakkoord waar te kunnen maken. De indicering van 2,75% is fors lager dan de huidige inflatie en een beperkte verhoging van de OZB maakt het mogelijk om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren. 4.1 Afvalstoffenheffing en rioolrechten conform kaders van de raad De kaders van de raad zijn het uitgangspunt voor de vaststelling van de tarieven en zijn gebaseerd op 100% kostendekkendheid. 5.1 Tijdige vaststelling van de Begroting 2023 De Begroting 2023 en meerjarenraming moeten volgens de gemeentewet voor 15 november a.s. door de raad zijn vastgesteld en aan gedeputeerde staten zijn aangeboden. De begroting is opgesteld op basis van de financiële uitgangspunten van de Kadernota 2023 en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Kanttekeningen 1.1 Politiek is keuzes maken Voor alle voorstellen die wij doen zijn er alternatieven. Politiek is keuzes maken. De raad kan door middel van amendementen de begroting wijzigen. Financiën Bestedingsvoorstellen MJIP In onderstaand overzicht worden de ontwikkelingen op financieel gebied voor het MJIP vanaf de begroting 2022 samengevat. Ook wordt er deze begroting een aantal bestedingsvoorstellen gedaan. Deze zijn toegelicht in de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL).
Nr Budget MJIP 1 Toevoeging begroting 2022 2 Gymzaal Esdal College Toevoeging Herziening 3 Gemeentefonds Toevoeging knop 1 saldo 4 begroting Totaal:
2023
2024
2025
2026
2027
500.000
500.000
500.000
500.000
500.000
-43.000
-43.000
-43.000
-43.000
562.500
937.500
937.500
937.500
187.500 200.000
887.500 1.019.500 1.394.500 1.394.500 1.394.500
Bestedingsvoorstellen 1 De Koel scenario 4b
457.000
457.000
457.000
457.000
457.000
2 Krediet voor een basisschool
150.000
150.000
150.000
150.000
150.000
3 GVVP
37.500
37.500
37.500
37.500
37.500
4 Renovatie gemeentehuis Instandhouding kerncomplexen 5 voetbal
140.000
140.000
140.000
140.000
140.000
70.000
70.000
70.000
70.000
70.000
6 Investering bruggen Aanpassing wegen Sportpark 7 Odoorn
11.000
11.000
11.000
11.000
11.000
21.000
21.000
21.000
21.000
21.000
886.500
886.500
886.500
886.500
886.500
1.000
133.000
508.000
508.000
508.000
Totaal: Restant:
De cijfers laten zien dat er na aftrek van deze voorstellen nog t/m 2025 financiële ruimte beschikbaar is om andere investeringen te realiseren. Besluitvorming hierover zal zoveel mogelijk volgen in toekomstige begrotingen, zodat er een goede integrale afweging kan worden gemaakt. Bestedingsvoorstellen We willen twee keer per jaar een integrale afweging maken over de bestedingsvoorstellen, namelijk bij de begroting en bij de BERAP 2023-I. In de Kadernota 2023 heeft u ingestemd met de autonome bestedingsvoorstellen 2023. De begroting 2023 bevat geen aanvullende autonome voorstellen. In de Kadernota 2023 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven ten aanzien van de bestuurlijke bestedingsvoorstellen. We hebben uw reacties in ons voorstel van deze Begroting 2023 meegenomen. Wij vragen de raad om in te stemmen met de volgende bestuurlijke bestedingsvoorstellen met een hoge bestuurlijke prioriteit. Bestuurlijke voorstellen met hoge Nr prioriteit
Thema
Investeringen 1 Afboeken sporthal De Koel
2023 Leefomgeving
Subtotaal: Beleidsmatige voorstellen
Structureel Incidenteel 2023 349.000 0
349.000
Thema
1 Budget dorpsbudgetten
Inwoners
100.000
2 Ouderen adviseur
Inwoners
46.000
3 Trainees kiezen voor de toekomst
Toekomst
225.000
4 Buurtbemiddeling
Inwoners
30.000
5 BOCE beleidsagenda
Toekomst
75.000
6 Activiteitenbudget kinderraad
Inwoners
7 Vitale vakantieparken
Economie
Subtotaal: Bestuursprogramma
5.000 20.000 151.000
350.000
50.000
450.000
Thema
1 Duurzaamheid
Toekomst
2 Wonen
Leefomgeving
3 Armoede
Inwoners
50.000
125.000*
4 Zorg dichterbij en voorzieningen
Leefomgeving
50.000
200.000*
5 Preventie en inclusie
Inwoners
90.000
265.000
6 Participatie
Toekomst
50.000
250.000
Subtotaal:
290.000
1.540.000
Totaal:
441.000
2.239.000
250.000*
*: Bij deze bestedingsvoorstellen wordt een gedeelte van de kosten gedekt uit een bestemmingsreserve. Dit is bij het voorstel op de DPL separaat toegelicht. In totaal wordt er € 250.000 aan de bestemmingsreserve covid-19 onttrokken en € 250.000 aan de bufferreserve gronden.
Voor een verdere toelichting op de bestedingsvoorstellen verwijzen we naar de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL). Indien u instemt met onze voorstellen dan betekent dit voor Saldo begroting (knop 1) en Bestedingsruimte (knop 2) het volgende: Knop 1 Saldo begroting
2023
2024
2025
2026
2027
Stand kadernota 2023
16.467 -104.222
-92.408
499.816
499.816
1. Amendement toeristenbelasting
300.000
300.000
300.000
300.000
300.000
Stand na moties/amendementen
316.467
195.778
207.592
799.816
799.816
2. Meerkosten Esdal College
55.000
-43.500
-43.500
-43.500
-43.500
3. Uitbreiding 0,5 FTE wethouder
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
4. Fietspad Eeserstraat-Westdorpsbrug
-4.125
-4.125
-4.125
-4.125
-4.125
860.000
785.000
710.000
635.000
635.000
5. Meicirculaire 2022 6. Stelpost jeugdzorg
-520.000 -993.000
7. Financiering
38.774 -203.620 -258.528 -270.984 -313.624
8. Index 2027 (baten - lasten)
46.619
9. Actualisatie kleinere budgetten
62.606
73.566
98.574
126.262
104.664
10. OZB verhoging van 1,75% naar 2,75%
65.000
130.000
195.000
260.000
325.000
11. Overhevelen knop 1 naar MJIP
-200.000
12. Overhevelen knop 1 naar knop 2
-700.000
13. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen
-441.000 -441.000 -441.000 -441.000 -441.000
Stand Begroting 2023
Knop 2 Beleidsintensivering
2.721 442.099 414.013 491.469
2023
2024
2025
2026
65.850
2027
Stand Kadernota 2023
635.210 1.115.772 1.115.772 1.115.772 1.115.772
1. Meicirculaire incidentele voordelen
200.000
2. Overhevelen knop 1 naar knop 2
700.000
400.000
587.500
3. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen -1.739.000 4. Septembercirculaire 2022
500.000
Stand Begroting 2023
296.210 1.515.772 1.703.272 1.115.772 1.115.772
Voor een toelichting op de mutaties verwijzen we naar de Begroting 2023. Financiële update/BERAP 2022-II Op verzoek van de raad wordt jaarlijks een financiële update gemaakt en deze update wordt u gelijktijdig met de begroting 2023 aangeboden, zodat de raad de inhoud van deze update kan betrekken bij de behandeling van de begroting. Vervolgens wordt de update verwerkt in BERAP 2022-II en deze rapportage wordt in de raadsvergadering van december behandeld en vastgesteld.
In deze begroting doen we een vooraankondiging van een tweetal investeringen in de financiële update / BERAP 2022-II. Feitelijk betreft het hier geen investeringen, omdat de bedragen niet worden geactiveerd, maar in 1 keer ten laste komen van de exploitatie. Voor het jaar 2022 zien we nog financiële ruimte hiervoor en komen dan ook in de financiële update / BERAP 2022-II met een voorstel over: Sportpark Valthermond Voor sportpark Valthermond is nog een bedrag nodig om de privatisering van enkele jaren geleden af te kunnen ronden. Na overleg met de vereniging is duidelijk geworden dat budget noodzakelijk is voor het afronden van het vernieuwen van het clubgebouw en de omliggende terreininrichting. Voetbalvereniging Borger We willen middelen beschikbaar stellen om het clubgebouw van de voetbalvereniging in Borger in 2024 vernieuwen. We gaan dat samen met de vereniging in 2023 voorbereiden. De velden zijn onlangs gerenoveerd. Ons voorstel is om in de financiële update / BERAP 2022-II een voorbereidingskrediet te vragen en tevens de helft van het geschatte benodigde bedrag op te voeren. Na de voorbereiding is duidelijk welk bedrag voor de totale vernieuwing van het clubgebouw noodzakelijk is. Vervolgens komen we in de Kadernota 2024 en Begroting 2024 met een aanvullend voorstel. Energiearmoede Voor de aanpak van energiearmoede nemen we op zeer korte termijn maatregelen.
Daarvoor is aanvullende financiële dekking nodig. In de financiële update 2022 en BERAP 2022-II komen we met een voorstel hierover. Communicatie Voorgaande jaren hebben we in de Week In Week Uit de inwoners van onze gemeente over de begroting en de bestedingsvoorstellen geïnformeerd. Het is onze intentie om dit begin 2023 opnieuw te doen. De Begroting 2023 wordt tevens digitaal gepresenteerd. Uitvoering Voordat we de Begroting 2023 in de raad behandelen geven we uw raad de gelegenheid om technische vragen te stellen tijdens de speeddate op 24 oktober 2022. Tevens organiseren we op 27 oktober 2022 een commissie financiën waarin we de financieel specialisten van de verschillende fracties zullen meenemen in de gemaakte financiële keuzes. In de raad van 3 november 2022 wordt de Begroting 2023 ter vaststelling behandeld, zodat we de vastgestelde begroting voor 15 november 2022 bij de provincie kunnen aanleveren. Na het beschikbaar stellen van de middelen zullen we uitvoering geven aan het bijhorende beleid. Aan de hand van bestuursrapportages zullen we u informeren over de uitvoering. Bijlagen 1. Raadsbesluit begroting 2023; 2. Begroting 2023; 3. Bestuursprogramma 2023-2026; 4. Meerjarig investeringsplan memo; 5. Meerjarig investeringsplan tabel; 6. Collegevoorstel begroting 2023.
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris, de burgemeester,
drs. D.C Rensen
mr. J. Seton