CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Oplegger onderzoek lobbykracht

RAAD: Raadsvergadering 23 februari 2023, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Gezamenlijk RKC onderzoek naar de Lobbykracht van Drentse gemeenten1.926 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Oplegger: De lobbykracht van Drenthe Oplegger van de Rekenkamercommissie Borger-Odoorn bij het onderzoek van een aantal Drentse Rekenkamercommissies naar de lobbykracht van Drenthe

Oktober 2022

2 Rekenkamercommissie gemeente Borger-Odoorn Samenstelling: P. Wanrooij (voorzitter) E. De Haan I. van Sloten R. Kuipers Contact: M. Willems (secretaris) Postbus 3 7875 ZG Exloo T 06 - 5572 2480 E rekenkamercommissie@borger-odoorn.nl

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

3 Inhoudsopgave Verantwoording Leeswijzer Conclusies Aanbevelingen Slotwoord

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

4 5 6 8 10

De gezamenlijke rekenkamercommissies Aa en Hunze, Assen, Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Midden-Drenthe en Noordenveld hebben u het rapport ‘De lobbykracht van Drenthe’ aangeboden. Het doel was gemeenteraden inzicht te bieden in de inzet van lobbyactiviteiten door de Drentse gemeenten bij de provinciale, nationale en Europese overheid en wat dat voor hen oplevert. Een voorwaarde van onze rekenkamercommissie was, dat er expliciet aandacht zou worden geschonken aan de lobbykracht van kleinere gemeenten. Het onderzoek heeft zich gefocust op de leerpunten voor de lobby in Drents verband, maar heeft ook aandacht geschonken aan kleinere gemeenten. Uitvoering Het onderzoek is uitgevoerd door het doen van deskresearch en het houden van interviews. Er is deskresearch gedaan naar publicaties over componenten van succesvolle publieke lobby’s. Met deze literatuur is onder andere het normenkader verder uitgewerkt, zodat de Drentse lobby kon worden getypeerd en kon worden getoetst. Ook is door deskresearch inzicht verkregen in beleid en inspanning met betrekking tot lobby van de verschillende gemeenten. Er zijn 15 interviews gehouden met 16 personen in de periode maart – mei 2022. Onder de geïnterviewden waren bestuurders uit de gemeenten (waaronder burgemeester Seton van BorgerOdoorn), maar ook stakeholders in Brussel, Den Haag en de provincie Drenthe.

Dit onderzoek is begeleid door twee leden van de betrokken rekenkamercommissies.

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

4

1. Verantwoording

Hoofdstuk 1 van het rapport bevat de onderzoeksverantwoording en de hoofdvragen. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de (beleidsmatige) aandacht voor lobbyen en worden de feitelijke inspanningen in het kader van lobby geïnventariseerd. Dat hoofdstuk wordt afgesloten met een blik op de raadsinformatie over lobbyactiviteiten. In hoofdstuk 3 worden de praktijkervaringen van de Drentse gemeenten geschetst en worden verbetermogelijkheden gegeven. Normaal gesproken ontvangt u onze bevindingen (deze oplegger) en het onderzoeksrapport gezamenlijk. Omdat de Rekenkamercommissie het definitieve rapport niet eerder dan u heeft ontvangen, lukte het deze keer niet onze bevindingen tegelijkertijd met het rapport te sturen.

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

5

2. Leeswijzer van het onderzoek

Er is onderzoek gedaan naar de lobbykracht van Drenthe. Het onderzoek bevat geen conclusies over de lobbykracht van individuele gemeenten, maar wel een beschrijving daarvan. In dit hoofdstuk volgt eerst een beschrijving van de lobby van de gemeente Borger-Odoorn, daarna volgen de conclusies die Drents-breed getrokken kunnen worden. De onderzoekers zien dat de aandacht voor lobby in de gemeente Borger-Odoorn in ontwikkeling is. Er is geen specifiek beleid gericht op lobby. De gemeente heeft wel meer aandacht dan voorheen dat de belangen van Borger-Odoorn worden meegenomen in de samenwerkingsverbanden. De gemeente lobbyt vooral met Emmen en Coevorden (in BOCE-verband). Daarnaast werkt de gemeente ook samen met Stadskanaal en Aa en Hunze en is de gemeente vertegenwoordigd in P10, dat is de vereniging van plattelandsgemeenten. De gemeente sluit pragmatisch aan bij andere lobby’s waar grotere gemeenten het voortouw nemen. Hier levert de gemeente actief een bijdrage. Meerdere bestuurders hebben zitting in landelijke (VNG) commissies Lobbyvoorbeelden uit de gemeente zijn: -

Het gasdossier Regiodeal Zuid en Oost-Drenthe Volkshuisvestingsfonds, verduurzaming woningen Hunebed highway Nedersaksenlijn Geopark Hondsrug UNESCO Herverdeling gemeentefonds via P10.

In de gemeente Borger-Odoorn zijn lobby-inspanningen niet expliciet vastgelegd in beleid. Dat betekent niet dat de gemeente niet actief is in lobby. Bovenstaande voorbeelden geven aan dat de gemeente juist erg actief is in lobbyverbanden in vergelijking tot andere deelnemende gemeenten. Conclusies De conclusies van het onderzoek naar de Drentse lobby zijn:

Strategische inzet van lobby als instrument om doelen te bereiken komt nog maar weinig voor Alle Drentse gemeenten hebben hun eigen dossiers waar lobby aan te pas is gekomen. Met uitzondering van enkele grotere gemeenten hebben de meeste Drentse gemeenten geen visie op lobby. Het merendeel van de lobby activiteiten vindt ad hoc plaats. Binnen Drentse gemeenten en bij andere stakeholders bestaat de overtuiging dat met een duidelijke strategie en een gezamenlijke lobby agenda, meer uit lobbyen te halen is.

Lobby als instrument staat zelden op de agenda van Drentse gemeenteraden Lobby als instrument om doelen te realiseren staat hoogst zelden op de agenda van de Drentse gemeenteraden. Lobby komt wel met enige regelmaat ter sprake in raden, maar dan vrijwel altijd in relatie tot inhoudelijke thema’s. Raden hebben zelden vragen over lobbyen an sich.

Regionale samenwerkingsverbanden prevaleren vaak boven samenwerking op provinciaal niveau Veel regionale samenwerkingsverbanden overstijgen de provinciegrens. De lobby’s zijn veelal via de bestaande samenwerkingsverbanden georganiseerd of zijn gelegenheidsverbanden naar aanleiding van een regionale casus. Er zijn vrijwel geen lobbyvoorbeelden waarin alle twaalf Drentse gemeenten samen participeren. De onderzoekers zien hier ruimte.

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

6

3. Conclusies

De geïnterviewde bestuurders zijn positief over de onderlinge relaties tussen de Drentse gemeenten op bestuurlijk en ambtelijk niveau. De contacten zijn laagdrempelig en door korte lijnen worden nu al regelmatig lobby’s in gelegenheidsverbanden opgetuigd. De overtuiging bestaat dat het via diezelfde weg mogelijk moet zijn om ook een structurele Drentse lobby gericht op een regionale of provinciale agenda op te zetten. Een aantal bestuurders waarschuwt ook voor te veel vriendelijkheid en begrip. Af en toe mag het debat tussen gemeenten over hun belangen wel wat meer schuren.

Drenthe heeft zeker wat te bieden Aan de ene kant zien de geïnterviewden de Drentse aanpakkersmentaliteit (niet zeuren) als positief, maar tegelijkertijd ook als valkuil. In alle interviews komt naar voren dat Drenthe best wat meer trots mag zijn en zichzelf mag profileren. Succesvol lobbyen is ook jezelf goed verkopen. Ook als andere partijen wat van Drenthe willen, mogen provincie en Drentse gemeenten zich best wat gereserveerder opstellen. Nu is het soms te faciliterend, waardoor geïnterviewden het idee hebben dat er meer uit onderhandelingen te halen valt. De slotconclusies De slotconclusies van het onderzoek zijn: -

-

-

-

De Drentse gemeenten zetten in verschillende samenwerkingsverbanden lobby in als instrument om doelen te realiseren. Hiermee worden ook duidelijke successen geboekt die we in hoofdstuk 2 en 3 beschreven. Er is dus sprake van lobbykracht die volgens velen ook is gegroeid door enerzijds inzet en anderzijds de mogelijkheden die Drenthe heeft om maatschappelijke opgaven te accommoderen (bijv. huisvesting, energietransitie). Er zijn wel grote verschillen tussen de gemeenten in de mate waarin en de wijze waarop lobby wordt ingezet. Grotere gemeenten (qua inwonertal) hebben duidelijk meer mogelijkheden, al worden ook die wel eens beperkt door de aanwezige capaciteit. Kleinere gemeenten zijn meer volgend, of bundelen de krachten met elkaar of met de provincie. Grotere gemeenten vertegenwoordigen soms de belangen van de kleinere, maar soms ook niet. Er lijkt geen sprake van een “Drentse lobby”. Er is wel veel samenwerking, maar veelal volgens een regionale of juist provincie-overstijgende agenda. Gevolg daarvan is dat Drenthe als entiteit minder duidelijk voor het voetlicht komt in Den Haag en Brussel.

Wanneer we het analysekader toepassen op de bevindingen is de conclusie dat Drentse gemeenten wat betreft het lobbyen voor de eigen lokale en regionale belangen het best goed voor elkaar hebben (basis en uitvoering), maar dat er ruimte is voor groei en dat op een aantal onderdelen verbetering nodig is.

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

7

Er ligt deels een fundament voor een gezamenlijke lobbystrategie

8 4. Aanbevelingen De aanbevelingen, tegelijkertijd te lezen als stappenplan, voor alle gemeenten in Drenthe zijn:

1. maak een gezamenlijke lobbyagenda voor Drenthe; Ondersteun de richting van de gemeentelijke lobbyactiviteiten met een gezamenlijke Drentse (lobby) agenda, op te stellen door Vereniging Drentse Gemeenten (VDG) en de provincie.

De Rekenkamercommissie Borger-Odoorn voegt aan deze aanbeveling toe: uit recent gepubliceerd onderzoek van de Noordelijke rekenkamer (10 oktober 2022) blijkt dat de provincie fungeert als lobby naar Den Haag om zowel financiële als sociale problematiek aan te pakken. De provincie heeft hierin dus een belangrijke rol. 2. betrek de raad bij de lobbyagenda, -doelstellingen en -activiteiten; Bespreek de Drentse (lobby) agenda met de raad en bepaal hoe de eigen lobbydoelstellingen en -activiteiten daarbij passen.

3. richt de lobby in op basis van de onderzoeksbevindingen; Richt de lobby in en gebruik de lessen uit dit onderzoek (focus, helderheid, aansluiten bij externe behoefte etc.).

4. zorg voor voldoende capaciteit; Bekijk in VDG-verband of er extra capaciteit is te creëren om de lobby’s te bemensen en daarmee te versterken.

5. evalueer de lobbyactiviteiten en stel waar nodig de plannen bij. Evalueer de lobbyactiviteiten (ook met andere gemeenten) en stel waar nodig je plannen bij. De Rekenkamercommissie voegt daaraan toe: evalueer de lobbyactiviteiten ook met de provincie. Aanbevelingen van de rekenkamercommissie van de gemeente Borger-Odoorn De rekenkamercommissie onderschrijft het belang van een gezamenlijke lobbyagenda voor Drenthe. Juist voor een middelgrote gemeente als Borger-Odoorn is gezamenlijke lobby van belang. Naast het participeren in de Drentse lobby agenda, beveelt de rekenkamercommissie het volgende aan:

6. Zet lobby gerichter en actiever in. Denk daarbij aan: strategie, doelstellingen van lobby en bijpassende activiteiten. Door lobby gerichter en actiever in te zetten en na te denken over strategie en doelstellingen, kan het instrument lobby gerichter worden ingezet. Bestaand inhoudelijk strategisch beleid biedt hier de basis voor. Door strategie en doelen duidelijk te hebben is ook duidelijker welke lobbyverbanden van meerwaarde zijn voor de gemeente Borger-Odoorn. Kijk bij het vormgeven van lobbyactiviteiten naar de lessen uit dit onderzoek, deels geschetst onder aanbeveling 3.

7. Zorg voor inhoudelijke focus aan het begin van een lobbytraject Eén van de lessen uit het onderzoek is te zorgen voor inhoudelijke focus aan het begin van een lobbytraject. Een goede, eenduidige boodschap is één van de succesfactoren bij lobby. Als het voor de ontvanger niet precies duidelijk is wat de gemeente wil, is het ook lastig om invulling te geven.

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

8. Organiseer een lobbytraining voor beleidsmedewerkers Een training voor beleidsmedewerkers zorgt voor bewustwording van de kansen van lobby en biedt een voedingsbodem voor geslaagde lobbytrajecten.

9. Participeer ook in de andere regionale lobbyverbanden. De Drentse lobby is van belang, maar de gemeente Borger-Odoorn bevindt zich in meer verbanden dan Drenthe. Voor het bereiken van sommige lobbydoelen kan beter gebruik worden gemaakt van andere verbanden, zoals op dit moment al gebeurt.

10. Monitor de opbrengst van de lobbyverbanden waaraan de gemeente deelneemt Wat leveren de lobbyverbanden op en expliciet, wat levert het voor de gemeente op?

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

9

Met meer focus op zowel lobby als instrument als op de inhoud van de lobby is er qua lobby meer te winnen in Borger-Odoorn.

Er heeft ambtelijk en bestuurlijk wederhoor plaatsgevonden. De reactie hiervan is als bijlage toegevoegd. Heeft u na het lezen van deze oplegger nog vragen of opmerkingen, dan kunt u die delen met de Rekenkamercommissie van de gemeente Borger-Odoorn via e-mail: rekenkamercommissie@borgerodoorn.nl. Of door telefonisch contact op te nemen met de begeleider van dit onderzoek, mevrouw R. Kuipers: 06 – 2912 4347.

Hoogachtend, P. Wanrooij (voorzitter)

Oplegger bij het gezamenlijke onderzoek naar de Drentse Lobbykracht Oktober 2022

10

5. Slotwoord

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=01784d0e-d04c-4931-a743-61605e0568c4