Ontwerpbestemmingsplan Zuideind 39 Drouwenerveen - toelichting en bijlagen toelichting
Tekst van het document
Bestemmingsplan "Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen"
Bezoekadres Postadres
Rombou : Jufferenwal 30, 8011 LE Zwolle : Postbus 432, 8000 AK Zwolle
Datum
: 3 september 2020
Status Projectleider Telefoon E-mail
: ontwerp : J.P. Smit / E.W. Lamberts : 08 8236 8236 : info@rombou.nl
Inhoudsopgave Toelichting
Hoofdstuk 1
Inleiding
6
1.1
Aanleiding voor het plan
6
1.2
Ligging plangebied
6
1.3
Vigerend bestemmingsplan
8
1.4
Leeswijzer
9
Hoofdstuk 2
Beschrijving van het plan
10
2.1
Bestaande situatie en ontstaansgeschiedenis
10
2.2
Gewenste situatie
13
2.3
Bedrijfsactiviteiten gespecialiseerd agrarisch loonwerk
17
2.4
Landschappelijke inpassing
19
Hoofdstuk 3
Beleidskader
20
3.1
Rijksbeleid
20
3.2
Provinciaal beleid
22
3.3
Gemeentelijk beleid
38
Hoofdstuk 4
Milieu- en omgevingsaspecten
46
4.1
Geluid
46
4.2
Bodemkwaliteit
47
4.3
Luchtkwaliteit
48
4.4
Externe veiligheid
49
4.5
Bedrijven en milieuzonering
52
4.6
Water
55
4.7
Ecologie
57 3
4.8
Archeologie en cultuurhistorie
60
4.9
M.E.R.-beoordeling
62
4.10
Kabels, leidingen en straalpaden
63
Hoofdstuk 5
Juridische toelichting
64
5.1
Plansystematiek
64
5.2
Algemeen
64
Hoofdstuk 6
Uitvoerbaarheid
65
6.1
Economische uitvoerbaarheid
65
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
65
Bijlage
Bijlage 1
Akoestisch onderzoek
Bijlage 2
Aeriusberekening
Regels
Hoofdstuk 1
Inleidende regels
140
Artikel 1
begrippen
140
Artikel 2
Wijze van meten
156
Hoofdstuk 2
Bestemmingsregels
158
Artikel 3
Agrarisch
158
Artikel 4
Bedrijf -1
164
Artikel 5
Waarde - Archeologie 4
167
Artikel 6
Waarde – Landschap en cultuurhistorie 2
171
Hoofdstuk 3
Algemene regels
174
Artikel 7
Anti-dubbeltelregel
174
Artikel 8
Algemene gebruiksregels
175
Artikel 9
Algemene aanduidingsregels
176
4
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Artikel 10
Algemene afwijkingsregels
177
Artikel 11
Overige regels
180
Hoofdstuk 4
Overgangs- en slotregels
182
Artikel 12
Overgangsrecht
182
Artikel 13
Slotregel
184
Bijlage
Bijlage 1
Kwaliteitsdocument Borger - Odoorn
Bijlage 2
Bestemming Maatschappelijk
Bijlage 3
Bestemming Bedrijf -2
Bijlage 4
Landschappelijke inpassing
Bijlage 5
Lijst nevenactiviteiten bij recht bij agrarische bedrijven
Inhoudsopgave
5
Toelichting Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1
Aanleiding voor het plan
Aan het Zuideind 39 in Drouwenerveen is sinds 2010 het gespecialiseerd agrarisch loonwerkbedrijf gevestigd van initiatiefnemer. Als neventak van een akkerbouwbedrijf is loonwerk toegestaan, maar in gespecialiseerde vorm is loonwerk strijdig met de vigerende bestemming van het perceel zoals deze is opgenomen in het bestemmingsplan Buitengebied. Omdat initiatiefnemer de agrarische loonwerkactiviteiten als hoofdactiviteit exploiteert is een herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk. Met deze herziening wordt het bouwvlak van het bedrijf verkleind (van 19.650 m2 naar 10.000 m2) en bestemd als 'Bedrijf - 1'. Tegelijk met het bestemmingsplan wordt een aanvraag omgevingsvergunning voor een te bouwen loods ingediend waarbij gebruik wordt gemaakt van de coördinatieregeling (art. 3.30 Wro). In het voorliggende bestemmingsplan wordt het planvoornemen getoetst aan het relevante beleid en de omgevings- en milieuaspecten. 1.2
Ligging plangebied
De locatie ligt ten Noorden van de plaats Buinerveen en net boven de provinciale weg N372 . Zie de navolgende afbeelding.
6
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 1: Ligging plangebied (bron: topotijdreis) Op de navolgende afbeelding is de ligging van het plangebied globaal aangegeven. De begrenzing van het plangebied komt overeen met het als bouwvlak begrensde gebied aangevuld met een strook grond ten zuiden van dit vlak.
Toelichting
7
Figuur 2: Globale ligging van het plangebied (bron: ruimtelijke plannen.nl) Het plangebied grenst aan de westzijde aan de openbare weg Zuideind, aan de zuidzijde aan de provinciale weg en aan de overige zijden aan agrarisch cultuurland. 1.3
Vigerend bestemmingsplan
Het perceel aan de Zuideind 39 in Drouwenerveen ligt in het bestemmingsplan ´Buitengebied Borger-Odoorn’, zoals deze is vastgesteld op 29-11-2018. Op de navolgende afbeelding is een uitsnede van de verbeelding van dit bestemmingsplan weergegeven.
8
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 3: uitsnede verbeelding bestemmingsplan Buitengebied Het perceel heeft de enkelbestemming 'Agrarisch' en de dubbelbestemmingen 'Waarde-Landschap en cultuurhistorie 2' en 'Waarde - Archeologie 4' . Verder is de gebiedsaanduiding ‘overige zone - radiotelescoop' van toepassing op het perceel en de functieaanduiding 'akkerbouw'. Het bouwvlak heeft een oppervlakte van circa 2 hectare. 1.4
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de bestaande situatie en de beoogde ontwikkeling. Hoofdstuk 3 beschrijft het planologisch beleidskader geschetst op rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau. In hoofdstuk 4 worden de verschillende milieuaspecten belicht. In hoofdstuk 5 wordt de juridische toelichting op het plan gegeven en tot slot komt in hoofdstuk 6 de uitvoerbaarheid aan de orde.
Toelichting
9
Hoofdstuk 2 Beschrijving van het plan 2.1
Bestaande situatie en ontstaansgeschiedenis
Op de locatie aan de Zuideind 39 een gespecialiseerd agrarisch loonwerkbedrijf gevestigd. Wat daar onder wordt verstaan is te lezen in paragraaf 2.3. Sinds de aankoop in 2010 heeft het perceel een metamorfose ondergaan. Van een verwaarloosd onroerend goed is het met veel persoonlijke inzet veranderd in een toekomstgericht loonwerkbedrijf en woonlocatie. Op het perceel stonden meerdere gebouwen. Een deel daarvan is gesloopt; naar inschatting ongeveer 500 m2. Hieronder een weergave van alle eerder aanwezige bebouwing (topotijdreis) uit 2009.
Figuur 4: afbeelding topotijdreis uit 2009 Hieronder een actueel aanzicht van het erf aan de noordzijde. Het boerderijpand aan de voorzijde, daarachter de loods en op het achtererf de opslag van kuilbalen/materieel en een mestbassin. 10
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 5: foto perceel genomen vanaf het Zuideind in zuidelijke richting Hieronder een actueel aanzicht aan de zuidzijde; met het boerderijpand, de entree met in- en uitrit en de opslag van allerhande materieel.
Figuur 6: foto perceel genomen vanaf het Zuideind in noordoostelijke richting Voor de loonwerkactiviteiten heeft het bedrijf van initiatiefnemer de beschikking over het materieel: 2 fendt tractors manitou verreiker maai combinatie gras hark grasbalen wikkelaar grootpakpers Toelichting
11
vervaet mest injecteur mesttransport vrachtwagen. Met dit materieel voert het loonwerkbedrijf activiteiten uit voor hoofdzakelijk melkveehouderijen en dat in een straal van ongeveer 20 kilometer. De samenstelling en omvang van het machinepark laat zien dat het een relatief kleinschalig agrarisch loonwerkbedrijf is. Naast initiatiefnemer werken er twee vaste medewerkers en in piekperioden kunnen twee ZZP-ers erbij worden ingeschakeld. Eén van de vaste werknemers is de chauffeur van de mesttransportvrachtwagen. Op het perceel zijn aanwezig: een bedrijfswoning met bijgebouw; een bedrijfsloods van 240 m2; een buitenterrein voor de opslag van materieel/kuilbalen; een mestbassin voor de opslag van drijfmest.
Figuur 7: aanwezige bebouwing en voorzieningen De relatief kleine bedrijfsloods (240 m2) is voor de opslag van materieel, de plaatsing van de dieselolietank en er is een kantoor in ondergebracht. Vanwege de zeer beperkte grootte van de loods wordt er ook materieel/materiaal buiten gestald. In een kelder wordt afvalwater afkomstig van een wasplaats opgeslagen. In het mestbassin vindt tussenopslag van mest plaats. Het bassin wordt in de 12
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
herfst/winter met de eigen vrachtwagen gevuld en in het voorjaar met diezelfde vrachtwagen geleegd. Met de eigen mestinjecteur wordt de mest dan op landerijen emissiearm uitgereden. Door een eigen bassin kan prijstechnisch aantrekkelijke mest worden opgeslagen en kan adequaat gereageerd worden op vraag naar mest en het is daarom een belangrijke schakel. Zeker omdat het bedrijf juist gespecialiseerd is in mesttransport en mestuitrijden. Aan de noordzijde is eerder op eigen initiatief omwille van de landschappelijk inpassing een singel aangeplant. 2.2
Gewenste situatie
Gewenst wordt bovenal dat het gebruik voor gespecialiseerd agrarisch loonwerk wordt toegestaan. Daarvoor leent zich de bestemming "Bedrijf-1" uit het bestemmingsplan buitengebied. Deze is namelijk bedoeld voor agrarisch aanverwante bedrijven en volgens de begripsomschrijving vallen daar ook agrarische loonwerkbedrijven onder. 1.8 Agrarisch aanverwant bedrijf Een bedrijf dat hoofdzakelijk is gericht op het leveren van diensten aan agrarische bedrijven of aan groene en recreatieve functies in het buitengebied, zo nodig met behulp van werktuigen en apparatuur, en agrarisch loonwerk, al dan niet in combinatie met onderhoud en/of reparatie van werktuigen of apparatuur. In de gewenste situatie zijn de volgende bedrijfsonderdelen noodzakelijk:
Toelichting
13
Figuur 8: Gewenste toekomstige situatie Belangrijk is de bouw van een loods van 800 m2; 20 meter breed en 40 meter lang. De huidige loods is te klein om al het waardevolle materieel in te kunnen stallen. De in grootte bescheiden nieuwbouw zal/kan dan ook niet leiden tot groei van de bedrijfsomvang/bedrijfsactiviteiten. Uitgaand van de dan aanwezige 1.040 m2 stallingsruimte is te verwachten dat aan het machinepark hooguit twee tractors kunnen worden toegevoegd. De loods komt grotendeels te staan op de funderingen van een onafgebouwde loods. Bij een bezwaarprocedure is de omgevingsvergunning daarvoor door de rechtbank vernietigd. Daarom kon het niet afgebouwd worden. De loods zal de vorm van een kapschuur krijgen. Met de open zijde aan de zuidkant. Alleen aan die kant is toegang tot de loods. De paarse bedrijfsbestemming "Bedrijf-1" dient als onderstaand te zien te worden gelegd over het bedrijfsperceel. Voor een exacte weergave wordt verwezen naar de bijbehorende verbeelding.
14
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 9: bestemming 'Bedrijf-1' Ten opzichte van de huidige agrarische bedrijfsbestemming resulteert dit in bijna een halvering van het ruimtebeslag. Het daarbinnen liggende bouwvlak zal in verhouding nog veel kleiner worden. Het is nu namelijk ongeveer 20.000 en wordt ongeveer 5.500 m2.
Figuur 10: verkleining bestemmingsvlak De bouwvlakgrens zal ten opzichte van dichtstbijzijnde woning Zuideind 12 opschuiven. Daardoor komen de bedrijfsontwikkelingsmogelijkheden verder van die woning af te liggen. Toelichting
15
Het binnen de bedrijfsbestemming "Bedrijf -1" liggende bouwvlak wordt om de bedrijfsgebouwen (bestaand en nieuw) gelegd. Het boerderijpand wordt daar buiten gehouden. In de bouwregels, om de nieuwe loods te bouwen en te gebruiken voor het gespecialiseerde loonwerk, een maximaal toegestaan oppervlakte opgenomen van 1.040 m2. Op de verbeelding is met een maatvoeringsaanduiding aangegeven waarbinnen het opgericht mag worden. Na in gebruikname van de nieuwe loods is geen buitenopslag van materieel meer nodig. Er zal alleen nog buitenopslag plaatsvinden van in plastic verpakte kuilbalen. In een aanwezige kelder zal opslag van afvalwater blijven plaatsvinden; wat vrijkomt op een wasplaats. Het gebruik van het mestbassin is, als bedrijfsonderdeel van het loonwerkbedrijf, mogelijk binnen de bestemming "Bedrijf-1". Door het in zuidelijke richting opschuiven van de bedrijfsbestemming krijgt de al aanwezige erfgrens een definitief karakter. Op die grens is al erfbeplanting aangebracht. De nieuwe planologisch situatie gaat dus overeenkomen met de feitelijk bestaande. In de regels is een voorwaardelijke verplichting opgenomen dat deze erfbeplanting duurzaam in stand gehouden dient te worden.
Figuur 11: aanwezige erfbeplanting 16
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
2.3
Bedrijfsactiviteiten gespecialiseerd agrarisch loonwerk
Algemeen In de agrarische sector wordt de kostprijs sterk beïnvloed door de schaal van de werkzaamheden. Met grotere en efficiëntere machines kunnen schaalvoordelen behaald worden. Voor agrariërs zijn grote en dure machines vaak niet rendabel te exploiteren. Een loonwerkbedrijf speelt in op de (groeiende) behoefte naar efficiëntere machines en kan zich daarmee onderscheiden en een meerwaarde bieden aan klanten. Op agrarische bedrijven worden steeds meer werkzaamheden uitbesteed. Agrariërs kiezen op basis van vertrouwen, kwaliteit en kostprijs voor een loonwerkbedrijf. Veel melkveehouderijbedrijven specialiseren zich verder en vragen steeds meer input van externe arbeid. Die bedrijven groeien door en vragen steeds specifiekere ondersteuning. Het ontzorgen en leveren van kwaliteit is een voorwaarde, maar ook het leveren van kennis en advies rondom bodem, ruwvoederwinning en mestaanwending levert kansen op. Er moet continue geïnvesteerd moet worden in de relatie met de agrarische bedrijven en in nieuwe machines. De loonwerker is een onmisbaar logistiek verlengstuk van het agrarisch bedrijf. Specifiek Initiatiefnemer heeft een bedrijf dat gespecialiseerd is in agrarisch loonwerk voor hoofdzakelijk melkrundveehouderijen in een straal van 20 kilometer. Gespecialiseerd wil zeggen dat er geen andere bedrijfsactiviteiten zijn. De dagelijkse leiding is in handen van initiatiefnemer.
De werkzaamheden worden aangestuurd vanaf de werkvloer en in het veld. De opdrachten worden geregistreerd en doorgezet vanuit het kantoor. Voor het bedrijf werken, naast de initiatiefnemer, twee vaste medewerkers . In piekperioden kunnen twee ZZP-ers worden bijgeschakeld. Het bedrijf beschikt over een zeer modern en goed geoutilleerd machinepark: 2 fendt tractors manitou verreiker Toelichting
17
maai combinatie gras hark grasbalen wikkelaar grootpakpers vervaet mest injecteur mesttransport vrachtwagen. De werkzaamheden richten zich, dat laat de opsomming van het materieel ook zien, hoofdzakelijk op de ruwvoederwinning en de mestaanwending op melkveebedrijven. Het werk is dan ook seizoensgebonden en weersafhankelijk. In de maanden september tot februari ligt het bedrijf dan ook bijna stil. Op de bedrijfslocatie beperken de activiteiten zich hoofdzakelijk tot het kort na 6.00 uur opstarten van het materieel (als nodig aankoppelen van werktuigen) en het vertrek richting melkveebedrijven voor uit te voeren landwerkzaamheden en het aan het eind van de dag terugkomen. Indien nodig wordt er overdag teruggekomen om bij te tanken of voor kleine reparaties. Gedurende een werkdag zijn er op het erf daarom nauwelijks activiteiten. Want de kerntaak van een dienstverlenend loonwerkbedrijf is juist het uitvoeren van werkzaamheden elders. Hetgeen betekend dat de bedrijfslocatie vrijwel alleen gebruikt wordt voor een stille inpandige stalling van het materieel buiten de uren dat het elders wordt ingezet. De maximale bedrijfssituatie, voor wat betreft de verkeersbewegingen, is opgegeven in het akoestisch onderzoek. Het mestbassin van ongeveer 2.500 m3 wordt in de maanden september - februari gevuld en in de maanden daartussen geleegd. Hiervoor wordt de eigen vrachtwagen ingezet.
In de loop van het groeiseizoen worden in plastic gewikkelde grasbalen buiten opgeslagen. Afvoer vindt normaliter in het winterseizoen plaats. De winter en de rustige perioden worden gebruikt om klein onderhoud uit te voeren aan werktuigen, machines en trekkers.
18
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
2.4
Landschappelijke inpassing
Na de aankoop heeft het erf een ware metamorfose ondergaan. Van een relatief verwaarloosd perceel is het veranderd in een strak ogend erf. Om zo ver te komen zijn enkele functioneel ongeschikte en in slechte staat verkerende gebouwen gesloopt, zijn de overblijvende gebouwen stevig gerenoveerd, een nieuwe entree gemaakt en is bestrating aangelegd. Het bedrijf ligt aan de zuidzijde tegen een groenstrook langs de N347 aan. Aan de noordzijde is links langs het pad richting het mestbassin een groenstrook aangeplant. De instandhouding daarvan is als voorwaardelijke verplichting in de regels opgenomen. Op advies van de provincie, zoals afgegeven in het kader van het vooroverleg, wordt deze groenstrook aangevuld met inheemse bomen en struiken zodat deze groene afscheiding veel robuuster wordt. De aankleding aan de voorzijde zal worden aangepakt zodat deze wat meer de uitstraling krijgt van een erf (met erfbeplanting). Het mestbassin ligt verscholen op het achtererf. Buitenopslag van de plastic balen zal op het achtererf plaatsvinden. De door de nieuwe loods gecreëerde extra stallingsruimte maakt buitenopslag van het kostbare materieel onnodig. De te bouwen loods wordt binnen het bestaande erf opgericht en nog onderworpen aan een welstandstoets. Een en ander maakt dat het bedrijf landschappelijk goed is ingepast.
Toelichting
19
Hoofdstuk 3 Beleidskader Hoofdstuk 3
Beleidskader
Het plan is getoetst aan het vigerend Rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. In dit hoofdstuk wordt deze toetsing beschreven en beoordeeld of het plan inderdaad in overeenstemming met dit beleid is. 3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
Vanuit het Rijksbeleid geldt de Nota Ruimte. De Nota Ruimte bevat het nationaal ruimtelijk beleid van de Nederlandse overheid. De Nota is in 13 maart 2012 vervangen door de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte staan de plannen voor ruimte en mobiliteit. Zo beschrijft het kabinet in de Structuurvisie in welke infrastructuurprojecten zij de komende jaren wil investeren en op welke manier de bestaande infrastructuur beter kan worden benut. Provincies en gemeentes krijgen in de plannen meer bewegingsvrijheid op het gebied van ruimtelijke ordening. Voor een aanpak die Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig maakt, moet het roer in het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid om. Er is nu te vaak sprake van bestuurlijke drukte, ingewikkelde regelgeving of een sectorale blik. Daarom brengt het Rijk de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij diegene die het aangaat (burgers en bedrijven) en laat het meer over aan gemeenten en provincies (‘decentraal, tenzij…’). Dit betekent minder nationale belangen en eenvoudige regelgeving. Zo laat het Rijk de verantwoordelijkheid voor de afstemming tussen verstedelijking en groene ruimte op regionale schaal over aan provincies. Daarmee wordt bijvoorbeeld het aantal regimes in het landschaps- en natuurdomein fors ingeperkt.
20
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (ook bekend als de AMvB Ruimte) is gericht op doorwerking van nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen. In het Barro zijn de nationale belangen die juridische borging vereisen opgenomen. In de realisatieparagraaf van de SVIR zijn 13 nationale ruimtelijke belangen genoemd. Voor onderhavig plangebied zijn geen onderwerpen opgenomen die aangemerkt worden als nationaal belang waarmee in de planvorming rekening gehouden dient te worden. 3.1.3
Waterbeleid van de 21e eeuw
De kern van het Waterbeleid 21e eeuw is dat water de ruimte moet krijgen, voordat het die ruimte zelf neemt. Het water de ruimte geven betekent dat in het landschap en in de stad ruimte gemaakt wordt om water op te slaan. Daarmee worden problemen in andere, lager gelegen gebieden voorkomen. Het Waterbeleid 21e eeuw breekt met de traditie van zoveel mogelijk pompen en zo snel mogelijk lozen. De waterbeheerders hebben samen gekozen voor een drietrapsstrategie, die uitgaat van het principe dat een overvloed aan water wordt opgevangen waar deze ontstaat. Dat betekent dat het water niet meer zo snel mogelijk afgevoerd wordt, maar dat het water zolang mogelijk wordt vastgehouden onder andere in de bodem. Is vasthouden niet meer mogelijk, dan bergen de waterbeheerders het in gebieden die daarvoor zijn uitgekozen. Door het water zo lang mogelijk vast te houden wordt tevens verdroging voorkomen De strategie vasthouden, bergen, afvoeren betekent ook dat het water meer dan nu de kans krijgt om langzaam in de grond te zakken. Zo bestrijden we het watertekort. Pas als het niet anders kan, wordt het water afgevoerd. 3.1.4
Conclusie
Ten aanzien van het voorgenomen plan zijn er geen rijksbelangen in het geding. Het plangebied raakt geen van de gebieden die in het Barro zijn opgenomen. Het plan heeft geen gevolgen voor de waterhuishouding. Ten opzichte van de bestaande situatie vindt er geen verandering plaats in de wijze waarop het water wordt afgevoerd. Toelichting
21
Ten aanzien van de toename aan oppervlakteverharding, als gevolg van de bouw van de nieuwe loods, zal in afstemming met het waterschap, watercompensatie plaatsvinden. 3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Drenthe 2018
De Omgevingsvisie is hét strategische kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe. De visie formuleert de belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing van de provincie in het ruimtelijke domein. De Omgevingsvisie kent een duidelijke relatie met bestaande programma’s en plannen. Dat geldt op landsdelig niveau, zoals de Noordervisie, de Gebiedsagenda Noord-Nederland en de agenda van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (het SNN, op regionaal niveau, zoals Regiovisie Groningen-Assen en Dutch Tech Zone, en op provinciaal niveau, zoals de uitwerkingen van het collegeprogramma van Gedeputeerde Staten (GS). Een voorbeeld daarvan is het programma Vrijetijdseconomie. Bovengenoemde programma’s en plannen zijn medebepalend geweest bij het tot stand komen van de Omgevingsvisie en worden benut bij de uitvoering ervan. Bestaande bestuurlijke afspraken zijn hierbij gerespecteerd. De Omgevingsvisie beschrijft de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe in de periode tot 2030, met in sommige gevallen een doorkijk naar de periode daarna. Missie Het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend drenthe, passend bij deze kernkwaliteiten. Deze missie is ingegeven door wat inwoners, medeoverheden en maatschappelijke partners belangrijk vinden voor de toekomst van Drenthe.
De kernkwaliteiten hebben we samen met onze partners en de inwoners van Drenthe benoemd:, te weten landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Onder een ‘bruisend Drenthe’ verstaan we een provincie waarin het goed wonen en werken is en waar voor jong en oud veel te beleven valt. Een provincie waar ondernemerschap, cultuur en sport floreren. Onze missie laat zien dat we streven naar ruimtelijke kwaliteit, door nieuwe ontwikkelingen en bestaande kwaliteiten in samenhang te bezien. 22
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Ruimtelijke kwaliteit Kernkwaliteiten De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Samen met vertegenwoordigers van overheden, belangengroepen, marktpartijen en inwoners hebben we de volgende kernkwaliteiten van Drenthe benoemd : rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. De Drentse ruimtelijke identiteit wordt bepaald door de talrijke herkenbare ruimtelijke kwaliteiten die onze provincie rijk is. Deze zijn beschreven als de kernkwaliteiten van Drenthe . Het waarderen van de kernkwaliteiten ziet de provincie als een gedeelde verantwoordelijkheid van provincie, gemeenten, waterschappen, terreinbeheerders, bedrijfsleven en andere initiatiefnemers. De begrippen ruimtelijke kwaliteit en ruimtelijke identiteit kennen geen scherpe definitie. Het gaat over de kwaliteit van de ruimte waarin wordt gewoond, gewerkt en gerecreëreerd. Het is de optelsom van de gebruikswaarde, de belevingswaarde en de toekomstwaarde. Een omgeving heeft een goede ruimtelijke kwaliteit, wanneer deze geschikt is voor mens, plant en dier.
Een omgeving die mooi is, waar mensen zich thuis voelen, waar de historie van de streek kan worden beleefd, waar lucht, bodem en water schoon zijn en waar huizen, bedrijven en wegen een logische plek kennen. Kortom: een omgeving die mede door deze kenmerken aantrekkelijk is voor vestiging en verblijf. De ruimtelijke kwaliteit van Drenthe is hoog en de ruimtelijke identiteit is herkenbaar en beleefbaar. Het tot dusver gevoerde ruimtelijk beleid heeft ertoe geleid dat ontwikkelingen altijd in samenhang met de ondergrond en met besef van de cultuurhistorie hebben plaatsgevonden. Er is evenwicht en onderscheid tussen stad en platteland, tussen rust en dynamiek, tussen historie en het heden. Het landschap is rijk aan herinneringen aan vroegere bewoning, kent karakteristieke Toelichting
23
bebouwingspatronen, heeft hoge natuurwaarden en is beleefbaar. In Drenthe kan nog steeds openheid, rust, ruimte en duisternis worden ervaren. Deze aspecten worden in de rest van het land steeds zeldzamer en worden door de Drentse samenleving steeds meer gewaardeerd. Omdat niet alle kernkwaliteiten goed te duiden zijn in het fysiek-ruimtelijk domein, zijn ze vertaald naar indicatoren. Rust is vertaald naar stilte en duisternis. Ruimte staat voor de openheid van het landschap. De kernkwaliteit natuur is uitgewerkt in het kunnen beleven, benutten en beschermen van de natuur die Drenthe rijk is. Biodiversiteit is daarbij graadmeter. Oorspronkelijkheid hebben we concreet gemaakt in de kernkwaliteiten cultuurhistorische, archeologische en aardkundige waarden. Veiligheid staat voor sociale, externe en verkeersveiligheid. De kernkwaliteiten naoberschap, menselijke maat en kleinschaligheid zijn lastig ruimtelijk te duiden, maar zijn meegenomen in de begrippen ‘leefbaarheid’ en ‘passend bij Drenthe’. De verschillende kernkwaliteiten zijn de basis van de kernkwaliteit landschap. Er is een duidelijke relatie tussen de ondergrond, de historische ontwikkeling, leefbaarheid, ‘passend bij Drenthe’ en het landschap. Daar komt bij dat de gaafheid en de diversiteit van het Drentse landschap overal beleefbaar is binnen Drenthe.
Daarmee vormt de kernkwaliteit landschap de kapstok voor de kernkwaliteiten. Zorgvuldig ruimtegebruik en leefomgevingskwaliteit Ruimtelijke kwaliteit zit in het zorgvuldig gebruik maken van de ruimte en in het waarborgen van de kwaliteit van het milieu en de leefomgeving. Om zorgvuldig ruimtegebruik in Drenthe te stimuleren, streeft de provincie naar het bundelen van wonen en werken. Zij laat verdichting vóór uitbreiding gaan. Extra ruimte voor wonen en werken is er in of aansluitend op het bestaande bebouwde gebied en gebundeld rond de regionale voorzieningen voor infrastructuur en openbaar vervoer. Dit streven mag niet ten koste gaan van cultuurhistorisch waardevolle dorpskernen. In zulke situaties wordt een maatwerkoplossing gezocht. De provincie streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant en dier. Het beschermen van de kwaliteit van milieu en leefomgeving is veelal op Europees en nationaal niveau geregeld. Daarbij zijn diverse taken en verantwoordelijkheden bij de provincies neergelegd. Deze taken, gericht op het beschermen van de kwaliteit van lucht, water en bodem en het verbeteren van de verkeersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid, zijn daarmee van 24
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
provinciaal belang. Robuuste systemen en multifunctionele gebieden De vier robuuste systemen die de provincie onderscheidt als dragers voor de ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe zijn: het sociaaleconomische systeem Dit systeem betreft een gezond economisch klimaat, met voldoende bedrijvigheid en werkgelegenheid en een gezond sociaal klimaat, met voldoende variatie in het aanbod van woonmilieus en voorzieningen in een aantrekkelijke leefomgeving en een goed netwerk van verbindingen. het landbouwsysteem Dit systeem betreft de gebieden die van belang zijn voor een toekomstgerichte landbouw. het natuursysteem Dit systeem betreft de gebieden en verbindingen die de ruggengraat vormen voor de natuur in Drenthe. het watersysteem Het samenhangende systeem van beken en kanalen die zorgdragen voor een optimale waterstand in Drenthe. Naast de robuuste systemen kent Drenthe gebieden waar verschillende functies en ambities samenkomen. Het gaat hierbij vooral om de combinatie van landbouw, natuur, recreatie en landschappelijke waarden. Deze gebieden worden de multifunctionele gebieden genoemd. De meest in het oog springende provinciale ambities komen samen op de visiekaart 2030. De visie geeft een samenhangend perspectief op de toekomst. Op de visiekaart is de ontwikkeling voor de robuuste systemen vastgelegd. De visiekaart 2030 geeft de stip op de horizon.
Ruimtelijke ontwikkelingen De provincie wil ontwikkelingen stimuleren die een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit. Deze kwaliteit zit voor de provincie in het zorgvuldig gebruikmaken van de ruimte, het behouden en waar mogelijk versterken van de kernkwaliteiten en het waarborgen van de kwaliteit van het milieu en de leefomgeving. Toelichting
25
Hieronder volgen de relevante delen uit de Omgevingsvisie die relevant zijn voor het voorliggende ruimtelijk plan. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid In het landelijk gebied willen we voldoende ontwikkelingsmogelijkheden bieden voor landbouw, recreatie en toerisme. Het regionale economische vesigingsklimaat is voor ons van provinciaal belang. De landbouw moet in de provincie voldoende mogelijkheden hebben voor schaalvergroting en voor de productie van energie. Ook dit is een provinciaal belang. De landbouw moet in de provincie voldoende mogelijkheden hebben voor schaalvergroting en voor de productie van energie. Ook dit is een provinciaal belang. Landbouw De provincie stelt de Drentse agribusiness in staat haar positie op de Europese en wereldmarkt te versterken. Om die reden streeft de provincie naar een robuust systeem. Dit is onder andere gebeurd door gebieden aan te wijzen waar de landbouw ruimte krijgt om zich te ontwikkelen, door innovatie in de landbouw te stimuleren en door minder beperkingen op te leggen. De provincie biedt de landbouw de maximale speelruimte in gebieden die zijn geclassificeerd als ‘Robuust Landbouwsysteem’. Onderhavige locatie ligt in een dergelijk gebied. Bij de te nemen inrichtingsmaatregelen voor de landbouw moet zo veel mogelijk rekening worden gehouden met de kernkwaliteiten (zoals het landschap en natuur).
Ontwikkelingen in deze gebieden mogen daarom geen negatief effect hebben op de landbouw. In deze gebieden streeft de provincie naar een waterhuishoudkundige inrichting die is afgestemd op de functie landbouw. Grondgebonden agrarische bedrijven die zich verder willen ontwikkelen, hebben vaak behoefte aan uitbreiding of nieuwbouw van bedrijfsgebouwen. Uitbreiding van het bouwvlak moet ruimtelijk worden ingepast. Hierbij moeten de kernkwaliteiten in acht worden genomen. De planlocatie ligt in het gebied dat aangewezen is als 'landbouwgebied '. Zie ook figuur 12. De rode druppel geeft de ligging van het plangebied aan.
26
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 12: Kaart 11 omgevingsvisie Drenthe 'Robuust landbouwsysteem' In deze gebieden heeft vooral de landbouw verdere uitbreidingsmogelijkheden, zoals schaalvergroting en meer geïndustrialiseerde vormen van landbouw. Ook zijn dit de voorkeursgebieden voor het verplaatsen en het inplaatsen van agrarische bedrijven. De kernkwaliteiten (natuur, landschap, rust, aardkundige waarden, archeologie en cultuurhistorie) spelen in deze gebieden een ondergeschikte rol. Dit betekent dat bij de belangenafweging het belang van de landbouw zwaarder weegt dan dat van de kernkwaliteiten. Er vindt wel een afweging tussen beide plaats. Wanneer de gewenste ontwikkeling niet kan samengaan met de aanwezige kernkwaliteiten, dan zal dit zorgvuldig onderbouwd moeten worden. Kernkwaliteiten De provincie heeft op verschillende kaarten aangegeven welke kernkwaliteiten voorkomen. Op de planlocatie en de directe omgeving daarvan komen alleen de volgende kernkwaliteiten voor: 1. Landschap; 2. Aardkundige waarden; Toelichting
27
3. Archeologie; 4. Cultuurhistorie.
1. Landschap De planlocatie ligt in binnen het gebied met de kernkwaliteit 'Wegdorpenlandschap van de randveenontginningen'.
Figuur 13: Kaart 3 omgevingsvisie Drenthe Uitsnede 'Kernkwaliteit landschap' Kenmerken van het landschapstype De randveenontginningen vormen binnen Drenthe een bijzonder landschapstype. Ze liggen langs de randen van de Veenkoloniën en zijn ontstaan door het ontginnen van de randen van het toenmalige immense hoogveenpakket. Het kleinschalige, meer onregelmatige beeld van dit landschapstype wordt bepaald door de dorpen: langgerekte bebouwingslinten met dwars daarop een smalle, onregelmatig opstrekkende verkaveling. Provinciaal belang Van provinciaal belang is de typische langgerekte en slingerende ontsluitingsstructuur. Veelal is deze aan weerszijden beplant. Het is de hierop dwarsliggende, onregelmatige verkavelingsstructuur die de maat en schaal van de omliggende openheid bepaalt. Beleid Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de kavelstructuur met de omringende kenmerkende open ruimtes en de ontsluitingsstructuur. Dit gebeurt mede door het behouden van de wegbeplanting langs de hoofdontsluiting. 28
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Invloed gewenste ontwikkeling De gewenste ontwikkeling heeft geen enkele invloed op de aanwezige kavelstructuur. De ook kenmerkende openheid wordt al sterk negatief beïnvloed door de aanwezigheid van een bosstrook naast de provinciale weg N374.
Figuur 14: aanwezige bosstrook en provinciale weg Het plangebied ligt aansluitend aan die bosstrook. Gevolg daarvan is dat de gewenste ontwikkeling totaal geen invloed heeft op de beleving van de openheid in de omgeving.
Toelichting
29
Figuur 15: Luchtfoto bedrijfslocatie en ten zuiden hiervan de bosstrook en provinciale weg Omdat het plan geen gevolgen heeft voor de kenmerkende landschapswaarden is een inpassingsplan overbodig. Gesteld kan worden dat de directe omgeving zich bijzonder goed leent voor de voorgenomen ontwikkeling. Er wordt geen inbreuk gepleegd op het landschapstype 'Wegdorpenlandschap van de randveenontginningen'. 2. Aardkundige waarden Aardkundige waarden zijn natuurlijke variaties in het aardoppervlak van geomorfologische, geologische, bodemkundige verschijnselen en/of processen die onder andere onder invloed van wind en water gebeuren. Onder aardkundige waarden vallen bijvoorbeeld veentjes, pingoruïnes, stuwwallen, zandkoppen en (micro en macro)reliëf. Drenthe heeft een eigen karakter, een eigen (ruimtelijke) identiteit, die door inwoners en bezoekers hoog gewaardeerd wordt. Het aardkundige landschap van Drenthe is hiervoor in belangrijke mate bepalend. Ons aardkundig erfgoed is de enige informatiebron over de natuurlijke ontstaansgeschiedenis van Drenthe. Net 30
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
als archeologische waarden zijn aardkundige waarden voor het merendeel onzichtbaar, onvervangbaar. Ze zijn kwetsbaar voor ruimtelijke ontwikkelingen die met bodemingrepen gepaard gaan. Voor de aardkundige waarden onderscheiden worden drie beschermingsniveaus onderscheiden. De hoge en het gemiddelde beschermingsniveau zijn van provinciaal belang. Voor gebieden met een generiek beschermingsniveau geldt het regiem 'respecteren'. In deze laatste gebieden wil de provincie de lokale aardkundige kenmerken voor de toekomst bewaren. Van de gemeenten wordt verwacht dat zij in deze gebieden nagaan welke kenmerkende aardkundige waarden aanwezig zijn en dat zij hieraan bescherming geven via het gemeentelijk bestemmingsplan, en plannen en initiatieven daarop beoordelen.
Figuur 16: Kaart 7 omgevingsvisie Drenthe 'kernkwaliteit aardkundige waarden' Het plangebied ligt in het gebied waar het regiem is gericht op het respecteren van de aanwezige waarden. Dit is het laagste beschermingsniveau en kent hierdoor geen direct doorwerkend provinciaal belang. Op de kaart "Actueel Hoogtebestand Nederland' (zie figuur 17) is af te lezen dat het gebied rondom de planlocatie geen natuurlijke variaties in het oppervlak kent (gelijkmatige kleur). In het plangebied komen daarom geen aardkundig bijzondere waarden voor.
Toelichting
31
Figuur 17: kaart Actueel Hoogtebestand Nederland 3. Archeologie Er is sprake van een kernkwaliteit Archeologie, specifieker aangeduid met ‘Generiek: behoudens-waardige vindplaatsen kunnen niet ongezien verdwijnen’.
Figuur 18: Kaart 6 omgevingsvisie Drenthe 'kernkwaliteit archeologie' Bij het beschermingsniveau generiek is het uitgangspunt dat alle behoudenswaardige vindplaatsen die op de Archeologische Monumentenkaart van Drenthe (AMK) staan en de nieuw ontdekte behoudenswaardige vindplaatsen niet ongezien mogen verdwijnen. Het plangebied is niet op de AMK van Drenthe aangegeven. 4. Cultuurhistorie Het provinciaal beleid ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in het Cultuurhistorisch Kompas. Twee doelstellingen staan hierin centraal. Ten eerste wil de provincie dat de cultuurhistorie herkenbaar gehouden blijft. Wat de provincie tot de cultuurhistorie rekent is vastgelegd in de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (onderdeel van de Kernkwaliteitenkaart). Ten tweede wil de provincie de 32
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
ruimtelijke identiteit versterken. Zij doen dat door ruimtelijke ontwikkelingen te sturen vanuit samenhangende cultuurhistorische kwaliteiten, met respect en durf. Daarin is ruimte voor inspiratie en eigen afwegingen van de provinciale partners. Het veilig stellen van cultuurhistorische waarden en het tegelijkertijd bieden van ruimte voor ontwikkelingen vraagt om een heldere wijze van sturing. De provincie maakt onderscheid tussen drie sturingsniveaus: respecteren, voorwaarden verbinden en eisen stellen. De sturingsniveaus zijn gebiedsgericht toegepast en weergegeven in de beleidskaart in het Cultuurhistorisch Kompas.
Figuur 19: Kaart 5 omgevingsvisie Drenthe 'kernkwaliteit cultuurhistorie' Voor het plangebiedgebied geldt het niveau 'respecteren'. Hierbij richt de provincie zich op het waarborgen van de cultuurhistorische samenhang voor de toekomst. De initiatiefnemers hebben de verantwoordelijkheid om de cultuurhistorische hoofdstructuur als inspiratiebron te benutten. De gebieden waarop de provincie zich concentreert, zijn: het esdorpenlandschap rond Norg; de Drentsche Hoofdvaart; de Havelterberg; het esdorpenlandschap rond Mars- en Westerstroom; de Reest; het Amsterdamscheveld; de Kop van Drenthe; de Drentsche Aa; Toelichting
33
de Maatschappij van Weldadigheid; de Hondsrug; de Monden. In het plangebied is sprake van het laagste sturingsniveau, namelijk respecteren. De aanwezigheid van de N374, aangelegd omstreeks 1982, heeft veel invloed op de cultuurhistorische beleving van het gebied.
Figuur 20: ligging provinciale weg N374 Hier is geen sprake van een direct doorwerkend provinciaal belang. Bovendien ligt het plangebied buiten de genoemde gebieden waarop de provincie zich concentreert. 3.2.2
Provinciale omgevingsverordening Drenthe
De Omgevingsverordening Drenthe is vastgesteld en in werking getreden op 3 oktober 2018. De Provinciale omgevingsverordening Drenthe geeft de randvoorwaarden voor het opstellen van ruimtelijke plannen. De verordening heeft onder meer als doel om de kernkwaliteiten van Drenthe te behouden en te versterken. Als bij een ruimtelijk plan kernkwaliteiten betrokken zijn, moet in het ruimtelijk plan uiteengezet worden dat met het desbetreffende plan wordt bijgedragen aan behoud en ontwikkeling van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten conform de provinciale ontwikkelingsvisie. Een ruimtelijk plan mag geen nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten mogelijk maken die de kernkwaliteiten significant aantasten. Artikel 2.6 Werken met kernkwaliteiten 1. Als kernkwaliteiten worden aangewezen de thema’s en gebieden zoals die zijn 34
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
neergelegd op de bij deze verordening behorende kaart A (kaartlaag stilte), kaart D3 (kaartlaag Natuurnetwerk Nederland), kaarten D4 t/m D7 waarbij voor de kaart D7 (Kernkwaliteit landschap) geldt dat van een provinciaal belang alleen sprake is in de situaties zoals in de omgevingsvisie (hoofdstuk 4) omschreven. 2. Als bij een ruimtelijk plan kernkwaliteiten betrokken zijn: 3. wordt in het ruimtelijk plan uiteengezet hoe het desbetreffende plan zich verhoudt tot het behoud en de ontwikkeling van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten conform het provinciaal beleid, en de strategische opgaven en de sturingsniveaus zoals die zijn verwoord in de omgevingsvisie; 4. maakt het desbetreffende ruimtelijk plan geen nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten mogelijk die deze kernkwaliteiten significant aantasten. Op grond van artikel 2.12 (Agrarische bedrijvigheid) mag een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op locaties die op de bij deze verordening behorende kaart D9 zijn aangeduid als ”Landbouwgebied”, niet in ontwikkelingen voorzien die een structureel negatief effect op het functioneren van een dergelijk gebied. De gewenste ontwikkeling maakt de exploitatie van een agrarisch loonwerkbedrijf nodig. Een dergelijk bedrijf ontleent juist haar bestaansrecht aan het leveren van diensten aan agrarische bedrijven.
In die zin heeft de ontwikkeling dus juist een zeer positief effect op het functioneren van het gebied, Randvoorwaarde blijft wel dat waar op de bij de Omgevingsvisie Drenthe behorende kaart D11 (water) een locatie als 'Beekdal' is aangeduid, ruimte voor water behouden moet blijven, de waterhuishoudkundige inrichting niet mag leiden tot wateroverlast benedenstrooms en tot een vermindering van de grondwatervoorraad. Het plangebied ligt niet in een ‘Beekdal’. Het gebied is derhalve primair ingericht voor de aan het buitengebied verbonden functies en als zodanig is het verzoek in overeenstemming met het provinciaal beleid. In artikel 2.18 (Bedrijvigheid) geeft de provincie aan hoe zij staat tegen over de vestiging en uitbreiding van niet agrarische bedrijvigheid; ook buiten het bestaand stedelijk gebied. In de toelichting op dat artikel geeft de provincie aan dat zij het agrarisch loonwerk beschouwt als een aan het buitengebied verbonden bedrijvigheid. De strikte voorwaarden die zij stelt aan de vestiging en uitbreiding van niet agrarische bedrijvigheid gelden daarmee expliciet niet voor een loonwerkbedrijf. Toelichting
35
In artikel 2.15 'Overige agrarische activiteiten' wordt aangegeven dat een ruimtelijk plan kan voorzien in alternatieve gebruiksmogelijkheden voor vrijkomende agrarische bebouwing als wordt aangetoond dat een nieuwe niet agrarische (bedrijfs)activiteit niet milieubelastend van aard is en de woonfunctie van de vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing gehandhaafd blijft. 'Niet milieubelastend' refereert aan de ruimtelijke impact. Activiteiten die vallen onder de categorieën 1 en 2 van de VNG uitgave 'Bedrijven en Milieuzonering' vormen in ieder geval geen beletsel. Verkeersaantrekkende werking en buitenopslag spelen voor de ruimtelijke impact ook mee. Uitgangspunt is dat het gebruik niet met extra bebouwing gepaard gaat; er is echter ruimte voor lokaal maatwerk. Specifiek voor agrarische loonwerkbedrijven bevat de verordening geen regels. Wel is een denkrichting af te leiden. Agrarisch loonwerk wordt door de provincie getypeerd als bedrijvigheid verbonden met het buitengebied. Qua aard bedrijvigheid zit loonwerk daarmee tussen agrarische en niet agrarische bedrijvigheid in. Daarin mag meespelen dat de ruimtelijke uitstraling van een agrarisch bedrijf, zeker de akkerbouwbedrijven, en een loonwerkbedrijf vergelijkbaar is. Omdat een loonwerker geen bewaarloodsen nodig heeft is er minder bedrijfsbebouwing nodig.
Logischerwijs zou dit zich moeten, de vergelijking makend met de mogelijkheden voor niet agrarische bedrijven, vertalen in relatief meer planologische mogelijkheden voor loonwerkbedrijven. Zoals gezegd staat zij toe dat niet agrarische bedrijvigheid zich vestigt in vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. Eventueel is dan zelfs nieuwbouw mogelijk. In geval van het bedrijf van initiatiefnemer is er in de beginperiode bedrijfsbebouwing gesloopt. Die was functioneel niet geschikt voor loonwerk. Rekening houdend met de verdwenen bebouwing is de mate van nieuwbouw relatief gering. Die lijn doortrekkend naar agrarisch loonwerk mag verwacht worden dat de provincie zich kan vinden in het hergebruik van een agrarisch perceel voor agrarisch loonwerk. Tegelijk valt te verwachten dat zij in kan stemmen met een bepaalde mate van nieuwbouw; zij het in beperktere mate dan voor een agrarisch bedrijf Het in het vigerend bestemmingsplan opgenomen bouwvlak van 2 hectare mag volgens de regels, indien dat landschappelijk verantwoord is, volledig bebouwd 36
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
worden. Voorliggend bestemmingsplan wijzigt het bouwvlak tot een oppervlakte van ongeveer 5.500 m2 en bovendien wordt het oppervlakte aan bedrijfsgebouwen vastgelegd op maximaal 1.040 vierkante meter. Hieruit blijkt dat het ruimtebeslag van het loonwerkbedrijf aanzienlijk kleiner is dan nu maximaal toegestaan. Ook vindt een verschuiving plaats richting de bosstrook langs de N247, waardoor de openheid van het gebied meer gerespecteerd wordt. Artikel 2.25 Radioastronomie 1. Een ruimtelijk plan kan, voor zover deze gebieden bestrijkt die op de bij deze verordening behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone I', alleen voorzien in nieuwe bebouwings- en gebruiksmogelijkheden als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden. 2. Een ruimtelijk plan kan, voor zover dat gebieden bestrijkt die op de bij deze verordening behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone II', alleen voorzien in bedrijfsvestiging, -uitbreiding, intensivering van verkeer en andere activiteiten als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden. Het plangebied is gelegen in een gebied met de aanduiding ‘Zonering radioastronomie II’.
Met het voorliggend plan wordt de agrarische bestemming van een deel van het perceel omgezet in de bestemming 'Bedrijf'. Tegelijk de herziening van het bestemmingsplan wordt een omgevingsvergunning voor het bouwen van een loods aangevraagd. Er ontstaat hierbij geen elektromagnetische straling die een storend effect zou kunnen hebben op de waarnemingen van radiotelescopen in het gebied. Ter bescherming van de radioastronomie wordt de aanduiding ‘vrijwaringszone – radiotelescoop 2’ conform het geldende bestemmingsplan opgenomen. In het kader van het vooroverleg laat Stichting Nederlands Wetenschappelijk Onderzoek Instituten/ASTRON weten geen bezwaar te hebben tegen het plan.
Toelichting
37
3.2.3
Conclusie
Zoals in de vorige paragraaf onderbouwd denkt de provincie genuanceerd over de ruimtelijke mogelijkheden van een agrarisch loonwerkbedrijf. De gewenste ontwikkeling sluit aan bij het provinciaal beleid; zoals verwoord in de omgevingsvisie en de verordening. Het plan heeft bovendien geen nadelige gevolgen voor provinciale kernkwaliteiten en de werking van de radiotelescopen. 3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Strcutuurvisie Borger-Odoorn
De Structuurvisie Borger-Odoorn verbeeldt en beschrijft de strategische ruimtelijke visie op de ontwikkeling van het grondgebied van de gemeente Borger-Odoorn voor de periode tot 2030. De basis voor de ruimtelijke ontwikkeling van Borger-Odoorn wordt gevormd door de kenmerken van het landschap. Het landschap van de gemeente Borger-Odoorn kent een driedeling op basis van ontstaansgeschiedenis, te weten Zand, Veen en Hunze. De Structuurvisie schept de kaders voor de ontwikkeling van het Zand, het Veen en de Hunze en geeft richting aan nieuwe initiatieven. Daarbij wordt de robuuste laag van Borger-Odoorn behouden of versterkt. Per deelgebied zijn verschillende ambities geformuleerd. Het perceel van initiatiefnemer ligt in het veengebied (zie figuur 21).
38
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Figuur 21: uitsnede visiekaart (plangebied = rode cirkel) In de Veenkoloniën wil de gemeente flexibel blijven omgaan met de vestiging van ondernemers in de veenkoloniale linten. Dit geldt met name voor de vestiging van nieuwe functies in voormalige agrarische bebouwing. Hierbij moet echter altijd een belangenafweging plaatsvinden tussen woongenot, milieuregelgeving en ruimtelijke inpasbaarheid (landschappelijk en stedenbouwkundig) ten opzichte van het vestigingsbelang. In het veengebied wordt nieuwe bedrijvigheid op de bestaande bebouwde percelen rond de knooppunten van de Mondenweg geconcentreerd. Hier is sprake van een optimale bereikbaarheid. Langs de tweederde weg tussen Nieuw-Buinen en 1e Exloërmond zijn er mogelijkheden voor clustering van landbouwbedrijven. Aandachtspunt hierbij is de inpassing in het veenkoloniale landschap. De vestiging van het agrarisch loonbedrijf op het perceel is in overeenstemming met het beleid zoals dat in de stucruurvisie van de gemeente is vastgelegd. In hoofdstuk 4 wordt nader ingegaan op de relevante omgevingsaspecten. De ruimtelijke inpasbaarheid is al beschreven in hoofdstuk 2.
Toelichting
39
3.3.2
Bestemmingsplan
Het plangebied ligt in het bestemmingsplan ´Buitengebied Borger-Odoorn’, zoals deze is vastgesteld op 29 november 2018. Het perceel heeft de enkelbestemming 'Agrarisch' , de functieaanduiding 'akkerbouw' en de dubbelbestemmingen 'Waarde - landschap en cultuurhistorie 2' en 'Waarde- archeologie 4'. Op het perceel ligt tevens de gebiedsaanduiding 'overige zone - radiotelescoop 2'. Volgens de regels is een ondergeschikt bedrijfsonderdeel agrarisch loonwerk toegestaan. Het bouwvlak heeft een oppervlakte van 2 hectare. Beoordeling bestaande situatie Er zijn een aantal manieren waarop agrarisch loonwerk is toegestaan in het bestemmingsplan: 1. op alle agrarische bedrijven als ondergeschikt bedrijfsonderdeel; 2. op agrarische bedrijven met een functieaanduiding "agrarisch loonwerkbedrijf", waarbij het loonwerk niet ondergeschikt is; 3. als gespecialiseerd loonwerkbedrijf met de bestemming Bedrijf-1, als agrarisch aanverwant bedrijf. Op alle agrarische bedrijven, dus ook binnen dit plangebied, is per recht agrarisch loonwerk toegestaan. De omvang daarvan moet evenwel ondergeschikt blijven aan de hoofdbestemming. Verreweg de meeste bestaande loonwerkbedrijven in Borger-Odoorn zijn te vinden op bedrijven met de bestemming Grondgebonden-Akkerbouw. Agrarisch loonwerk is op die bedrijven ondergeschikt aan het akkerbouw.
Omdat er in praktisch opzicht geen onderscheid is te maken tussen akkerbouw en loonwerk zullen de aanvragen voor nieuwbouw veelal gestoeld zijn op agrarisch gebruik. Gespecialiseerde loonwerkbedrijven worden in het bestemmingsplan geschaard onder het begrip Agrarisch aanverwant bedrijf. Dit zijn bedrijven die gericht zijn op het leveren van diensten aan agrarische bedrijven of aan groene en recreatieve functies in het buitengebied, zo nodig met behulp van werktuigen en apparatuur, en agrarisch loonwerk, al dan niet in combinatie met onderhoud en/of reparatie van werktuigen of apparatuur. Waarbij een agrarisch loonwerkbedrijf wordt beschouwd als een bedrijf waarbinnen uitsluitend of overwegend arbeid wordt verricht ter productie of levering van 40
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
goederen ten behoeve van agrarische bedrijven, zoals het uitvoeren van cultuurtechnische werken, mestdistributie, grondverzet of soortgelijke dienstverlening. Via een binnenplanse afwijking (regel 4.5.4) kan het college, na bedrijfsbeëindiging, nieuwe functies toestaan in vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. Via lid c kunnen bedrijven behorende tot de milieucategorieen 1 en 2 van de VNG publicatie bedrijven en milieuzonering (2009), dan wel wat betreft leefklimaat vergelijkbare bedrijven, worden toegestaan. Beoordeling gewenste situatie Het bestemmingsplan staat een akkerbouwbedrijf toe met een bouwvlak van twee hectare. Tegelijk is volgens de bestemmingsomschrijving het kleinschalig vergisten van mest en is agrarisch loonwerk als ondergeschikt bedrijfsonderdeel toegestaan. Het bouwvlak mag volledig, mits het landschappelijk verantwoord kan, ten dienste van akkerbouw worden volgebouwd. Waarbij loonwerk dan ondergeschikt is toegestaan. Zeker is dat het agrarisch loonwerk een veel kleinere omvang (in bebouwing en gebruik) heeft dan nu planologisch maximaal is toegestaan. Zeker is dat de gemeente loonwerk, zij het ondergeschikt, in het buitengebied ruimtelijk acceptabel acht. De gemeente vindt immers loonwerk toegestaan op alle agrarische bedrijven in het buitengebied.
Weliswaar als ondergeschikt bedrijfsonderdeel, maar dat neemt niet weg dat op een groot agrarisch bedrijf dat onderdeel een flinke omvang kan krijgen; veel groter dan de omvang van het bedrijf van initiatiefnemer. Dat maakt nieuwvestiging van loonwerk op al die bedrijven mogelijk. Met die keuze bevestigd de gemeente indirect dat deze bedrijvigheid past in het buitengebied. Zeker is dat de aard van bedrijvigheid en de ruimtelijke uitstraling van akkerbouw en loonwerk nauwelijks verschillen. Bij beide gaat het om het gebruik en de stalling van landbouwmaterieel voor landwerkzaamheden en ook de verschijning van de bebouwing is 1 op 1 vergelijkbaar. Vergelijk ook de impact (qua gebouwen en gebruik) van een volledig bebouwde 2 hectare, voor akkerbouw en een ondergeschikte tak loonwerk, met het beoogde gebruik. De geplande omvang van het loonwerk is kleiner dan nu planologisch Toelichting
41
maximaal mogelijk; als ondergeschikt bedrijfsonderdeel van een akkerbouwbedrijf. Daarom is het initiatief niet gelijk te stellen met een nieuwvestiging. Want de gewenste aard en omvang bedrijvigheid is, zij het als ondergeschikt bedrijfsonderdeel op een akkerbouwbedrijf, in het plangebied al toegestaan. Ruimtelijk gezien treedt er ten opzichte van de bestaande planologische mogelijkheden geen verandering op en daarmee past de ontwikkeling binnen het gemeentelijk beleid. 3.3.3
Kwaliteitsdocument buitengebied Borger Odoorn
In dit document laat de gemeente zien op welke wijze nieuwe ontwikkelingen kunnen worden ingepast in het landelijk gebied. Daarbij erkent zij dat elke ontwikkeling uiteindelijk maatwerk is en afhankelijk van plannen en plek. Het document bevat per type deelgebied de handvaten om het goede maatwerk te kunnen leveren en te komen tot een plan dat ontwikkelruimte biedt en een kwalitatieve meerwaarde levert voor de locatie en de directe omgeving. Het plangebied ligt volgens het document in het deelgebied "Veenontginningen".
Figuur 22: uitsnede verbeelding kwaliteitsdocument De volgende specifieke waarden worden toegeschreven aan het deelgebied Veenontginningen.
42
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Het document stelt dat ontwikkelingen zodanig vorm dienen te krijgen dat ze ook een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de locatie, het erf of de omgeving. Als voldoende rekening wordt gehouden met de kenmerken van een gebied is sprake van ontwikkelen met kwaliteit. Een ontwikkeling die geen afbreuk doet aan bestaande structuren maar ze waar mogelijk accentueert. Voor elke ontwikkeling en initiatief vraagt dat maatwerk. Immers elke plek is anders. Belangrijk daarbij is dat vanaf het begin aandacht is voor de aanwezige waarden en kwaliteiten van de plek. Toelichting
43
Door het volgen van een stappenplan wordt duidelijk wat een initiatiefnemer kan doen om te komen tot een plan wat bij het erf past en bij de omgeving. De stappen leiden tot een inpassingsplan.
Hieronder de voor het landsschapstype veenontginningen belangrijkste essenties en voorbeelden voor een passend inpassingsplan.
44
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
3.3.4
Welstandsbeleid
De te bouwen loods wordt beoordeeld door welstand. Voor het overige zal geen nieuwbouw plaatsvinden.
Toelichting
45
Hoofdstuk 4 Milieu- en omgevingsaspecten 4.1
Geluid
Algemeen De Wet geluidhinder stelt normen aan de ten hoogst toelaatbare geluidsbelasting op geluidsgevoelige bestemmingen (gebouwen en terreinen). Voor zover het ruimtelijk plan voorziet in nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen binnen geluidzones langs wegen, spoor of industrie, moet worden voldaan aan die normen. Ook bij de aanleg van wegen moet rekening worden gehouden met de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting op geluidgevoelig bestemmingen. Toetsing van het plan Dit plan voorziet niet in de ontwikkeling van nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen. Er is daarom geen onderzoek noodzakelijk naar de geluidsbelasting van wegen, industrie etc. op het plan. Directe en indirecte geluidhinder Ten behoeve van de herziening van het bestemmingsplan is akoestisch onderzoek uitgevoerd door Sain milieuadvies (Projectnummer 2019-3106, d.d. 23 maart 2020). De resultaten van dit onderzoek zijn als Bijlage 1 toegevoegd aan deze toelichting. In het onderzoek is de representatieve bedrijfssituatie (van de dagelijkse werkzaamheden en het gebruik van het mestbassin) nauwgezet omschreven en vervolgens onderworpen aan een akoestische beoordeling; voor zowel de directe als de indirecte hinder. De conclusies luiden als volgt:
46
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
Conclusie Geconcludeerd kan worden dat vanuit het aspect geluid het plan uitvoerbaar is. Er wordt ruimschoots aan de gestelde geluidsnormen voldaan. 4.2
Bodemkwaliteit
Algemeen Volgens artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening dient in verband met de uitvoerbaarheid van een plan onderzoek te worden verricht naar de bodemgesteldheid in het plangebied. De bodem en het grondwater dienen geschikt zijn voor het beoogde gebruik. Beoordeling van het plan Het plangebied is bestemd voor het gebruik als agrarisch bedrijf en wel als akkerbouwbedrijf. Waarbij als ondergeschikt bedrijfsonderdeel agrarisch loonwerk is toegestaan. Het beoogde gebruik is voor het aspect bodemkwaliteit 1 op 1 vergelijkbaar met het gebruik waarvoor het bestemd is. Met andere woorden, het beoogde gebruik kan geen andere gevolgen voor de bodemkwaliteit met zich mee brengen. Toelichting
47
Daarom wordt een bodemonderzoek niet nodig geacht. Conclusie De bodemkwaliteit vormt geen belemmering voor de uitvoering van het plan. 4.3
Luchtkwaliteit
Een onderdeel van de Wet milieubeheer betreft de luchtkwaliteit. De wet is enerzijds bedoeld om de negatieve effecten op de volksgezondheid aan te pakken als gevolg van te hoge niveaus van luchtverontreiniging. Anderzijds heeft de wet tot doel mogelijkheden te creëren voor ruimtelijke ontwikkelingen, ondanks overschrijdingen van de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit. De Wet milieubeheer voorziet onder meer in een gebiedsgerichte aanpak van de luchtkwaliteit via het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). De programma-aanpak zorgt voor een flexibele koppeling tussen ruimtelijke activiteiten en milieugevolgen. Luchtkwaliteitseisen vormen onder de Wet milieubeheer geen belemmering voor ruimtelijke ontwikkelingen als: er geen sprake is van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde of; een project, al dan niet per saldo, niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit leidt of; een project “niet in betekenende mate” bijdraagt aan de luchtverontreiniging. Voor kleinere ruimtelijke en verkeersplannen die effect kunnen hebben op de luchtkwaliteit heeft het ministerie van VROM in samenwerking met InfoMil een specifieke rekentool ontwikkeld. Daarmee kan op een eenvoudige en snelle manier worden bepaald of een plan “niet in betekenende mate” bijdraagt aan luchtverontreiniging.
Door het aantal voertuig bewegingen en het aandeel vrachtverkeer in te vullen, wordt een worst case scenario berekend. In het kader van het geluidonderzoek zijn de maximale aantallen voertuigbewegingen per bedrijfssituatie bepaald. De maximale aantallen die op één dag kunnen voorkomen zijn in de navolgende tabel weergegeven: vervoersbeweging
Aantal aan- en afvoerbewegingen
Personenauto's
10
Landbouwmachines zelfrijdend
2
tractors / verreikers
20
48
Timmermans, Zuideind 39, 9525 TJ te Drouwenerveen
vrachtwagen
72
Tabel 1. Aantal vervoersbewegingen planvoornemen Voor het aandeel vrachtverkeer zijn worst-case zijn de zelfrijdende landbouwmachhines, de tractor en de verreiker als aandeel vrachtverkeer beschouwd. Uit de rekentool blijkt dat het plan “niet in betekenende mate” bijdraagt aan de verslechtering van de luchtkwaliteit en dat er ten aanzien van luchtkwaliteit geen belemmeringen zijn voor de uitvoering van het plan. Hieronder is de rekentool opgenomen.