CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Monitor Duurzaamheid Borger-Odoorn 2024

RAAD: Lijst ingekomen stukken 23 januari 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake Monitor Duurzaamheid Borger-Odoorn 202410.865 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

6.1

Beleid op het gebied van natuur- en biodiversiteit

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de belangrijkste Europese, landelijke, provinciale en lokale beleidsambities op het gebied van natuur en biodiversiteit. Beleidsambities natuur- en biodiversiteit Internationaalen landelijk beleid

Provinciaal beleid

VN-akkoord biodiversiteit waarin afspraken zijn gemaakt over het herstellen en beschermen van ecosystemen en biodiversiteit, zodat de natuurlijke basis van ons bestaan behouden blijft. Doelen waar Nederland zich voor biodiversiteit aan heeft gecommitteerd40 zijn • Soortenherstel: In 2030 moet minimaal 30% van de soorten met een ongunstige staat van instandhouding gunstig zijn. • Ecosysteemherstel: In 2030 zijn onze ecosystemen van goede kwaliteit en worden waar nodig actief hersteld. • Waterleven verbeteren: In 2030 heeft het oppervlaktewater in Nederland een goede tot zeer goede biologische kwaliteit. In 2027 heeft Europa (en Nederland) goede waterkwaliteit op basis van de Kader Richtlijn Water. • Achteruitgang bestuivers ombuigen: Herstel van bestuivers bevorderen door natuurbescherming en natuurinclusief landgebruik. • Ecosysteemdiensten verduurzamen Samen met de provincie, de landbouwsector en andere gebiedspartners zetten we ons in voor het behalen van de landelijk en Europese vastgestelde

35

Fauna van natuurgebieden op land, 1990-2022 | Compendium voor de Leefomgeving Fauna van het agrarisch gebied, 1990-2022 | Compendium voor de Leefomgeving 37 Aantal bedreigde en verdwenen soorten in Nederland, per 2024 | Compendium voor de Leefomgeving 38 More than 75 percent decline over 27 years in total flying insect biomass in protected areas | PLOS ONE 39 Natuurmonumenten 2018 - Rapport onderzoek naar achteruitgang van insecten in Nederland 1997-2017.pdf 40 https://dashboardbiodiversiteit.nl/biodiversiteit-helpen 36

33

doelen op het gebied van natuur, stikstof, klimaat, water en bodem vanuit de samenwerking binnen het voormalig Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG). Programma Natuurlijk Platteland Drenthe (PNP) hierin staat de ambities voor natuur en water in Drenthe en waarmee uitvoering wordt gegeven aan het natuurpact. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Duurzaamheids • Bescherming bedreigde diersoorten -agenda • Ruimte ontwikkeling voedselbossen Borger-Odoorn • Vergroenen bedrijventerreinen • Versterken groenblauwe dooradering • Landbouw en biodiversiteit in samenhang benaderen • Agrarisch natuurbeheer wordt versterkt Tabel 8: Beleid natuur en biodiversiteit

6.2

Flora & Fauna

Gemeentelijk beleid is gericht op het verbeteren van biodiversiteit in de breedste zin, dus zowel algemene soorten als bescherming van bedreigde diersoorten onder de Wet Natuurbescherming. De gemeente benadert dit als één systeem. Tot het beleid horen maatregelen als het ruimte geven aan voedselbossen en vergroenen van de bedrijventerreinen en het in samenhang benaderen van landbouw en natuur/ agrarisch natuurbeheer. In de provincie Drenthe en de gemeente Borger-Odoorn zijn vrijwilligers als ‘bermscouts’ actief. Binnen het Bermberaad is een overzicht gemaakt van icoon- en aandachtsoorten (flora en fauna) die kenmerkend zijn voor de Drentse bermen en die baat hebben bij maatwerk in beheer (tabel 4). Bermscouts monitoren biodiversiteit in wegbermen. Ze verzamelen gegevens over planten- en diersoorten, zoals dagvlinders, die in de bermen voorkomen. Deze informatie helpt bij het verbeteren van het beheer van bermen, met als doel de biodiversiteit te bevorderen. Het project "Bermscouts" biedt bewoners de kans om actief bij te dragen aan natuurbehoud door inzicht te geven in de flora en fauna van hun directe omgeving. Icoonsoorten Blauwe knoop Bosgeelster Echte guldenroede Knollathyrus Levendbarende hagedis Stengelloze sleutelbloem Wilde narcis

Aandachtssoorten Akkerhoornbloem Bandheidelibel Bosanemoon Bruine vuurvlinder Grasklokje Groentje Groot dikkopje

Hengel Hondsviooltje Icarusblauwtje Koevinkje Kommavlinder Oranje zandoogje Stijf havikskruid

Tabel 9: Overzicht Drentse Icoon- en aandachtsoorten41

Naast de soorten die zijn geïdentificeerd om beter bermbeheer te kunnen doen, gericht op de versterking van de biodiversiteit, heeft de gemeente een groenbeheerprogramma waarin de boomsoorten zijn benoemd; de vakken zijn benoemd in de hoofdgroep zoals heesters, bosplantsoen, vaste planten maar niet nader gespecificeerd in soorten. Voor de bossen en houtsingels zijn per landschapselement de drie hoofdboomsoorten geïnventariseerd.

41

https://www.heeldrenthezoemt.nl/wp-content/uploads/2023/11/Verspreiding-icoon-en-aandachtsoorten-binnen-degemeente-Borger-Odoorn_Bermscouts-2023.pdf

34

6.3

Groenblauwe dooradering

Een van de speerpunten van de duurzaamheidsagenda van de gemeente Borger-Odoorn is dat “de groenblauwe dooradering (bermen, watergangen, bosjes, houtwallen etc.) wordt versterkt door corridors in het buitengebied en groenblauwe verbindingen in de dorpen aan te brengen”.. Onder groenblauwe ruimte vallen stedelijk groen, zowel kleine als grote wateren, landelijk groen zoals bermen, heggen en bomenrijen, bossen, natuurgebieden, en gebieden onder agrarisch natuurbeheer. De reguliere landbouw (voor zover die geen natuurbeheer pleegt) worden hierin niet meegenomen. Ook private tuinen en groene daken zijn uitgesloten vanwege het gebrek aan voldoende data. Binnen de gemeente Borger-Odoorn hebben inwoners 2.531 m2 natuur (groenblauwe ruimte) per inwoner. De score van Borger-Odoorn op landelijke schaal is een 7.1 en valt daarbij in de categorie “goed’’42. Deze hoeveelheid groen zegt echter weinig over de kwaliteit: de biodiversiteit van dat groen. Het groen oppervlak (excl. agrarisch oppervlak) is 53,9% van het totale oppervlak. Voor heel Drenthe is dat 52,4% en voor Nederland 46,8% 43. Borger-Odoorn valt landelijk in de hoogste categorie. Het oppervlakte boom ten opzichte van het totale oppervlak is 35%44.

Van de geïnventariseerde bos- en landschapselementen in de gemeente BorgerOdoorn bestaat 72,37% voor meer dan 80% uit inheemse boomsoorten.45 46 Borger-Odoorn heeft naast kleinschalige bosoppervlakten 5 grote boscomplexen in eigendom.

6.4

Waterkwaliteit

Een goede waterkwaliteit van oppervlakte- en grondwater is belangrijk voor planten en dieren. Ook moet de waterkwaliteit goed zijn om er drinkwater van te kunnen maken. Daarom zijn er in Europees verband kwaliteitsnormen opgesteld in de Kader Richtlijn Water (KRW). Deze normen zijn ook opgenomen in de Nederlands Waterwet. In 2027 moeten er worden voldaan aan de KRW-doelen en normen. Dit wordt een grote opgave voor heel Nederland. Het overgrote gedeelte van het Nederlandse oppervlaktewater voldoet niet aan de KRW-doelen. Dit geldt ook voor het oppervlaktewater in Borger-Odoorn. De huidige toestand van onze KRW-wateren is ‘zeer slecht’ en het bereiken van de doelen in 2027 is onzeker. De gemeente Borger-Odoorn heeft het oppervlaktewater een waarde van 3 (op een schaal van 10) en valt daarbij in de categorie ‘’zeer slecht’’ zoals te zien is in figuur 2047. Voor deze indicator is er slechts data beschikbaar over het jaar 2015.

42

https://gdindex.nl/dashboard/dashboard/natuur https://www.waarstaatjegemeente.nl/viewer/ 44 https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving 45 Bosbeheerplan 2020-2038 46 https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/duurzame-leefomgeving 47 https://gdindex.nl/dashboard/dashboard/oppervlaktewater 43

35

Figuur 20: Oppervlaktewater in Nederland. Bron: GDI Index48

In het onlangs uitgekomen rapport van het RIVM49 wordt bevestigd dat er sprake is van minimale verbetering in de afgelopen jaren. In sommige wateren neemt de waterkwaliteit zelfs nog meer af. Het overgrote gedeelte van gemeenten heeft een lage score voor waterkwaliteit. Wat de situatie ingewikkeld maakt, is dat onze KRW-wateren over het grondgebied van meerdere gemeenten lopen. Daarnaast is het halen van de KRW-doelen een verantwoordelijkheid die gedeeld wordt met de andere overheden (waterschappen, provincies en het rijk als eindverantwoordelijke). Wel is van belang te noemen dat Borger-Odoorn via de Agenda van de veenkoloniën meewerkt aan het gebiedsplan ‘een haalbare kaart’ van de Innovatie veenkoloniën (Ivk). In dit gebiedsplan is een strategie omschreven om de KRW-doelen voor oppervlaktewater te behalen in de veenkoloniën50.

6.5

Drinkwaterwinning

De winning van drinkwater staat onder druk als er minder grondwater is door droge zomers. Ook de toegenomen vraag naar water en de toename van verontreinigingen vanuit landbouw en stedelijke omgeving spelen een rol. Het rijk heeft een Deltaprogramma Zoetwater voor de periode 2022-2027 opgesteld en voert dit uit. Drinkwaterbedrijven kijken naar andere bronnen van drinkwaterwinning zoals regenwater. Bij het reinigen van water bij waterzuiveringen speelt steeds vaker de aanwezigheid van plastics, medicijnen, nitraten en fosfaten in het drinkwater. Bescherming van de grondwaterkwaliteit is belangrijk voor gezond drinkwater. Watermaatschappij Drenthe (WMD) bewaakt als leverancier de kwaliteit en de kwaliteit van de bronnen. Voor gemeente Borger-Odoorn zijn de drinkwaterwinningsgebieden Valtherbos en Gasselte het meest relevant. Beide gebieden worden door het WMD genoemd bij de 6

48

https://gdindex.nl/dashboard/dashboard/oppervlaktewater Landbouwpraktijk en waterkwaliteit in Nederland; toestand (2020-2023) en trend (1992-2023) 50 Gebiedsplan-Veenkolonien-A5-boekje-Def-LR.pdf 49

36

kwetsbaarste winningen en in beide worden meerdere verontreinigende stoffen gevonden.51

51

https://wmd.nl/nieuws/bescherming-grondwater/

37

Biodiversiteit bevorderen in Drouwen In Drouwen is onlangs een stap gezet voor de bevordering van biodiversiteit met de feestelijke opening van een bijenhotel. Dit initiatief is bedoeld om de plaatselijke bijenpopulatie te ondersteunen, die een cruciale rol speelt in het ecosysteem door hun bijdrage aan de bestuiving van planten. Het bijenhotel, zorgvuldig geplaatst in een bloemenrijke omgeving, biedt bijen en andere insecten een veilige plek om te nestelen en overwinteren. Hiermee draagt het bij aan een gezonde en diverse leefomgeving.

Tijdens de opening werd benadrukt hoe essentieel biodiversiteit is voor het behoud van de natuur en de voedselketen. Het bijenhotel is een goed voorbeeld van hoe kleinschalige initiatieven grote positieve impact kunnen hebben op de natuur. Naast bijen profiteren ook andere insecten en vogels van een grotere diversiteit aan planten en bloemen, wat op zijn beurt weer bijdraagt aan de ecologische balans.

Dit project in Drouwen wordt gezien als een inspirerende voorbeeldcase voor andere dorpen en gemeenten die hun steentje willen bijdragen aan natuurbehoud. Door eenvoudige maatregelen, zoals het plaatsen van bijenhotels, kunnen ook kleine gemeenschappen een waardevolle bijdrage leveren aan het beschermen van de biodiversiteit in hun omgeving.

38

Bijlage 1: Uitvoering beleidsmaatregelen Onderstaande tabellen geven inzicht in de uitvoer van de beleidsmaatregelen van de gemeente Borger-Odoorn op basis van het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheidsagenda 2024-2026. De volgende indicatoren (‘stoplichtmodel’) zijn gebruikt om de status van de uitvoer van een bepaalde beleidsmaatregel aan te geven: De uitvoering van deze beleidsmaatregel is nog niet gestart. De uitvoering van deze beleidsmaatregel loopt volgens planning. De uitvoering van deze beleidsmaatregel loopt niet volgens planning.

Uitvoering beleidsmaatregelen energie Onderstaand overzicht geeft een beeld van de uitvoering van de beleidsmaatregelen van de gemeente Borger-Odoorn op het gebied van energie. Uitvoering

Planning

2024

2025

2026

Communicatiestrategie energiecoaches Uitvoering geven aan de communicatiestrategie Doorontwikkeling DEL Werven, opleiden energiecoaches–plus Organisatie energiemarkten Uitbreiding Fixteam Plan gebiedsgerichte aanpak Veenkoloniën Uitvoering geven aan gebiedsgerichte aanpak Veenkoloniën Uitvoering geven aan de WUP's Valthe en Borger-Noord Opstellen warmteprogramma (voorheen Transitievisie Warmte) Onderzoek naar WKO Energiebesparing maatschappelijk vastgoed Toekomstbestendig maken bedrijventerreinen Opstellen pMIEK 2.0

39

Regionaal kader energieopslag Inzetten op uitbreiding energienet en innovatieve snelle oplossingen voor opwek- en afnameschaarste Onderzoeken kansen op het gebied van waterstof Stimuleren zon op dak Beleid kleine windmolens

Uitvoering beleidsmaatregelen duurzame mobiliteit Onderstaande tabel geeft een overzicht van de staat van zaken rondom de uitvoering van de beleidsmaatregelen van de gemeente Borger-Odoorn op het gebied van duurzame mobiliteit. Uitvoering

Planning

2024

2025

2026

Vaststellen fietsplan Realiseren fietsplan Verduurzamen eigen wagenpark Opstellen CO2-rapport woon-werkverkeer Elektrificeren doelgroepenvervoer Vaststellen laadvisie Borger-Odoorn

Uitvoering beleidsmaatregelen klimaatadaptatie De onderstaande tabel geeft een overzicht van hoe de gemeente Borger-Odoorn haar klimaatadaptatiemaatregelen uitvoert. Uitvoering

Planning

2024

2025

2026

Regionale Adaptatie Strategie vastgelegd in lokaal beleid Borgen van klimaatadaptatie in prestatieafspraken woningcorporaties Groene subsidieregeling Impulsproject vergroenen schoolpleinen

40

Flexibel inzetbare middelen voor creatieve pilots, proeftuinen of experimenten gericht op klimaatadaptatie

Uitvoering beleidsmaatregelen circulariteit en grondstoffen Onderstaand overzicht geeft een beeld van de uitvoering van de beleidsmaatregelen van de gemeente Borger-Odoorn op het gebied van circulariteit en grondstoffen. Uitvoering

Planning

2024

2025

2026

Uitvoering geven aan grondstoffenvisie Circulair bouwen Hergebruik materialen realiseren Onderzoeken circulaire dienstverlening Vermindering transportbewegingen bij inzameling grondstoffen Circulariteit in inkoop- en aanbestedingsbeleid

Uitvoering beleidsmaatregelen natuur en biodiversiteit Het onderstaande overzicht biedt een inzicht in de uitvoering van de beleidsmaatregelen van de gemeente Borger-Odoorn op het gebied van natuur en biodiversiteit. Uitvoering

Planning

d

Bloemrijke akkers

2024

2025

2026

Streekbeheer en landschapsonderhoud Groenvisie vaststellen Bermscouts vanuit het bermbeleid Groenblauwe dooradering i.c.m. Agenda voor de Veenkoloniën Biodivers vergroenen van bedrijventerreinen Boerenerven project(en) Natuurinclusief bouwen SMP laten opstellen Basiskwaliteit natuur, verkennen en plan opstellen voor versterken biodiverse inrichting en beheer landschap basiskwaliteit natuur

41

Bijdragen aan opstellen en uitvoeren PTLD (voormalig DPLG) Gesprekken/onderzoek agrarische sector Beleid voedselbossen

42

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=dcf024f2-8bef-448d-9c37-58c14c1d4066