Memo Meicirculaire 2023
Tekst van het document
Memo Exloo, 1 juni 2023 Bestemd voor: Afkomstig van: Onderwerp:
Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders Financiële effecten Meicirculaire 2023
Inhoud: Inleiding We hebben op 31 mei 2023 de Meicirculaire 2023 ontvangen. Dit is de eerste circulaire van 2023. Deze circulaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van het Rijk voor de gemeenten. We gaan in dit memo in op dit de belangrijkste ontwikkelingen uit de circulaire. We hebben in de Kadernota 2024 voorgesteld om de extra middelen uit de Meicirculaire 2023 te storten in de stelpost voor indexatie in plaats van in knop 1 en knop 2. Het belangrijkste argument hiervoor is dat onze inschatting is dat er meerdere posten in de begroting 2024 geïndexeerd dienen te worden om de budgetten op niveau te houden. Het grootste gedeelte van het Sociaal Domein is bijvoorbeeld nog niet geïndexeerd. Doordat we een hogere raming hebben opgenomen voor de nieuwe gemeentelijke CAO, gemeenschappelijke regelingen, ICT en een aantal kleinere posten eindigde de stelpost indexatie met negatieve saldi. Dit was met name indexatie voor 2023. Hieronder nogmaals de tabel van de stelpost die in de Kadernota 2024 op pagina 15 is opgenomen. Overzicht voorstellen voor indexatie Omschrijving
2024
2025
2026
2027
Restant begroting 2023
764.161
754.162
744.163
734.164
1
Vrijvallen behoedzaamheid
0
0
0
0
2
Vrijval verwachte bezuiniging Rijk
1.350.000
1.350.000
1.350.000
1.350.000
Restant 2024 t/m 2027
2.114.161
2.104.162
2.094.163
2.084.164
2024
2025
2026
2027
Omschrijving 3
Nieuwe CAO gemeenten
-960.000
-960.000
-960.000
-960.000
4
ICT kosten Emmen en indexatie
-600.000
-600.000
-600.000
-600.000
5
Indexatie zwembaden
-40.000
-55.000
-60.000
-75.000
6
Emco en Wedeka groenvoorziening
-61.000
-61.000
-61.000
-61.000
7
Premie WGA verzekering
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
8
Dienstverlening Andes
-43.000
-64.500
-86.000
-107.500
9
Gemeenschappelijke regelingen
-531.400
-631.242
-650.460
-651.476
10 Indexatie verkeer
-21.750
-21.750
-21.750
-21.750
11 Indexatie openbare verlichting
-17.850
-17.850
-17.850
-17.850
Totaal: Restant 2024 t/m 2027
-2.295.000 -2.431.342 -2.477.060 -2.514.576 -180.839
-327.180
-382.897
-430.412
Zichtbaar is een tekort in de jaren 2024 t/m 2027. Effecten Meicirculaire op de stelpost indexatie In onderstaande tabel zijn de effecten van de Meicirculaire zichtbaar. Duidelijk is dat de stelpost weer positief wordt. In 2024 leek er bijvoorbeeld een tekort van € 180.839 te ontstaan. Na de verwerking van de Meicirculaire is dit een overschot van € 1.248.161 geworden. Het beginpunt in onderstaande tabel is eindstand in de Kadernota 2024. Vervolgens brengen we de effecten van Meicirculaire in beeld en dat resulteert in een nieuwe stand. De nieuwe stand kan worden gebruikt om voorstellen in de begroting 2024 te doen voor indexatie. Effecten Meicirculaire 2023 op stelpost indexatie Stelpost indexatie
2023
2024
2025
2026
2027
128.242
-180.839
-327.180
-380.897
-430.412
2023
2024
2025
2026
2027
1. Extra prijsbijstelling over 2022
163.000
163.000
163.000
163.000
163.000
2. Bijstelling accres 2023 en verder
205.000
681.000
1.263.000
1.387.000
1.459.000
400.000
400.000
400.000
400.000
71.000
185.000
139.000
Totaal:
439.000
1.429.000
1.965.000
1.950.000
2.022.000
Nieuwe stand stelpost indexatie
567.242
1.248.161
1.637.820
1.569.103
1.591.588
Stand BERAP/Kadernota Effecten Meicirculaire 2023
3. Vrijvallen behoedzaamheid 4. Loon- en prijsbijstelling jeugdhulp
We lichten nu de effecten uit de Meicirculaire 2023 verder toe. 1. Extra prijsbijstelling over 2022 Het Rijk had toegezegd gemeenten te compenseren voor de hoge inflatie die in 2022 is opgetreden. De compensatie bedraagt voor onze gemeente € 163.000. 2. Bijstelling accres 2023 en verder Het accres stijgt elk jaar verder t/m 2027 ten opzichte van de septembercirculaire 2022. Dit komt doordat de ramingen voor loon- en prijs indexatie van het Centraal planbureau (CPB) naar boven zijn bijgesteld in de komende jaren. Hierdoor neemt het accres elk jaar verder toe. 3. Vrijvallen behoedzaamheid In de algemene uitkering hebben we een behoedzaamheidsraming opgenomen waarmee de raming van de algemene uitkering wordt verlaagd. De behoedzaamheidsraming komt overeen met 5 punten van de algemene uitkering. Eén punt staat gelijk aan € 40.000. Vijf punten komen dus overeen met € 200.000 per jaarschijf. De behoedzaamheid is opgenomen omdat de algemene uitkering vaak in omvang verandert en afhankelijk is van de uitgaven van het Rijk. De verhoging is cumulatief per jaarschijf vanaf 2023. Dat betekent dat de behoedzaamheid per jaarschijf met € 200.000 toeneemt. Voor verdere informatie verwijzen we naar financieel kader 5 in de Kadernota 2024.
In BERAP 2023-I is voorgesteld om de behoedzaamheid voor 2023 te laten vervallen, aangezien reeds was aangekondigd dat de Meicirculaire positief zou gaan uitvallen. Het voorstel in dit memo is om de vrijval van de behoedzaamheid voor 2023 structureel te verwerken, omdat het accres in de Meicirculaire positief was voor alle jaren.
2
Het structureel laten vrijvallen van de behoedzaamheid in 2023 betekent dat er € 400.000 budget beschikbaar wordt gesteld. Dat blijkt ook uit onderstaande tabel. Behoedzaamheid Behoedzaamheid raming begroting 2023 Nieuwe raming behoedzaamheid Verschil
2023
2024
2025
2026
2027
400.000
600.000
800.000
1.000.000
1.200.000
0
200.000
400.000
600.000
800.000
-400.000
-400.000
-400.000
-400.000
-400.000
4. Loon- en prijsbijstelling jeugdhulp We ontvangen voor jeugdhulp extra loon- en prijsstijgingen voor de jaren 2023 t/m 2025. Dit heeft 2 oorzaken: 1. Omdat de uitkering voor Voogdij/18+ t/m 2025 nog niet meegroeit met het accres wordt hier aparte loon/prijs compensatie voor toegekend; 2. Er was loon- en prijsindexatie voor jeugdhulp gereserveerd in het coalitieakkoord van het Rijk. Deze middelen vallen nu vrij. We voegen deze middelen toe aan de stelpost indexatie. In de begroting 2024 komen we met voorstellen voor indexatie. Daarbij gaan we beoordelen of indexatie van het jeugdhulp budget noodzakelijk is. Conclusie We concluderen dat er na verwerking van deze mutaties circa € 1,5 miljoen budget voor indexatie in de meerjarenraming beschikbaar hebben. In de Kadernota 2024 is toegelicht dat er € 2 miljoen is benodigd om de € 40 miljoen in onze begroting die niet geïndexeerd is éénmalig met 5% te kunnen indexeren. In de begroting 2024 komen we met voorstellen voor indexatie van budgetten. Overige ontwikkelingen uit de Meicirculaire 2023 Onderstaande overige ontwikkelingen zijn ter informatie. Verwerking van de financiële effecten vindt veelal plaats in BERAP 2023-II of de begroting 2024. 1. Financieringssystematiek Het Rijk is voornemens om een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten te ontwikkelen.
Het uitgangspunt voor deze systematiek is dat gemeenten meer regie krijgen over hun eigen inkomsten. Verruiming van het gemeentelijk belastinggebied maakt daarom onderdeel uit van het onderzoek. In de Septembercirculaire 2023 heeft het kabinet aanvullend eenmalig € 1 miljard voor gemeenten beschikbaar gesteld in 2026 vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Deze € 1 miljard was echter onvoldoende om de hogere accressen in de jaren ervoor te compenseren. In de jaren 2024 en 2025 heeft het Rijk namelijk wel € 3 miljard per jaar toegevoegd als gevolg van het coalitieakkoord. Daarom is 2026 nog steeds een ‘ravijnjaar’. In de Meicirculaire 2023 wordt € 1 miljard structureel beschikbaar gesteld vanaf 2027. Daarmee blijven de jaren 2027 en daarna voorlopig ‘ravijnjaren’, omdat de ramingen lager zijn dan in 2024 en 2025. Voor Borger-Odoorn is de verhoging van € 1 miljard een bedrag van circa € 1,4 miljoen. Dit bedrag is nog niet structureel opgenomen in de algemene uitkering. Het voorstel is namelijk om eerst af te wachten wat de financieringssystematiek voor onze gemeente financieel gaat betekenen. 2. Indexatie WSW bedrijven Ook de uitkering participatie is in de Meicirculaire geïndexeerd. Dit bedrag wordt op grond van afspraken beschikbaar gesteld voor de WSW bedrijven Emco en Wedeka. Het verschil wordt toegevoegd aan het budget voor Emco en Wedeka. We beschouwen deze
3
mutatie daarom als budgettair neutraal. Deze mutatie verwerken we in de begroting 2024. Nieuwe raming participatie
2023
2024
2025
2026
2027
Huidige raming participatie
4.395.785
4.289.895
4.047.196
3.797.643
3.724.438
Nieuwe raming participatie
4.800.807
4.721.720
4.491.272
4.299.973
4.249.007
Verschil
405.022
431.825
444.076
502.330
524.569
3. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt € 50 miljoen beschikbaar in 2023 aan gemeenten om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Gemeenten kunnen dit geld inzetten voor inzet op het gebied van vroegsignalering en het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Voor gemeente Borger-Odoorn gaat om het € 70.000. In BERAP 2023-II komen we met een voorstel hoe we deze middelen gaan inzetten. 4. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Er wordt € 40 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten als investering voor betere dienstverlening op het gebied van armoede en schulden. Dit bedraagt voor onze gemeente € 55.000. In BERAP 2023-II komen we met een voorstel hoe we deze middelen gaan inzetten. 5. Taal voor ontheemden uit Oekraïne Het Rijk stelt € 23.000 in 2023 beschikbaar aan de gemeente Borger-Odoorn om ontheemden uit Oekraïne de mogelijkheid te bieden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Dit verhoogt hun kans op het vinden van een baan en deel te nemen aan de Nederlandse maatschappij. We verwerken dit bedrag in BERAP 2023-II. 6. Leerlingenvervoer Oekraïne Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van leerlingenvervoer voor de Oekraïense jeugdigen. De gemeente Borger-Odoorn ontvangt € 29.000 om dit te organiseren.
In BERAP 2023-I hebben we het budget voor leerlingenvervoer verhoogd. In BERAP 2023-II bepalen we of het noodzakelijk is om deze middelen ook aan het budget voor leerlingenvervoer toe te voegen. 7. Energietoeslag in 2023 Voor 2023 is besloten om nogmaals € 1.300 aan de mensen met een laag inkomen uit te keren om hen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, hebben gemeenten in de Decemberciculaire 2022 middelen ontvangen om € 500 uit te keren. Voor het uitkeren van de resterende € 800 ontvangen gemeenten nog een specifieke uitkering. De verdeelsleutel wordt bekend gemaakt in de septembercirculaire 2023 als de juridische grondslag voor de uitkering is geregeld. 8. Compensatieregeling Voogdij/18+ De inventarisatie van de compensatieregeling Voogdij/18+ over 2020 en 2021 kon, zoals in de decembercirculaire 2022 gemeld, niet tijdig worden afgerond. Inmiddels is dit wel het geval. Gelet op de hoogte van de goedgekeurde aanvragen en dat er twee jaren in één keer worden afgehandeld, is het bedrag verhoogd naar € 59,5 miljoen. Hiervoor wordt € 29,5 miljoen uit de algemene uitkering gehaald. Gemeente Borger-Odoorn heeft ook een aanvraag ingediend. Deze aanvraag is goedgekeurd en wij ontvangen € 979.000 in 2023. In BERAP 2023-II komen we met een voorstel hoe we deze middelen gaan inzetten.
4
9. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd. Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was. Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord van het Rijk verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmovoorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Zodra het wetsvoorstel is aangenomen, komt er naar verwachting meer duidelijkheid over de financiële effecten hiervan. Tot die tijd handhaven we het huidig Wmo budget. 10. Stelpost jeugdhulp In de begroting 2023 is voor de jeugdhulp een stelpost opgenomen voor de te verwachten compensatie in de komende jaren. Deze stelpost bedraagt € 1.919.000 in 2023 en loopt af tot € 0 in 2027. Om de terugval naar € 0 in 2027 te voorkomen hebben we in de begroting 2023 in 2026 een onttrekking van € 520.000 en in 2027 een onttrekking van € 993.000 aan de algemene middelen gedaan. Zie ook pagina 8 van de begroting 2023. In de Meicirculaire 2023 is voor de jaren 2024 en 2025 de stelpost omgezet in een definitieve uitkering, omdat gemeenten en Rijk een principeakkoord hebben bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd.
Aangezien we de bedragen al als stelpost jeugdzorg hadden opgenomen, kunnen we geen extra middelen opnemen. In afwachting van de verdere ontwikkelingen over de hervormingsagenda kunnen we de jeugdhulp raming op termijn verder aanpassen. Conclusie Al met al valt deze Meicirculaire voor onze gemeente positief uit en zijn we in staat om de stelpost indexatie te verhogen zodat er nieuw budget vrij is om budgetten te kunnen indexeren. In de begroting 2024 komen we met voorstellen voor het indexeren van budgetten. De overige ontwikkelingen uit de Meicirculaire verwerken we in de BERAP 2023-II of de begroting 2024.
5