CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Magazine RegioDeal ZOD

RAAD: Lijst ingekomen stukken 24 november 2022, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Indienen propositie vervolg Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe26.507 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

“In die gids moet staan welke stappen de eigenaren kunnen nemen om te verduurzamen, welke overwegingen ze tegenkomen in het proces en wat er aangeboden wordt aan bijvoorbeeld advies, begeleiding of instrumenten.” Gesprekken De komende maanden wordt er ingezet op het samen ontwikkelen van het aanbod. “We hebben in achttien gesprekken bij de bewoners opgehaald in welke partijen ze vertrouwen hebben: met welke adviseurs, installateurs, aannemers en financiers zijn er positieve ervaringen. Ook hebben we gevraagd naar de expertise, kennis en vaardigheden van de inwoners zelf. Er is immers een grote doorpakkersmentaliteit in deze hechte gemeenschap. Hier vanuit willen we een werkgroep vormen, die samen met ons dit aanbod gaat ontwikkelen. Je kunt het zien als een all inclusive reis”, gaat Remko verder, “waarbij het reisgezelschap zelf de bestemming en de route met tussenstops bepaalt. En als je weer thuiskomt, heb je er een comfortabele woning voor teruggekregen. Wie heeft er nou geen zin in zo’n vakantie?”

2.7 Inponden samen met een woningcorporatie

KOOPWONINGEN TERUG NAAR DE CORPORATIE In Angelslo kijken woningcorporatie Lefier en de gemeente Emmen naar de mogelijkheden om woningen, die eerder door de corporatie zijn verkocht, weer terug te kopen. We noemen dit inponden. Het gaat om woningen in een blok, waarvan de woningcorporatie zelf nog één of meer woningen verhuurt. De reden hiervoor is dat het onderhoud dan eenvoudiger is en de huizen tegelijkertijd verduurzaamd en toekomstbestendig gemaakt kunnen worden. “Dit brengt wel allerlei vragen met zich mee”, vertelt Jasper Prick, aanspreekpunt voor het project. “Want is dit voor de huidige eigenaren een goede oplossing? Wat zijn hun wensen hierin? Willen zij weer huurder worden van hun eigen woning? Of zouden ze liever willen verhuizen? Is dit voor eigenaren met een lager inkomen de manier om in een betaalbaar, goed onderhouden, duurzaam en toekomstbestendig huis te wonen of zijn er andere mogelijkheden?” Jasper geeft aan dat het belangrijk is dat de maatregelen die genomen worden, ook moeten aansluiten bij de bredere opgaven in de wijk Angelslo, zoals bijvoorbeeld de aanpak van de openbare ruimte en sociale vraagstukken. Participatie “Op dit moment zijn we bezig te bepalen waar in de wijk we aan de slag gaan en over welke en hoeveel woningen het dan gaat.

We onderzoeken welk aanbod we de woningeigenaren kunnen doen en daar is de huidige woningmarkt natuurlijk sterk op van invloed.” Maar dat is nog niet alles. “We bekijken de mogelijkheden voor de verbetering van de openbare ruimte en hoe we de participatie van betrokken inwoners gaan invullen. Daar komt ook van alles bij kijken, denk bijvoorbeeld aan schuldenproblematiek of communicatieproblemen.” Zorgvuldig Kortom, er moeten nog veel keuzes gemaakt worden, zowel op strategisch als operationeel niveau en daar zit het project nu middenin. “Zoals je ziet is het inponden niet iets wat we zomaar kunnen uitvoeren. Het vraagt echt om een zorgvuldige voorbereiding. De bedoeling is dat we medio 2022 met de uitvoeringsfase kunnen starten”, besluit Jasper.

INPONDEN SAMEN MET EEN WONINGCORPORATIE Penvoerder: gemeente Emmen Wie werken eraan mee: Woningcorporatie Lefier Contact: Jasper Prick J.Prick@emmen.nl

55

2.8 Veenoord- De Drie Hofjes

VAN OPKNAPPEN NAAR VERDUURZAMEN In Veenoord, in de drie hofjes in de Van Hogendorpstraat, de Thorbeckestraat en de Groen van Prinstererstraat, staan zowel huur- als particuliere woningen door elkaar heen. In de context van de woon- en leefbaarheidsvisie Nieuw-Amsterdam-Veenoord werken welzijnsorganisatie Sedna, Dorpsbelangen Nieuw-Amsterdam, de gemeente Emmen en woningcorporatie Woonservice Drenthe nu samen om de mogelijkheden te onderzoeken om alle huizen in de drie hofjes te verduurzamen en de openbare ruimte te verbeteren. Het gaat dus niet alleen om verduurzaming en de woningen kwalitatief op peil te houden, maar ook om de leefbaarheid en het sociale welbevinden van de inwoners. Projectleider Hilko Oosterhuis vertelt dat het project langzaam op gang komt. “Een aantal zaken loopt al goed. Zo is het groen inmiddels aangepakt. De speeltuin is schoongemaakt en hersteld, het zand is vervangen door zand dat onaantrekkelijk is voor katten en de planten in het openbare gebied worden vervangen door planten met meer kleur.” Deze opfrissing motiveert de buurtbewoners om de buurt samen netjes te houden en af en toe mee te helpen met het onderhoud. “Verder wordt er gewerkt aan de uitvoering van een aantal verkeersremmende maatregelen, zoals drempels.”

VEENOORD - DE DRIE HOFJES Penvoerder: gemeente Emmen Wie werken eraan mee: Woningcorporatie Woonservice, Sedna, Dorpsbelangen Nieuw-Amsterdam, gemeente Emmen Contact: Hilko Oosterhuis, H.Oosterhuis@emmen.nl

56

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Energiecoaches Voor wat betreft de verduurzaming worden de huurwoningen op dit moment al opgeknapt. “Voor de particuliere woningeigenaren zijn we gestart met een traject met energiecoaches. Zij inventariseren de behoeften en kijken samen met hen wat er mogelijk is op het gebied van verduurzaming.” Hilko vervolgt: “Samen met onze adviseur Yang Soo Kloosterhof voeren we inmiddels de verkennende gesprekken met de eigenaren over mogelijkheden om ook echt stappen te zetten om hun woning te verduurzamen”.

2.9 Levensloopbestendig wonen

OP ZOEK NAAR PASSENDE WOONOPLOSSINGEN VOOR SENIOREN Een project dat op het punt staat te beginnen is Levensloopbestendige woningen. Dat gaat om het realiseren van geschikte huisvesting voor senioren met een, vaak lichte, zorg- en ondersteuningsvraag. Wanneer zij een woning kunnen krijgen in de omgeving waar ze zich prettig en veilig voelen en ontzorgd kunnen worden, komt er ook weer doorstroming op de woningmarkt op gang. “Wij stellen onze inwoners centraal’, zegt Peter de Jager, beleidsadviseur Wonen en Leefomgeving bij de gemeente Borger-Odoorn. Senioren wonen het liefst zo lang mogelijk zelfstandig in een omgeving waar zij zich thuis voelen. In dit project staan zij dan ook centraal en niet de oplossing van nieuwbouw of bestaande bouw. Hiervoor worden nieuwe woonconcepten ontwikkeld en er wordt geïnvesteerd in de bestaande woningvoorraad, waarbij ondersteuning en zorg in de nabijheid mogelijk is. “Op dit moment wordt er een kwartiermaker aangesteld die een verkenning gaat doen naar de meest voor de hand liggende oplossingen.” Deze kwartiermaker begint met het inventariseren van wat er al is en wat er leeft bij de doelgroep. “De verwachting is dat we in juni hebben geïnventariseerd wat de behoeften en wensen zijn”, vertelt Peter. Leereffecten De resultaten vormen de basis voor de volgende fase.

“Vastgesteld wordt welke locatie, welke voorvorm, voorzieningen en zorgstructuren de meeste potentie hebben én, niet geheel onbelangrijk, waar het grootste, regionale leereffect wordt bereikt.” Deze tweede fase is geen onderdeel van de Regio Deal-aanvraag en zit nog niet in de opdracht van de kwartiermaker. Peter ziet in het project belangrijke leereffecten voor de regio. “Hoe vertaal je woonwensen en behoeften naar voldoende geschikte levensloopbestendige woningen en woonvariaties? Zijn er alternatieven? Bijvoorbeeld mogelijkheden om door te stromen naar meer geschikte woonlocaties? Kan de wijk het dragen? Dat soort vragen. En het project kan bijdragen aan het passend inrichten en uitvoeren van de verantwoordelijkheden van de gemeente om om te gaan met vergrijzing.”

LEVENSLOOPBESTENDIGE WONINGEN Penvoerder: gemeente Borger-Odoorn Wie werken eraan mee: de Regio Deal gemeenten, de inwoners, de woningcorporaties Contact: Peter de Jager p.dejager@borger-odoorn.nl

57

PIJLER WELZIJN Goede zorg en ondersteuning voor alle inwoners van de regio, het opleiden van gekwalificeerd zorgpersoneel en oog voor de behoeften van ouderen en kinderen: daar zetten wij ons met de pijler Welzijn voor in. De ambitie van deze pijler is dat in 2030 bestaande inwoners en mogelijk nieuwe inwoners kunnen rekenen op toekomstbestendige en bereikbare zorg-, onderwijs- en welzijnsinstellingen.

58

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

1.1 Gezinscoaches generatie-armoede

GEZINSCOACHES HELPEN ARMOEDEPATRONEN TE DOORBREKEN

In Emmen, Coevorden en Hardenberg wordt gewerkt met een nieuwe aanpak om generatie- armoede te doorbreken. Gezinscoaches gaan gezinnen begeleiden die al meerdere generaties moeten rondkomen van een laag inkomen. De gezinscoach maakt samen met de familie een realistisch plan en ondersteunt hen om hierin stappen te zetten. De aanpak richt zich niet, zoals nu gebruikelijk, op de bestrijding van schulden alleen, maar juist op de onderliggende mechanismen, in bijvoorbeeld de familie of de buurt, die het ingewikkeld maken om zich aan de armoede te ontworstelen.

Christa Slim is projectleider vanuit de gemeente Coevorden. “We willen armoede die van generatie op generatie wordt doorgegeven doorbreken. Met langdurige, intensieve begeleiding, door gezinscoaches en door maatschappelijk werkers, pakken we de patronen aan die in gezinnen zijn ontstaan.” Dat is niet zo eenvoudig als het klinkt. Het zijn intensieve contacten waar een langjarig commitment voor nodig is, van zowel het gezin als van de professionals. “Dat heeft naast de successen ook wel geleid tot uitval van een aantal gezinnen. Op dit moment worden er zo’n twaalf gezinnen voor een langere periode begeleid.” Hobbel De professionals, maar ook de gezinnen zelf, gaan de patronen die zijn ontstaan herkennen en bespreken samen welke stap het gezin graag wil maken. Dat herkennen is van essentieel belang. “Op de momenten dat het even tegenzit, is er een groot risico op terugval in de oude patronen. De professional kan het gezin over die hobbel heen helpen, omdat de ondersteuning net iets intensiever en anders is dan in reguliere ondersteuning.”

Werkwijze Het gezin kan ook ondersteuning krijgen met een gezinsvolgend budget, om bijvoorbeeld een opleiding te bekostigen. “Om een lange termijneffect te bereiken is het volgen van een opleiding een belangrijke stap in het doorbreken van patronen, het biedt betere mogelijkheden om werk te vinden.” Met het project proberen de gemeentes een succesvolle werkwijze te vinden om nog meer mensen in deze situatie te kunnen helpen. Lessen Dit project moet dan ook in een bredere context worden gezien. “We werken samen met de Alliantie van Kracht, dat is het leernetwerk van organisaties dat armoede in de veenkoloniale delen van Groningen en Drenthe wil doorbreken. De lessen uit onze pilot worden gebruikt in het Programma Toukomst, onderdeel van het Nationaal Programma Groningen om de brede welvaart in Groningen te verbeteren. En,” besluit Christa, “voor de Gemeente Coevorden maakt de aanpak onderdeel uit van het Programma Kansrijk Opgroeien, gericht op intergenerationele armoede.”

GEZINSCOACHES GENERATIE-ARMOEDE Penvoerder: gemeente Coevorden Wie werken eraan mee: Maatschappelijk Welzijn Coevorden, Sedna, Samen Doen Hardenberg, Alliantie van Kracht gemeente Coevorden, gemeente Hardenberg, gemeente Emmen Contact: Christa Slim,,c.slim@coevorden.nl

Filmpje: Kennis voor Krimp - Uitgelicht! Generatiearmoede aanpakken met Regiodealgelden. NB. De uren die genoemd worden over de gezinscoaches kloppen niet. Er wordt 3 genoemd, dat is ongeveer 8.

59

1.2 Expeditie De Monden

“We zetten de organisatiepet af en werken vanuit één gezamenlijk belang.”

PARTICIPATIE VAN DE INWONERS BEPAALT HET SUCCES De hoofddoelstelling van Expeditie De Monden is om de zorg voor inwoners dichterbij en samen met hen te organiseren. Vanuit verschillende invalshoeken wordt dit opgepakt. Na een moeizame start door de coronapandemie kwam halverwege 2021 de vaart erin. Expeditie De Monden bestaat uit apart van elkaar opererende subprojecten. Ze zijn complementair aan elkaar, zowel op inhoud van de projecten als de meewerkende organisaties. “We zetten de organisatiepet af en werken vanuit één gezamenlijk belang”, vertelt projectleider Niels Frietema, “wat ook tot meer kennis en begrip voor elkaars werk leidt.” Steunouder Vanaf maart 2022 wordt hier een jaar lang een pilot gedraaid met het project Steunouder. Dit project is ontstaan vanuit de behoefte aan meer voorzieningen voor zorgvragen in gezinnen, zonder daar meteen een nieuwe organisatie voor op te zetten. Een steunouder is een vrijwilliger die kinderen en hun ouders bijstaat in het dagelijks leven en waar het kind wekelijks terecht kan. “De steunouder biedt het kind een rustige en veilige plek, zodat het kind beter kan omgaan met zijn of haar eigen omgeving”, vertelt Niels. “De ouders krijgen dan wat meer ruimte om met hun eigen situatie om te gaan.” De Steunouder-aanpak vergroot de kans dat de ouder voor

EXPEDITIE DE MONDEN Penvoerder: gemeente Borger-Odoorn Wie werken eraan mee: Inwoners Valthermond, Welzijnsorganisatie Andes, Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn, gemeente Borger-Odoorn, Hanzehogeschool Groningen Contact: Niels Frietema n.frietema@borger-odoorn.nl

60

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

het eigen kind kan blijven zorgen. Niels geeft aan dat het project ook in breder perspectief grote meerwaarde heeft. “Steunouder normaliseert het elkaar te hulp schieten, er ontstaat meer verbinding binnen de wijk en de gemeente en het voorkomt de noodzaak van de inzet van hulpverlening, waar lichtere vormen van ondersteuning georganiseerd kunnen worden.” Backpack Het project dat de meeste vorderingen heeft gemaakt, is Backpack in Valthermond. Het vullen van de rugzak van kinderen met een diversiteit aan bagage, dat is de kern van Backpack. Kinderen participeren in Backpack tijdens én na schooltijd. “We zijn gestart met sport- en beweegactiviteiten, culturele activiteiten en beroepsbeleving, maar er zit nog zoveel meer achter dit programma”, vertelt Niels enthousiast. “Zo is er elk week wat te doen in het dorp, dankzij lokale bedrijven, verenigingen en organisaties. Kinderen organiseren mee, onder het mom ‘als je iets graag wilt, dan kan je je daarvoor inzetten’.” De kinderen worden ook echt gemotiveerd zich niet te laten belemmeren. “Je moet kunnen worden wat je wilt en dat is niet per se wat je kent. We willen intergenerationele denkpatronen doorbreken en de kinderen op basis van hun eigen ervaringen keuzes leren maken.” Reuring De lokale samenwerking heeft positieve effecten voor het hele dorp.

“Organisaties werken samen aan iets wat voorheen niet als hun core business werd gezien en nu benutten ze elkaars kracht. Er komt een hart in het dorp, waar steeds meer ontmoetingen en gesprekken plaatsvinden. Er ontstaat meer cohesie en de problematiek komt langzaam achter de voordeur vandaan.” De aanwezigheid van één of meerdere professionals in dit project is volgens Niels wel een voorwaarde voor de continuïteit en de kwaliteit. “Maar participatie van de inwoners maakt het uiteindelijk tot een succes. Wij geloven dat een mix altijd nodig is en dat het niet gedragen kan worden door óf alleen professionals óf alleen inwoners.” En dat levert heel wat op in Valthermond. “Reuring, meer contact en een enorme plus op de leefbaarheid in het dorp, in ieder geval voor de jeugd. De omliggende dorpen willen nu ook graag zo’n programma.”

1.3 Stroomlijnen integrale hulp

SOCIALE WIJKTEAMS ZORGEN VOOR EENDUIDIGE HULPVERLENING Hulp aan mensen met problemen op meerdere levensgebieden wordt steeds effectiever en efficiënter georganiseerd. In Hoogeveen zijn ze bezig deze ondersteuning en zorg op elkaar af te stemmen en te stroomlijnen. “Het belangrijkste doel is kwetsbare huishoudens vroegtijdig te signaleren”, zegt ambtelijk verantwoordelijke Arthur Overgoor. Het uitgangspunt is: één huishouden, één plan en één regisseur. Na de zomervakantie van 2021 zijn ze in Hoogeveen met deze nieuwe manier van werken gestart. “In vijf gebieden binnen onze gemeente zijn sociale teams ingericht.” In de sociale teams werken gemeente, woningcorporaties, de politie, het welzijnswerk en Optimaal Leven, een samenwerkingsverband van VNN, GGZ Drenthe en Cosis, intensief samen. “De wijkprofessionals komen regelmatig bij elkaar om casussen met meervoudige problematiek te bespreken. Onder leiding van een zogenaamde verbinder maken de partijen concrete afspraken met elkaar over wie welke casus oppakt en welke bijdragen de anderen leveren. De voortgang van de hulpverlening wordt vanuit de wijkteams gemonitord.” Doorontwikkelen Deze nieuwe manier van werken is een leerproces. “Het is nu nog zoeken naar een eenduidige werkwijze voor alle teams”, vertelt Arthur.

“Daarbij spelen ook praktische vragen, als hoe om te gaan met de privacywet- en regelgeving.” Ook in de regio zijn de geleerde lessen van belang. “Andere gemeenten in de regio kunnen leren van de ervaringen in Hoogeveen en Hoogeveen kan leren van de ervaringen in andere regiogemeenten waar andersoortige wijkteams zijn”, zegt Arthur. Voorlopig is daar ook nog volop ruimte voor, want de gemeenteraad van Hoogeveen heeft in februari het Herontwerp Sociaal Domein vastgesteld. “Daarin staat dat de gemeente de komende jaren de sociale wijkteams verder wil versterken en doorontwikkelen en dat kan op breed draagvlak rekenen in de Hoogeveense samenleving.”

STROOMLIJNEN INTEGRALE HULP Penvoerder: gemeente Hoogeveen Wie werken eraan mee: gemeente Hoogeveen, Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, Woonconcept, Domesta, Politie, Optimaal Leven (samenwerking tussen GGZ Drenthe, Verslavingszorg Noord-Nederland en Cosis) Contact: Monique Vonk m.vonk@dewoldenhoogeveen.nl

61

1.4 Impuls positieve gezondheid

EEN NIEUWE DRAAI AAN DENKEN EN PRATEN OVER GEZONDHEID

Positieve gezondheid is een andere manier van kijken naar ziek zijn. De focus ligt niet op de klachten en gezondheidsproblemen, maar op de mensen zelf en wat ze, ondanks een aandoening, wel kunnen doen. Het gaat over veerkracht en over wat het leven betekenisvol maakt. Met het project Impuls positieve gezondheid richten de samenwerkende partners uit de welzijns- en zorgsector zich op het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. En dat vraagt om een cultuuromslag, waarin de kracht van de inwoner centraal staat, in plaats van de aandoening. In de gemeenten Aa en Hunze, Coevorden en Hardenberg zijn ze druk aan het werk om dit voor elkaar te krijgen. Een cultuuromslag bereik je niet zomaar. Beleidsadviseur sociaal domein Aa en Hunze Irma Twickler vertelt over de ervaringen in de drie gemeenten. “Door middel van inspiratie- en werksessies willen we professionals in het sociaal domein en (zorg-)vrijwilligers het gedachtegoed van positieve gezondheid meegeven. En daar hoort ook een gemeenschappelijke taal bij die we in de sessies ontwikkelen.” Uitbreiden “In de gemeente Aa en Hunze lag de nadruk tot nu toe op de netwerken ouderenzorg en jeugd rond huisartsenpraktijken. Het gaat hier om professionals zoals praktijkondersteuners, huisartsen, verpleegkundigen, (school-)maatschappelijk werkers, ouderenadviseurs en toegangsmedewerkers.

De komende tijd willen we dit uitbreiden naar andere netwerken in het sociaal domein, zoals bijvoorbeeld die rond armoede en schulden.” Aangezien positieve gezondheid een belangrijk uitgangspunt is in het gezondheidsbeleid van de gemeente Aa en Hunze, zijn er ook inspiratiesessies geweest voor beleidsadviseurs en de gemeenteraadsleden. Coevorden In Coevorden hebben ze naast de inspiratiebijeenkomsten ook gesprekken gevoerd met inwoners. Dit heeft interessante resultaten opgeleverd. De inwoners hebben meer inzicht gekregen in hoe ze hun eigen gezondheid ervaren en de stappen die ze zelf kunnen zetten om dat te verbeteren. Ook is duidelijk geworden dat een praatplaat een goed hulpmiddel is als de inwoner moeite heeft met lezen en schrijven. Deze kennis passen de professionals natuurlijk meteen toe in hun gesprekken. De ervaring leert dat persoonlijke gesprekken een goed middel zijn, al vraagt het een behoorlijke tijdsinvestering. Belangrijk is dat hetgeen wat is besproken wordt omgezet in vervolgstappen. Daarbij is het van belang dat de professional doorvraagt wat de inwoner daar voor nodig heeft. Het voeren van dit soort gesprekken is zowel voor de inwoners als de professionals nog wat onwennig. Daarnaast vraagt het van organisaties om professionals de gelegenheid te geven dit samen met inwoners te doen.

62

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Promotiefilm In Hardenberg heeft de gemeente positieve gezondheid eerst binnen de eigen organisatie, met de beleidsadviseurs en de raad, besproken met het doel om de taal van positieve gezondheid te leren spreken. Daarnaast heeft de welzijnsorganisatie een promotiefilm gemaakt om het gedachtengoed van positieve gezondheid verder te verspreiden. De volgende stap is een kennismakingstraject positieve gezondheid voor professionals en inwoners in het lokale netwerk van twee dorpskernen. “Drenthe wil een positief gezonde provincie worden en als gemeenten Coevorden, Hardenberg en Aa en Hunze geven wij hier een extra impuls aan”, besluit Irma. de stuw - positieve gezondheidszorg

Wat is Positieve Gezondheid? Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.

IMPULS POSITIEVE GEZONDHEID Penvoerder: gemeente Coevorden Wie werken eraan mee: Ruim 15 zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten Aa en Hunze, gemeente Coevorden, gemeente Hardenberg Contact: Christa Slim c.slim@coevorden.nl

63

1.5 Vroegsignalering

Vroegsignalering van schulden is het in een vroeg stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen. Het doel van vroegsignalering is om deze mensen hulp te bieden voordat de problemen te groot worden. Denk daarbij aan betalingsachterstanden bij de woningcorporatie, energiemaatschappij, zorgverzekeraar of waterbedrijf, de zogenaamde ‘signaalpartners’. Gemeente Aa en Hunze en gemeente Borger-Odoorn trekken hierin samen op.

PROACTIEVE BENADERING OM SCHULDENPROBLEMATIEK TE VOORKOMEN “Ook voor schulden geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Door inwoners snel de helpende hand te bieden, willen we voorkomen dat schuldensituaties uit de hand lopen”, vertelt projectleider Marisca Rozeveld. “Dat is ook veel minder belastend voor de inwoner zelf. Schulden komen bijna nooit alleen. Vroegtijdig een goede oplossing vinden, heeft ook effect op andere aspecten, zoals bijvoorbeeld het verminderen van stress in het gezin en het vinden van werk.” Proactief Voor de aanpak vroegsignalering zetten de gemeenten BorgerOdoorn en Aa en Hunze ieder hun eigen Samen Doen Team in. In deze teams zitten medewerkers van verschillende organisaties. In Borger-Odoorn zijn dat: stichting Sociale teams Borger-Odoorn, welzijnsorganisatie Andes en de Gemeentelijke Kredietbank. In Aa en Hunze: welzijnsorganisatie Impuls, Gemeentelijke Kredietbank, sociaal team Attenta en Werkplein Drentsche Aa. Deze teams ontvangen de gegevens van inwoners met een betalingsachterstand van de signaalpartners en nemen contact met de inwoners op, bijvoorbeeld via een brief, een telefoontje of een huisbezoek.

VROEGSIGNALERING Penvoerder: gemeente Aa en Hunze Wie werken eraan mee: Sociaal team Attenta, Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn, Welzijnsorganisatie Andes, Welzijnsorganisatie Impuls, Gemeentelijke Kredietbank, Werkplein Drentsche Aa, gemeente Aa en Hunze, gemeente Borger-Odoorn Contact: Marisca Rozeveld MRozeveld@aaenhunze.nl

64

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

“Door deze proactieve benadering bereiken we in veel gevallen de inwoner voordat problemen uit de hand lopen. Daardoor kunnen we sneller hulp bieden”, vertelt Marisca. Het lukt nog niet altijd iedereen (meteen) te bereiken, maar dat houdt niet in dat er geen resultaten worden behaald. “De brief, het telefonische contact of het huisbezoek kunnen namelijk wel aanzetten tot het nadenken over de achterstand en het zoeken naar een oplossing.” Meer dan financiën Marisca heeft een mooi voorbeeld van hoe de vroegsignaleringsaanpak werkt. “Het Samen Doen Team kreeg een melding van een zorgverzekeraar over een inwoner met een relatief kleine achterstand in zijn premiebetaling. De inwoner in kwestie was zelf niet op de hoogte van de achterstand en heeft in samenspraak met het Samen Doen Team contact opgenomen met de zorgverzekeraar.” Een ander voorbeeld vertelt het verhaal van een inwoner met meerdere schulden. Deze waren veroorzaakt door persoonlijke omstandigheden, waaronder een scheiding. “Uit het gesprek bleek dat hij een fijn netwerk had in zijn eigen omgeving en met hulp van Humanitas konden zijn betalingsachterstanden worden aangepakt. Zo kreeg hij snel de ondersteuning die hij nodig had, met oog voor meer zaken dan alleen de financiën.” Kern Aa en Hunze en Borger-Odoorn werken dus nauw samen en leren in aanpak van elkaar.

Deze kennis, ervaringen en de resultaten worden breed in de regio gedeeld, met andere gemeenten en betrokkenen uit de keten. Marisca benadrukt dat vroegsignalering meer is dan alleen brieven sturen. “Het is juist van belang om de aanpak zo in te richten dat de samenwerking tussen de betrokken partijen leidt tot een brede blik op meerdere leefgebieden. Dit komt voort vanuit de positieve gezondheidsbenadering. Hiermee draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.” Volgens Marisca is dat de kern van preventie. “Er vroeg bij zijn, op een manier die voor de inwoner passend is. Betalingsachterstanden is de gemene deler waar we mee binnen komen, de oplossing kan, naast het oplossen van het financieel probleem, ook nog op een heel ander terrein liggen.”

65

2. Innovatienetwerk Welzijn & Zorg in Zuid- en Oost-Drenthe

DE KRACHT VAN DE REGIO VOOR DE REGIO BEHOUDEN Innovatienetwerk Welzijn en Zorg in Zuid- en Oost-Drenthe is het vervolg op de flexibele hbo-v opleiding die in 2020, op initiatief van Treant, Tangenborgh, Icare, NHL Stenden en Drenthe College, vanuit de Regio Deal, bij NHL Stenden is gestart. “Met het Innovatienetwerk Welzijn & Zorg willen we de samenwerking voortzetten”, vertelt projectleider hbo-v flex Bram van de Graaf. “Op basis van een regionaal strategisch personeelsplan willen we met onderzoek, innovaties en eigentijdse opleidingstrajecten, in de volle breedte werken aan voldoende en goed opgeleid personeel voor zorg en welzijn in onze regio.” Hbo-v flex mag echt een succes genoemd worden. Door te investeren in verdere professionalisering van de eigen mensen wordt de kans groter dat ze voor de regio behouden blijven. De belangrijkste doelgroep zijn opgeleide mbo-v studenten met werkervaring, maar ook nieuw potentieel is welkom. “Je kunt het in drie doelgroepen onderscheiden: opscholers, dat zijn mbo-v studenten die meteen doorstromen naar een werk-en-leren-traject. Dan heb je de doorstromers en omscholers in eigen organisaties. Die hebben geen mbo-v vooropleiding, maar wel de ambitie om als verpleegkundige in de regio aan de slag te gaan.

En,” Bram noemt de laatste doelgroep, “zij-instromers, mensen zonder ervaring in de zorg, die wel aan de wettelijk eisen voor toelating op een hbo-v opleiding voldoen.” Carrousel De aangesloten zorginstellingen hebben inmiddels ook een kader geschept voor het zogenaamde Carrousel. “Iedere student die start vanaf studiejaar 2022-2023 werkt een periode bij een andere organisatie. Hierdoor worden ze breder opgeleid en bovendien, mochten ze de huidige organisatie willen verlaten, dan kennen ze al een andere potentiële werkgever binnen de regio.” Ambitie De stuurgroep hbo-v flex heeft inmiddels Han Geisler aangetrokken als programmamanager voor Innovatienetwerk Welzijn & Zorg. “De ambitie van het netwerk is de sociale kwaliteit voor de regio Zuid- en Oost-Drenthe te versterken, met innovatieve vormen van organisatie en procesinnovaties in de zorg, om de zorgvraag van de toekomst aan te kunnen.” Dit krijgt concreet vorm in een gezamenlijke regiovisie en regiostructuur voor opleiden en innovatie.” Hij vervolgt: “Wij doen dat natuurlijk om meer en beter gekwalificeerd personeel voor zorg en welzijn op te leiden en te behouden. Daarnaast gaat het netwerk op zoek naar nieuwe ideeën vanuit innovatie en onderzoek.”

66

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Vijf pijlers Het programma bestaat uit vijf pijlers. Han noemt ze op: “Eén, het opstellen van een regionaal strategisch personeelsplan. Twee, het opleiden van jongere hbo- en mbo-geschoolde medewerkers uit de regio voor zorg en welzijn. De derde pijler is opleiden en perspectief bieden voor werkenden in de zorg, zij-instromers en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. De vierde is het versterken van de kennisinfrastructuur, leercultuur en lerende netwerken tussen kennisinstellingen en welzijns- en zorginstellingen. En de laatste”, besluit Han, “het opzetten van een innovatiestructuur voor technologie in zorg en welzijn, om nieuwe ideeën te ontwikkelen die een bijdrage leveren aan de versterking van de sociale kwaliteit.” Vitale regio Sterke ambities dus om de vitaliteit van de regio te versterken. “Omdat medewerkers in de regio kunnen leren en werken, is er minder ontgroening op de lange termijn.” Door de samenwerking in het netwerk van onderwijs en zorg ontstaat er een innovatiestructuur, waarin kennisdeling en verbinding met lectoraten en practoraten wordt gewaarborgd. Han is nog maar net begonnen, maar met deze visie en de kracht van het bestaande netwerk belooft het programma Innovatienetwerk Welzijn & Zorg mooie kansen voor de regio.

NIEUWE GEZONDHEIDSCONCEPTEN IN DE REGIO Penvoerder: gemeente Emmen Wie werken eraan mee: NHL Stenden, Drenthe College, Tangenborgh, Icare, Treant Zorggroep, De Regio Dealgemeenten, provincie Drenthe Contact: Han Geisler geisler@wh2g.nl

67

3. Nieuwe gezondheidsconcepten in de regio

De zorg verandert. Huisartsen voeren steeds vaker zorgtaken uit die eerder door ziekenhuizen werden gedaan. Tegelijkertijd is er een huisartsentekort en zijn er steeds meer ouderen die zorg nodig hebben. Die ouderen wonen bovendien langer thuis, omdat ze veel later naar een verpleeghuis kunnen dan een aantal jaren geleden. Ouderen komen daardoor vaker bij de huisarts met niet-medische problemen, bijvoorbeeld uit eenzaamheid. Daarom is onderzocht welke zorgvoorzieningen in wijken en dorpen nodig zijn om langer zelfstandig thuis te kunnen wonen.

OUDEREN LANGER ZELFSTANDIG THUIS DOOR BREDE SAMENWERKING EN PARTICIPATIE Het onderzoek heeft tot een aantal adviezen geleid, bijvoorbeeld om de regio en de activiteiten duidelijk af te bakenen; wat doe je samen, in welk verband en wat niet? De regio van de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe en Hardenberg is voor veel geïnterviewden van zorg- en welzijnsorganisaties niet logisch of herkenbaar, waardoor samenwerking nog niet vanzelfsprekend is. Samenwerking op dit niveau vraagt om een heldere, overkoepelende visie. Op basis van de onderzoeksresultaten is dan ook besloten om de uitkomsten van dit onderzoek niet in de regio, maar in Drents verband op te pakken.

NIEUWE GEZONDHEIDSCONCEPTEN IN DE REGIO Penvoerder: gemeente Emmen Wie werken eraan mee: Proscoop, Inwoners, Huisarts-coördinatoren, Medrie, Huisartsenzorg Drenthe, Zilveren Kruis, Welzijnsorganisaties, Instellingen voor verpleging, verzorging en thuiszorg, De Regio Deal-gemeenten, provincie Drenthe Contact: Bennie Deems b.deems@emmen.nl

68

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Positieve gezondheid Om het gezamenlijk te doen is een breed georganiseerd gezondheidslandschap nodig, met inzet op vitaliteit, eigen regie, eigen verantwoordelijkheid, preventie en voorlichting. Dat betekent dat organisaties en beleidsterreinen van buiten de zorg en het sociaal domein ook actief betrokken moeten worden bij het bevorderen van de gezondheid van de inwoners. Zo staat in het rapport te lezen: “Inspireer en faciliteer professionals om in de dagelijkse praktijk gebruiken te maken van een brede blik op gezondheid, bijvoorbeeld vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid.” Een aantal gemeenten is binnen de Regio Deal al druk aan de slag met inspiratiesessies positieve gezondheid. Dergelijke sessies, en andere activiteiten waar behoefte aan is, kunnen ook voor andere partijen worden georganiseerd. Domeinen verbinden Een ander advies is te investeren in verbindende samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein, door korte lijnen, multidisciplinaire afstemming en een heldere rol- en taakverdeling. Ook continuïteit in bijvoorbeeld menskracht en financiering van bestaande en nieuwe samenwerkingen is van belang. Projecten die bijdragen aan domeinoverstijgende samenwerking verdienen stimulering en ondersteuning.

De regio kan, daar waar het over gemeente-overstijgende vraagstukken gaat, bijdragen aan de randvoorwaarden die nodig zijn om het medisch en sociaal domein lokaal beter met elkaar te verbinden. “Maak telkens de afweging wat beter lokaal opgepakt kan worden en waar het wenselijk en haalbaar is om op regionaal niveau samen op te trekken”, staat in het rapport. Co-creatie Nu gaat dit onderzoek over de inwoners en om hen écht centraal te kunnen stellen binnen het (gezondheids)beleid is mee laten beslissen van groot belang. Het rapport pleit voor een actieve rol, bijvoorbeeld door als aanjager en facilitator een regionaal netwerk op te zetten waar inwoners ván en mét elkaar leren en meedenken over beleidsontwikkelingen. En de basis daarvoor is al aanwezig; de deelnemers aan de focusgroep van dit onderzoek, hebben meermaals aangegeven graag vervolg te geven aan de gevoerde gesprekken.

69

4. Kansen4Kinderen

GELIJKE KANSEN VOOR ALLE KINDEREN Kansen4Kinderen is een netwerk waarin inmiddels meer dan negentig scholen werken aan het vergroten van kansen voor kinderen. De scholen doen dit, omdat nog steeds voor een te grote groep kinderen geldt dat zij opgroeien in een minder kansrijke omgeving. Projectleider Peter Stam van Stichting Leren & Leven vertelt over het waarom en vooral wat er moet gebeuren om ieder kind in Drenthe een eerlijke kans op optimale talentontwikkeling te geven. “De Regio Deal heeft aan Stichting Leren & Leven gevraagd een project te ontwikkelen op kansengelijkheid voor kinderen. En dat is wat onze stichting doet; soms komen dingen gewoon heel mooi samen.” Het centrale uitgangspunt van het project is dat er op elke school nu al bijzondere dingen gebeuren op het gebied van het stimuleren van eerlijke kansen. Door deze voorbeelden te delen en op die manier van en aan elkaar te leren kan dit sneller over de regio worden verspreid. Bij de scholen is daarom geïnventariseerd wat mooi is om te delen, maar ook waar de behoefte ligt om van anderen te leren. Partnerschap De basis onder het succesvol stimuleren van eerlijke kansen ligt in de samenwerking tussen ouders en school. Dit zogenaamde ‘educatief partnerschap’ houdt in dat ouders en school samenwerken, elkaar ondersteunen en hun bijdragen aan de ontwikkeling van het kind op elkaar afstemmen.

Die samenwerking gaat vaak goed, maar kan ook in de knel komen. “Daarom hebben we scholen gevraagd wat zij nodig hebben om het educatief partnerschap te versterken. Daar kwam een aantal elementen uit.” Peter somt op: “De wens voor extra deskundigheid binnen de school als het schoolteam en ouders vragen of zorgen hebben rondom de ontwikkeling van het kind. Daarnaast de wens dat er vanuit school extra geïnvesteerd kan worden, als de samenwerking met ouders en eventueel betrokken hulp onder druk komt te staan. En tenslotte”, vervolgt hij, “de wens om extra te investeren in het partnerschap met de ouders die tot dusver moeilijker bereikt worden.” Kansencoaches Het project Kansen4Kinderen krijgt onder andere vorm door de inzet van kansencoaches. Een kansencoach is onafhankelijk en maakt onderdeel uit van het schoolteam. “Deze coach kan bij uitstek de drie eerdergenoemde wensen met het schoolteam oppakken”, vertelt Peter. Het doel is dat ouders, school en de kansencoach samen zaken rondom het kind oplossen. De band tussen partijen wordt hierdoor steviger en het vertrouwen versterkt. Dat is een belangrijke basisvoorwaarde voor succes.

70

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Lerend netwerk Uniek aan het project is het lerende netwerk. Scholen en gemeenten wisselen ervaringen uit. Bijvoorbeeld via netwerkbijeenkomsten. Daarnaast plannen de kansencoaches eens per zes weken een intervisiemoment waarin ze voorbeelden uit de praktijk delen en leren van elkaars voorbeelden. “Zo houden we elkaar scherp en gebruiken we de groep ook om de rol van de kansencoach aan te scherpen. We doen wat werkt en stoppen met dat wat niet werkt.” Het kost tijd om dit goed en duurzaam te integreren in en met de scholen en in het gemeentelijke beleid, maar het leeft wel. “Er zijn scholen waar ouders al expliciet vragen naar de kansencoach. We krijgen ook terug van scholen dat er ouders worden bereikt die zij normaal gesproken niet bereiken. Als er kinderen zijn die het hierdoor redden om binnen de school te blijven, hun talenten kunnen ontwikkelen en hun potentieel kunnen bereiken, dan vind ik dat gewoon geweldig!”

KANSEN4KINDEREN Penvoerder: provincie Drenthe Wie werken eraan mee: Stichting Leren en Leven, meer dan 60 basisscholen door de hele regio, Regiegroep Drentse Onderwijskwaliteit, Welzijnsorganisatie Impuls, Sociale Teams Borger-Odoorn, Yorneo, Cosis, GGD Drenthe en GGD IJsselland, Hanzehogeschool Groningen,Hogeschool Rotterdam, De Regio Deal-gemeenten, provincie Drenthe Contact: Peter Stam peter.stam@lerenenleven.nl

71

4.1 Integrated care

GEZAMENLIJKE FOCUS OP DE MOGELIJKHEDEN VAN KINDEREN Integrated care is een geïntegreerde, laagdrempelige ondersteuning, op school voor gezinnen. Het is een structurele samenwerking tussen onderwijs en zorg, vanuit een gezamenlijke pedagogische visie gericht op normaliseren. Daarbij wordt naar zowel opvoed- als onderwijsvragen gekeken en een gezamenlijke aanpak geboden. De kern van integrated care zijn twee vaste en zichtbare gezichten in de school, een intern begeleider als onderwijscoach en een maatschappelijk of sociaal werker als gezinscoach. Zij zijn de vraagbaak voor ouders, kinderen en leerkrachten als het gaat over opgroeien, opvoeden en onderwijs. Samen vangen ze alle ondersteuningsvragen op. De leerkrachten vormen de ‘ogen en oren’ gedurende het hele traject. De werkwijze richt zich op het versterken van de mogelijkheden van kinderen in plaats van op diagnosticeren en problematiseren. Verbindingen De gezins- en onderwijscoaches op de basisscholen De Bron en De Bascule in Nieuw-Amsterdam bij Emmen zijn sinds 1 december 2020 operationeel en er zijn mooie verbindingen ontstaan tussen de professionals in het voorliggende veld en de specialistische jeugdhulp. De gezinscoach en de onderwijscoach vormen de spil, met daaromheen een netwerk van eerstelijns professionals, zoals het schoolmaatschappelijk werk, de jeugdverpleegkundige en de huisartsenondersteuner.

Deze professionals spreken elkaar regelmatig aan de hand van casuïstiek en hebben overleg, waarin

INTEGRATED CARE Penvoerder: gemeente Emmen Wie werken eraan mee: Bijzonder basisonderwijs Viviani Emmen (CBS De Bron), Openbaar basisonderwijs Emmen (OBS De Bascule), Samenwerkingsverband Passend Onderwijs in de regio, Voortgezet Onderwijs Het Hondsrug College, Peuterwerk / Tintengroep, Welzijnsorganisatie Sedna, gemeente Emmen Contact: Ingrid van der Woude, i.vanderwoude@emmen.nl

72

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

ze casussen bespreken die om een integrale aanpak vragen. In 2022 wordt dit netwerk aangevuld met een praktijkondersteuner Jeugd GGZ bij de lokale huisartsenpraktijk. Voor structurele en integrale samenwerking tussen de voorschool en de basisschool zijn de zorgcoördinatoren van de voorschool en kinderopvang betrokken, zodat er een doorgaande lijn is. Normaliseren In 2021 zijn ongeveer 30 gezinnen op deze manier ondersteund. Het belangrijkste thema vormt echtscheidingen. Het gros (80%) wordt aangemeld via de leerkrachten. Bijna 20% betreft overbrugging, bijvoorbeeld in afwachting van jeugdhulp of ondersteuning voor de ouders. Bijna 30% van de aanmeldingen wordt doorgezet naar het schoolmaatschappelijk werk. Inzet van integrated care wordt regelmatig gecombineerd met tweedelijns hulp. Daarbij richt de integrated care-aanpak zich op ‘de basis op orde’, zodat de specialistische jeugdhulp effectief ingezet kan worden. In 2022 wordt nader geanalyseerd of en hoe sprake is van substitutie voor jeugdhulp. De hypothese is dat door de geïntegreerde, normaliserende ondersteuning dichtbij op school op termijn minder jeugdhulp nodig is. Perspectiefwisseling Het idee is krachtig, de eerste effecten zijn positief en er is natuurlijk ook nog een hoop te leren. Het gaat vooral om een cultuurverandering, een andere manier van kijken naar kinderen en opgroeien.

Minder kijken naar ‘wat heeft dit kind’ en meer naar ‘wat heeft dit kind nodig’ in zijn of haar context. Deze normaliserende pedagogische visie richt zich op het versterken van het gewone leven. Dat is voor de scholen wennen, voor de professionals, maar ook voor de ouders. Het raakt ook grotere thema’s, bijvoorbeeld: hoe kijken we in onze prestatiemaatschappij naar het opgroeien van kinderen? Durven we als school los te laten om per se hoger te willen scoren? Het project staat wat dat betreft, als kleinschalige pilot met weinig mankracht, nog in de kinderschoenen. Door goede monitoring en een ontwikkelaanpak brengt het project de geleerde lessen in de praktijk met altijd het belang van het kind in het achterhoofd.

73

4.2 Kinderen eerst

“De Kinderen eerst-aanpak zorgt er niet alleen voor dat die wachtlijsten korter worden, maar fungeert ook als een tussenoplossing voor kinderen die al op die wachtlijst staan.”

SOMS MAAKT EEN LUISTEREND OOR AL EEN VERSCHIL Problemen bij kinderen zo vroeg mogelijk signaleren en het niet groter maken dan nodig is. Dat is het doel van het project Kinderen eerst. In Gieten en Gasselternijveen werken twee huisartsenpraktijken daarom nauw samen met schoolmaatschappelijk werk, sociaal werkers, gezinscoach en orthopedagoog. “Ouders gaan met hun kind nog vaak met gedragsproblemen naar de huisarts. Toch is dat niet altijd nodig en kan een goed gesprek en laagdrempelige begeleiding van kind en gezin ervoor zorgen dat het probleem zonder specialistische hulp of een jeugdzorgtraject kan worden ondervangen”, vertelt Irma Twickler, beleidsadviseur sociaal domein van de gemeente Aa en Hunze. “Via bijvoorbeeld schoolmaatschappelijk werk, huisartsen, het sociale team van de gemeente, Icare en de GGD kunnen signalen van zorg om een kind binnenkomen. In een multidisciplinair team wordt besproken op welke manier het kind geholpen kan worden. Een goed gesprek kan al veel van de problematiek omhoog halen.” Eens in de zes weken komt het team bij elkaar om problematiek te bespreken en elkaar op de hoogte te houden. Hierdoor weet de huisarts wat er in diens praktijkgebied speelt. De huisarts kent het netwerk waar ouders en kinderen naar doorverwezen kunnen worden.

Tijd Maryska Kremer (links op de foto), jongerenmaatschappelijk werker, schoolmaatschappelijk werker en jongerenwerker en Roos van den Heuvel (rechts op de foto), gezinscoach zitten in het multidisciplinaire team en zijn erg enthousiast over deze aanpak. Zo vertelt Roos: “Huisartsen zijn gebonden aan het consult dat ze met een kind en de ouders hebben. Daardoor heeft de huisarts ook niet altijd tijd om de achterliggende problematiek uit te spitten. Wij hebben dat wel en krijgen door deze pilot steeds vaker de vraag rustig uit te zoeken wat er met het kind aan de hand is.” Ze vervolgt: “Misschien heeft het kind net een spannende periode op school of heeft het gedrag te maken met de invloed van de coronaregels. En dan kan zomaar blijken dat verwijzing naar de tweede lijn niet eens nodig is. Soms is een aantal gesprekken of een weerbaarheidstraining al genoeg.” Netwerk De specialistische zorg, zoals de verslavingszorg, psychiatrie en traumabehandeling, kampt met lange wachtlijsten, die in coronatijd ook nog eens behoorlijk zijn opgelopen. De Kinderen eerst-aanpak zorgt er niet alleen voor dat die wachtlijsten korter worden, maar fungeert ook als een tussenoplossing voor

74

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

kinderen die al op die wachtlijst staan. De wachtlijsten voor de GGZ zijn soms wel acht tot negen maanden. “Intussen draait het gezin gewoon door, terwijl de problematiek blijft”, zegt Maryska. “Dat gezin moet opgevangen worden. In de wachttijd is er dan een heel netwerk om hen heen, zoals de kinderopvang, Icare, en de jeugdverpleegkundige van de GGD, om in de gaten te houden dat zo’n kind niet verder afglijdt. Maar”, benadrukt ze, “er blijft wel altijd contact met de huisarts, zodat hij weet wat er gebeurt en dat werkt echt heel fijn.” Dit steunende netwerk van hulpverleners en de korte lijnen met de huisarts maken dat kinderen goed in beeld blijven. Ook als een kind uiteindelijk de specialistische behandeling krijgt. “Dan begeleiden wij meer, maar we blijven betrokken.” Rust Ook in situaties die in eerste instantie op een crisis lijken, kan de eerstelijns hulp al veel opvangen. Roos vertelt: “Waar eerder snel werd gezegd ‘we moeten snel specialistische hulp inschakelen, anders gaat het mis’, blijkt dat een luisterend oor al een groot verschil te kan maken. Omdat wij ons tussen de mensen in de gemeente bewegen, kennen wij ze vaak al. Dat maakt het eerste contact een stuk laagdrempeliger en is de crisis al een beetje weg.” Maryska geeft een voorbeeld: “Zo werd ik laatst gebeld door de huisarts. Het ging niet goed met de puberdochter in een gezin en het dreigde te escaleren.

We zijn meteen vanuit onze eigen expertise in gesprek gegaan; Roos met de ouders en ik met de dochter. In een later stadium heeft er een systeem gesprek plaatsgevonden met het hele gezin. En dat is heel goed gegaan. Iedereen voelde zich gehoord en de rust keerde snel terug.” Roos valt bij: “Ja, het gezin is heel blij en omdat de huisarts ons gelijk heeft benaderd, was het niet nodig specialistische hulp in te schakelen”. Zowel Maryska als Roos zien toekomst in deze manier van werken. “Ik ben erg blij met deze samenwerking met de huisartsen”, zegt Maryska, “Zeker nu we al een tijdje zo werken, weten de huisartsen ons goed te vinden. En samen kunnen we op die manier voorkomen dat er een onnodig beroep op de specialistische zorg wordt gedaan en dat is voor iedereen goed.” Dorpskracht Aa en Hunze wil met dit project ook graag de dorpskracht versterken. Irma licht het toe: “Daarmee bedoelen we, dat mocht een gezin overbelast raken, een kind af en toe eens naar een ander gezin toe kan gaan of een maatje krijgt, met wie hij of zij leuke dingen kan ondernemen.” Door corona is dit nog niet goed van de grond gekomen, maar het project is dan ook nog niet afgerond.

KINDEREN EERST Penvoerder: gemeente Aa en Hunze Wie werken eraan mee: Sociaal Team Attenta, Twee huisartsen, Icare, Welzijnsorganisatie Impuls, Alle basisscholen in Aa en Hunze Contact: Ruth van Hoegee Rvhoegee@aaenhunze.nl

75

4.3 Jeugdhulp gewoon dichtbij

HULP VOOR JONGEREN BINNEN DE VEILIGE SCHOOLOMGEVING, HET KAN Door de samenwerking tussen onderwijs en hulpverlening te versterken, krijgt de jongere die dat nodig heeft, de juiste hulp in een vertrouwde omgeving, zoals op school. In Hardenberg werken de gemeente, de GGD en het onderwijs intensief samen aan preventie, vroegtijdig signaleren van problemen en hulp aan jongeren binnen hun eigen sociale omgeving. Het onderwijs en de school zijn een levendige gemeenschap, een minisamenleving en een plek waar verantwoordelijkheid wordt genomen voor het opgroeien van jongeren. Het is een plek waarin ruimte is om te vallen en weer op te staan. Een verantwoordelijkheid die veel verder gaat dan het aanbieden van alleen lessen. Vanuit deze brede schoolvisie wordt er ook gekeken naar de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Voor scholen betekent dit dat eraan wordt gewerkt om minder leerlingen ‘afwijkend’ te laten zijn en dat ze op school al hulp aangeboden kunnen krijgen. Vragen De ambitie is om de scholen zo in te richten dat de stap naar jeugdhulp niet meer nodig is. Dat vraagt een andere manier van denken over problematiek van jongeren, van het begrip stoornis, afwijkingen en behandeling. Daarvoor moeten belangrijke

JEUGDHULP, GEWOON DICHTBIJ Penvoerder: gemeente Hardenberg Wie werken eraan mee: Hogeschool Windesheim, Klasse - samenwerkingsverband voor passend voortgezet onderwijs, GGD IJsselland Contact: Ingrid van der Woude i.vanderwoude@emmen.nl

76

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

vragen gesteld worden: kunnen we meer normaliseren binnen de school en meer gebruik maken van expertise die nu alleen nog op indicatie bereikbaar is? Kunnen we nieuwe vormen van samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp ontwikkelen, zodat ze voor jongeren één lijken te zijn? Kunnen we ook kijken of nieuwe financieringsvormen helpen om dit te bereiken? Kunnen we voorkomen dat er dubbel werk wordt gedaan door scholen en jeugdhulp? En kunnen we de communicatie tussen die beide domeinen verbeteren en elkaar beter weten te vinden? Pilot Binnen dit project is een pilot gestart gericht op angst en depressiviteit bij jongeren. In de afgelopen periode is er een toename van angst- en depressiviteitsklachten, blijkt ook uit de onderzoeken die de GGD heeft uitgevoerd op scholen. Het idee in deze pilot is om expertise op het gebied van angst en depressiviteit beschikbaar te stellen in de school. Preventief, door er eerder bij te zijn en door kinderen die wel extra hulp nodig hebben, dit zonder indicatie aan te bieden op school. Tijdens de pilot krijgt elke school de beschikking over een expert op het gebied van angst en depressie. Deze kijkt naar de context, de volwassenen rondom het kind, thuis en op school. Het project wordt vanuit de school geleid, met betrokkenheid van de GGD.

Doelstelling van de pilot is het aantoonbaar meer kinderen te helpen en te ondersteunen binnen de zorgstructuur van de school. Op basis van de tussenevaluatie is inmiddels besloten het project voort te zetten. Verhalen Van de pilot is een verhalenbundel verschenen met de verhalen van leerlingen, maar ook van de professionals, de gemeente en andere betrokken organisaties. Zo zegt wethouder Alwin te Rietstap: “In plaats van focussen op het probleem van het kind, moet je vaak met de omgeving aan de slag. Gewoon, door met scholieren te praten over gevoelens en hobbels in hun leven, te kijken wat er in de schoolomgeving direct aangepast kan worden en in contact te blijven met een leerling. Wat wij een probleem noemen, hangt af van hoe we daar als samenleving tegenaan kijken.” Alle verhalen kun je teruglezen in de verhalenbundel. >

4.4 Monitoren en leren van jeugdprojecten

LEREN VAN DE JEUGDPROJECTEN BINNEN DE PIJLER WELZIJN Onlangs is het project Monitoring en leren van jeugdprojecten van start gegaan. Projectleider Christa Slim legt uit dat het doel van het project is om binnen de pijler Welzijn te leren wat werkende interventies zijn om kinderen in onze regio gelijke kansen te geven. “We willen weten wat de werkende elementen zijn die in meerdere projecten terugkeren en hoe de monitoring in het algemeen daarvoor verbeterd kan worden. Hiermee kan een bijdrage geleverd worden aan keuzes voor toekomstig beleid en de werkwijze in het jeugddomein.” Er is gestart met een inventarisatie van de manier waarop het monitoren en leren in de vijf jeugdprojecten van de pijler welzijn is ingericht en waar verbetering wenselijk is. “Deze inventarisatie wordt gebruikt om de monitoring en het leren verder te verbeteren. We organiseren gesprekken over leren en ontwikkelen en wat dit van de verschillende betrokken organisaties vraagt.” Hiervoor wordt samengewerkt met Trendbureau Drenthe en Hogeschool Windesheim. “Met dit project wordt duidelijker wat het vraagt om een lerende en ontwikkelende regio te zijn.” Lessen om in de toekomst verder te kunnen ontwikkelen en mee te nemen in het eventuele vervolg op de Regio Deal.

MONITOREN EN LEREN VAN JEUGDPROJECTEN Penvoerder: gemeente Coevorden Wie werken eraan mee: Trendbureau Drenthe, Hogeschool Windesheim, De Regio Deal-gemeenten, provincie Drenthe Contact: Christa Slim c.slim@coevorden.nl

77

Het programmateam Maak kennis met het enthousiaste programmateam van de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. Dit team zorgt voor de dagelijkse regie op het programma met de stuurgroep als opdrachtgever. Samen met de drie ontwikkelteams (Wonen, Werken en Welzijn) en het coördinatieteam zetten we ons iedere dag in voor de brede welvaart in de regio. Van links naar rechts: Erik Bos (Programmamanager) Cindy van der Pal (Communicatieadviseur) Cécile van Reijmersdal (Regisseur pijler Wonen) Miranda de Groot (Programmaondersteuner) Toke Slaman (Regisseur pijler Welzijn) Henriette Herbschleb (Regisseur pijler Werken) Merel Heidinga (Programmasecretaris)

78

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

Colofon Maart 2022 Hoofdredactie: Communicatieteam Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, www.regiodealzuidoostdrenthe.nl Interviews, tekst en redactie: Jeanette Croezen, www.jeanettecroezen.nl Vormgeving en opmaak: Grafische Diensten, provincie Drenthe Contact: regiodealzo@drenthe.nl Lees meer over de verschillende Regio Deals op het platform: https://www.krachtvanderegio.nl

Elke regio in Nederland heeft iets eigens en unieks. Ook in de manier waarop opgaven worden opgepakt en inwoners samen zorgen voor een leefbare regio met perspectief. In een Regio Deal sluit het Rijk aan op die eigen kracht en specifieke opgaven. Met partnerschap, geld, expertise en ondersteuning. Samen versterken Rijk en regio op 30 plekken de brede welvaart en daarmee de veerkracht van Nederlandse regio’s.

Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=b4a22bab-cc8d-4c56-92c9-e87aebb8ddbf