Kadernota 2023
Tekst van het document
KADERNOTA 2023 Definitieve versie
Inhoudsopgave Kadernota 2023 .................................................................................................... 1 Inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Voorwoord ............................................................................................................ 3 Samenvatting op hoofdlijnen ................................................................................... 4 Financiële ontwikkelingen ....................................................................................... 7 Amendementen en moties ...................................................................................... 9 Onze portemonnee ............................................................................................... 16 Financiële kaders voor Onze portemonnee ............................................................... 21 Bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen (GR'en) ................................................... 25 Dynamische prioriteitenlijst (DPL) ........................................................................... 26
2
Voorwoord Functie Kadernota De algemene functie van de Kadernota is om kaders voor de begroting te geven en zoveel mogelijk voor te sorteren op de begroting 2023. Op het moment van het samenstellen van deze kadernota 2023 is het bestuursprogramma 2022-2026 nog niet gereed. Dit bestuursprogramma zal de basis zijn voor de begrotingen 2023 tot en met 2026. Deze kadernota 2023 zal dan ook zogenaamd beleidsarm zijn oftewel weinig tot geen nieuw beleid bevatten. In de Begroting 2023 komen op basis van het bestuursprogramma 2022-2026 voorstellen voor nieuw beleid. Een goede overdracht naar een nieuw bestuur is belangrijk. Hiervoor is een zogenaamd overdrachtsdocument gemaakt, zodat een "warme" overdracht naar een nieuw bestuur mogelijk is. Een onderdeel van dit overdrachtsdocument is een meerjareninvesteringsplan. Dit plan is dynamisch en is in deze kadernota 2023 geactualiseerd. In dit plan staan de mogelijke toekomstige investeringen zoals voor de binnensport, buitensport en huisvesting onderwijs. Het meerjareninvesteringsplan kan als hulpmiddel dienen voor het maken van keuzes voor het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. De raad wordt op bepaalde punten gevraagd om in te stemmen met de voorstellen en op één punt te reageren en mee te denken. Instemmen Het college doet de volgende voorstellen aan de raad: 1. Instemmen met de financiële kaders.
Het kader met betrekking tot het Grondbedrijf is aangepast. Voorgesteld wordt het percentage voor de reservering van de Bufferreserve Gronden te verlagen van 50% naar 30%. 2. Instemmen met de autonome bestedingsvoorstellen 2023. Autonome bestedingsvoorstellen zijn niet bestuurlijk, maar in feite bijstelling van budgetten. 3. Instemmen om het tarief toeristenbelasting 2023 t.o.v. 2022 niet te wijzigen; 4. Reactie geven, bij voorkeur een top 5, ten aanzien van de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2023. De raad wordt uitgenodigd om met eventuele alternatieven te komen en andere keuzes te maken. Belangrijk hierbij is dat er financiële dekking is voor deze alternatieven. College van burgemeester en wethouders
3
Samenvatting op hoofdlijnen In dit hoofdstuk geven we een samenvatting op hoofdlijnen. Ambities en speerpunten In voorgaande kadernota's zijn de ambities en speerpunten van het college voor het komende jaar aan de raad gepresenteerd. In deze kadernota wordt dit niet gedaan, want het college is in afwachting van het coalitieakkoord 2022-2026. De uitwerking hiervan is het bestuursprogramma 2022-2026. Deze kadernota is dan ook beleidsarm. Bestuursprogramma 2018-2022 In het jaar 2022 zal het laatste stukje uitvoering op het gebied van het bestuursprogramma 2018-2022 plaatsvinden. In BERAP 2022-1 rapporteert het college over het Bestuursprogramma 2018-2022. Bestuursprogramma 2022-2026 Het is de intentie om het Coalitieakkoord 2022-2026 16 mei 2022 aan de raad aan te bieden. Vervolgens wordt dit akkoord uitgewerkt in het Bestuursprogramma 2022-2026. Het is verder de bedoeling om dit programma voor de Begroting 2023 samen te stellen met het doel om in de Begroting 2023 de ambities, speerpunten en nieuw beleid op te nemen. Bestedingsvoorstellen en nieuw beleid Deze kadernota bevat enkel autonome bestedingsvoorstellen. Deze voorstellen beschouwen we als onvermijdelijk en zijn feitelijk bijstellingen van budgetten. We hebben de volgende autonome voorstellen opgenomen. In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) lichten we de autonome voorstellen toe. Nr. Onderwerp
Structureel Incidenteel
Autonome voorstellen
2023
2023
1 Sanering asbestdaken in Drenthe 2 1. Regiodeal
4.950 205.000
2. Regiodeal uitvoeringskosten
80.000
3 Deelname aan e-depot
70.000
4 Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact
8.500
Totaal:
0
368.450
In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) zijn ook alle bestuurlijke voorstellen toegelicht. Er is geen uitsplitsing gemaakt in de bestuurlijke prioritering, omdat we graag eerst input krijgen van de raad. In de begroting 2023 worden de voorstellen integraal afgewogen en zal prioritering volgen. Toeristenbelasting Het recreatieschap Drenthe heeft in 2021 een advies voor het tarief van de toeristenbelasting voor de komende jaren uitgebracht. In de kadernota van vorig jaar heeft de raad besloten om voor 2022 de volgende tarieven toeristenbelasting vast te stellen: - Groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - Campings € 1,10 per overnachting; - Hotels/BenB/bungalowparken etc. € 1,50. Het advies van het recreatieschap van vorig jaar is voor meerdere jaren en het college adviseert de raad om de tarieven voor 2023 ongewijzigd ten opzichte van 2022 te laten.
4
Financiële kaders De financiële kaders zijn geactualiseerd. Deze kaders vormen het fundament voor het opstellen van de Begroting 2023. Het financieel kader is om voor 50% van de meest risicovolle plannen van de grondexploitatie een bufferreserve te vormen. Bij het samenstellen van de begroting 2022 hebben we geconstateerd dat het risico voor onvoorzienbare risico's van de grondexploitatie lager is geworden. Het risico is afgenomen als gevolg van de grote belangstelling voor kavels van zowel woningen als niet woningen. Uit de begroting 2022 en jaarrekening 2021 blijken dat alle kavels verkocht en of in optie zijn. In de paragraaf weerstandsvermogen maken we een schatting van alle risico's en we willen voorstellen om het financieel kader aan te passen en het percentage van 50% te verlagen naar 30%. Geactualiseerde saldi We presenteren de geactualiseerde saldi van saldo begroting (knop 1) en budget beleidsintensivering (knop 2). Knop 1: Saldo begroting Hieronder geven we een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 1 Saldo begroting sinds de begroting 2022. Knop 1 Saldo begroting
2023
2024
2025
2026
Stand begroting 2022
445.680
325.878
382.592
975.574
Amendement plattelandswegen
-18.750
-18.750
-18.750
-18.750
Amendement gazon en heesters niveau B
-50.000
-50.000
-50.000
-50.000
Saldo na amendementen
376.930
257.128
313.842
906.824
Autonome bestedingsvoorstellen 2022
-101.000
-101.000
-101.000
-101.000
Gemeenschappelijke regelingen
-259.463
-260.351
-305.251
-306.009
16.467
-104.222
-92.408
499.816
Stand Kadernota 2023
Toelichting: Op de stand van de begroting 2022 brengen we eerst de amendementen, die voortvloeien uit de behandeling van de begroting 2022, in mindering. Vervolgens ook de structurele autonome bestedingsvoorstellen uit BERAP 2022-I die doorwerken in de andere jaren. Daarna volgt het effect van de geactualiseerde ramingen van de Gemeenschappelijke regelingen (GR'en). Een specificatie hiervan is te vinden in de bijlage. Uiteindelijk resteert het nieuwe saldo. Knop 2: Budget beleidsintensivering Hieronder geven we een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 2 budget beleidsintensivering sinds de begroting 2022. Knop 2 Beleidsintensivering Stand begroting 2022
2023 2024 2025 2026 1.003.660 1.115.772 1.115.772 1.115.772
Autonome bestedingsvoorstellen
-368.450
Stand Kadernota 2023
635.210 1.115.772 1.115.772 1.115.772
Toelichting: In deze Kadernota wordt voorgesteld om in te stemmen met de autonome incidentele bestedingsvoorstellen 2022. Deze voorstellen zijn in bovengenoemd overzicht verwerkt.
5
Interpretatie van de uitkomsten Zichtbaar is dat sommige jaarschijven van knop 1 nadelig zijn. Dit is geen probleem, omdat de voorwaarde vanuit de provincie is dat de laatste jaarschijf in ieder geval positief moet zijn en dat is nog ruim het geval. Verder vinden er nog meerdere financiële ontwikkelingen plaats die in de begroting 2023 worden verwerkt en die het meerjarenbeeld weer kunnen veranderen. Voorbeelden hiervan zijn de meicirculaire en de septembercirculaire.
6
Financiële ontwikkelingen Inleiding In dit hoofdstuk worden de financiële ontwikkelingen voor de komende periode weergegeven. Het gaat om ontwikkelingen die mogelijk een forse financiële impact op de gemeentelijke financiën hebben. Bestuursprogramma 2022-2026 Het coalitieakkoord is recentelijk aan de raad aangeboden en maakt geen onderdeel uit van deze kadernota. Deze kadernota is beleidsarm. Het coalitieakkoord wordt de komende maanden in een nieuw bestuursprogramma uitgewerkt. Dit programma vormt de basis voor de begroting 2023 en de ambities, de speerpunten en het nieuwe beleid voor het jaar 2023 en meerjarenraming. Meerjarig investeringsplan In de begroting 2022 is een eerste aanzet voor een meerjarig investeringsplan gepresenteerd. Het plan is indicatief, nog niet volledig en dynamisch, want periodiek wordt het plan geactualiseerd. Aan de hand van een separate bijlage van deze kadernota is het plan geactualiseerd. Ten behoeve van de begroting 2023 wordt het plan opnieuw geactualiseerd. In het kader van een zogenaamde warme overdracht naar een nieuwe bestuursperiode is in de begroting 2022 een bedrag van € 500.000 voor het meerjarig investeringsplan gereserveerd. Gemeentefonds Gemeenten zijn in het algemeen financieel erg afhankelijk van de inkomsten van het Rijk. Dit geldt ook voor de gemeente Borger-Odoorn.
In totaal ontvangt de gemeente ongeveer € 57 miljoen van het rijk en dat is ruim 75% van de totale baten (€ 76 miljoen). De hoogte van het gemeentefonds is gekoppeld aan de rijksuitgaven. Dit wordt ook wel samen de trap op - trap af genoemd. Het nadeel van deze systematiek is een zeer grillig verloop van het gemeentefonds en de afhankelijkheid van de rijksuitgaven. We zien dat als gevolg van het nieuwe regeringsbeleid de verwachting is dat in de meicirculaire het gemeentefonds fors toeneemt en het is de verwachting dat de aangekondigde bezuinigingen in dit voorjaar (van € 10 tot € 15 miljard) leiden tot een neerwaartse bijstelling van het gemeentefonds in de septembercirculaire. Het advies is in verband met dit grillige verloop van het gemeentefonds een voorzichtige raming in onze begroting op te nemen. Uit de meicirculaire zal blijken dat er na 2026 grote onzekerheid komt. De kabinetsplannen reiken tot en met 2025 en leiden tot een hoger gemeentefonds en vallen vanaf 2026 sterk terug. Ook de opschorting van een omstreden bezuiniging, de zogeheten opschalingskorting, vervalt vanaf 2026. Tot slot is er ook geen duidelijkheid over een structurele compensatie van de gestegen kosten van jeugdzorg vanaf 2026. In de media wordt deze onzekerheid voor het jaar 2026 het ravijnjaar genoemd.
Het gemeentefonds daalt in dit jaar fors en dit maakt het voor een nieuw bestuur heel lastig om toekomstplannen te maken. In de meicirculaire zullen we de raad in een memo over de financiële consequenties van deze circulaire informeren en adviseren de verwerking hiervan in de begroting 2023 en meerjarenraming op te nemen.
7
Herziening Gemeentefonds Het college heeft periodiek in financiële rapportages informatie over de herziening van het Gemeentefonds verstrekt. De mogelijke financiële effecten kunnen vanaf 2023 fors zijn en kunnen zowel positief als negatief zijn. Het Rijk houdt vast aan de omstreden invoering van de herverdeling van het gemeentefonds per 1 januari 2023. Verder uitstel vinden de minister van Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Financiën onverantwoord. Een andere verdeling van het Rijksgeld over de gemeenten is volgens het ministerie nodig, omdat volgens de huidige verdeling sommige gemeenten (veel) te veel geld krijgen, en andere juist (veel) te weinig. Het huidige model is volgens de twee fondsbeheerders ‘echt achterhaald’, met name in het sociaal domein. Invoering per 2023 heeft volgens de fondsbeheerders als bijkomend voordeel dat geen enkele gemeente er tot 2026 financieel op achteruit zou gaan. Niet dat er uiteindelijk geen nadeelgemeenten zullen zijn, maar de accressen zien er de komende jaren dermate goed uit, in combinatie met het bevriezen van de opschalingskorting en wat extra geld voor de jeugdzorg, dat de klappen van het nieuwe model moeten kunnen worden opgevangen. Uit eerdere voorlopige berekeningen bleek dat de financiële effecten samengevat als volgt waren: van Oost naar West en van platteland naar stad.
Vervolgens is een actief lobbytraject gevoerd met name via de P10. In de Begroting 2022 is gemeld dat op basis van nieuwe berekeningen de gemeente Borger-Odoorn een voordeel gemeente is (€ 46 per inwoner). Uit de meest recente berekeningen blijkt dat dit voordeel op dit moment € 13 bedraagt. Deze berekeningen zijn gebaseerd op basis van macro historische kosten van 2019 en zullen in de toekomst op basis van 2023 opnieuw worden geactualiseerd. Het is de intentie om de effecten van de invoering van het nieuwe verdeelmodel te beperken. Het voor- of nadeel wordt in 2023, het eerste jaar, teruggebracht tot maximaal € 7,50 en bedraagt dan in totaal tot en met 2025 hooguit € 37,50 per inwoner. In de meicirculaire worden de effecten van de herziening bekend gemaakt en in een memo worden de effecten van de circulaire voor onze gemeente berekend. Het memo wordt aan de raad verstrekt, zodat het memo kan worden betrokken bij de behandeling van deze kadernota op 23 juni 2022. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouwen (WKB) De Omgevingswet is tot dusver een aantal malen uitgesteld. We bereiden ons intensief voor op de invoering van deze wet per 1 januari 2023. Voor de invoering van deze wet heeft de raad tot dusver in begrotingen incidentele middelen beschikbaar gesteld. Het is de verwachting dat in de meicirculaire 2022 een incidentele compensatie komt voor de invoering van de wet.
In deze circulaire zullen we de raad over deze incidentele financiële effecten informeren. De structurele effecten van de invoering van de Omgevingswet zijn op dit moment niet bekend. Dit zijn we aan het onderzoeken en ook wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de kosten en opbrengsten te beïnvloeden. Als voorbeeld kan worden genoemd dat als gevolg van de invoering van WKB de bouwtechnische toets vanaf 2023 door de markt wordt gedaan. Dit heeft naar verwachting grote consequenties voor zowel de (bouw)leges als de kosten. De verwachting is dat het Rijk geen financiële structurele compensatie biedt voor de Omgevingswet en de WKB. Van belang is dan ook om per saldo de financiële structurele effecten te minimaliseren. Het is onze intentie om bij het samenstellen van de Begroting 2023 deze financiële structurele effecten in beeld te brengen.
8
Amendementen en moties In dit hoofdstuk wordt de stand van zaken van de door de raad aangenomen amendementen en moties van het begrotingsjaar 2022 behandeld. Eerst doen we dit voor de in de begrotingsvergadering van 4 november 2021 aangenomen amendementen en moties en daarna voor de amendementen en moties die na de begrotingsvergadering zijn aangenomen. Begrotingsvergadering Amendementen Nr 1
I/S I
2
I
3
S
4
S
Omschrijving Kanaal Zuiderdiep. Na overleg waterschap Hunze en Aa’s max. € 100.000 voor kanaal Zuiderdiep Valthermond uit VAR. Voorafgaand aan kadernota 2023. Prullenbakken en hondenpoep € 25.000 beschikbaar extra legen prullenbakken en faciliteren van middelen hondenpoep ten laste van knop 2. Onderhoudsniveau gazon en heesters binnen bebouwde kom structureel. Plattelandswegen € 250.000 2022.
Bedrag € 100.000
€ 25.000
€ 50.000 € 18.750
1. Kanaal Zuiderdiep Het project wordt vormgegeven door dorpsbelangen Valthermond, in samenwerking met raadslid H. Greven. In mei/juni 2022 vindt een gesprek met de gemeente plaats om de mogelijkheden en kaders van het project te bespreken. 2. Prullenbakken en hondenpoep Het extra ledigen van de prullenbakken is afgestemd op de vullingsgraad (beeldkwaliteitsniveau) en zal waar nodig worden opgeschaald conform het amendement. Voor wat betreft de hondenpoep is er een onderzoek gaande of en waar er een dispenser kan worden geplaatst. 3. Onderhoudsniveau gazon en heesters In de openbare raadsvergadering op 25 november 2021 is afgesproken dat gras/gazons en heesterbeplantingen binnen de bebouwde kom op beeldkwaliteitsniveau B worden onderhouden. De raad stelt hiervoor jaarlijks structureel € 50.000 beschikbaar. Vanaf 2022 wordt er gewerkt conform de besluitvorming in de raad van 25 november 2021. Er wordt jaarlijks over het onderhoudsniveau gerapporteerd. 4. Plattelandswegen De extra (eenmalige) investering van € 250.000,- is besproken met LTO en Cumela. Men was verheugd over de extra investering. Op basis van onze meerjarenplanning hebben zij een voorkeur uitgesproken welke wegen als eerste onderhouden zouden moeten worden. Zoals bekend investeren wij jaarlijks vanuit wegenonderhoud € 400.000 aan het verbeteren van plattelandswegen.
In het investeringsvoorstel REAL, welke in mei 2022 aan het college wordt aangeboden, wordt een totaalplan neergelegd waarin voor € 750.000 wordt geïnvesteerd in onderhoud plattelandswegen. Dit wordt u in juni 2022 ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad.
9
Moties 1. Startersleningen In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen: Te komen met een voorstel voor uiterlijk 1 maart 2022 tot het wijzigen van de voorwaarden voor de startersleningen om zo de kansen voor koopstarters uit onze eigen omgeving te vergroten. De volgende wijzigingen in haar voorstel te overwegen: * De maximale koopprijs te verhogen en te koppelen aan de grens voor Nationale Hypotheek Garantie (NHG) die voor 2021 op € 325.000 is gesteld. * De maximale starterslening te verhogen naar € 45.000. * De doelgroep koopstarters te laten gelden voor bestaande en nieuwbouw voor inwoners die zowel maatschappelijk als economisch betrokken zijn op onze regio. Waarbij ook aandacht voor terugkerende studenten. * Verduurzaming een voorwaarde van de regeling te laten zijn. Stand van zaken: Deze wordt meegenomen in het uitvoeringsprogramma van de Woonvisie. 2. Onderzoek extra blikvangers en prullenbakken In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen: 1. Samen met de dorps belangenverenigingen te onderzoeken waar extra behoefte is aan blikvangers en prullenbakken, wat hiervan de kosten zouden zijn en dit terug te koppelen aan de raad. 2. Extra dekking te zoeken in de begroting voor het plaatsen van prullenbakken en blikvangers en dit, na onderzoek, zo snel mogelijk uit te voeren.
Stand van zaken: In het voorjaar van 2022 zijn we gestart met het inventariseren van prullenbakken en bankjes. Op basis hiervan en in overleg met dorpsbelangen en de interne organisatie wordt een advies opgesteld. Dit zal rond de zomerperiode gereed zijn. 3. Onderzoek inhaalslag voetpaden In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen: 1. in overleg met de ouderenorganisaties en mede tegen de achtergrond van het eigen gemeentelijk meerjaren onderhoudsplan in kaart te brengen welke locaties/voetpaden het meest urgent zijn om op onderhoudsgebied in een inhaalslag mee te nemen; 2. het onderhoud van die aldus bepaalde locaties/voetpaden te prioriteren binnen een periode van 4 jaar. Stand van zaken: Op de meerjarenplanning staan alle verhardingen (wegen/pleinen) die de komende drie jaar onderhoud behoeven. Voetpaden maken hier geen onderdeel vanuit. Jaarlijks wordt een budget beschikbaar gesteld en worden op basis van klachtenregistratie voetpaden hersteld. Deze motie vraagt om een exactere prioriteitenlijst van voetpaden. Het plan hiervoor is in voorbereiding en wordt u medio juni 2022 voorgelegd. 4. Oversteek Zuideinde Exloo In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen:
10
Te inventariseren in hoeverre deze verkeerssituatie verbeterd kan worden. 1 In april 2022 te komen met een plan van aanpak, voorzien van financiële dekking. 2. Deze inventarisatie ook uit te voeren voor overige gevaarlijke verkeerssituaties in onze gemeente en voor te leggen aan de raad in het derde kwartaal van 2022. Stand van zaken: De inventarisatie van de soortgelijke (fiets)oversteken heeft inmiddels plaatsgevonden. In juni 2022 ontvangt u een voorstel voor algemene inrichting van deze oversteken met financiële dekking. 5. Dorpsbudgetten In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen: 1. Gelijktijdig met de evaluatie van de dorpsbudgetten te komen met een voorstel om de dekking van de dorpsbudgetten structureel te maken. 2. Dit voorstel te delen met de raad voor de kadernota 2023 Stand van zaken: Er wordt een evaluatie gehouden onder de Dorpsbelangen. De beoogde enquête resulteert in een memo. De memo is klaar en op route gebracht. 6. Oversteek fietsers In de begrotingsvergadering van 4 november 2021 is de volgende motie aangenomen: 1. Verzoekt het college te inventariseren in hoeverre deze verkeerssituaties verbeterd kunnen worden. Hierin een prioritering aangeven waarbij aspecten van verkeersveiligheid worden gewogen. 2.
Voor de behandeling van de kadernota 2023 te komen met een plan van aanpak met prioritering voorzien van financiële dekking Stand van zaken: De punten van deze motie komen nagenoeg overeen met de motie over de ‘oversteek Zuideinde Exloo’ (punt 4). Overige raadsvergaderingen In dit hoofdstuk wordt tevens gerapporteerd over andere amendementen en moties die relevant zijn voor de bestuursrapportage en of kadernota. Amendementen 1. Raadsvoorstel toekomst sporthal de Koel Besluit: Het besluitdictum op het (concept)besluitblad uit het raadvoorstel als volgt te wijzigen: 1. De gemeenteraad geeft het college opdracht om de scenario’s 3, 4, 5 en 6 zoals genoemd in het collegevoorstel en dit amendement te voorzien van een financiële onderbouwing en tijdsplanning. 2. Deze scenario’s uitgewerkt een plaats te geven op de dynamische prioriteitenlijst bij de behandeling van de kadernota 2023. Stand van zaken: De scenario's 3 t/m 6 zijn opgenomen in het meerjarig investeringsplan. De raad ontvangt voor het zomerreces een raadsvoorstel met de uitwerking van deze scenario's en een advies voor de realisatie van de Koel met een bijhorend dekkingsvoorstel. Moties De volgende moties zijn na de begrotingsvergadering in andere raadsvergaderingen aangenomen:
11
1. Klimaatbeheersing basisscholen op orde In de besluitvormende raad van 3 maart 2022 is deze motie aangenomen met de volgende inhoud: Voor het zomerreces 2022 de resultaten van een nulmeting binnenklimaat aan de bieden aan der raad waarbij het volgende inzichtelijk wordt gemaakt: a. de stand van zaken van klimaatbeheersing op alle basisscholen en een voorzet voor mogelijke oplossingen. b. hoe dit in samenhang gebracht kan worden met renovatieplannen van de betreffende scholen. 2. Bij de Kadernota 2023 met betrekking tot het IHP een globale inschatting te maken van de totale kosten opdat er bij de begroting 2023 een integrale keuze gemaakt kan worden. Stand van zaken: Momenteel wordt nog gewerkt aan de definitieve resultaten van de nulmeting. De kosten om de ventilatie op de scholen te optimaliseren (als onderdeel van klimaatbeheersing) worden geschat op € 2.000.000. Deze kosten komen bovenop de kosten voor renovatie en/of nieuwbouw van de scholen. De totale kosten met betrekking tot het IHP zijn op dit moment nog niet inzichtelijk. Hier kunnen pas uitspraken over gedaan worden zodra het opstellen van het IHP in de afrondende fase zit. Dit zal na het zomerreces 2022 zijn. 2. Digitaal bouwloket (Woonvisie) In de besluitvormende raadsvergadering van 2 maart 2022 is de volgende motie aangenomen: 1.
Een digitaal bouwloket te onderzoeken waarbij inwoners, organisaties en andere stakeholders; a. overzicht hebben van de bouwlocaties binnen de gemeente; b. een verzoek (vergunning) in kunnen dienen voor de realisatie van woningbouw c. potentiële bouwlocaties aan kunnen dragen, die beoordeeld worden door de gemeente bij de actualisatie van het overzicht van bouwlocaties 2. Het onderzoek en de mogelijke financiële consequenties voor te leggen aan de raad bij de kadernota 2023. Stand van zaken: Het onderzoeken van een digitaal bouwloket is een verdere uitwerking van een eerder onderzoek ’Inbreidingslocaties dorpen Borger-Odoorn’, dat is vastgesteld op 2 maart. Stand van zaken: Het verder uitwerken van de inbreidingslocaties wordt onderdeel van het uitvoeringsprogramma Woonvisie 2022+. Dat wordt onze basis voor de verdere uitvoering van onze woonopgaven. Samen met het bedrijf dat ook de Woonvisie heeft gemaakt, gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma. Planning is om dit vóór de zomer op te leveren. In september kan het uitvoeringsprogramma dan in de raad worden behandeld. Een voorstel ligt er dan ook niet eerder dan september. 3. Transitievisie Warmte: Energiearmoede 27 januari 2022 is de volgende motie aangenomen: 1.
Met een plan van aanpak te komen dat leidt tot gemeentelijke beleidsinstrumenten om energie-armoede te signaleren en vervolgens daar waar mogelijk te voorkomen en af te wenden.
12
2. Dit plan van aanpak terug te koppelen aan de raad voor de behandeling van de kadernota 2023. Stand van zaken: We zien momenteel in het land ontwikkelingen waar we veel van kunnen leren. Binnen de gemeente zoeken het sociale en het fysieke domein elkaar op om hier een eigen plan van aanpak voor op te stellen. Dit plan van aanpak is echter nog niet gereed op dit moment. 4. Bermplanten Bij de behandeling van de beleidsnota IBOR ( 25 november 2021) is de volgende motie aangenomen: Samen met lokale ondernemers te onderzoeken in hoeverre de schadelijke planten met innovatieve methoden (denk aan inzet van elektrisch, stoom of pleksgewijs maaien) bestreden en of beheerst kunnen worden met behoud van de biodiversiteit in de bermen; - Voor de bestrijding van deze schadelijke bermplanten in overleg te gaan met andere terreinbeherende organisaties (zoals Provincies, Waterschappen en andere (semi)overheden) met gronden in of grenzend aan de gemeente Borger-Odoorn om te komen tot een convenant met als doel de bestrijding en/of beheersing van deze schadelijke bermplanten. En hierop gezamenlijk een plan van aanpak op te stellen; - Dit plan van aanpak ter informatie voor de behandeling van de kadernota 2023 naar de raad te sturen; - De gemeenteraad daarna regelmatig over de voortgang te informeren.
Stand van zaken: In 2022 wordt een nieuwe groenvisie met onderliggend beleid voor bomen, bermen en invasieve soorten opgesteld. Bij het opstellen van dit nieuwe beleid zal breed geparticipeerd worden. Hierbij betrekken wij overige terrein beherende organisaties en belanghebbenden. Naar verwachting zullen de beleidsstukken begin 2023 worden voorgelegd aan de raad. In de nieuwe groenvisie zal ook uitgebreid aandacht zijn voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. In de onderliggende beleidsstukken wordt per onderwerp, in lijn met IBOR ingezoomd op de vertaling van de visie naar uitvoeringsbeleid. 5. Renovatie sporthallen zuidwest Borger-Odoorn Op 4 november 2021 is door de raad de volgende motie aangenomen: Om in samenspraak met dorpsbelangen, de (sport)verenigingen en onderwijs(instellingen) te komen met een plan van aanpak voor de renovatie, verbouw en/of nieuwbouw van de binnensportcomplexen in de genoemde kernen. - In dit plan van aanpak de mogelijke scenario’s per kern te voorzien van een deugdelijke financiële onderbouwing en tijdsplanning met aandacht voor breedtesport en duurzaamheidsaspecten. - Dit plan in juni 2022 voor te leggen aan de gemeenteraad. Stand van zaken: Er is samen met de verschillende gebruikers gesproken over de toekomst van binnensport in het gebied zuidwest. Dit is een onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek voor deze locaties.
Het haalbaarheidsonderzoek wordt rond de kadernota aangeboden. 6. Nieuw sportpark zuidwest Bij de behandeling van de kadernota 2022 (24 juni 2021) is de volgende motie aangenomen:
13
1. Om in samenspraak met de verenigingen en omwonenden te komen met een plan van aanpak voor de renovatie van sportpark Harm Kuiper en deze ter goedkeuring voor te leggen aan de gemeenteraad bij de begrotingsbehandeling 2022. 2. In dit plan van aanpak aandacht te besteden aan een deugdelijke financiële onderbouwing, met aandacht breedtesport en voor duurzaamheidsaspecten. Stand van zaken: Momenteel wordt een inrichtingsplan en totaalplan opgesteld. Deze plannen zijn een uitwerking van de gesprekken met omwonenden, de verenigingen en aannemers. In juni wordt verwacht de gemeenteraad het totaalplan te kunnen aanleveren. 7. Buurtbemiddeling In de raadsvergadering van 3 december 2021 is de volgende motie vreemd aan de orde van de dag aangenomen: 1. De noodzaak voor buurtbemiddeling nogmaals onder de aandacht brengen bij de betrokken partijen en aan te dringen op een evenredige financiële deelname; 2. Te onderzoeken welke maatregelen er nodig zijn om buurtbemiddeling weer mogelijk te maken; 3. Aan de hand van dit onderzoek in het eerste kwartaal van 2021 te komen met een plan van aanpak, mogelijk voorzien van een financiële onderbouwing. Stand van zaken: Het gesprek over buurtbemiddeling gaat plaatsvinden tussen de gemeente, Lefier en Woonservice. Dit gesprek is gepland op 17 mei. De uitkomsten zijn nog niet duidelijk. De verwachting is dat 1 juni niet haalbaar is.
Op 8 juli wordt de raad geïnformeerd. De bedoeling is dat we buurtbemiddeling in BOCE samenwerking bespreekbaar willen maken. De uitkomsten van de verkenning staan op de lijst ingekomen stukken van 27 januari 2022. 8. Brede scholen mondengebied In de raadsvergadering van de begroting 2021 is de volgende motie aangenomen: 1. Om in het onderwijshuisvestingsplan ook de mogelijkheden van brede scholen in het Mondengebied mee te nemen. 2. Om in het onderwijshuisvestingsplan ook de mogelijkheid mee te nemen dat meerdere scholen in hetzelfde gebouw worden gehuisvest. Stand van zaken: De wens van de raad wordt onderzocht en komt zo mogelijk tot uiting in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), dat in het najaar van 2022 wordt voorgelegd aan de raad. 9. Klimaatproblemen MFA'S en schoolpanden In de raadsvergadering van 22 oktober 2020 is de volgende motie vreemd aan de orde van dag aangenomen: 1. Met de woningbouwcorporaties en scholengemeenschappen actief te zoeken naar een adequate oplossing voor het slechte binnenklimaat in de MFA’s en schoolpanden in onze gemeente; 2. Binnen het onderzoek voor het onderwijshuisvestingsplan specifiek aandacht te hebben voor het binnenklimaat in schoolpanden; 3. Binnen het onderwijshuisvestingsplan adequate oplossingen aan te dragen die de problematiek rond het binnenklimaat in schoolpanden verhelpen.
14
Stand van zaken: Zoals toegelicht bij motie 1 wordt het binnenklimaat van alle schoolpandenonderdeel onderdeel van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Toezeggingen Ook wordt er inzicht gegeven in alle toezeggingen die in eerdere raadsvergaderingen gedaan zijn en waarin is verwezen naar de kadernota 2023. 1. Voortgang woonvisie De wethouder komt met een voorstel hoe en op welke momenten de raad op de hoogte kan blijven van voortgang, ontwikkelingen en prognoses. Door zo’n monitoring van de Woonvisie is er op tijd gelegenheid voor herijking. Dit monitoringsvoorstel zal voor de kadernota 2023 aangeboden worden aan de raad. Stand van zaken: Zie hiervoor de toelichting op de tweede motie.
15
Onze portemonnee Financiële kaders Inleiding Jaarlijks houden we de financiële kaders tegen het licht in de Kadernota. Dit zijn kaders voor het omgaan met de baten en lasten van onze Portemonnee. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele budgetcyclus. Deze kaders zijn de basis voor het openstellen van de Begroting 2023 en de Meerjarenraming 2024-2027. Indien het voorstel is om van een kader af te wijken, dan wordt dit een expliciet beslispunt van het raadsvoorstel in de Begroting, Kadernota of Bestuursrapportage. Financieel toezicht Provincie Drenthe Onze financieel toezichthouder, de provincie Drenthe, beoordeelt voor aanvang van het begrotingsjaar of voor onze gemeente repressief of preventief toezicht geldt. De provincie Drenthe heeft besloten om onze gemeente onder repressief begrotingstoezicht voor 2022 te plaatsen. De overwegingen van dit besluit zijn: 1. De Begroting 2022 en Jaarrekening 2020 zijn tijdig toegestuurd. 2. De Begroting 2022 is structureel en reëel in evenwicht. De provincie heeft eind 2021 een verslag over het onderzoek uitgebracht en heeft enkele aandachtspunten voor de Begroting 2023. Deze brief is in de overleggroep financiën besproken en is aan de raad middels de lijst ingekomen stukken voor kennisgeving aangeboden. Toelichting kaders In bijlage 1 is een overzicht van de huidige financiële kaders opgenomen.
In dit hoofdstuk lichten wij enkele kaders ter verheldering toe. Enkele kaders willen wij herijken en ook deze lichten wij toe. Wij hanteren daarbij dezelfde nummering van de kaders, zoals ook in de bijlage opgenomen. Wij stellen voor om in te stemmen met deze herijkte kaders. 1. Saldo Begroting (knop 1) In de begroting 2022 is in het kader van een warme overdracht naar een nieuw bestuur een aanvang gemaakt om structureel middelen beschikbaar te stellen voor het Bestuursprogramma 2022-2026 en of Meerjarig investeringsplan. Hiervoor is € 500.000 gereserveerd. In de kadernota 2022 hebben we toegelicht dat het een denkrichting is (dus geen kader) om jaarlijks ongeveer € 100.000 tot € 150.000 financiële ruimte voor structureel nieuw beleid te creëren. Dan is het mogelijk om jaarlijks één grote investering te doen. Indien door de weerbarstige, dagelijkse financiële praktijk de financiële ruimte er niet is, dan zijn de volgende scenario’s mogelijk: - belastingen extra verhogen (knop 3); - bezuinigingen (knop 4); - minder nieuw beleid (structureel). Het is ons volstrekt duidelijk dat de middelen beperkt zijn en dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt. Hiervoor is visie nodig. Graag nodigen wij u uit om samen met ons de komende jaren hier vorm aan te geven.
16
2. Beleidsintensivering (knop 2) Uit bijlage 1 blijkt dat voor incidentele bestedingsvoorstellen een bedrag van € 250.000 beschikbaar is. Dit is een minimum bedrag voor toekenning van nieuw beleid bij de begroting en Bestuursrapportage I. 5. Gemeentefonds In de Bestuursrapportage 2022-I is het Gemeentefonds voor 2022 geactualiseerd. Voor 2023 en daarna is het nog afwachten wat er met het Gemeentefonds gaat gebeuren, namelijk op het moment van samenstellen van deze kadernota is deze circulaire niet gereed. In de meicirculaire 2022 zullen de financiële effecten van het regeringsbeleid voor het Gemeentefonds bekend worden gemaakt. Halverwege juni informeren we de raad over de uitkomsten van de meicirculaire, zodat u de uitkomsten kunt betrekken bij de besluitvorming over de financiële stukken in de raad van eind juni. Ook zullen in de meicirculaire 2022 de financiële effecten van de Herziening Gemeentefonds worden verwerkt. Uit voorlopige cijfers blijkt dat onze gemeente op basis van de cijfers van 2019 een voordeelgemeente is (€ 13 per inwoner). In de meicirculaire 2022 worden niet opgenomen de rijksbezuinigingen € 10 tot € 15 miljard. Deze bezuinigingen van het Rijk komen in de voorjaarsnota van het Rijk en worden in de septembercirculaire verwerkt. 9. Bedrijfsvoering Afspraak raad Wij hebben met uw raad een zogenaamde volumeafspraak.
Deze afspraak houdt in dat de budgetten voor personele kosten jaarlijks met 3% geïndexeerd worden. Deze indexering wordt ingezet voor: • Cao-ontwikkelingen; • Premies en sociale lasten; • Organisatieontwikkelingen. Deze afspraak geldt niet voor nieuwe taken. 10. Gemeenschappelijke regelingen Bij het opstellen van deze Kadernota 2023 hebben we de begrotingen 2023 en meerjarenramingen 2024-2026 van de zeven gemeenschappelijke regelingen (GR’en) gecontroleerd en geïnventariseerd in hoeverre de gevraagde bijdrage voor de komende jaren in onze begroting is opgenomen. De verschillen tussen onze raming en de ramingen in de begroting van de GR brengen we ten laste van het begrotingssaldo. In onderstaande tabel is een positief verschil een voordeel en een negatief verschil een nadeel voor de meerjarenraming van knop 1 saldo begroting. 2023
2024
2025
2026
Totale mutatie GRen -259.463 -260.351 -305.251 -306.009 11. Grondexploitatie Het financieel kader is om voor 50% van de meest risicovolle plannen van de grondexploitatie een bufferreserve te vormen. Bij het samenstellen van de begroting 2022 hebben we geconstateerd dat het risico voor onvoorzienbare risico's van de grondexploitatie lager is geworden. Het risico is afgenomen als gevolg van de grote belangstelling voor kavels van zowel woningen als niet woningen. Uit de begroting 2022 en jaarrekening 2021 blijken dat alle kavels verkocht en of in optie zijn. In de paragraaf weerstandsvermogen maken we een schatting van alle risico's en we willen voorstellen om het financieel kader aan te passen en het percentage van 50% te verlagen naar 30%.
17
In jaarrekeningen en begrotingen gaan we jaarlijks de hoogte van de bufferreserve in relatie tot de risico's beoordelen. Indien de bufferreserve fors hoger is dan de risico's is het mogelijk om een deel van de bufferreserve te laten vrijvallen. In de begroting 2022 hebben we dit ook beoordeeld en heeft de raad besloten om € 500.000 van de bufferreserve over te hevelen naar de VAR. 14. Onroerende zaakbelasting In deze Kadernota 2023 wordt geen voorstel ten aanzien van het OZB-tarief 2023 gedaan. In de begroting 2023 wordt dit gedaan. Het coalitieakkoord 2022-2026 zal daarbij leidend zijn. 15. Toeristenbelasting Het recreatieschap Drenthe heeft dit voorjaar een advies voor het tarief van de toeristenbelasting voor de komende jaren uitgebracht. In de kadernota van vorig jaar heeft de raad besloten om voor 2022 de volgende tarieven toeristenbelasting vast te stellen - Groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - Campings € 1,10 per overnachting; - Hotels/BenB/bungalowparken etc. € 1,50. Het advies van het recreatieschap van vorig jaar is voor meerdere jaren en het college adviseert de raad om de tarieven voor 2023 ongewijzigd ten opzichte van 2022 te laten.
De knoppen In dit onderdeel beschrijven we de beschikbare bestedingsruimte voor de meerjarenbegroting 2023-2026. We beschrijven hoe de bestedingsruimte zich heeft ontwikkeld ten opzichte van de begroting 2022. Met deze bestedingsruimte kunnen we onze nieuwe of gewijzigde ambities realiseren. De bestedingsruimte bestaat uit 5 knoppen: Knop saldo begroting: de structureel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor meerjarige uitgaven.
Knop beleidsintensivering: de incidenteel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor eenmalige uitgaven.
Knop belastingen: de mogelijkheid om financiële ruimte te creëren door de belastingen extra te verhogen.
Knop bezuinigingen: de middelen die we kunnen vrijspelen door oud beleid te schrappen om ambities en dus nieuw beleid te realiseren.
Knop vrije algemene reserve (VAR): de middelen die we eventueel aanvullend incidenteel beschikbaar hebben in de VAR om onze ambities te realiseren.
18
Knop 1: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit saldo begroting In onderstaand overzicht is het verloop van knop 1 saldo begroting zichtbaar. De beginstand is de stand van de begroting 2022.
Knop 2: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit beleidsintensivering In onderstaand overzicht is het verloop van knop 2 budget beleidsintensivering zichtbaar.
Knop 3: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit ontwikkeling belastingen De wijzigingen van de belastingen heeft geen effect op deze knop, omdat het voorgestelde tarief van de toeristenbelasting gelijk is aan die van 2022.
Knop 4: bezuinigingen Deze kadernota bevat geen bezuinigingen.
19
Knop 5: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit VAR Bij te weinig beschikbare middelen kunnen we een onttrekking aan de VAR doen. Dat is in deze kadernota echter niet noodzakelijk.
20
Financiële kaders voor Onze portemonnee Jaarlijks houden we de financiële kaders tegen het licht in de Kadernota. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele P&C cyclus. In deze Kadernota stellen we geen concrete wijzigingen van de kaders voor, maar we hebben ze wel toegelicht in Onze portemonnee. Hieronder een overzicht van de huidige financiële kaders. Indien het voorstel is om van een kader af te wijken, dan wordt dit een expliciet in het beslispunt raadsvoorstel van de Begroting, Kadernota of Bestuursrapportage opgenomen. Nr 1
Omschrijving Begroting (knop 1)
2
Beleidsintensivering (knop 2)
Uitgangspunt Structureel sluitende begroting Knop 1 (saldo begroting), knop 3 (belastingen) en knop 4 (bezuinigingen) inzetten om structurele risico’s op te kunnen vangen en of structureel nieuw beleid te financieren. Incidentele Minimum bedrag voor bestedingsvoorstell toekenning van nieuw beleid en bij de begroting en Bestuursrapportage I
Waarde
Basis
€ 250.000
Voor de begroting en Bestuursrapportage I is € 250.000 voor nieuw beleid en beschikbaar. Dit geldt niet na Bestuursrapportage I en voor Bestuursrapportage II. 3 4
Onvoorzien Saldo jaarrekening
Calamiteiten Voordelig saldo Nadelig saldo
5
Gemeentefonds
Circulaire Behoedzaamheid
6
Financiering
Beleid
7
Rente
Percentage
8
Prijsstijging
Index
21
Beschikbaar voor incidenten Ten gunste van vrije reserve (VAR). Ten laste van vrije reserve (VAR). Zo mogelijk o.b.v. de meest actuele circulaire 5 punten (UF) per jaar cumulatief in meerjarenbegroting Sturing, conform BBV, op lage rentekosten Nieuwe investeringen Geen (bespaarde) rente toerekenen aan de reserves en in plaats hiervan een vast bedrag toevoegen aan de algemene reserve (WAR) Financieringstekort Aanpassing van budgetten Stelpost voor prijsstijgingen
€ 50.000
2,5%
3,5% 0,0% €0
Nr
Omschrijving
9
Bedrijfsvoering
Uitgangspunt Huur: conform landelijke richtlijn In totaal :
Index
Waarvan voor caoontwikkelingen, periodieke verhogingen en werkgeverslasten Waarvan voor organisatieontwikkelingen (uitgezonderd nieuwe taken) 10
11
Gemeenschappelijke regelingen (GR) en Werkvoorzieningschappen (Wvs)
Exploitatie saldo
Grondexploitatie
Winstneming Reserve gronden
12
Reserves
Vermogenspositie
Vermogenspositie Weerstandsdeel algemene reserve (WAR)
22
Waarde
3,0%
2,0%
1,0%
Nadelig saldo GR en Wvs is een verplichte uitgave Conform richtlijn Provincie nadelige saldi GR en Wvs structureel in meerjarenraming verwerken Op basis van BBV (POCmethode) en bij voordelige boekwaarde groter dan % boekwaarde meest risicovolle plannen Geen winsten en verliezen van gronden rechtstreeks muteren op de vrije algemene reserve maar ten gunste of ten laste van de exploitatie brengen. Stille reserves bij berekening weerstandsvermogen meenemen tot de hoogte van de incidentele risico’s Een minimaal percentage solvabiliteit Minimumomvang van de WAR vaststellen op de gekwantificeerde risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen blijken
€ 50.000 30%
25%
Nr
Omschrijving Vrije Algemene reserve (VAR)
Kern en Kader Herstructurering
13
Afschrijving
Beleid
14
Projecten
Kern & kader
Vastgoed & Geld (groen, gebouwen) 3D's (jeugd, wmo, participatie)
15
Belastingen
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting
Forensenbelasting
23
Uitgangspunt Minimum van de VAR als buffer instellen op de incidentele risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen voortvloeien. Als de financiële ruimte van knop 2 onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking incidentele beleidswensen. Als de VAR door nadelige jaarrekeningresultaten lager wordt dan het minimum, dan kan aanvulling middels de WAR plaats vinden. Boekwinsten/-verliezen bij Kern en Kader accommodaties Bijdrage per gesloopte woning Voeding uit winstnemingen, grondexploitatie en saldi jaarstukken Conform financiële verordening Normbedrag per functie en leefgebied (minder accommodaties maar beter) Budget jaarlijks ophogen met Structureel vanaf 2024 In de gedachte van het regenboogmodel blijft ontschotting bestaan. We blijven integraal kijken naar het Sociaal Domein. Voor de 3D budgetten (jeugd, wmo, participatie) passen we wel een schot toe. Jaarlijkse verhoging Kostendekkend Kostendekkend Voorstel 2023 (conform 2022); - groepsaccommodaties - campings - hotel/BenB/bungalowpark Gekoppeld aan de toeristenbelasting
Waarde
€ 5.500
€ 25.000
1,75% 100% 100% € 0,50 € 1,10 € 1,50
Nr 16
Omschrijving Belastingdruk
17
Leges
18
Kapitaallasten
19
DPL (dynamische prioriteitenlijst)
20
Grote verschillen jaarrekening en begroting
Uitgangspunt Jaarlijkse evaluatie ontwikkeling totale belastingdruk i.r.t. hiervoor beschikbare egalisatie reserve Index Gekoppeld aan de verhoging OZB Vrijval Alle vrijval ten gunste van exploitatie m.u.v. bedrijfsvoertuigen Wensen en Bestedingsvoorstellen bij de prioriteiten van het programmabegroting en/of college Bestuursrapportage I
Waarde
Totaal OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing
O.a. opbrengst belastingen, bouwleges
24
Richtlijn: gedeelte van het verschil wordt als structureel gezien
1,75%
50%
Bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen (GR'en) Voor onze meerjarenbegroting is het uitgangspunt dat we bijdragen aan GR’en ramen op basis van de meest recente gegevens van de GR. Inmiddels hebben alle GR’en een begroting 2023 aangeleverd en dit leidt tot aanpassingen van de bijdrage. In onderstaand overzicht is het effect zichtbaar. In deze Kadernota beschouwen we de totale mutatie als een autonoom bestedingsvoorstel, omdat de provincie erop toeziet dat wij de bijdragen van de GR in onze eigen begroting opnemen. In onderstaande tabel is een positief verschil een voordeel en een negatief verschil een nadeel voor de meerjarenraming van knop 1 saldo begroting. Meerjarenraming GR'en
2023
2024
2025
2026
146.000 160.000
132.000 147.000
100.000 125.000
80.000 125.000
14.000
15.000
25.000
45.000
654.000 660.000
631.000 638.000
597.000 598.000
572.000 598.000
6.000
7.000
1.000
26.000
Raming GR
107.020
109.815
112.939
114.861
Onze begroting
109.544
110.823
112.130
113.476
2.524
1.008
-809
-1.385
2023
2024
2025
2026
Emco Raming GR Onze begroting Verschil Wedeka Raming GR Onze begroting Verschil Recreatieschap Drenthe
Verschil GGD Raming GR
1.339.534 1.326.900 1.362.102 1.396.360
Onze begroting
1.248.836 1.267.605 1.286.740 1.306.749 Verschil
VRD
-90.698
-59.295
-75.362
-89.611
2023
2024
2025
2026
Raming GR
1.527.642 1.584.038 1.641.262 1.696.566
Onze begroting
1.483.630 1.515.070 1.547.641 1.578.594 Verschil
-44.012
-68.968
-93.621 -117.972
Raming GR
713.540
731.379
749.663
768.405
Onze begroting
566.263
576.283
588.204
600.364
RUD
Verschil -147.277 -155.096 -161.459 -168.041 Publiek vervoer Raming GR Onze begroting Verschil
21.020 21.020
21.482 21.482
21.955 21.955
22.394 22.394
0
0
0
0
2023
2024
2025
2026
Totale mutatie: -259.463 -260.351 -305.251 -306.009
25
Dynamische prioriteitenlijst (DPL) In de DPL maken we onderscheid tussen autonome voorstellen en bestuurlijke voorstellen. De Kadernota 2023 bevat enkel autonome bestedingsvoorstellen. De bestuurlijke voorstellen worden in de begroting op basis van integrale afweging beschikbaar gesteld. In deze kadernota presenteren we wel een overzicht van de bestuurlijke voorstellen. We vragen de raad hier een reactie op te geven. Autonome voorstellen In onderstaand overzicht presenteren we de autonome voorstellen uit deze Kadernota. U wordt gevraagd om in te stemmen met deze voorstellen. De financiële effecten van deze voorstellen zijn verwerkt in de knoppen 1 en 2. Nr. Onderwerp
Structureel Incidenteel
Autonome voorstellen
2023
2023
1 Sanering asbestdaken in Drenthe 2 1. Regiodeal
4.950 205.000
2. Regiodeal uitvoeringskosten 3 Deelname aan e-depot
80.000
4 Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact
8.500
70.000 Totaal:
0
368.450
1. Sanering asbestdaken in Drenthe Het project sanering asbestdaken Drenthe vindt nog steeds doorgang. De kosten bedragen in 2023 € 4.950. Financieel effect: € 4.950 incidenteel nadelig 2. Regio Deal In 2023 is er nog eenmaal € 285.000 benodigd voor de projectleider en de bijdrage aan de Regio Deal. Financieel effect: € 285.000 incidenteel nadelig 3. Project archief 2020: deelname aan e-depot In 2023 is er opnieuw € 70.000 benodigd. Hiervan is € 30.000 benodigd voor deelname aan het e-depot. Het restant van € 40.000 is bedoeld voor de ambtelijke formatie voor het beheer van het e-depot. Financieel effect: € 70.000 incidenteel nadelig 4. Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact Het lidmaatschap van vereniging Dimpact is verlengd. Dat houdt in dat we als gemeente meegaan in de ontwikkeling van de Common Ground. Hiervoor maken we 3 jaar lang extra transitiekosten. De extra kosten voor het laatste jaar 2023 bedragen € 8.500. Financieel effect: € 8.500 incidenteel nadelig Bestuurlijke voorstellen Hieronder staat het overzicht van alle bestuurlijke voorstellen. Ook zijn ze voorzien van een toelichting. We parkeren deze voorstellen tot de begroting 2023, omdat we geen bestuurlijke keuzes maken in de kadernota. De raad is wel in de gelegenheid om aan te geven welke voorstellen prioriteit hebben.
26
Nr. Onderwerp Bestuurlijke voorstellen
Structureel
Incidenteel
2023
2023
1 Verkeersmaatregelen uit het GVVP
37.500
2 Budget dorpsbudgetten
100.000
3 Trainees kiezen voor de toekomst
200.000
4 Ouderen adviseur
46.000
5 Eikenprocessierups
25.000
6 Beheerder Willibrordkerk
20.000
7 Laaggeletterdheid
40.000
8 Programmamanager centrum Exloo
18.000
9 BOCE beleidsagenda
p.m.
10 Drents energieloket
p.m.
11 Zon op het dak (initiatief provincie)
10.500
12 2e Exloërmond herstructurering openbare ruimte 13 Borger-West
p.m. p.m.
14 Snelfietsroute Borger-Exloo
52.500
15 Volkshuisvestingsfonds
30.000
16 Buurtbemiddeling
p.m.
17 Integraal kindcentrum MFA 2e Exloërmond
250.000
18 Breed offensief (participatiewet)
p.m.
19 Wet inburgering (Z-route)
p.m.
20 BOA inzet
75.000
21 Bijdrage klimaatbeheersing de Klister Nieuw-Buinen 22 Aanleg en onderhoud toeristische fietsroutes
p.m. p.m.
23 Communicatieadviseur
90.000
24 Toezicht Wmo/jeugd
25.000
25 Cultuurnota 2022-2025
60.000
26 Programma duurzaamheid
262.500
27 Huisvestingssubsidie voor kerncomplexen
p.m.
28 Beheerder website Coördinator kinderraad, jeugdparticipatie en inclusieve 29 samenleving 30 Verhoging budget griffie communicatie
90.000 p.m. p.m.
31 Privatiseren EEC, Buinerveen en Buinen
p.m.
32 Scenario's sporthal De Koel
p.m.
33 Onderhoud gemeentelijk vastgoed
p.m.
34 Hogere kosten verbouwing kleedkamers 2e Exloërmond Subtotaal:
100.000 786.000
746.000
1. Verkeersmaatregelen uit het GVVP In het GVVP is beschreven dat we jaarlijks afwegen hoeveel budget we beschikbaar stellen. Voor 2023 staat een investeringsruimte van € 500.000 op de DPL. De kapitaallasten bedragen € 37.500.
27
2. Budget dorpsbudgetten In de begrotingsvergadering van de begroting 2022 is een motie aangenomen om de dorpsbudgetten na afloop van de evaluatie structureel te maken. Dit kost structureel € 100.000. Het betreft een bestuurlijk voorstel. Zodoende zal dit voorstel worden meegenomen in de integrale afweging van de begroting 2023. 3. Trainees kiezen voor de toekomst Inmiddels zijn er meerdere trainees gestart om de organisatie op diverse fronten te ondersteunen. Ook in 2022 wordt er een nieuwe lichting aangenomen. Hier is nog voldoende budget voor. In de begroting 2023 wordt integraal afgewogen of er ook voor 2023 € 200.000 beschikbaar wordt gesteld. 4. Ouderen adviseur Momenteel wordt de inzet van de ouderenadviseur geëvalueerd. Voor 2023 wordt afgewogen of er structureel € 46.000 beschikbaar moet worden gesteld. 5. Eikenprocessierups In de begroting 2022 is het budget van de eikenprocessierups structureel verhoogd met € 35.000. Ook zijn we over gestapt op een andere aanpak op de rups te bestrijden. De verwachting is dat er in 2023 € 25.000 incidenteel extra nodig is. 6. Beheerder Willibrordkerk Momenteel wordt het beheer van de Willibrordkerk gedekt uit een incidenteel budget. Afhankelijk van de herschikking van functies van de MFA in Borger en welke gevolgen dit heeft voor het beheer en exploitatie van de Willibrordkerk is er structureel budget benodigd.
De kosten bedragen € 20.000. 7. Laaggeletterdheid Uit de evaluatie blijkt dat we de bestrijding van laaggeletterdheid willen voortzetten. Hiervoor verwachten is in 2023 opnieuw € 40.000 benodigd. De voortzetting is mede afhankelijk van de ambities van het nieuwe college. 8. Programmamanager centrum Exloo Voor het programma centrum Exloo is een programmamanager nodig waarvan we de kosten niet binnen de formatie op kunnen vangen. De verwachte kosten voor 2023 bedragen € 18.000. 9. BOCE beleidsagenda Mede op basis van de ambities van de nieuwe colleges wordt de BOCE agenda gecontinueerd. Op dit moment is nog niet bekend hoeveel dit gaat kosten. 10. Drents energieloket Naar verwachting is er een structureel budget nodig voor het Drents energieloket. Dit loket is bedoeld voor vragen over o.a. de duurzaamheidslening en andere vragen van particulieren over energiebesparende maatregelen. Het precieze bedrag is nog niet bekend. 11. Zon op het dak (initiatief provincie) Het project ‘Zon op het dak’ is in het leven geroepen om op grote daken veel zonnepanelen te plaatsen als alternatief voor het plaatsen van zonnepanelen op het land en windmolens. Dit is een efficiënte manier van ruimtegebruik. Dit project is geïnitieerd vanuit de provincie en er wordt een bijdrage van € 10.500 gevraagd voor 2023. 12.
2e Exloërmond herstructurering openbare ruimte Vanuit het project Proeftuin 2e Exloërmond van de Regio Deal is er behoefte om te investeren in de openbare ruimte. Het project moet eerst nog verder worden uitgewerkt voordat hier concrete investeringen uit voort komen.
28
13. Borger-West Er is de wens om verder te investeren in Borger-West. Dit zal voornamelijk woningbouw zijn. De verwachting is dat wij de kosten voor de verdere ontwikkeling van Borger-West uit het grondbedrijf kunnen dekken en hiervoor hoeft dus geen budget beschikbaar te worden gesteld. 14. Snelfietsroute Borger-Exloo Hiervoor is in de begroting 2022 krediet beschikbaar gesteld. Er gaat een doorfietsroute vanaf Emmen naar het noorden gerealiseerd worden, waarbij het traject tussen Borger en Exloo prioriteit heeft. Ook is er inmiddels subsidie van de provincie ontvangen. Indien er extra middelen nodig zijn, dan rapporteren we hierover. 15. Volkshuisvestingsfonds Door deelname aan het volkshuisvestingsfonds willen we een impuls geven aan de opgave om de particuliere woningmarkt mee te krijgen in de slag van verduurzaming. De herstructurering in het Mondengebied (met een start in 2e Exloërmond) biedt kansen voor verbetering van de leefomgeving en kwaliteit van het woningbezit. Vooralsnog is het streven om de bijdrage van jaarlijks € 30.000 te kunnen dekken door de besparing op de energielasten van de huishoudens die wordt gerealiseerd. 16. Buurtbemiddeling De wens is om buurtbemiddeling weer op de kaart te zetten en hier in samenwerking met de woningbouwcorporaties invulling aan te geven. De kosten zijn nog niet bekend. Hierover zijn we met de woningbouwcorporaties in gesprek.
17. Integraal kindcentrum MFA 2e Exloërmond We schatten de kapitaallasten van de bouw van een integraal kindcentrum in 2e Exloërmond voorlopig in op € 250.000. Het is op dit moment nog niet te zeggen wanneer de bouw zou kunnen plaatsvinden. Momenteel werken we aan het integraal huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs. De wens om een integraal kindcentrum in 2e Exloërmond te realiseren nemen we daarin mee. 18. Breed offensief (participatiewet) Er is een wetswijziging aangekondigd in het kader van re-integratie genaamd Breed offensief. Dit is bedoeld om meer mensen met arbeidsbeperking aan een baan helpen en houden. Het is nog niet duidelijk wat dit aan ambtelijke capaciteit vraagt en of dit extra kosten met zich meebrengt. 19. Wet inburgering (Z-route) De nieuwe wet inburgering treedt in 2022 in werking. Er wordt nagedacht over een aanbesteding in de arbeidsmarktregio Drenthe om hulpmiddelen in te kopen om mensen te laten inburgeren. De kosten zijn nog niet bekend. 20. BOA inzet Om de BOA inzet van de afgelopen jaren te kunnen voortzetten, is een bedrag van € 75.000 structureel per jaar nodig. Daarmee kan de huidige inzet op het gebied van o.a. optreden tegen overlast, afvaldumping, hondenpoep, handhaving van verkeersmaatregelen en het assisteren van politie en brandweer bij calamiteiten, worden gecontinueerd.
Tevens biedt het ruimte voor de aanschaf van een digitaal handhavingssysteem met handhelds. Hierdoor zouden o.a. de papieren bonnen overbodig worden en ook de overige administratieve lasten sterk verminderen. Tevens komt het de effectiviteit van het handhaven ten goede vanwege diverse nuttige functionaliteiten. Indien het gevraagde bedrag wordt toegekend, is de structurele inzet van de BOA’s op eerdergenoemde terreinen ook voor de toekomst geborgd, hetgeen de leefbaarheid en veiligheid in onze gemeente ten goede komt.
29
21. Klimaatbeheersing De Klister Nieuw-Buinen De aanpak van de klimaatbeheersing van De Klister is eerst gepauzeerd in afwachting van de uitwerking van het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs. 22. Aanleg en onderhoud toeristische fietsroutes Inmiddels zijn we gestart met het opstellen van een meerjarig investeringsplan voor fietspaden. Aan de hand daarvan willen we gaan prioriteren welke fietspaden extra onderhoud nodig hebben om ze bijvoorbeeld geschikt te maken voor e-bikes. Op dit moment ramen we dit bedrag zodoende op € p.m. 23. Communicatieadviseur Er is behoefte aan een structurele formatie-uitbreiding op het cluster communicatie. Dit komt doordat er vanuit de organisatie een steeds groter beroep wordt gedaan op het cluster. Dat is nu al langere tijd opgelost door duurdere externe inhuur. De kosten bedragen € 90.000. 24. Toezicht Wmo/jeugd Er dient structureel budget van € 25.000 voor toezicht Wmo/jeugd te worden vrijgemaakt vanaf 2023. Voorheen was deze functie binnen de reguliere formatie belegd, maar het is noodzakelijk dat hier meer expertise voor wordt geregeld om aan de wettelijke verplichtingen te kunnen blijven voldoen. Daarvoor hebben we contacten met een extern bureau die hierin is gespecialiseerd. 25. Cultuurnota 2022-2025 In de cultuurnota is omschreven dat het de wens is om de formatie van de cultuurcoach structureel uit te breiden.
Dit kost € 60.000. In 2022 kan deze formatie-uitbreiding echter nog gedekt worden uit de reguliere budgetten. 26. Programma duurzaamheid Uit het programma duurzaamheid blijkt dat er de komende jaren extra budget nodig is om de doelstellingen te kunnen realiseren. Door de hogere werkdruk in de organisatie voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is het programma tijdelijk on hold gezet in afwachting van het coalitieakkoord van de nieuwe raad. In de begroting 2023 worden extra middelen voor duurzaamheid integraal afgewogen. 27. Huisvestingssubsidie voor kerncomplexen De kerncomplexen van de voetbal dienen op basis van het Leefgebied en Buitensport beleid een huisvestingssubsidie te ontvangen voor het beheer en onderhoud van de gebouwen. Hiervoor wordt op dit moment gewerkt aan een berekening. De kosten zijn nog niet bekend. 28. Beheerder website Binnenkort wordt de nieuwe website van onze gemeente opgeleverd. In de huidige formatie is het beheer van de website niet goed geborgd. De website is ons belangrijkste dienstverleningskanaal. Vanwege de kwaliteit van onze dienstverlening is het van belang om de formatie hiervoor uit te breiden. De kosten zijn € 90.000 per jaar. 29.
Coördinator kinderraad, jeugdparticipatie en inclusieve samenleving De verschillende taken voor de kinderraad, jeugdparticipatie en inclusieve samenleving zijn niet goed structureel belegd in onze organisatie. De wens is om deze taken te bundelen in één functie en hiervoor iemand aan te nemen. De precieze kosten zijn nog niet bekend. 30. Verhoging budget griffie communicatie Gezien de gewenste doorontwikkeling van de griffie en de raad is het wenselijk en noodzakelijk om extra budget vrij te maken. Hierbij kan gedacht worden aan de