Kadernota 2022
Tekst van het document
KADERNOTA 2022
Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................ 3 Samenvatting op hoofdlijnen ................................................................................... 5 Afronden Bestuurprogramma 2018 - 2022 en anticiperen op nieuwe bestuursperiode .... 8 Ambities .............................................................................................................. 11 Speerpunten ........................................................................................................ 12 Bestuursprogramma 2018-2022 ............................................................................. 13 Nieuw beleid ........................................................................................................ 14 Onze portemonnee ............................................................................................... 15 Financiële kaders voor Onze portemonnee ............................................................... 22 Overzicht onderwerpen Bestuursprogramma 2018-2022............................................ 26 Bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen (GR'en) ................................................... 27 Dynamische prioriteitenlijst (DPL) ...........................................................................
28 Tariefdifferentiatie toeristenbelasting ...................................................................... 36
2
Voorwoord Hierbij bieden wij uw raad de Kadernota 2022 aan. De algemene functie van de Kadernota is om kaders voor de begroting te geven. Wij willen in deze Kadernota 2022 bij voorkeur zoveel mogelijk voorsorteren op de Begroting 2022. De Begroting 2022 is de laatste begroting van onze bestuursperiode 2018-2022. In de Begroting 2022 willen we het Bestuursprogramma 2018-2022 volledig afronden. We kunnen melden, met gepaste trots, dat we dit jaar het volledige programma kunnen afronden en de verwachtingen bij aanvang van de bestuursperiode naar onze inwoners kunnen waarmaken. In de begroting 2021 hebben we u over de ambities over de komende twee jaren geïnformeerd. We hebben u in deze begroting geïnformeerd dat we als college ambitie hebben om meer te doen dan de uitvoering van de resterende onderdelen van het Bestuursprogramma. Deze ambities zijn tot de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 actueel. We willen in de komende periode expliciet de focus leggen op: - Wonen (met name Woningbouw) - Duurzaamheid/Cittaslow We vinden een goede overdracht naar een nieuw bestuur belangrijk. Het is onze intentie om een overdrachtsdocument te maken, zodat een "warme" overdracht naar een nieuw bestuur mogelijk is. Het is onze intentie om in de toekomst een meerjareninvesteringsplan samen te stellen.
Het is ons duidelijk dat dit om forse investeringen gaat zoals voor de binnensport, buitensport en huisvesting onderwijs. Onze inschatting is, als wij dit allemaal willen, dat er investeringen van tientallen miljoenen euro's nodig zijn. We willen voor de begroting 2022 een eerste aanzet in beeld brengen. Het is onze suggestie dat dit meerjareninvesteringsplan als hulpmiddel kan dienen voor de verkiezingsprogramma's van de gemeenteraad van 2022 en uiteindelijk het nieuwe bestuursprogramma 20222026. Wij vragen uw raad om op bepaalde punten in te stemmen met de voorstellen en op één punt te reageren en mee te denken. Instemmen Het volgende stellen wij voor: 1. Instemmen met de ambities en de speerpunten voor de komende periode. In deze Kadernota willen we voorsorteren op de begroting 2022. 2. Instemmen met de financiële kaders. Deze kaders vormen het fundament voor het opstellen van de Begroting 2022. 3. Instemmen met de autonome bestedingsvoorstellen 2022. Autonome bestedingsvoorstellen zijn niet bestuurlijk, maar in feite bijstelling van budgetten. 4. Instemmen met het volgende tarief toeristenbelasting 2022: - groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - campings € 1,10 per overnachting; - hotels/BenB/bungalowparken € 1,50 per overnachting; 5. Reactie geven ten aanzien van de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2022.
Wij nodigen uw raad uit om met eventuele alternatieven te komen en andere keuzes te maken. Belangrijk hierbij is dat er financiële dekking is voor deze alternatieven. College van burgemeester en wethouders
3
4
Samenvatting op hoofdlijnen In dit hoofdstuk geven we een samenvatting op hoofdlijnen. Anticiperen op nieuwe bestuursperiode In maart 2022 zijn de verkiezingen en wordt er een nieuw bestuur gevormd. Tot die tijd willen wij gaan inzetten op het afronden van het huidige bestuursprogramma 2018-2022. Daarnaast zien we enkele risico's en aandachtspunten die we in deze kadernota hebben uitgewerkt: 1. Herziening Gemeentefonds; 2. Corona; 3. Vervangingsinvestering en/of grote renovaties. Ambities In de begroting 2021 hebben de volgende ambities uitgewerkt. Hoofdthema's People
Planet Profit
Ambities Leefbaarheid en voorzieningen Sociaal Domein Wonen (inclusief bouwen en zorg) Duurzaamheid (inclusief Cittaslow) Recreatie en Toerisme
Wij vinden al deze ambities belangrijk, maar tot maart 2022 willen we expliciet inzetten op duurzaamheid/Cittaslow en wonen, omdat we denken dat de samenleving daar de meeste behoefte aan heeft. Speerpunten Onderstaande speerpunten uit de begroting 2021 zijn nog steeds actueel. Jaar 2021
Speerpunten • Duurzaamheid; • Uitvoering Kern en Kader; • Regiodeal; • Uitvoering GVVP; • Omgevingswet; • Omgevingsvisie/toekomstvisie; • Doorontwikkeling Sociaal Domein (inclusief preventie); • Coronamaatregelen*.
*: In de begroting 2021 stond het speerpunt 1,5 meter samenleving genoemd, maar inmiddels is het uitvoeren van coronamaatregelen meer actueel.
Eén van de beslispunten van deze kadernota is om in te stemmen met de bovengenoemde speerpunten. Wij nodigen uw raad uit om een reactie op deze speerpunten te geven. Uw reactie nemen we mee bij het samenstellen van de begroting 2022. In de begroting 2022 worden de speerpunten vervolgens per thema uitgewerkt in doelen. Bestuursprogramma 2018-2022 In het jaar 2022 zal het laatste stukje uitvoering op het gebied van het bestuursprogramma 2018-2022 plaatsvinden. Het college heeft dertien onderwerpen benoemd die ze voor de nieuwe verkiezingen in maart 2022 gerealiseerd willen hebben. Deze onderwerpen zijn benoemd in het hoofdstuk over het Bestuursprogramma 20182022 en zijn input voor de ambities, speerpunten en doelen die in de begroting 2022 worden opgesteld.
5
Bestedingsvoorstellen en nieuw beleid Deze kadernota bevat enkel autonome bestedingsvoorstellen. Deze voorstellen beschouwen we als onvermijdelijk en zijn feitelijk bijstellingen van budgetten. We hebben de volgende autonome voorstellen opgenomen. In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) lichten we de autonome voorstellen toe. Nr
Omschrijving
Incidenteel Structureel
Autonome voorstellen Kadernota 2022 1 Beleidsintensivering afstand tot de arbeidsmarkt 2 Sanering asbestdaken in Drenthe 3 1. Regiodeal
2022
2022
60.000 8.700 205.000
2. Regiodeal uitvoeringskosten 4 Project archief 2020: deelname aan e-depot
80.000 70.000
5 Jongerenraad structureel ramen
5.175
6 Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact 7 Omgevingswet Totaal
22.500 p.m.
p.m.
446.200
5.175
In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) zijn ook alle bestuurlijke voorstellen toegelicht. Er is geen uitsplitsing gemaakt in de bestuurlijke prioritering, omdat we graag eerst input krijgen van uw raad. In de begroting 2022 worden de voorstellen integraal afgewogen en zal prioritering volgen. Toeristenbelasting Het recreatieschap Drenthe heeft dit voorjaar een advies voor het tarief van de toeristenbelasting voor de komende jaren uitgebracht. We stellen voor om voor 2022 de volgende tarieven toeristenbelasting vast te stellen - Groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - Campings € 1,10 per overnachting; - Hotels/BenB/bungalowparken etc. € 1,50. Uit het financieel kader (bijlage 1) blijkt dat de tarieven forensenbelasting zijn gekoppeld aan de tarieven toeristenbelasting. Conform het financieel kader wordt voorgesteld om de tarieven forensenbelasting met hetzelfde percentage te laten stijgen als voor de hotels/BenB/bungalowparken, te weten 20%. Financiële kaders De financiële kaders zijn geactualiseerd. Deze kaders vormen het fundament voor het opstellen van de Begroting 2022. Geactualiseerde saldi We presenteren de geactualiseerde saldi van saldo begroting (knop 1) en budget beleidsintensivering (knop 2). Knop 1: Saldo begroting Hieronder geven we een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 1 Saldo begroting sinds de begroting 2021.
6
Verloop Saldo begroting (knop 1)
2022
2023
2024
2025
Stand Begroting 2021
508.456
201.191
1.052
78.988
Autonome voorstellen BERAP 2021-I
-89.000
-89.000
-89.000
-89.000
Bestuurlijke voorstellen BERAP 2021-I
-13.375
-13.375
-13.375
-13.375
Autonome voorstellen Kadernota 2022
-5.175
-5.175
-5.175
-5.175
Gemeenschappelijke regelingen 2022
-90.130
-74.188
-22.113
47.740
Tariefdifferentiatie toeristenbelasting 2022 Tarief woonforensenbelasting 2022
120.000
120.000
120.000
120.000
25.000
25.000
25.000
25.000
Stand BERAP/Kadernota
455.776
164.453
16.389
164.178
Toelichting: Op de stand van de begroting 2021 brengen we de structurele autonome en bestuurlijke bestedingsvoorstellen uit de Bestuursrapportage 2021-I in mindering. Vervolgens doen we dat ook met de autonome bestedingsvoorstellen uit deze kadernota. Daarna volgt het effect van de geactualiseerde ramingen van de Gemeenschappelijke regelingen (GR'en). Een specificatie hiervan is te vinden in de bijlage. Uiteindelijk voegen we het verwachte effect van de tariefdifferentiatie toeristenbelasting en het effect hiervan op de woonforensenbelasting weer toe en resteert het nieuwe saldo. Knop 2: Budget beleidsintensivering Hieronder geven we een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 2 budget beleidsintensivering sinds de begroting 2021. Budget beleidsintensivering (knop 2)
2022
2023
2024
2025
Stand Begroting 2021
719.011
1.003.660
1.115.772
1.115.772
Autonome voorstellen Kadernota 2022
-446.200
Stand BERAP/Kadernota
272.811
1.003.660
1.115.772
1.115.772
Toelichting: In deze Kadernota wordt voorgesteld om in te stemmen met de autonome incidentele bestedingsvoorstellen 2022. Deze voorstellen zijn in bovengenoemd overzicht verwerkt. Interpretatie van de uitkomsten Zowel de uitkomsten van knop 1 en knop 2 zijn voor het jaar 2022 ruim positief. Dat biedt voor de incidentele bestuurlijke voorstellen kansen bij de begroting 2022. Halverwege juni bieden wij u een memo aan waaruit de financiële consequenties van de Meicirculaire blijken en deze kunt u betrekken bij de besluitvorming. De effecten van de Meicirculaire op de meerjarenraming verwerken we in de begroting 2022.
7
Afronden Bestuurprogramma 2018 - 2022 en anticiperen op nieuwe bestuursperiode In deze kadernota sorteren we voor op de Begroting 2022. De Begroting 2022 is de laatste begroting van onze bestuursperiode 2018-2022. In de Begroting 2022 willen we het Bestuursprogramma 2018-2022 volledig afronden. In het hoofdstuk Bestuursprogramma 2018-2022 geven we de stand van zaken. In dit hoofdstuk kunt u zien dat we dit jaar, met gepaste trots, het volledige programma kunnen afronden en de verwachtingen bij aanvang van de bestuursperiode naar onze inwoners kunnen waarmaken. Zoals bekend zijn er op 16 maart 2022 gemeenteraadsverkiezingen. We vinden een goede overdracht naar een nieuw bestuur belangrijk. Het is onze intentie om een overdrachtsdocument te maken, zodat een "warme" overdracht naar een nieuw bestuur mogelijk is. In de begroting 2021 hebben we u over de ambities over de komende twee jaren geïnformeerd. We hebben als college ambitie om meer te doen dan de uitvoering van de resterende onderdelen van het Bestuursprogramma. In het hoofdstuk Ambities hebben we uitgewerkt wat we de komende periode, tot de nieuwe bestuursperiode, graag willen doen.
We willen expliciet de focus de komende periode leggen op: - Wonen (met name Woningbouw) - Duurzaamheid/Cittaslow Ook willen we anticiperen op de nieuwe bestuursperiode door in de Begroting 2022 niet met nieuwe aanvullende ambities en speerpunten te komen. Dit vinden we namelijk ongepast, want enkele maanden na vaststelling van de Begroting 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. We willen daarbij niet zogenaamd "over ons eigen graf regeren". Een onderdeel van de "warme" overdracht is dat de financiën van onze gemeente op orde zijn, zowel structureel als incidenteel. Uit beoordelingen van onze toezichthouder, provincie Drenthe, blijkt dat onze begroting structureel en ook reëel in evenwicht is. Oftewel de structurele lasten worden door structurele baten gedekt. Dit was in de afgelopen bestuursperiode een forse opgave, omdat de middelen voor de decentralisaties van het sociaal domein ontoereikend waren. Ook kunnen we melden dat voor het nieuwe bestuur incidentele middelen voor nieuw beleid beschikbaar zijn. We hebben de mogelijkheid incidentele middelen aan de VAR te onttrekken. Tot slot willen we in de overdracht ook een aantal risico's en aandachtspunten voor deze en de komende bestuursperiode met u delen: 1. Herziening Gemeentefonds; 2. Corona; 3. Vervangingsinvestering en/of grote renovaties. 1.
Herziening gemeentefonds In de Kadernota 2021 en Begroting 2021 bent u over de herziening van het Gemeentefonds geïnformeerd. De herziening is al een tweetal keren uitgesteld en gaat op zijn vroegst in, als het doorgaat, in 2023. Voor deze Kadernota 2022 en ook voor de Begroting 2022 heeft de herziening geen financieel effect. De mogelijke financiële effecten kunnen vanaf 2023 fors zijn en kunnen zowel positief als negatief zijn. Op dit moment kunnen we u inhoudelijk geen informatie over het mogelijke
8
financiële effect geven. Er komt op korte termijn een nieuwe berekening op basis van de cijfers van 2019 en daarna volgt een voorlopige, nieuwe concept herziening. De adviesvraag ligt nog steeds voor aan de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB), die vervolgvragen heeft gesteld en meer tijd heeft gevraagd. Daarna volgt een consultatie van de VNG. Het is de verwachting dat een nieuwe regering in het najaar een besluit neemt. We houden uw raad graag op de hoogte via de overleggroep financiën. 2 Corona In de jaarrekening 2020 hebben we u over de gevolgen van corona voor het jaar 2020 geïnformeerd. 2020 en ook 2021 zijn bijzondere jaren en lopen anders dan voorgaande jaren. Als gevolg van corona hebben we op diverse taken hogere lasten en op andere taken ook minder opbrengsten. Gelukkig hebben we als gemeente voor veel beleidsonderdelen financiële compensatie van het Rijk ontvangen. De compensatie van 2020 is voor een groot deel vooruit ontvangen en de kosten worden grotendeels in 2021 gemaakt. In de jaarrekening 2020 is dan ook voorgesteld om een afzonderlijke reserve corona in te stellen en de restant budgetten 2020 voor corona te reserveren. Het is de verwachting dat deze middelen, samen met de steunpakketten 2021, voldoende zijn om de financiële gevolgen van corona in 2021 te compenseren.
Het is op dit moment niet duidelijk of en zo ja, welke effecten corona op het begrotingsjaar 2022 heeft. Bij het samenstellen van de Begroting 2022 gaan we zowel de eventuele incidentele als de structurele financiële effecten van corona beoordelen. 3. Vervangingsinvesteringen en/of grote renovaties Onze huidige begrotingssystematiek is dat we voor de meeste vervangingsinvesteringen en / of grote renovaties geen middelen beschikbaar hebben. De huidige systematiek is dat we jaarlijks de financiële ruimte in beeld brengen en dan alle bestedingsvoorstellen integraal ten opzichte van elkaar afwegen. Dit betekent een afweging tussen diverse bestedingsvoorstellen en kunnen zowel vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld nieuwbouw Esdal) als nieuw beleid (Verkeersmaatregelen uit het GVVP) zijn. Deze systematiek is tot nu toe een bewuste keuze geweest. Op deze wijze worden alle voorstellen ten opzichte van elkaar integraal gewogen. In de begrotingsvergadering van 5 november 2020 zijn vragen over de financiële ruimte voor toekomstige investeringen gesteld en werd de suggestie gedaan om een zogenaamd Meerjarenplan (10 jaar) op te stellen. In de overleggroep van 8 februari 2021 is een eerste aanzet van het Meerjarenplan (10 jaar) besproken en in de overleggroep van 14 juni 2021 gaan we hierover verder in gesprek.
In dit gesprek gaan we ook de huidige systematiek voor vervangingsinvesteringen en/of grote renovaties doornemen en alternatieve scenario's verkennen. In het hoofdstuk Onze portemonnee hebben we bij het onderdeel Financieel kader (van knop 1) enkele suggesties uitgewerkt. Het is onze intentie om in de toekomst een meerjareninvesteringsplan samen te stellen. Het is ons duidelijk dat dit om forse investeringen gaat zoals voor de binnensport (bijvoorbeeld De Koel in Borger), buitensport en huisvesting onderwijs. Onze inschatting is, als wij dit allemaal willen, dat er investeringen van tientallen miljoenen euro's nodig zijn. We willen voor de begroting 2022 een eerste aanzet in beeld brengen. Het is onze suggestie dat dit meerjareninvesteringsplan als hulpmiddel kan dienen voor de verkiezingsprogramma's van de gemeenteraad van 2022 en uiteindelijk het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. Het is ons volstrekt duidelijk dat de middelen beperkt zijn en dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt. Hiervoor is visie nodig. Graag nodigen wij u uit om samen met ons de komende jaren hier vorm aan te geven.
9
In de begroting 2022 gaan we u over het proces en de inhoud (voor zover op dat moment bekend) nader informeren.
10
Ambities Het Bestuursprogramma 2018-2022 is de basis voor onze ambities voor de komende jaren. In een separaat hoofdstuk wordt u geïnformeerd welke onderwerpen in 2021 nog niet zijn afgerond en welke onderwerpen in 2021 aan bod komen. Met gepaste trots kunnen we melden dat we de ambities die uit het bestuursprogramma voortvloeien, dit jaar kunnen afronden. Op deze wijze kunnen we voldoen aan de verwachtingen van onze inwoners aan het begin van deze bestuursperiode. De Kadernota 2022 sorteert voor op de Begroting 2022. De basis van onze ambities voor 2022 blijkt al uit de Begroting 2021. Toen hebben we de basis gelegd voor jaren 2021 en 2022. We hebben ook een relatie gelegd met onze Toekomstvisie "Hoe verder je kijkt, hoe meer je ziet". Aan de hand van de hoofdthema's People, Planet en Profit beschreven we de volgende ambities. Hoofdthema's People
Planet Profit
Ambities Leefbaarheid en voorzieningen Sociaal Domein Wonen (inclusief bouwen en zorg) Duurzaamheid (inclusief Cittaslow) Recreatie en Toerisme
Mede aan de hand van deze ambities maken we in de begroting 2022 keuzes voor nieuw beleid. Daarbij zullen we inspelen op de kansen die corona biedt op het gebied van woningbouw en toerisme. We vinden alle ambities belangrijk, maar willen de komende periode expliciet de focus leggen op: 1. Wonen (met name Woningbouw) Wonen, omdat landelijk en ook in onze gemeente er een fors tekort is aan (betaalbare) woningen, zowel huur- als koopwoningen. De gevolgen van de coronacrisis bieden ook kansen. Het platteland is in trek en er is veel behoeft aan (nieuwe) woningen. 2. Duurzaamheid/Cittaslow Duurzaamheid/Cittaslow, omdat we graag uitvoering geven aan de duurzaamheidsagenda en graag bewuste keuzes maken met betrekking tot duurzaamheid, gastvrijheid, bewust omgaan met de natuur en met elkaar. De bovengenoemde ambities geven strategisch weer wat we de komende periode voor ogen hebben. Het zijn onze ambities voor 2021 en voor het eerste kwartaal van 2022. Daarna breekt een nieuwe bestuursperiode aan en is een nieuw bestuur aan zet. Eén van de beslispunten van deze kadernota is om in te stemmen met de bovengenoemde ambities. Wij nodigen uw raad uit om een reactie op deze ambities te geven. Uw reactie nemen we mee bij het samenstellen van de begroting 2022.
11
Speerpunten In het hoofdstuk Ambities ligt de focus op een zestal ambities. Deze ambities zijn strategisch, de speerpunten zijn tactisch en de doelstellingen zijn meer concreet (operationeel). In dit hoofdstuk worden de speerpunten voor de komende periode toegelicht. Ambities en speerpunten geven focus voor het maken van keuzes. Wij moeten in verband met beperkte middelen keuzes maken voor nieuw beleid. Hierbij leggen we o.a. een relatie tussen deze ambities en speerpunten en de bestedingsvoorstellen. In het hoofdstuk Ambities staan de ambities voor het afronden van deze bestuursperiode opgenomen. Deze ambities hebben we in de Begroting 2021 in een aantal speerpunten uitgewerkt. Deze speerpunten zijn voor de komende periode actueel en zijn als volgt: Jaar
Speerpunten • Duurzaamheid; • Uitvoering Kern en Kader; • Regiodeal; • Uitvoering GVVP; • Omgevingswet; • Omgevingsvisie/toekomstvisie; • Doorontwikkeling Sociaal Domein (inclusief preventie); • Coronamaatregelen*.
*: In de begroting 2021 stond het speerpunt 1,5 meter samenleving genoemd, maar inmiddels is het uitvoeren van coronamaatregelen meer actueel.
Eén van de beslispunten van deze kadernota is om in te stemmen met de bovengenoemde speerpunten. Wij nodigen uw raad uit om een reactie op deze speerpunten te geven. Uw reactie nemen we mee bij het samenstellen van de begroting 2022. In de begroting 2022 worden de speerpunten vervolgens per thema uitgewerkt in doelen.
12
Bestuursprogramma 2018-2022 Het college heeft dit voorjaar de voortgang het Bestuursprogramma 2018-2022 geëvalueerd. Er is een top 13 gemaakt van onderwerpen waarvan het college graag ziet dat ze gerealiseerd worden voor de nieuwe verkiezingen in maart 2022. Het betreffen onderstaande onderwerpen. Onderstaande onderwerpen zijn input voor de ambities, speerpunten en doelen die in de begroting 2022 worden opgesteld. Nr Onderwerp
Toelichting doelstellingen Het IHP is opgesteld en vastgesteld door de raad 1 Integraal huisvestingsplan (IHP) uiterlijk begin 2022. De deelprojecten monitoring en preventieplan zijn 2 Doorontwikkeling Sociaal Domein gereed.
3 Fietsroute
Er dient een onderhoudsplan voor de fietsroutes te zijn opgesteld. Verder is de wens om de fietsroute BorgerEes en de doorfietsroute Emmen naar het noorden te realiseren.
6 Duurzaamheid/klimaatadaptatie
Er dient een uitvoeringsplan te zijn opgesteld waarin per kern is uitgewerkt wat er concreet gaat gebeuren. De omgevingsvisie dient begin volgend jaar gereed te zijn. Het proces loopt volgens planning. De klimaatdialoog moet zijn gevoerd en verankerd in beleid.
7 IBOR
Het plan IBOR moet zijn vastgesteld door de raad.
8 Gebiedsfonds Wind
Het gebiedsfonds moet functioneren.
4 Woonvisie 5 Omgevingsvisie
9 Open Science Hub Exloo 10 Sportpark Odoorn 11 Participatievisie
12 Aantrekkelijk Exloo
13 Borger-West
Met onze samenwerkingspartners hebben we onomkeerbare stappen gezet richting de opening van de Open Science Hub. Besluitvorming is afgerond en inrichtingsplan is gereed. Realisatie zomer 2022. Participatievisie en uitvoeringsagenda zijn door de raad vastgesteld. We hebben de beheerstichting vanuit onze taak en verantwoordelijkheid gefaciliteerd in het realiseren van het Hallenhoes. Opleveren van een visie op het gebied Borger-West voor definitieve gebiedsontwikkeling van met name het onderdeel ‘Strijkijzer’.
13
Nieuw beleid Inleiding Het doel van de kadernota is om voor te sorteren op de begroting 2022. Dat doen we door in de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) alle autonome en bestuurlijke voorstellen te presenteren. In deze kadernota vragen we u in te stemmen met de autonome voorstellen. Dit zijn in feite bijstellingen van budgetten voor het jaar 2022. De bestuurlijke voorstellen wegen we integraal af in de begroting 2022. We vragen expliciet in de beslispunten een reactie te geven op de bestuurlijke voorstellen. Dat mag het uitspreken van een voorkeur voor bepaalde voorstellen zijn. Dan kunnen we daar met het opstellen van de begroting rekening mee houden. Afwegingscriteria nieuw beleid In de begroting 2022 gaan we de bestuurlijke voorstellen tegen elkaar afwegen. Het is zeker dat we keuzes moeten maken en niet alle voorstellen kunnen laten doorgaan. Voor het
afwegen van de bestuurlijke voorstellen gebruiken we de volgende criteria: - Is de beleidswens onvermijdelijk, of is dit meer een bijstelling van het budget? - Is de beleidswens ook een speerpunt in het bestuursprogramma? - Is de beleidswens wettelijk (zo ja, in welke mate) of autonoom? - Is er een alternatieve financiële dekking van de beleidswens mogelijk? - Is aan de beleidswens een specifieke taakstelling mogelijk? - Kan de structurele beleidswens ook incidenteel gemaakt worden (bijvoorbeeld koppelen aan deze bestuursperiode)? - Zijn er aanvullende reserves beschikbaar om de incidentele wensen te financieren? - Zit in de beleidswens ook een bedrag voor uitvoering (bedrijfsvoering) opgenomen? Autonome bestedingsvoorstellen In deze Kadernota doen we autonome voorstellen. Deze voorstellen zijn in onze ogen onvermijdelijk. De structurele voorstellen hebben effect op onze meerjarenraming en de incidentele voorstellen gaan enkel over 2022. De voorstellen zijn hieronder gespecificeerd. In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) lichten we de autonome voorstellen toe. Nr
Omschrijving
Incidenteel Structureel
Autonome voorstellen Kadernota 2022
2022
1 Beleidsintensivering afstand tot de arbeidsmarkt
60.000
2 Sanering asbestdaken in Drenthe 3 1. Regiodeal
8.700
2022
205.000
2. Regiodeal uitvoeringskosten 4 Project archief 2020: deelname aan e-depot
80.000 70.000
5 Jongerenraad structureel ramen
5.175
6 Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact 7 Omgevingswet Totaal
22.500 p.m.
p.m.
446.200
5.175
Bestuurlijke bestedingsvoorstellen In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) zijn ook alle bestuurlijke voorstellen toegelicht. Er is geen uitsplitsing gemaakt in de bestuurlijke prioritering, omdat we graag eerst input krijgen van uw raad. In de begroting 2022 worden de voorstellen integraal afgewogen mede aan de hand van bovenstaande criteria en zal prioritering volgen.
14
Onze portemonnee Financiële kaders Inleiding Jaarlijks houden we de financiële kaders tegen het licht in de Kadernota. Dit zijn kaders voor het omgaan met de baten en lasten van onze Portemonnee. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele budgetcyclus. Deze kaders zijn de basis voor het openstellen van de Begroting 2022 en de Meerjarenraming 2023-2026. Indien het voorstel is om van een kader af te wijken, dan wordt dit een expliciet beslispunt van het raadsvoorstel in de Begroting, Kadernota of Bestuursrapportage. Financieel toezicht Provincie Drenthe Onze financieel toezichthouder, de provincie Drenthe, beoordeelt voor aanvang van het begrotingsjaar of voor onze gemeente repressief of preventief toezicht geldt. De provincie Drenthe heeft besloten om onze gemeente onder repressief begrotingstoezicht voor 2021 te plaatsen. De overwegingen van dit besluit zijn: 1. De Begroting 2021 en Jaarrekening 2019 zijn tijdig toegestuurd. 2. De Begroting 2021 is structureel en reëel in evenwicht. De provincie heeft in de brief van 15 december 2020 verslag over het onderzoek uitgebracht en heeft enkele aandachtspunten voor de Begroting 2022. Deze brief is in de overleggroep financiën besproken en is aan de raad middels de lijst ingekomen stukken voor kennisgeving aangeboden.
De in de brief genoemde aandachtspunten zijn beperkt en betreffen: - Onderhoud kapitaalgoederen: Uit de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen blijkt dat een aantal beheerplannen verouderd zijn. Door middel van de beleidsnota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) worden de beheerplannen geactualiseerd en geeft de raad duidelijkheid over het kwaliteitsniveau en de daaruit voortvloeiende financiële middelen. - Corona: De financiële gevolgen van de coronacrisis zijn de komende jaren erg onzeker. In de jaarrekening 2020 wordt een afzonderlijke paragraaf corona gemaakt en in deze paragraaf worden de hogere lasten en derving van de inkomsten in beeld gebracht. Toelichting kaders In bijlage 1 is een overzicht van de huidige financiële kaders opgenomen. In dit hoofdstuk lichten wij enkele kaders ter verheldering toe. Enkele kaders willen wij herijken en ook deze lichten wij toe. Wij hanteren daarbij dezelfde nummering van de kaders, zoals ook in de bijlage opgenomen. Wij stellen voor om in te stemmen met deze herijkte kaders. 1. Saldo Begroting (knop 1). Uit bijlage 1 blijken de kaders: a. structureel sluitende begroting; b. knop 1 (saldo begroting) en knop 4 (bezuinigingen) inzetten om structurele risico’s op te kunnen vangen en structureel nieuw beleid te financieren.
15
a. Onze toezichthouder, de Provincie Drenthe, beoordeelt of de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Belangrijk daarbij is dat de kaders, de uitgangspunten en de schattingen realistisch voor de begroting en meerjarenraming zijn. b. knop 1 is, naast het opvangen van structurele risico’s, ook beschikbaar om structureel nieuw beleid te financieren. In de begrotingsvergadering van 5 november 2020 zijn vragen over de financiële ruimte voor toekomstige investeringen gesteld en werd de suggestie gedaan om een zogenaamd Meerjarenplan (10 jaar) op te stellen. In de overleggroep van 8 februari 2021 is een eerste aanzet van het Meerjarenplan (10 jaar) besproken. In de begroting 2021 zien we in een afzonderlijke bijlage onze meerjarenraming tot en met 2025. Bij ongewijzigd beleid loopt dit door naar 2030 en dit is dan ook ons Meerjarenplan voor de komende 10 jaar. Om de vraag te beantwoorden hoeveel ruimte er is voor structureel nieuw beleid, is inzicht in de financiële kaders nodig: opbrengsten worden geïndexeerd en lasten (o.a. bedrijfsvoering en gemeenschappelijke regelingen) worden gedeeltelijk geïndexeerd. Dit betekent in theorie structurele ruimte voor nieuw beleid.
De dagelijkse praktijk is weerbarstig en de financiële ruimte voor nieuw beleid is mede afhankelijk van Herziening gemeentefonds, tekorten op het Sociale Domein, tekorten van gemeenschappelijke regelingen en corona. Het is een denkrichting (dit is geen kader) om jaarlijks ongeveer € 100.000 tot € 150.000 financiële ruimte voor structureel nieuw beleid te creëren. Dan is het mogelijk om jaarlijks één grote investering te doen. Indien door de weerbarstige, dagelijkse praktijk en de bovengenoemde voorbeelden de financiële ruimte er niet is, dan zijn de volgende scenario’s mogelijk: - belastingen extra verhogen (knop 3); - bezuinigingen (knop 4); - minder nieuw beleid (structureel). Onze huidige systematiek is dat we geen reserveringen doen voor grote vervangingsinvesteringen en /of renovaties. Dit is tot nu toe een bewuste keuze, namelijk indien deze vervangingsinvesteringen en/of renovaties actueel zijn, maken deze integraal onderdeel uit van de afweging van alle beleidswensen in de begroting. In de overleggroep financiën van 12 april 2021 is gevraagd om met scenario's te komen hoe om te gaan met grote vervangingsinvesteringen en/of renovaties. Hoe gaan andere gemeenten hiermee om? Afgesproken is dat we in overleggroep financiën scenario's verkennen en in de Begroting 2022 komen we hierop terug.
Het is onze intentie om in de toekomst een meerjareninvesteringsplan samen te stellen. Onze inschatting is, als wij dit allemaal willen, dat er investeringen van tientallen miljoenen euro's nodig zijn. We willen voor de begroting 2022 een eerste aanzet in beeld brengen. Het is onze suggestie dat dit meerjareninvesteringsplan als hulpmiddel kan dienen voor de verkiezingsprogramma's van de gemeenteraad van 2022 en uiteindelijk het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. Het is ons volstrekt duidelijk dat de middelen beperkt zijn en dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt. Hiervoor is visie nodig. Graag nodigen wij u uit om samen met ons de komende jaren hier vorm aan te geven. In de begroting 2022 gaan we u over het proces en de inhoud (voor zover op dat moment bekend) nader informeren.
16
Deze kadernota sorteert voor op de Begroting 2022. In verband met het afronden van het bestuursprogramma 2018-2022 en in afwachting op de meerjareninvesteringsplan, adviseren wij om terughoudend met nieuw beleid te zijn. 2. Beleidsintensivering (knop 2) Uit bijlage 1 blijkt dat voor incidentele bestedingsvoorstellen een bedrag van € 250.000 beschikbaar is. Dit is een minimum bedrag voor toekenning van nieuw beleid bij de begroting en Bestuursrapportage I Uit raadsvergaderingen bleek dat de interpretatie van het bovenstaande niet altijd duidelijk was. Om duidelijkheid hierover te krijgen zijn in de overleggroep financiën van 23 november 2020 een viertal scenario’s voorgelegd. De overleggroep geeft de voorkeur aan één scenario (namelijk scenario 2). Dit houdt in dat de eindstand van knop 2 van de Kadernota en de begroting minimaal € 250.000 is. Op die manier is er als de begroting en de Bestuursrapportage I worden opgesteld € 250.000 beschikbaar voor nieuw beleid. Dit betekent ook dat na de Bestuursrapportage I er geen € 250.000 beschikbaar is voor nieuw beleid voor Bestuursrapportage II. 5. Gemeentefonds In de Bestuursrapportage 2021-I is het Gemeentefonds voor 2021 geactualiseerd. Behalve de coronasteunpakketten is er weinig veranderd. Dit komt mede doordat het accres voor 2021 is bevroren. Voor 2022 en daarna is het nog afwachten wat er met het accres gaat gebeuren.
De meerjarenraming is niet bijgesteld ten opzichte van de begroting 2021. Dit gaat misschien wel gebeuren in de Meicirculaire 2021, maar deze is tijdens het opstellen van deze kadernota nog niet bekend. Halverwege juni informeren we uw raad over de uitkomsten van de Meicirculaire, zodat u de uitkomsten kunt betrekken bij de besluitvorming over de financiële stukken in de raad van eind juni. Voor wat betreft de Herziening Gemeentefonds zij er weinig nieuwe ontwikkelingen te melden. De adviesvraag ligt nog steeds voor aan de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) die vervolgvragen heeft gesteld en meer tijd heeft gevraagd. We houden u periodiek op de hoogte via de overleggroep financiën. 9. Bedrijfsvoering Afspraak raad Wij hebben met uw raad een zogenaamde volumeafspraak. Deze afspraak houdt in dat de budgetten voor personele kosten jaarlijks met 3% geïndexeerd worden. Deze indexering wordt ingezet voor: • Cao-ontwikkelingen; • Premies en sociale lasten; • Organisatieontwikkelingen. Deze afspraak geldt niet voor nieuwe taken. Cao gemeenten De huidige Cao loopt van 1 januari 2019 tot 1 januari 2021. Het overleg voor een nieuwe CAO is opgeschort en we gaan er vanuit dat de financiële consequenties van de nieuwe Cao passen binnen de afspraken met uw raad. 10.
Gemeenschappelijke regelingen Bij het opstellen van deze Kadernota 2022 hebben we de begrotingen 2022 en meerjarenramingen 2023-2025 van de zeven gemeenschappelijke regelingen (GR’en)
17
gecontroleerd en geïnventariseerd in hoeverre de gevraagde bijdrage voor de komende jaren in onze begroting is opgenomen. De verschillen tussen onze raming en de ramingen in de begroting van de GR brengen we ten laste van het begrotingssaldo. In onderstaande tabel is een positief verschil een voordeel en een negatief verschil een nadeel voor de meerjarenraming van knop 1 saldo begroting. Omschrijving Wijziging GR’en op saldo
2022
2023
2024
2025
-90.130
-74.188
-22.113
47.740
14. Onroerende zaakbelasting In deze Kadernota 2022 doen wij geen voorstel ten aanzien van het OZB-tarief 2022. Dit doen wij bij de begroting. Voor de begroting 2022 en meerjarenraming zijn we van een OZB verhoging van 1,75% uitgegaan. Dit percentage is conform het financieel kader. 15. Toeristenbelasting Het recreatieschap Drenthe heeft dit voorjaar een advies voor het tarief van de toeristenbelasting voor de komende jaren uitgebracht. Het voorstel van het recreatieschap is om tarieven te differentiëren: campings en groepsaccommodaties betalen € 1,10 per overnachting en hotels/ BenB/vakantieparken betalen €1,50 per overnachting. In de opiniërende raadsvergadering van 29 april 2021 is het advies aan u voorgelegd en hebben we u ook enkele varianten voorgelegd. We stellen voor om voor 2022 de volgende tarieven toeristenbelasting vast te stellen - Groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - Campings € 1,10 per overnachting; - Hotels/BenB/bungalowparken etc. € 1,50. Uit het financieel kader (bijlage 1) blijkt dat de tarieven forensenbelasting zijn gekoppeld aan de tarieven toeristenbelasting. Conform het financieel kader wordt voorgesteld om de tarieven forensenbelasting met hetzelfde percentage te laten stijgen als voor de hotels/BenB/bungalowparken, te weten 20%. Het is onze intentie u deze tarieven ook voor het jaar 2023 voor te stellen.
Dit in verband met de verkiezingen (maart 2022) en een bestuurswisseling. In de Kadernota 2023 gaan we dan deze tarieven voor 2023 aan u ter besluitvorming voorleggen. In een afzonderlijke bijlage geven we u aan de hand van een memo nadere achtergrond informatie.
18
De knoppen In dit onderdeel beschrijven we de beschikbare bestedingsruimte voor de jaren 20222025. Met deze bestedingsruimte kunnen we onze nieuwe of gewijzigde ambities realiseren. De bestedingsruimte bestaat uit 5 knoppen: Knop saldo begroting: de structureel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor meerjarige uitgaven. Knop beleidsintensivering: de incidenteel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor eenmalige uitgaven. Knop belastingdruk: de gemiddelde ontwikkelingen van onze lokale belastingen ten opzichte van de voorgaande jaren: Onroerend Zaak Belastingen (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Knop bezuinigingen: de middelen die we kunnen vrijspelen door oud beleid te schrappen om ambities en dus nieuw beleid te realiseren. Knop Vrije Algemene Reserve (VAR): de middelen die we eventueel aanvullend beschikbaar hebben om onze ambities te realiseren. De inzet van de vrije reserve is een mogelijkheid die telkens goed en behoedzaam afgewogen dient te worden. Het aanwenden van deze middelen is namelijk van directe invloed op de verhouding tussen ons eigen vermogen (reserves) en vreemd vermogen (leningen) en daarmee dus van invloed op onze financieringspositie. Knop 1: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit saldo begroting In onderstaand overzicht is het verloop van knop 1 saldo begroting zichtbaar. De beginstand is de stand van de begroting 2021.
19
Knop 2: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit beleidsintensivering In onderstaand overzicht is het verloop van knop 2 budget beleidsintensivering zichtbaar.
Knop 3: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit ontwikkeling belastingen Het effect van knop 3 is € 145.000. Dat is het effect van de tariefdifferentiatie toeristenbelasting en de woonforensenbelasting.
Knop 4: bezuinigingen Deze kadernota bevat geen bezuinigingen.
20
Knop 5: bestedingsruimte en bestedingsvoorstellen vanuit VAR Bij te weinig beschikbare middelen kunnen we een onttrekking aan de VAR doen. Door de bestemming van het rekeningresultaat en de onttrekking in de Bestuursrapportage 2021I neemt de VAR per saldo met € 400.000 toe.
21
Financiële kaders voor Onze portemonnee Jaarlijks houden we de financiële kaders tegen het licht in de Kadernota. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele P&C cyclus. In deze Kadernota stellen we geen concrete wijzigingen van de kaders voor, maar we hebben ze wel toegelicht in Onze portemonnee. Hieronder een overzicht van de huidige financiële kaders. Indien het voorstel is om van een kader af te wijken, dan wordt dit een expliciet in het beslispunt raadsvoorstel van de Begroting, Kadernota of Bestuursrapportage opgenomen. Nr 1
Omschrijving Begroting (knop 1)
2
Beleidsintensivering (knop 2)
Basis
Incidentele bestedingsvoorstell en
Uitgangspunt Structureel sluitende begroting Knop 1 (saldo begroting) en knop 4 (bezuinigingen) inzetten om structurele risico’s op te kunnen vangen en structureel nieuw beleid te financieren. Minimum bedrag voor toekenning van nieuw beleid bij de begroting en Bestuursrapportage I
Waarde
€ 250.000
Voor de begroting en Bestuursrapportage I is € 250.000 voor nieuw beleid en niet € 250.0000 na Bestuursrapportage I voor Bestuursrapportage II. 3 4
Onvoorzien Saldo jaarrekening
Calamiteiten Voordelig saldo Nadelig saldo
5
Gemeentefonds
Circulaire Behoedzaamheid
6
Financiering
Beleid
7
Rente
Percentage
8
Prijsstijging
Index
22
Beschikbaar voor incidenten Ten gunste van vrije reserve (VAR). Ten laste van vrije reserve (VAR). Zo mogelijk o.b.v. de septembercirculaire 5 punten (UF) p.j. cumulatief in meerjarenbegroting Sturing, conform BBV, op lage rentekosten Nieuwe investeringen Geen (bespaarde) rente toerekenen aan de reserves en in plaats hiervan een vast bedrag toevoegen aan de algemene reserve (WAR) Financieringstekort Aanpassing van budgetten Stelpost voor prijsstijgingen Huur: conform landelijke richtlijn
€ 50.000
2,5%
3,5% 0,0% €0
Nr 9
Omschrijving Bedrijfsvoering
Uitgangspunt In totaal :
Index
Waarvan voor caoontwikkelingen, periodieke verhogingen en werkgeverslasten Waarvan voor organisatieontwikkelingen (uitgezonderd nieuwe taken) 10
11
Gemeenschappelijke regelingen (GR) en Werkvoorzieningsschappen (Wvs)
Exploitatie saldo
Grondexploitatie
Winstneming Reserve gronden
12
Reserves
Vermogenspositie
Vermogenspositie Weerstandsdeel algemene reserve (WAR)
23
Waarde 3,0%
2,0%
1,0%
Nadelig saldo GR en Wvs is een verplichte uitgave Conform richtlijn Provincie nadelige saldi GR en Wvs structureel in meerjarenraming verwerken Op basis van BBV (POCmethode) en bij voordelige boekwaarde groter dan % boekwaarde meest risicovolle plannen Geen winsten en verliezen van gronden rechtstreeks muteren op de vrije algemene reserve maar ten gunste of ten laste van de exploitatie brengen. Stille reserves bij berekening weerstandsvermogen meenemen tot de hoogte van de incidentele risico’s Een minimaal percentage solvabiliteit Minimumomvang van de WAR vaststellen op de gekwantificeerde risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen blijken
€ 50.000 50%
25%
Nr
Omschrijving Vrije Algemene reserve (VAR)
Kern en Kader Herstructurering
13
Afschrijving
Beleid
14
Projecten
Kern & kader
Vastgoed & Geld (wegen, groen, gebouwen) 3D's (jeugd, wmo, participatie)
15
Belastingen
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting
Forensenbelasting
24
Uitgangspunt Minimum van de VAR als buffer instellen op de incidentele risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen voortvloeien. Als de financiële ruimte van knop 2 onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking incidentele beleidswensen. Als de vrije reserve door nadelige jaarrekeningresultaten lager wordt dan het minimum, dan kan aanvulling middels de WAR plaats vinden. Boekwinsten/-verliezen bij Kern en Kader accommodaties Bijdrage per gesloopte woning Voeding uit winstnemingen, grondexploitatie en saldi jaarstukken Conform financiële verordening Normbedrag per functie en leefgebied (minder accommodaties maar beter) Budget jaarlijks ophogen met Structureel (dus ook na het jaar 2023) In de gedachte van het regenboogmodel blijft ontschotting bestaan. We blijven integraal kijken naar het Sociaal Domein. Voor de 3D budgetten (jeugd, wmo, participatie) passen we wel een schot toe. Jaarlijkse verhoging Kostendekkend Kostendekkend Voorstel 2022; - groepsaccommodaties - campings - hotel/BenB/bungalowpark Gekoppeld aan de toeristenbelasting
Waarde
€ 5.500
€ 50.000
1,75% 100% 100% € 0,50 € 1,10 € 1,50
Nr 16
Omschrijving Belastingdruk
Waarde
Wensen en prioriteiten van het college
Uitgangspunt Jaarlijkse evaluatie ontwikkeling totale belastingdruk i.r.t. hiervoor beschikbare egalisatie reserve Gekoppeld aan de verhoging OZB Alle vrijval ten gunste van exploitatie m.u.v. bedrijfsvoertuigen Bestedingsvoorstellen bij de programmabegroting en/of Bestuursrapportage I
17
Leges
Index
18
Kapitaallasten
Vrijval
19
DPL (dynamische prioriteitenlijst)
20
Grote verschillen jaarrekening en begroting
O.a. opbrengst belastingen, bouwleges
Richtlijn: gedeelte van het verschil wordt als structureel gezien
50%
Totaal OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing
25
1,75%
Overzicht onderwerpen Bestuursprogramma 2018-2022 Hieronder volgt een totaaloverzicht van de onderwerpen uit het Bestuursprogramma 2018-2022. Nr Onderwerp 1. Onze Inwoners
Portefeuillehouder
1 Inwonerparticipatie
H.G. Wind
2 Toegankelijkheid dienstverlening en communicatie 3 Doorontwikkeling dienstverlening
H.G. Wind en A Trip
4 Vermindering laaggeletterden
A. Trip
5 Evaluatie regenboogmodel en versterken toegang
A. Trip
6 Meer aandacht voor preventie
A. Trip
7 Dorpszorg
A. Trip
8 Steun plaatselijke initiatieven voor gezonde leefstijl
H.G. Wind
9 Toekomst Wedeka
N. Houwing
10 Cultuur
A. Trip
11 Opstellen visie onderwijshuisvesting
A. Trip
2. Onze Economie Versterken toerisme en recreatie veenkoloniaal 12 gebied 13 Snel internet
H.G. Wind
N. Houwing F.A.J. Buijtelaar
3. Onze Toekomst 14 Duurzaamheidsagenda en energietransitie
F.A.J. Buijtelaar
15 Afvalscheiding en inrichting afvalbrengpunt
F.A.J. Buijtelaar
16 Windparken
F.A.J. Buijtelaar
17 Demografische ontwikkeling
N. Houwing
4. Onze Leefomgeving 18 De Omgevingswet
F.A.J. Buijtelaar
19 Verbinding oost-west
N. Houwing
20 Snelfietsroute Borger-Emmen
N. Houwing
21 Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP)
N. Houwing
22 Cittaslow
J. Seton
23 Onderhoud openbare ruimte en handhaving
F.A.J. Buijtelaar
5. Onze portemonnee 24 Begroting 2019
H.G. Wind
25 Flexibele kaders
H.G. Wind
26
Bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen (GR'en) Voor onze meerjarenbegroting is het uitgangspunt dat we bijdragen aan GR’en ramen op basis van de meest recente gegevens van de GR. Inmiddels hebben alle GR’en een begroting 2022 aangeleverd en dit leidt tot aanpassingen van de bijdrage. In onderstaand overzicht is het effect zichtbaar. In deze Kadernota beschouwen we de totale mutatie als een autonoom bestedingsvoorstel, omdat de provincie erop toeziet dat wij de bijdragen van de GR in onze eigen begroting opnemen. In onderstaande tabel is een positief verschil een voordeel en een negatief verschil een nadeel voor de meerjarenraming van knop 1 saldo begroting. 2022
2023
2024
2025
170.000 190.000
160.000 180.000
147.000 165.000
125.000 165.000
20.000
20.000
18.000
40.000
635.000 660.000
660.000 699.000
638.000 722.000
598.000 722.000
25.000
39.000
84.000
124.000
Raming GR
108.291
109.544
110.823
112.130
Onze begroting
104.994
107.090
109.232
111.417
-3.297
-2.454
-1.591
-713
Raming GR
943.415
962.567
981.336
1.000.471
Onze begroting
917.534
937.261
960.693
984.710
-25.881
-25.306
-20.643
-15.761
Raming GR
1.468.520
1.483.630
1.515.070
1.547.641
Onze begroting
1.472.295
1.489.195
1.524.284
1.560.200
3.775
5.565
9.214
12.559
Raming GR
574.024
585.504
596.044
607.964
Onze begroting
464.297
474.511
484.951
495.620
-109.727
-110.993
-111.093
-112.345
20.567 20.567
21.020 21.020
21.482 21.482
21.955 21.955
Verschil
0
0
0
0
Totale mutatie:
-90.130
-74.188
-22.113
47.740
Emco Raming GR Onze begroting Verschil Wedeka Raming GR Onze begroting Verschil Recreatieschap Drenthe
Verschil GGD
Verschil VRD
Verschil RUD
Verschil Publiek vervoer Raming GR Onze begroting
27
Dynamische prioriteitenlijst (DPL) In de DPL maken we on onderscheid tussen autonome voorstellen en voorstellen met bestuurlijke prioriteit. De voorstellen zijn waar mogelijk gekwantificeerd. Bij de begroting 2022 gaan we de voorstellen op deze lijst prioriteren aan de hand van de beschikbare middelen. Autonome voorstellen In onderstaand overzicht presenteren we de autonome voorstellen uit deze Kadernota. U wordt gevraagd om in te stemmen met de structurele autonome voorstellen en de incidentele autonome voorstellen 2022. De financiële effecten van deze voorstellen zijn verwerkt in de knoppen 1 en 2. Nr
Omschrijving
Incidenteel Structureel
Autonome voorstellen Kadernota 2022
2022
1 Beleidsintensivering afstand tot de arbeidsmarkt
60.000
2 Sanering asbestdaken in Drenthe 3 1. Regiodeal
8.700
2022
205.000
2. Regiodeal uitvoeringskosten 4 Project archief 2020: deelname aan e-depot
80.000 70.000
5 Jongerenraad structureel ramen
5.175
6 Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact 7 Omgevingswet Totaal
22.500 p.m.
p.m.
446.200
5.175
1. Beleidsintensivering afstand tot de arbeidsmarkt Portefeuillehouder: J. Seton MT-lid: D.C. Rensen Toelichting: Als gemeente ben je verplicht om medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt aan te stellen. Het gaat om medewerkers die elders geen baan kunnen vinden. Als gemeentelijke werkgever hebben wij hier een voorbeeld in. Het incidentele bedrag voor 2022 bedraagt € 60.000. 2. Sanering asbestdaken in Drenthe Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT-lid: L.E. Helder - Klamer Toelichting: Oorspronkelijk zou er vanuit het Rijk een verbod komen op asbestdaken in 2024. Dit verbod is niet meer van toepassing, maar het project vindt wel doorgang. De kosten in 2022 bedragen € 8.700. 3. Regiodeal Portefeuillehouder: N. Houwing MT-lid: B. Romani Toelichting: In de raadsvergadering van 29 mei 2019 heeft u ingestemd met de “Regio Deal Zuid en Oost Drenthe”. Het benodigde budget voor het gemeentelijk aandeel in de uitvoering van deze Regiodeal 2019 – 2022 bedraagt € 205.000 per jaar. Voor de uitvoering van de Regiodeal hebben we een (interne) projectleider aangesteld. Deze kosten van € 80.000 per jaar kunnen niet ten laste van de Regiodeal worden gebracht en dienen we apart op te nemen. De totale kosten voor 2022 bedragen € 285.000. 4. Project archief 2020: deelname aan e-depot Portefeuillehouder: J. Seton MT-lid: D.C. Rensen 28
Toelichting: De gevraagde € 70.000 is gedeeltelijk (€ 30.000) bedoeld voor de deelname aan de aanbesteding van e-depot met een pilot van het Drents Archief. Een e-depot is de digitale variant van de fysieke archiefbewaarplaats en zorgt ervoor dat we digitale informatie duurzaam kunnen bewaren. Het e-depot is een nieuwe wettelijke verplichting. Daarom beschouwen we de bijstelling als autonoom. Het restant van € 40.000 is bedoeld voor de ambtelijke formatie voor het beheer van het e-depot. 5. Jongerenraad structureel ramen Portefeuillehouder: H.G. Wind MT-lid: B. Romani Toelichting: Tijdens de vergadering van 17 juni 2020 is er een initiatiefvoorstel aangenomen om een jongerenraad vorm te geven. In dit voorstel wordt een bedrag gevraagd van € 5.175 per jaar. Inmiddels is er een jongerenraad gevormd die begonnen is met vergaderen en voor 2021 is er budget beschikbaar. Met ingang van 2022 ramen we dit bedrag structureel. 6. Lidmaatschap coöperatieve vereniging Dimpact Portefeuillehouder: J. Seton MT-lid: F. Gossink Toelichting: Het lidmaatschap van vereniging Dimpact is verlengd. Door lid te zijn van Dimpact gaan we als gemeente meebewegen in een ontwikkeling die de “Common Ground” heet. De basis van Common Ground is dat we niet meer in één groot gesloten systeem werken maar vanuit netwerken met componenten die eenvoudiger te wijzigen zijn.
Om in te zetten op deze ontwikkeling dient Dimpact incidenteel voor 3 jaar transitiekosten te maken. De extra bijdrage voor Borger-Odoorn in 2022 bedraagt € 22.500. 7. Compensatie omgevingswet Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT-lid: D.C. Rensen Toelichting: Op korte termijn wordt compensatie voor de gemaakte kosten voor de implementatie van de Omgevingswet verwacht. Op dit moment ramen we het bedrag op € p.m. Daarentegen kan het zijn dat we in 2022 ook nog incidentele of structurele extra kosten moeten maken, maar daar hebben we dit moment nog onvoldoende zicht op. Bestuurlijke voorstellen Hieronder staat het overzicht van alle bestuurlijke voorstellen. Ook zijn ze voorzien van een toelichting. We parkeren deze voorstellen tot de begroting 2022, omdat we geen bestuurlijke keuzes maken in de kadernota. Uw raad is wel in de gelegenheid om aan te geven welke voorstellen voor u prioriteit hebben. Structureel Nr Voorstellen met bestuurlijke prioriteit 1 Aanpassen huisvesting gemeentehuis voor anders werken
2022
2023
2022
p.m.
2 Verkeersmaatregelen uit het GVVP
37.500
3 Beheerder Willibrordkerk 4 Renovatie of nieuwbouw sportpark Odoorn (max € 200.000) 5 Opstellen meerjarig investeringsplan fietsen
200.000
6 Eikenprocessierups
Structureel Incidenteel
20.000 35.000 p.m.
7 Budget dorpsbudgetten
100.000
8 Laaggeletterdheid
40.000
9 Project centrum Exloo: programmamanager
50.000
10 Project BOCE beleidsagenda
p.m.
29
11 Trainees kiezen voor de toekomst
200.000
12 Voedselpad Borger
25.000
13 Integraal kindcentrum MFA 2e Exloërmond 14 Project wonen en zorg
250.000 86.500
15 OOV capaciteit en ondermijning
p.m.
16 IBOR (wegen vanaf 2024 € 1 miljoen investeren) 17 Uitkomsten IMOP
p.m.
18 Beheerder sportpark De Treffer velden en kleedkamers 19 Formatie Wmo
40.000 70.000
20 Extra inzet webwinkel
p.m.
21 Ouderen adviseur
46.000
22 Breed offensief (participatiewet)
p.m.
23 Wet inburgering (Z-route)
p.m.
24 Budgetcoach
19.000
25 Aanleg en onderhoud toeristische fietsroutes
p.m.
26 Proeftuin 2e Exloërmond openbare ruimte
200.000
27 Borger-West
p.m.
28 E-bike project
105.000
29 Onderhoudsniveau groen binnen bebouwde kom (niveau b)
50.000
30 Onderhoud bruggen
50.000
31 Bijdrage verbetering klimaatbeheersing de Klister
p.m.
p.m.
32 Drents energieloket
11.500
33 Zon op het dak (initiatief provincie)
10.500
34 BOA inzet
p.m.
35 Volkshuisvestingsfonds
30.000
36 Sportinrichtingselementen buitensport
9.167
37 Wedeka scenario's
p.m. Totaal:
616.667
250.000
818.500
1. Aanpassen gemeentehuis anders werken Portefeuillehouder: J. Seton MT-lid: D.C. Rensen Toelichting: De uitbraak van de coronacrisis heeft een grote impact op onze manier van werken. Momenteel wordt nog steeds onderzocht op welke manier we het gemeentehuis willen aanpassen. Hier kan nog geen bedrag aan worden gerelateerd. 2. Verkeersmaatregelen uit het GVVP Portefeuillehouder: N. Houwing MT lid: E. Rossèl Toelichting: In het GVVP is beschreven dat we jaarlijks afwegen hoeveel budget we beschikbaar stellen. Voor 2022 staat een investeringsruimte van € 500.000 op de DPL. De kapitaallasten bedragen € 37.500. 3. Beheerder Willibrordkerk Portefeuillehouder: A. Trip MT lid: J. Gorseling Toelichting: Om het beheer van de kerk voort te zetten totdat er meer duidelijkheid is over de definitieve invulling van de kerk is er € 20.000 benodigd. 4. Renovatie op nieuwbouw sportpark Odoorn Portefeuillehouder: H.G. Wind MT lid: J. Gorseling Toelichting: Momenteel onderzoeken we of nieuwbouw of renovatie van het sportpark gewenst is. In het geval van nieuwbouw schatten we de kosten van de investering op 30
structureel € 200.000. Bij renovatie zullen de kosten lager uitvallen. Op dit moment staat renovatie of nieuwbouw gepland voor 2022. 5. Opstellen meerjarig investeringsplan fietspaden Portefeuillehouder: N. Houwing MT lid: E. Rossèl Toelichting: Het college heeft de ambitie om een impuls te geven aan het thema recreatie en toerisme. Hiervoor is de wens om een meerjarig investeringsplan fietspaden op te stellen, zodat we een beeld krijgen van hoe we het beste het toerisme aan de hand van goede fietspaden kunnen stimuleren. De kosten hiervoor schatten we op € 35.000. Voorlopig staat dit voorstel nog voor 2022 gepland, maar de verwachting is dat de kosten uit de reguliere R&T budgetten kunnen worden gedekt, zodat in 2021 al een start kan worden gemaakt met het opstellen. 6. Eikenprocessierups Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT-lid: E. Rossèl Toelichting: Inmiddels hebben we de aanpak voor bestrijding van de eikenprocessierups geëvalueerd en een voorstel voor de bestrijding uitgewerkt. We komen met een specificatie van de benodigde extra budget voor het jaar 2022 in de begroting 2022. 7. Dorpsbudgetten Portefeuillehouder: H.G. Wind MT lid: L.E. Helder - Klamer Toelichting: Gedurende deze bestuursperiode vragen we jaarlijks € 100.000 voor de dorpsbudgetten. 8. Laaggeletterdheid Portefeuillehouder: A. Trip MT-lid: B.
Romani Toelichting: Uit de evaluatie blijkt dat we de bestrijding van laaggeletterdheid willen voortzetten. Hiervoor verwachten we in ieder geval in 2022 € 40.000 benodigd te hebben. De voortzetting daarna is mede afhankelijk van de ambities van het nieuwe college. 9. Project Exloo programmamanager Portefeuillehouder: H.G. Wind MT lid: B. Romani Toelichting: Voor het project centrum Exloo is voor een programmamanager nodig waarvan we de kosten niet binnen de formatie op kunnen vangen. De verwachte kosten voor 2022 bedragen € 50.000. 10. Project BOCE beleidsagenda Portefeuillehouder: J. Seton MT-lid: D.C. Rensen Toelichting: Afhankelijk van de ambities op het gebied van BOCE is er nieuw budget benodigd. We komen met een specificatie in de begroting 2022. 11. Trainees kiezen voor de toekomst Portefeuillehouder: J. Seton MT lid: D.C. Rensen Toelichting: In het rapport Kiezen voor de Toekomst is aandacht gevraagd voor het starten met trainees. Voor 2022 en 2023 staat er nog € 200.000 op de DPL.
31
12. Voedselpad Borger Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT-lid: E. Rossèl Toelichting: De afronding van het Voedselpad in Borger zal in 2021 geen prioriteit krijgen en is op de DPL geplaatst voor 2022. 13. Integraal kindcentrum MFA 2e Exloërmond Portefeuillehouder: A. Trip/N. Houwing MT lid: J. Gorseling Toelichting: We schatten de kapitaallasten van de bouw van een integraal kindcentrum in 2e Exloërmond voorlopig in op € 250.000. Het is op dit moment nog niet te zeggen wanneer de bouw zou kunnen plaatsvinden. Eerst zal samen met het onderwijs een visie worden opgesteld. De visie zal worden vertaald in een integraal huisvestingsplan. Een integraal kindcentrum in 2e Exloërmond zal daar onderdeel van zijn. 14. Project wonen en zorg Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT lid: L.E. Helder-Klamer Toelichting: We willen een oplossing bieden voor het spanningsveld dat ontstaat tussen het feit dat er enerzijds ruimtelijk gezien geen weigeringsgronden zijn voor aanvragen voor zorglocaties waar wonen en zorg aan de orde is en anderzijds mogelijk stijgende kosten. De uitdaging is een advies uit te brengen over de goede verdeling van wonen en zorg per dorp. We maken inzichtelijk welke scenario’s er zijn en benoemen hierbij de voor- en nadelen. Het eindresultaat is een visie op wonen en zorg in onze gemeente.
De kans die daarbij moet worden benut is het bieden van transparantie en helderheid aan de voorkant. Ook moet de kans worden benut om een beeld te krijgen van de doorstroming naar huisartsen en zorgaanbieders. De kosten voor project wonen en zorg worden in 2022 ingeschat op € 86.500. 15. OOV capaciteit en ondermijning Portefeuillehouder: J. Seton MT lid: F. Gossink Toelichting: Momenteel wordt onderzocht of de Openbare orde en veiligheid (OOV) formatie toereikend is voor het uitvoeren van alle taken in dit beleidsveld. Aanleiding hiervoor is dat de OOV formatie al langer onder druk staat en het rapport van de rekenkamer over ondermijning. 16. IBOR (wegen € 1 miljoen investeren) Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT lid: E. Rossèl Toelichting: Uit het rapport Integraal beheer openbare ruimte (IBOR) blijkt dat het wenselijk is om voor wegen de extra € 1.000.000 per jaar investeringsruimte die t/m 2023 in de begroting is opgenomen structureel te verwerken in de jaren erna. De reeds beschikbare bedragen voor wegen in Vastgoed en geld in de meerjarenbegroting zullen verrekend worden. Dat betekent dat er in de begrotingen van 2024 € 50.000 en 2025 € 100.000 extra beschikbaar moet worden gesteld. 17. Uitkomsten IMOP Portefeuillehouder: J. Seton MT lid: B. Romani Toelichting: Voor het Informatie meerjaren ontwikkelplan (IMOP) worden in de komende jaren extra kosten verwacht.
We komen met een specificatie van de kosten in de begroting 2022.
32
18. Beheerder sportpark De Treffer velden en kleedkamers Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar MT lid: J. Gorseling Toelichting: De verwachting is dat in 2022 ook nog een beheerder moet worden aangesteld om het voetballen in 2e Exloërmond succesvol te laten verlopen. 19. Formatie Wmo Portefeuillehouder: A. Trip MT-lid: B. Romani Toelichting: De structurele Wmo formatie dient te worden uitgebreid. Dit is noodzakelijk doordat het aantal cliënten en aanvragen de afgelopen jaren verder is opgelopen en ook de wettelijke taken nemen sinds 2015 verder toe. Zo krijgen we in de komende jaren onder andere te maken met de uitvoering van Beschermd Wonen. Deze taak wordt nu nog door centrumgemeente Emmen uitgevoerd. 20. Extra inzet webwinkel Portefeuillehouder: N. Houwing MT-lid: B. Romani Toelichting: De webwinkel wordt momenteel vernieuwd. De vernieuwde webwinkel vraagt om extra inzet en hogere onderhoudskosten. Ook het applicatiebeheer moet ingericht worden. 21. Ouderenadviseur Portefeuillehouder: A. Trip MT-lid: B. Romani Toelichting: De raad heeft eerder aangegeven dat zij graag zien dat er een ouderenadviseur wordt aangesteld. Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn kan dit voor ons uitvoeren. De kosten voor 2022 bedragen € 46.000. 22. Breed offensief Portefeuillehouder: N. Houwing MT-lid: B.