Jaarverslag VTH gemeente Borger-Odoorn 2024
Tekst van het document
Jaarverslag VTH gemeente Borger-Odoorn 2024 Behorend bij de U&H-Strategie VTH ‘Ruimte in Ontwikkeling’ 2023-2027
Inhoud Inleiding ...................................................................................................................................................2 Reikwijdte ............................................................................................................................................2 Plaats in de beleidscyclus ....................................................................................................................2 Leeswijzer ............................................................................................................................................3 Module 1: ................................................................................................................................................4 Vergunningverlening binnen het fysiek domein .....................................................................................4 1.
Inleiding ......................................................................................................................................5
2.
Bouwsteen 1: Omgevingsrecht...................................................................................................5
2.1.
Overgangssituatie in 2024......................................................................................................5
2.2.
Doelstellingen vergunningverlening Omgevingsrecht ...........................................................5
2.3.
Vergunningen ingediend onder het oude vergunningenregime ............................................6
2.4.
Omgevingsvergunningen onder de Omgevingswet ...............................................................7
2.4.1. 1.
Planning en realisatie ....................................................................................................7
Bouwsteen 2: Apv en bijzondere wetgeving ..............................................................................9 1.1.
Doelen vergunningverlening Apv en bijzondere wetgeving ..............................................9
1.2.
Planning ...........................................................................................................................10
Module 2: ..............................................................................................................................................12 Toezichtstrategie ...................................................................................................................................12 2.
Inleiding ....................................................................................................................................13
3.
Beschikbare capaciteit ..............................................................................................................13
4.
Toezichtscategorieën ...............................................................................................................13
5.
4.1.
Vergunninggericht toezicht .............................................................................................13
4.2.
Gebiedsgericht toezicht. ..................................................................................................17
4.3.
Objectgericht toezicht .....................................................................................................19
Handhaving...............................................................................................................................20
Module 3: ..............................................................................................................................................24 Sociaal domein ......................................................................................................................................24 6.
Inleiding ....................................................................................................................................25
7.
Kinderopvang ...........................................................................................................................25
8.
Wmo .........................................................................................................................................26
9.
Participatiewet .........................................................................................................................27
1
Inleiding Voor u ligt het Jaarverslag VTH voor het jaar 2024 van de gemeente Borger-Odoorn. Het jaarverslag evalueert op de inhoud van het Uitvoeringsprogramma VTH 2024, en geeft aan in welke mate we voldaan hebben aan de door ons gestelde doelen.
Reikwijdte In dit Jaarverslag wordt ingegaan op de vergunningverlenings- toezichts- en handhavingstaken die we als gemeente hebben in het fysiek domein. Het gaat dan bijvoorbeeld om taken die voortvloeien uit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en daaruit voortvloeiende regelgeving, de Omgevingswet en daarop gebaseerde regelgeving, de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), maar ook bijzondere wetten zoals de Alcoholwet, de Wet op de Kansspelen, de Wet Kinderopvang, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Participatiewet. Zo vallen bijvoorbeeld ook evenementen, standplaatsen, en taken met betrekking tot kinderopvang, peuteropvang en gastouders onder de reikwijdte van het verslag.
Plaats in de beleidscyclus Uit de Omgevingswet1 volgt dat gemeenten jaarlijks een uitvoeringsprogramma en een jaarverslag op dienen te stellen, afgestemd op het vierjaarlijkse strategische beleidskader, de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (ook wel bekend als het VTH-Beleid). Deze beleidscyclus heet ook wel de Big-8-beleidscyclus. Deze cyclus vormt een dubbel plan-do-check-actproces dat zowel in de beleidsvormende fase als in de uitvoerende fase plaatsvindt. Voor 2024 is door het college een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit uitvoeringsprogramma beschrijft de uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de eventueel daarop volgende handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente BorgerOdoorn en een aantal andere wetten en regelingen met relatie tot de fysieke omgeving, het sociaal domein en het domein van openbare orde en veiligheid.
De Big-8-beleidscyclus
De uitvoering van het beleid wordt jaarlijks inzichtelijk gemaakt door het opstellen van een jaarverslag. Voor u ligt het jaarverslag van het jaar 2024. In het jaarverslag ziet u deels een verantwoording op outcomes, namelijk een uitwerking van doelen die voortkomen uit de benoemde speerpunten en of we zijn gekomen tot realisatie ervan. In het 1 Onder het ‘oude’ Omgevingsrecht volgt dit uit het Besluit Omgevingsrecht (Bor).
2
handhavingsuitvoeringsprogramma worden aan de verschillende onderdelen nog uren gekoppeld. Daarom zult u in dit verslag ook nog een verantwoording van de uren terugzien..
Leeswijzer Dit Jaarverslag is, net als het Uitvoeringsprogramma, opgebouwd uit een aantal modules, die bestaan uit verschillende bouwstenen. Module 1 omvat alle vergunningverlening met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Module 2 beschrijft onze toezichts- en handhavingsstrategie. Module 3 beschrijft enkele taken op het gebied van het sociaal domein. Het Jaarverslag is schematisch gezien als volgt opgebouwd:
Jaarverslag U&H
Module 1: Vergunningen fysieke leefomgeving
Bouwsteen 1: Omgevingsrecht Bouwsteen 2:APV en bijzondere wetgeving Vergunninggericht toezicht Bouwsteen: Toezicht
Gebiedsgericht toezicht
Bouwsteen: Handhaving
Objectgericht toezicht
Module 2: Toezicht en handhaving
Kinderopvang Module 3: Sociaal domein
WMO
Participatiewet
Opbouw van het Jaarverslag
3
Module 1:
Vergunningverlening binnen het fysiek domein
4
1. Inleiding De eerste module van dit Jaarverslag omvat alle taken die de gemeente heeft op het gebied van vergunningverlening. Het gaat dan om de vergunningverleningstaken voor activiteiten met invloed op de fysieke leefomgeving. Dat betekent niet dat alleen vergunningen op grond van de Omgevingswet (of de Wabo) hierbij van belang zijn, maar ook vergunningen op grond van de Apv of de Alcoholwet, zoals een evenementenvergunning of een Alcoholwetvergunning. De module is opgebouwd uit twee bouwstenen, de bouwsteen Omgevingsrecht en de bouwsteen APV en bijzondere wetgeving.
2. Bouwsteen 1: Omgevingsrecht Voor de gemeente is een groot deel van de kerntaken omtrent vergunningverlening belegd in het omgevingsrecht. In deze bouwsteen wordt beschreven op welke wijze in 2024 uitvoering is gegeven aan de taken in dit gebied.
2.1. Overgangssituatie in 2024 Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet en de bijbehorende wet- en regelgeving in werking getreden. Dat betekent dat de oude wetgeving (de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en aanverwante regelgeving) per die datum vervallen is. Ook is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) inwerking getreden, wat gevolgen had (en heeft) voor de manier waarop we toezicht houden op de bouw van gebouwen die onder de zogeheten gevolgklasse 1 vallen, zoals grondgebonden woningen, voetgangers- en fietsbruggen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. Verder heeft de Wkb ook invloed op de vergunningverlening met betrekking tot deze bouwwerken. Voor de gebouwen die onder de zogeheten gevolgklassen 2 en 3 vallen, was de gemeente nog steeds toezichthouder tijdens de bouw. Wat het afgelopen jaar bijzonder maakte, was dat we te maken hadden met twee wettelijke regimes. Tijdens de transitiefase van de Wabo naar de Omgevingswet waren er namelijk aanvragen die nog onder de Wabo afgehandeld moesten worden (aangevraagd voor 1-1-2024), maar ook aanvragen die afgehandeld moesten worden conform nieuwe wetgeving (aangevraagd na 31-12-2023). Verder in dit jaarverslag wordt weergegeven hoeveel van deze zaken behandeld zijn in 2024.
2.2. Doelstellingen vergunningverlening Omgevingsrecht
Bouwsteen Omgevingsrecht
In hoofdstuk 2 van de U&H-Strategie hebben we een aantal outcomes vormgegeven. Deze outcomes vormen onze parapludoelstellingen. In het Uitvoeringsprogramma 2024 zijn onderstaande doelstellingen beschreven:
Doelstelling 1: Bouwwerken in de gemeente voldoen aan de geldende wet- en regelgeving, en zijn veilig om te gebruiken.
Doelstelling 2: Waarborgen van rechtszekerheid voor burgers en ondernemers, onder andere door de aanvragen voor vergunningen tijdig te verlenen Doelstelling 3: Kijken naar wat kan in plaats van naar wat niet kan, handelen volgens 'ja, mits'-principe.
Outcomes voor vergunningverlening in het Omgevingsrecht
5
De volgende indicatoren geven aan of we bovenstaande doelstellingen hebben behaald in 2024. Doelstelling Indicatoren Resultaten Overall resultaat: 1 - Aantal bouwwerken dat niet Er zijn in 2024 geen goedgekeurd wordt bij bouwwerken niet oplevering; goedgekeurd tijdens de - Aantal handhavingszaken op oplevering. bouwwerken die niet voldoen aan de geldende eisen; 2 - Aantal van rechtswege - Er zijn in 2024 geen verleende vergunningen. vergunningen van rechtswege verleend. Wel is een aantal vergunningen buiten de geldende termijn verleend, dit waren er 3. 3 - Aantal geweigerde - Er zijn in 2025 5 vergunningen; vergunningaanvragen - Aantal bezwaren op geweigerd. Verder zijn 7 geweigerde vergunningen. conceptverzoeken geweigerd. Er is geen bezwaar ingediend op geweigerde vergunningen.
2.3. Vergunningen ingediend onder het oude vergunningenregime In 2024 hebben we, zoals genoemd, te maken gehad met de bijzondere situatie dat we met verschillende wettelijke stelsels moeten werken. Niet alle vergunningaanvragen ingediend vóór 1 januari 2024 waren al afgerond in 2023. Aanvragen ingediend voor 1-1-2024 dienden nog afgerond te worden conform het recht dat gold op het moment van indienen van de aanvraag. Dat betekent concreet dat deze aanvragen getoetst werden aan onderstaande wet- en regelgeving: - Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo); - Bouwbesluit 2012; - Gemeentelijke bestemmingsplannen; - Besluit Omgevingsrecht; - Woningwet; - Bouwverordening; - Wet Ruimtelijke Ordening (Wro); - Wet milieubeheer (Wm); - Activiteitenbesluit milieubeheer; - Wet natuurbescherming; - Monumentenwet; - Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Onderstaande tabel geeft weer hoeveel aanvragen die nog conform het oude recht behandeld moesten worden, in 2024 afgehandeld zijn. 6
Soort aanvraag Omgevingsvergunning bouwen Omgevingsvergunning afwijking bestemmingsplan: Omgevingsvergunning (overig) Omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk of werkzaamheden Omgevingsvergunning voor activiteit uitweg Omgevingsvergunning voor activiteit kap Omgevingsvergunning en melding brandveilig gebruik Omgevingsvergunning en melding activiteiten milieu Sloopmelding en melding asbest light Vooroverleg Totaal
Openstaande zaken op 1 januari 2025 7
Behandeld in 2024
0
9
0
4
0 0 0
6 13 1
0
9
0 5 12
15 82 221
82
Zoals te zien is, zijn nagenoeg alle zaken die onder het oude wettelijke regime vielen, afgehandeld in 2024. De enkele zaken die nog open staan betreffen uitgebreide procedures, welke meer tijd behoeven dan een reguliere aanvraag. De verwachting is dat deze zaken in 2025 afgehandeld zullen worden.
2.4. Omgevingsvergunningen onder de Omgevingswet 2.4.1. Planning en realisatie Voor het behandelen van vergunningsaanvragen onder de Omgevingswet (met uitzondering van kap, uitrit en asbest light) is 2,94 vaste formatie beschikbaar. Daarnaast is in 2024 in totaal 1,25 FTE inhuur ingezet. Dat betekent dat in totaal 4,19 FTE beschikbaar is, waarbij een productienorm van 1.429 uur per FTE aangehouden wordt. Dat betekent dat er in totaal 5987 uren beschikbaar waren, om zowel de aanvragen van vóór 1 januari 2024, als de aanvragen na 31 december 2023 te behandelen. In onderstaande tabel is weergegeven welke producten we verwachtten te behandelen het afgelopen jaar, en wat de daadwerkelijke realisatie was. Producttype Omgevingsvergunningen Activiteit bouw (technisch)*3 Omgevingsplanactiviteit (Opa) Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (Bopa)
Raming aantal producten 1038 118 230 37
Werkelijk aantal producten*1 687 118 162 36
Raming uren 3160 354 920 185
Werkelijk aantal uren 2543 354 648 180
% 65% 100% 70% 97%
7
Activiteit aanleg Activiteit kappen Activiteit uitrit wijzigen / aanleggen Activiteit met betrekking tot monumenten (uitgebreide procedure) Melding sloop Verkennen / begeleiden initiatief (conceptverzoek)*2 Asbest-light Extra structurele taken Omgevingswet Spreektafel Keukentafeloverleg Intaketafel Omgevingstafel Overig Informatieverstrekking algemeen Brandveilig gebruik Informele fase bezwaar / input voor handhavingsverzoeken) Melding activiteit milieu Rioolaansluitvergunning*4 Huisnummerbesluit Vergunning Leegstandswet Milieuvergunning (WKO) Totaal
20 88 31
7 68 23
90 132 155
32 102 115
35% 77% 74%
1
0
8
0
0%
122 250
14 107
31 1250
4 1070
11% 43%
141
152
35
38
108%
250 125 250 100
250 125 0 0
125 375 250 300
125 375 0 0
100% 100% 0% 0%
577
577
577
577
100%
14 43/11
1 3/5
14 184
1 3/5
31 14 80 3 15 2551
12 0 56 3 0 1719
7,75 42 100 9 4 5147
3 0 45 9 0 3687
38,7 0% 80% 100%
*1 Het werkelijk aantal producten bestaat uit de producten die aangevraagd en afgehandeld zijn in 2024, maar ook uit de aanvragen uit 2023 die afgehandeld zijn in 2024. Hierbij zitten nog enkele zaken die vallen onder de oude regelgeving van de Wabo (en aanverwante regelgeving). *2 Gedurende het jaar is gebleken dat het aantal uren dat voor het afhandelen van een conceptverzoek (5) niet reëel is gebleken. Meer reëel is dat gemiddeld 10 uren nodig zijn om een conceptverzoek af te handelen, van begin tot eind. Het gewijzigde kengetal is meegenomen in de berekening van het daadwerkelijk gerealiseerde uren op dit onderwerp. *3 Door een hiaat in het systeem kon geen onderscheid gemaakt worden tussen de ruimtelijke bouwactiviteit en de technische bouwactiviteit. Daarom is ervan uit gegaan dat de realisatie van de raming 100% is. Voor 2025 zal dit probleem opgelost worden. *4 De rioolaansluitvergunningen worden gezamenlijk met de omgevingsvergunning verleend. In 2024 zijn dan ook geen losse rioolaansluitvergunningen meer verleend.
8
OMGEVINGSWET-PRODUCTEN Conceptverzoek
Omgevingsplanactiviteit
Sloop / asbest 31%
Kap 17%
Kap
Sloop / asbest
Conceptverzoek 21%
Omgevingsplanactivit eit 31%
Resultaten planning en realisatie Op basis van de raming waren 5147 uren benodigd om de caseload weg te werken. Gebleken is dat de werkelijke totale caseload lager is uitgevallen dan verwacht. Er waren namelijk maar 3687 uren nodig. Deze verschillen zitten met name in het aantal aangevraagde Omgevingsplanactiviteiten (Opa) (70%) en verkennen / begeleiden initiatief (conceptverzoek) (43%). Verder is te zien dat van de intaketafel en de Omgevingstafel geen gebruik is gemaakt. De verwachting is dat dit in 2025 zal veranderen. Dit betekent dat de realisatie lager is dan vooraf verwacht werd.
1. Bouwsteen 2: Apv en bijzondere wetgeving De tweede bouwsteen van deze module bestaat uit vergunningverlening met betrekking tot de Apv en bijzondere wetgeving. Het gaat dan bijvoorbeeld om evenementenvergunningen, ontheffingen voor het carbidschieten, exploitatievergunningen of gehandicaptenparkeerkaarten.
1.1. Doelen vergunningverlening Apv en bijzondere wetgeving Vergunningverlening is een middel, en geen doel op zich. Onderstaand zijn de doelen, ook wel de outcomes, weergegeven die we nastreven met de vergunningverlening op het gebied van APV en bijzondere wetgeving.
9
Bouwsteen Apv en Bijzondere wetgeving
Waarborgen van de, openbare orde en veiligheid, gezondheid, woon- en leefklimaat
Aanpak van ondermijning, onder andere door verdere implementatie van de Bibob-toetsing en het exploitatievergunningenstelsel op ondermijningsgevoelige branches.
Voorkomen van overlast en verstoring van de openbare orde Stimuleren van evenementen passend bij een levendige, maar duurzame gemeente al BorgerOdoorn, waarbij hinder voor de omgeving tot een aanvaardbaar niveau wordt beperkt en veiligheid van bezoekers en omwonenden geborgd is.
1.2. Planning Voor de producten die behoren tot de bouwsteen Apv en bijzondere wetgeving is 1.3 FTE (2195 uren) beschikbaar. Daarnaast is 0.67 FTE (1033 uren) beschikbaar voor de administratieve ondersteuning op dit vakgebied. Op basis van het Uitvoeringsprogramma was 1.3 FTE benodigd. Onderstaande tabel geeft de realisatie weer. Producttype Evenementenvergunning Aevenement Evenementenvergunning Bevenement Evenementenvergunning Cevenement Melding klein evenement Verklaring van geen bezwaar Kennisgeving incidentele festiviteit in inrichtingen Ontheffing carbidschieten* Ontheffing paasvuren Ontheffing bermmonument Ontheffing kamperen Collectevergunning, verloting en bingo Exploitatievergunning Exploitatievergunning (ambtshalve verlening i.v.m. invoering stelsel)* Besluit verkeersregelaars, geluidswagens en wedstrijden aan de weg Ontheffing blauwe zone, helikopter, luchtballon Marktvergunning / standplaatsen
Raming aantal producten 100
Realisatie aantal producten 84
Totale raming uren 2024 600
Realisatie % aantal producten uren 504 84%
12
9
120
90
75%
2
2
30
30
100%
15 15 15
34 17 28
30 15 30
68 17 56
227% 87% 200%
45 12 1 5 30
17 8 0 0 26
45 21 1 10 15
17 14 0 0 13
38% 67% 0% 0% 53%
10 -
0 0
50 -
0 0
0% -
10
0
30
0
0%
1
1
3
3
100%
5
4
12
10
80%
10
Vergunning Alcoholwet Ontheffing Alcoholwet* Bibob-toetsing licht Bibob-toetsing zwaar Gehandicaptenparkeerkaart Gehandicaptenparkeerplaats Woningontruiming Vergunning speelautomaten Vergunning Wet Kinderopvang / wijzigingen LRK Verhuur sporthal, inclusief wijzigingen en facturatie Totaal
15 35 40 5 120 5 3 5 30
9 5 0 0 135 6 2 2 18
105 53 200 50 180 8 3 8 45
63 8 0 0 203 10 2 3 27
60% 14% 0% 0% 113% 120% 67% 40% 60%
500
500
500
500
100%
1036
907
2164
1711
88%
*Carbidschieten Er werd rekening mee gehouden dat de APV gedurende 2024 gewijzigd zou worden, waardoor iedere locatie een melding zou moeten doen, indien er carbid geschoten zou worden. De APV is in 2024 niet herzien, en dus is het daadwerkelijk aantal meldingen lager geweest dan vooraf ingeschat. De verwachting is dat in 2025 de APV wel gewijzigd wordt, en het verwachtte effect alsnog optreedt. *Exploitatievergunning (ambtshalve verleend) In 2022 is het exploitatievergunningenstelsel ingevoerd binnen onze gemeente. Er zijn op dit moment nog geen verdere beleidskaders vormgegeven hieromtrent. Het was de bedoeling om in 2024 deze beleidskaders vorm te gaan geven, om zo het stelsel meer handen en voeten te geven. Dit is niet gelukt, en dit doel wordt dan ook doorgeschoven naar 2025.
11
Module 2:
Toezichtstrategie
12
2. Inleiding Module 2 van dit Jaarverslag ziet toe op het gemeentelijke toezicht op de naleving van wet- en regelgeving en vergunnings- of ontheffingsvoorschriften. Het houden van toezicht helpt om het naleefgedrag van inwoners te bevorderen en zorgt ervoor dat illegale situaties zo veel mogelijk teruggedrongen worden. Toezicht is geen doel op zich. Het is een middel om de hiervoor genoemde aspecten na te streven. In hoofdstuk 4 van de U&H-Strategie zijn een aantal outcomes beschreven met betrekking tot toezicht. Voor het onderdeel ‘Toezicht’ zijn deze nader toegespitst op onderstaande doelen:
Toezicht fysieke leefomgeving
Waarborgen van de openbare orde en veiligheid, gezondheid, woon- en leefklimaat
Aanpak van ondermijning, onder andere door verdere implementatie van de Bibob-toetsing en het exploitatievergunningenstelsel op ondermijningsgevoelige branches.
Het verbeteren van het gemeentelijke adressenbestand, conform de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit
Het terugdringen van illegale situaties door te controleren op de naleving van vergunnings- en ontheffingsvoorschriften (vergunninggericht toezicht).
3. Beschikbare capaciteit Voor het toezicht in de fysieke leefomgeving binnen de gemeente Borger-Odoorn is in 2024 3 FTE (á 1552 uur per FTE, in totaal 4657 uren) beschikbaar geweest. Deze uren konden gebruikt worden voor alle vormen van toezicht.
4. Toezichtscategorieën Zoals in de U&H-Strategie in paragraaf 5.2.1 benoemd, bestaat toezicht uit drie verschillende categorieën, te weten het vergunninggericht toezicht, gebiedsgericht toezicht en objectgericht toezicht. Iedere categorie van toezicht doorgaat een proces.
4.1. Vergunninggericht toezicht Vergunninggericht toezicht vindt plaats naar aanleiding van een door de gemeente verleende vergunning of ontheffing. Bijvoorbeeld op het gebied van het omgevingsrecht, maar ook bij vergunningen op basis van de Apv of andere bijzondere wetgeving als de Alcoholwet. Tijdens het toezicht wordt gecontroleerd of wordt voldaan aan de voorschriften uit de vergunning of ontheffing. Vergunninggericht toezicht heeft betrekking op meerdere onderwerpen. In de U&H-Strategie staan de volgende doelen opgenomen ten aanzien van het vergunninggericht toezicht:
-
Doelen vergunninggericht toezicht Het naleven van de in een vergunning gegeven voorschriften; Voorkomen dat gehandeld wordt in strijd met geldende wet- en regelgeving; Het veilig organiseren van evenementen en voorkomen van overlast van bijvoorbeeld evenementen of uitgaansgelegenheden; Beschermen van belangen van omwonenden, gebruikers van een pand en andere belanghebbenden.
13
4.1.1. Toezicht op de bouw In 2024 is de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen in werking getreden. Dat betekent dat gebouwen die onder gevolgklasse 1 vallen, zoals woningen, fietsers- en voetgangersbruggen en simpele bedrijfsgebouwen, niet meer door de gemeente gecontroleerd worden op constructieve veiligheid. Dit wordt gedaan door externe kwaliteitsborgers. In 2024 is gebleken dat er nog weinig bouwprojecten gestart zijn waar een kwaliteitsborger voor nodig was. We verwachten dat dit in de loop van 2025 meer zal worden. Doordat in 2024 nog weinig bouwprojecten opgestart werden waarvoor een kwaliteitsborger benodigd was, zijn de gemeentelijke toezichthouders te werk gegaan als in de voorgaande jaren. Dit omdat het tevens ook nog projecten betroffen die vergund waren onder de Wabo, waarvoor de gemeente dus ook aan zet is als het gaat om het bouwtoezicht. Concreet betekent dat dat de werkwijze gelijk is aan de voorgaande jaren, en dat afhankelijk van het type bouwwerk een aantal locatiebezoeken is afgelegd tijdens het bouwproces. Bij de niet complexe bouwwerken is de keuze gemaakt om twee keer een bezoek te brengen aan de bouwlocatie. Dit betrof het uitzetten van de peilhoogte bij de start van de bouw, en de eindcontrole bouw.
Dit betekent dat in alle gevallen is gecontroleerd of het bouwwerk conform de verleende vergunning is opgericht, alvorens deze gereed is gemeld in de BAG. Bij complexe bouwwerken dan zal een toezichthouder minimaal tweemaal de bouwlocatie aandoen. Het eerste bezoek staat dan in het teken van de uitzetting van de bouw. Dit gebeurt altijd in overleg en in uitvoering met een externe partij. Het laatste bezoek betreft de eindoplevering. In gevallen van grotere projecten zal de toezichthouder ook tussen de twee bezoeken door nog een keer langs gaan. In 2024 is een aantal keren geconcludeerd dat een bouwwerk niet is gebouwd conform de daartoe verstrekte vergunning. Het betrof hier vaak een afwijking met betrekking tot uiterlijke kenmerken, en het betroffen dus geen ernstige afwijkingen. Wel is aangegeven dat men hiervoor nieuwe tekeningen aan diende te leveren voor in het dossier. Dit was vaak geen probleem. Handhavend optreden was in deze gevallen dan ook niet nodig. Daarnaast houdt de VRD toezicht met betrekking tot brandveiligheid van gebouwen. Dit gebeurde vaak op verzoek van de gemeente naar aanleiding van een klacht of melding. Aan deze verzoeken heeft de VRD kunnen voldoen. Naast toezicht op bouwwerken zijn er in 2024 op basis van de BAG locatiebezoeken uitgevoerd. Dit gebeurt veelal naar aanleiding van een melding vanuit het BAG-systeem.
Er kan middels een vergelijking van luchtfoto’s worden geconstateerd dat er in de gemeente een bouwwerk is opgericht. Om te bepalen of dit een vergunningsvrij of vergunningsplichtig object betreft kan het noodzakelijk zijn dat een toezichthouder ter plaatse gaat. Ook kan dit nodig zijn wanneer er twijfel bestaat over het nog bestaan van het bouwwerk. Indien nodig meet de toezichthouder tijdens het locatiebezoek de bouwwerken op.
14
4.1.2. Toezicht op de Alcoholwet Doelstelling 2024: Vergunningverlening, toezicht en handhaving op de Alcoholwet wordt uitgevoerd in overeenstemming met het Alcoholpreventie- en handhavingsplan 2020-2024 'Ontnuchterend!'. In dit plan stelt de gemeente zich het volgende ten doel: 1. Preventief inzetten op informeren van jongeren en hun ouders over de schadelijke gevolgen van alcohol- en lachgasgebruik. 2. Afname van alcoholgebruik en van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de achttien jaar. 3. Signaleren en terugdringen van problematisch alcoholgebruik bij zowel volwassenen als jongeren onder de 18. 4. Stijging realiseren van het aantal positieve controles en terugdringen van het aantal incomplete of onjuiste vergunningen bij horecagelegenheden, detailhandelaren en paracommerciële organisaties. De prioriteit gaat daarbij uit naar de doelgroep onder de achttien en tussen de achttien en 24 jaar. De uitvoering van dit toezicht wordt verzorgd door externe partijen, zoals Veiligheidszorg Drenthe i.s.m. de gemeente. De toezichtactiviteiten door Veiligheidszorg Drenthe en/of andere externe partijen worden conform onderlinge afspraken ingepland. De controles worden uitgevoerd door BOA’s die bevoegd zijn om op leeftijd te controleren. Hierbij ligt de nadruk op het voorkomen van het schenken van alcohol aan minderjarigen en het tegengaan van wederverstrekking.
Bij evenementen vindt hierover vooraf overleg plaats met de organisatoren, waarbij ook het onderwerp veiligheid wordt besproken. In de evaluatie achteraf komt het alcoholgebruik eveneens aan bod. In het Alcoholpreventie- en handhavingsplan 2020-2024 'Ontnuchterend!' staan de stappen beschreven die zullen worden ondernomen om de gestelde doelen te halen. Zijn de doelstellingen gehaald? In 2024 is het aantal uitgevoerde controles met betrekking tot de naleving van de Alcoholwet beperkt gebleven tot twee. Deze lage frequentie is het directe gevolg van een aanhoudend personeelstekort bij Veiligheidszorg Drenthe, waardoor geplande toezicht activiteiten slechts beperkt konden worden uitgevoerd. Bij de twee uitgevoerde controles zijn geen overtredingen vastgesteld. Vanwege de beperkte capaciteit zijn er dit jaar geen controles uitgevoerd bij horecagelegenheden. Inmiddels is de personele bezetting bij Veiligheidszorg Drenthe weer op orde, waardoor de verwachting is dat in 2025 het toezicht op de Alcoholwet weer structureel en met een hogere frequentie kan worden uitgevoerd. 4.1.3. Toezicht op evenementen In het jaar 2024 heeft de gemeente wederom een grote hoeveelheid evenementen kunnen vergunnen, conform de wettelijke eisen en ons evenementenbeleid.
Het eerste element van het hoofddoel van het evenementenbeleid, namelijk het faciliteren van evenementen, is daarmee ook in 2024 weer behaald. Hetzelfde geldt daarmee voor de achterliggende doelstellingen van het stimuleren van toerisme & de lokale economie en het bijdragen aan het imago van Borger-Odoorn als aantrekkelijke woon- en recreëergemeente; dankzij de vele evenementen die er in 2024 georganiseerd zijn, hebben we deze doelstellingen ook kunnen behalen. Aan het tweede element van het hoofddoel, het borgen van de veiligheid en leefbaarheid voor bezoekers en de omgeving, wordt in de vergunningverleningsprocedure veel aandacht besteed.
15
Het evenementenbeleid bevat de procedure voor de risicoanalyse die voor elk evenement doorlopen wordt. Aan de hand daarvan wordt de risicoklasse van een evenement (A, B, of C evenement) bepaald, waarbij A evenementen de minste en C evenementen de meeste risico’s met zich meebrengen. De uitkomst van deze risicoanalyse bepaald in welke mate advisering door de betrokken adviespartners (politie, VRD/brandweer, GHOR, Omgevingsdienst Drenthe) vereist is. Ook geldt dat voor C evenementen uiteraard strengere veiligheidseisen gelden dan voor A evenementen. Voor een groot deel van de evenementen is het bovendien verplicht om bij de vergunningsaanvraag een veiligheidsdraaiboek aan te leveren, wat vervolgens op deugdelijkheid en volledigheid wordt gecontroleerd door de gemeente, en in sommige gevallen ook door voorgenoemde adviespartners. Naast aandacht vooraf in het vergunningstraject, is er ook ten tijde van het evenement zelf controle op de veiligheid en leefbaarheid. Hierbij spelen gemeentelijke toezichthouders, politie, BOA’s en soms ook de Omgevingsdienst Drenthe (voor geluidsmetingen) een rol om deze te waarborgen. Bij de in 2024 gehouden evenementen, hebben er zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan op het gebied van veiligheid en leefbaarheid.
Wanneer zich wel dergelijke incidenten voor zouden doen (hetgeen in het verleden weleens is voorgevallen), is de procedure dat er dan nadien geëvalueerd wordt met de organisatie en de adviespartners, om te achterhalen wat de oorzaak/oorzaken daarvan waren en hoe herhaling in de toekomst voorkomen kan worden. Waar nodig kan dit ook leiden tot aanvullende vergunningsvoorschriften voor een volgende editie.
Hoofddoel: faciliteren van evenmenten, met borging van de leefbaarheid, gezondheid en veiligheid van de omgeving en bezoekers.
Gelet op het feit dat er bij de vele evenementen die in 2024 zijn georganiseerd zoals gezegd dus geen noemenswaardige incidenten hebben plaatsgevonden, kan worden geconcludeerd dat ook het waarborgen van de leefbaarheid en veiligheid van omgeving en bezoekers, als tweede element van het hoofddoel, in bevredigende mate is behaald.
Nevendoel: Het stimuleren van toerisme -en daarmee de lokale economie- in de gemeente.
Nevendoel: Bijdragen aan het imago van Borger-Odoorn als aantrekkelijke woon- en recreatiegemeente.
Nevendoel: Het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van hinder voor de omgeving.
Nevendoel: Zorg dragen voor de gezondheid en veiligheid van bezoekers en omwonenden van evenementen
Doelen van het toezicht op evenementen
16
4.2. Gebiedsgericht toezicht. Het gebiedsgericht toezicht is gerelateerd aan de verschillende gebieden die we binnen onze gemeente kennen. Het betreft toezicht op algemene wet- en regelgeving. Overtredingen kunnen geconstateerd worden naar aanleiding van eigen constatering (proactief toezicht) of naar aanleiding van signalen uit de samenleving (reactief toezicht). In de U&H-Strategie staan de volgende doelen opgenomen ten aanzien van het gebiedsgericht toezicht: -
Doelen gebiedsgericht toezicht Een opgeruimde, nette en veilige leefomgeving; Voorkomen van illegale situaties en misbruik van de openbare ruimte (opslag bouwmaterialen, illegale reclame, illegale bouw, standplaatsen et cetera); Beschermen groene infrastructuur binnen de gemeente (illegaal maaien en gebruik van bermen en groenstroken, illegale kap et cetera); Tegengaan van overlast.
De afgelopen jaren is gekozen voor een systematiek waarin we met name gebruik maken van reactief toezicht. Dat betekent dat we met name reageren op meldingen van inwoners. Proactief toezicht vindt dan ook slechts sporadisch plaats. De ambitie om meer in te zetten op proactief toezicht leeft al wel enkele jaren. In 2024 is echter door ziekte een capaciteitstekort opgetreden. Hierdoor is het proactief toezicht nog niet verder doorontwikkeld. Er heeft dus met name reactief toezicht plaatsgevonden. Wanneer daar ruimte voor was, is proactief opgetreden. De MOR-cijfers laten een opvallende stijging zien: waar in 2023 1505 contacten waren, werden in 2025 2690 contacten geregistreerd. Het aantal zaken over MOR-meldingen is in 2024 nagenoeg gelijk gebleven. 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Contacten 1398 2092 2731 2092 1909 1505 2690
Zaken 1132 1252 1392 1252 943 858 816
Het is op het moment van schrijven niet duidelijk op welke onderwerpen de stijging van de contacten toezien. Dit zal gedurende 2025 verder gemonitord worden.
17
Hoofddoel: Het verbeteren van de leefbaarheid van de leefomgeving.
4.2.1. Openbare orde en veiligheid
Nevendoel: het bevorderen van de naleving van wet- en regelgeving.
Nevendoel: Het verminderen/voorkomen van diverse vormen van overlast
Doelen van het toezicht met betrekking tot openbare orde en veiligheid
Sinds april 2019 zet de gemeente BOA’s Openbare Ruimte (domein 1) in. Deze BOA’s huren wij in van Stichting Veiligheidszorg Drenthe (VZD). In hun eerste jaar werden ze hoofdzakelijk ingezet voor handhaving van de parkeerschijfzone (blauwe zone) in Borger. Gaandeweg is hun takenpakket echter steeds breder geworden en tegenwoordig spelen zij een belangrijke rol bij de handhaving van een breed scala aan wet- en regelgeving op het gebied van de openbare ruimte, waaronder ook de APV. Speerpunten hierbij zijn het tegengaan van overlast en vernielingen, handhaving van de parkeerregels, afvaldumping bestrijden en het optreden tegen het niet opruimen van hondenpoep en het los laten lopen van honden binnen de bebouwde kom. Daarnaast assisteren ze ook regelmatig de nooddiensten bij calamiteiten. De BOA’s surveilleren zelf proactief om overtredingen op te sporen en vervolgens te beëindigen. Daarnaast acteren zij ook op meldingen die bij de gemeente binnen komen van burgers en meldingen die via de politie naar de BOA’s worden doorgezet. De surveillance door de BOA’s dient overigens niet alleen om overtredingen op te sporen en te beëindigen, maar dient daarnaast ook preventief om het begaan van overtredingen te voorkomen.
Zichtbare en regelmatige aanwezigheid van de BOA’s zorgt namelijk voor een merkbare verbetering in het nalevingsgedrag en vergroot daarnaast ook het veiligheidsgevoel onder inwoners. De BOA’s werken regelmatig samen met zowel de politie, de gemeentelijke toezichthouders als met BOA’s van buurtgemeenten, om de handhaving bij kwesties waar hun inzet ook opportuun is te bevorderen. Tot slot staan de BOA’s ook in contact met onze buitendienst BORG, om te zorgen dat door de BOA’s aangetroffen gedumpt afval door BORG wordt opgeruimd en afgevoerd. Hierbij proberen de BOA’s ook altijd om de dader te achterhalen door te checken of er in het gedumpte afval aanwijzingen zitten over de herkomst daarvan, bijv. oud papier/post met NAW-gegevens. In 2024 zijn er in totaal 3 boetes uitgeschreven door de BOA’s. Dit is minder dan in 2023, toen dit er 8 waren. Reden hiervoor is dat de BOA’s er in meer gevallen voor gekozen hebben om een waarschuwing uit te delen in plaats van direct te beboeten. Ook bij de BOA-inzet t.b.v. het tegengaan van jeugdoverlast in Borger en Nieuw-Buinen (waar flink wat inzet op is en wordt gepleegd) wordt gefocust op het in samenwerking met ketenpartners zoals 18
politie en de jeugdwerkers van Andes duurzaam oplossen van de problematiek, en niet op het opleggen van boetes. De opbrengst van uitgeschreven boetes gaan volledig naar de Rijksoverheid, de gemeente heeft hier verder financieel geen baat bij. Het uitschrijven van boetes is ook geen doel op zich, maar is uiteraard wel een effectief middel om snel en daadkrachtig op te kunnen treden tegen overtredingen. Gelet op bovenstaande, is met de gepleegde BOA inzet op de handhaving van een breed scala aan openbare ruimte gerelateerde thema’s, het hoofddoel van het verbeteren van de leefbaarheid van de leefomgeving, behaald in 2024. Ondermijning – specifiek onderwerp 2024 De aanpak van ondermijning staat hoog op de agenda, zowel landelijk als lokaal. Voor een effectieve aanpak is het noodzakelijk dat alle afdelingen hierin meewerken. Een belangrijke rol is weggelegd voor de toezichthouders binnen de gemeente. De medewerkers van Bouw- en woningtoezicht komen op veel plekken, zien en signaleren veel, en kunnen ingeschakeld worden voor controles bij vermoedens van overtreding van wet- en regelgeving. Deze controles variëren van reguliere controles tot grootschalige integrale controles, waarbij ook andere instanties betrokken zijn. In 2024 is een aantal trainingen georganiseerd voor de toezichthouders.
Zo hebben zij een training gehad van het Regionaal Expertise- en Informatiecentrum (Riec), en zijn zij naar een training geweest omtrent ondermijning op vakantieparken.
4.3. Objectgericht toezicht Objectgericht toezicht ziet toe op het in gebruik nemen en hebben van inrichtingen. Tijdens periodieke controles wordt toezicht gehouden op naleving van algemene voorschriften en vergunningsvoorwaarden. Objectgericht toezicht ziet met name toe op de omgevingsvergunning voor milieu en brandveilig gebruik. In de U&H-Strategie staan de volgende doelen opgenomen ten aanzien van het objectgericht toezicht: -
Doelen objectgericht toezicht Veilig gebruik van bouwwerken op het gebied van bijvoorbeeld brandveiligheid; Gebruik van bouwwerken conform de gegeven bestemming; Voldoen aan de geldende wet- en regelgeving; Tegengaan van overlast voor de omgeving, bij bijvoorbeeld geur- of geluidsproducerende inrichtingen; Inzet op duurzaamheid van kantoorgebouwen.
4.3.1. Brandveiligheid De VRD voert namens de gemeente Borger-Odoorn het toezicht op brandveiligheid uit. Dit doet de VRD op een risicogerichte manier. Dit betekent dat men, naast de geldende wet- en regelgeving, meer vanuit de aanwezige risico’s in en rond een bouwwerk toezicht uitvoert en daar op adviseert. Middels een risico inschatting zijn de gebruiksfuncties ingedeeld in een risicoklasse. Zo zijn de gebouwen waar niet-zelfredzame personen aanwezig zijn, gevaarlijke stoffen zijn opgeslagen of waarbij een gelijkwaardige brandveiligheid is toegepast in gedeeld in een hogere risicogroep. Het afgelopen jaar is in een aantal gevallen geconstateerd dat gebouwen niet voldeden aan de brandveiligheidsvereisten. Het betrof een aantal zorgobjecten in de gemeente. In sommige gevallen 19
is hier een handhavingstraject voor opgestart. In andere gevallen is een aanzegging vanuit de VRD voldoende geweest om de eigenaar te bewegen actie te ondernemen. 4.3.2. Milieu – Omgevingsdienst Drenthe Het volledige milieugerelateerde toezicht, zowel ten aanzien van objecten als in gebieden en inclusief toezicht op slopen (i.v.m. asbestverwijdering) is uitbesteed aan de Omgevingsdienst Drenthe. In het jaarprogramma van de Omgevingsdienst over 2024 is 4006 uren ingekocht voor toezicht en handhaving. Daarbij is 164 uren ketentoezicht ingecalculeerd. En was ruimte voor 114 uren bodemtoezicht. De gemeente voert op dit gebied zelf geen toezicht uit en hiervoor is dan ook geen capaciteit ingeruimd. In de als bijlage toegevoegde jaarrapportage van de Omgevingsdienst over 2024 staat per onderdeel een toelichting van de Omgevingsdienst over het door hen uitgevoerde toezicht. 4.3.3. Landelijke aanpak adreskwaliteit (Laa) In het kader van de Landelijk aanpak adreskwaliteit voeren de gemeentelijke toezichthouders adrescontroles uit. Het doel hiervan is om de registratie van adresgegevens in de BRP kwalitatief te verbeteren. In 2024 zal de aanpak verder vormgegeven worden in samenwerking met collega’s van het cluster BRP en Burgerzaken. In ieder geval wordt als ambitie meegenomen om de bestuurlijke boete op basis van de Wet BRP in te voeren in het gemeentelijke handhavingsstelsel.
In 2024 zijn toezichthouders 60 keer op adresonderzoek geweest. Er zijn in sommige zaken meer controlebezoeken uitgevoerd.2 Naar aanleiding van deze bezoeken zijn rapportages opgesteld. In een aantal gevallen heeft dit geleid tot uitschrijving van de persoon in kwestie, of herinschrijving op een ander adres. In totaal is ongeveer 0,5 Fte aan toezicht besteed aan de adresonderzoeken.
5. Handhaving Handhaving in het kader van de Omgevingswet, de APV en de Opiumwet vindt plaats wanneer er uit een toezichtscontrole van de gemeentelijk toezichthouder (of één van de samenwerkingspartners zoals de politie) is gebleken dat er in strijd met wet- en regelgeving is gehandeld. Als er een overtreding wordt geconstateerd, dan zal – als eerste stap in het handhavingstraject – de overtreder worden uitgenodigd voor een gesprek met de omgevingsconsulent. De situatie wordt uitgelegd. Er wordt gekeken naar eventuele oplossingen en legalisatiemogelijkheden. Indien het gesprek niet leidt tot een oplossing dan zal het handhavingstraject worden voortgezet. Het juridisch team is verantwoordelijk voor het afhandelen van het juridische traject van de handhaving. Hieronder valt onder meer het opstellen van het handhavingsbesluit, het advies aan het college (indien nodig) en het opstellen van juridische documenten daarbij (bijvoorbeeld een last onder dwangsom of bestuursdwang). Voor handhavingszaken hebben we de procedure vastgelegd in verschillende processen: • • • •
Proces verzoek om handhaving Wabo/APV; Proces handhaving uit toezichtscontrole; Proces handhaving na een bijtincident; Proces handhaving bij overtreding van de Opiumwet.
In de processen staat stapsgewijs beschreven welke stappen er ondernomen moeten worden en wie hiervoor aan zet is.
2 Het betreft cijfers van 1 mei tot 31 augustus 2024.
20
In onderstaande grafieken zijn de aantallen handhavingszaken en verzoeken om handhaving die in 2024 zijn behandeld weergegeven. Verzoek om handhaving Een handhavingstraject wordt vaak opgestart na ontvangst van een klacht/melding of een officieel verzoek om handhaving. De gemeente is verplicht om handhavend op te treden wanneer zij een verzoek om handhaving ontvangen, tenzij er geen sprake is van een overtreding. Daarnaast kan er van handhaving worden afgezien wanneer er zicht op legalisatie is of wanneer handhaving niet evenredig is met de te dienen belangen. In 2024 zijn er 15 verzoeken om handhaving ontvangen. Daarnaast zijn er ook nog zaken uit 2023 die in behandeling waren, dit waren er 10. Dit is een daling in vergelijking met 2023, toen waren er 28 handhavingsverzoeken. De gemiddelde doorlooptijd van handhavingsverzoeken in 2024 bedraagt maximaal 8 weken, conform de daarvoor staande wettelijke termijn. Het aantal handhavingsverzoeken ligt iets hoger dan in andere gemeenten.3 30
26
26
25
28 24
19
20
15 15 10 5 0
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Handhavingsverzoeken
Voordat de gemeente een beslissing neemt op het verzoek om handhaving het gebruikelijk is om eerst het gesprek aan te gaan. Zowel degene die het verzoek heeft ingediend en degene op wie het verzoek ziet moet worden uitgenodigd voor een gesprek. Wanneer het gesprek niet leidt tot een oplossing dan wordt de handhavingszaak overgedragen aan het juridisch team voor het opstellen van een handhavingsbesluit. In sommige gevallen wordt een handhavingsverzoek opgelost door met elkaar in gesprek te gaan, zonder dat een beschikking genomen hoeft te worden. De meeste handhavingsverzoeken gaan over een situatie die (volgens de indiener van het verzoek) strijd met het omgevingsplan of de Omgevingswet oplevert. Zo zijn er in 2024 onder andere verzoeken ontvangen over een het bouwen van bijgebouwen dat niet aan het bestemmingsplan zou voldoen, het exploiteren van bedrijfsmatige activiteiten waar dit niet toegestaan is, en het ervaren van geluidsoverlast door bijvoorbeeld blaffende honden. Handhaving n.a.v. bijtincidenten Handhaving na een bijtincident vindt plaats conform de Algemene plaatselijke verordening van Borger-Odoorn en de beleidsregels bijtincidenten honden gemeente Borger-Odoorn 2018. In 2024 is
3 Gemeente Coevorden heeft in 2024 10 handhavingsverzoeken ontvangen. Gemeente Aa en Hunze 11.
21
er één bijtincident gemeld bij de gemeente (via de politie). Dit is een flinke afname in vergelijking met voorgaande jaren.
Aantal bijtincidenten 12 10 8 6 4 2 0
2021
2022
2023
2024
Handhaving Opiumwet Handhaving wegens overtreding van de Opiumwet vindt plaats conform het ‘handhavingsbeleid hard- en softdrugs gemeente Borger-Odoorn 2013 2e wijziging. In het uitvoeringsprogramma zijn de volgende doelstellingen opgenomen ten aanzien van de handhaving op overtreding van de Opiumwet. Hoofddoel: het optreden tegen illegale drugshandel en productie Achterliggende doelen: • • • •
Het voorkomen van herhaling van de overtreding en het ontstaan van ongewenste precedentwerking. Het afgeven van een signaal naar de omgeving dat drugscriminaliteit niet getolereerd wordt. De loop naar drugspanden door telers, dealers, klanten en bezoekers beëindigen. Het tegengaan van verloedering en de vergroting van de veiligheid en leefbaarheid in de samenleving.
De zogenaamde “Wet Damocles” biedt gemeenten de mogelijkheid om op te treden tegen illegale drugshandel en productie. Deze wet stelt ons in staat om woningen, opstallen en erven waar illegale drugsgerelateerde feiten zijn geconstateerd, te sluiten. Dit gebeurt dan middels het opleggen van een last onder bestuursdwang. De politie is de instantie die belast is met de opsporing van illegale drugshandel en productie. Eind 2024 heeft de politie in onze gemeente 1 locatie aangetroffen die verband hield met de productie van en/of handel in drugs. In januari 2025 is er vervolgens besloten tot sluiting van het betrokken pand. In het jaar 2024 zelf zijn er dus geen panden of erven gesloten, maar de sluiting van januari 2025 houdt dus wel verband met een in 2024 aangetroffen locatie. De procedure voor de sluiting van een pand i.v.m. overtreding van de Opiumwet is als volgt. Nadat de gemeente in een formeel besluit heeft besloten tot de sluiting, wordt op het gesloten 22
pand/terrein door een gemeentelijke toezichthouder een plakkaat aangebracht met de reden van de sluiting. Vervolgens wordt het pand verzegeld. Het verbreken van deze verzegeling en/of het toch betreden van het geslotene, is een strafbaar feit. Vervolgens gaat er een persbericht uit over de sluiting, waarover doorgaans door diverse (lokale) media wordt bericht. Op de naleving van de sluiting wordt door de gemeentelijke toezichthouders, BOA’s en politie gecontroleerd. Dergelijke sluitingen dragen bij aan het afgeven van een duidelijk signaal aan de samenleving dat drugscriminaliteit niet getolereerd wordt, stoppen de loop naar drugspanden, voorkomen nieuwe overtredingen, gaan verloedering tegen en dragen daarmee bij aan het vergroten van de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente.
23
Module 3:
Sociaal domein
24
6. Inleiding Naast de taken die we als gemeente hebben in het fysiek domein, is er een groot aantal taken voor de gemeente weggelegd in het sociaal domein. Zo heeft de gemeente een taakstelling op bijvoorbeeld het gebied van de Participatiewet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Jeugdwet. In deze module wordt de gemeentelijke inzet met name op het gebied van toezicht op deze onderwerpen (kort) toegelicht.
7. Kinderopvang Kindcentra worden jaarlijks geïnspecteerd door de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Drenthe (verder: GGD). De GGD stelt van de inspectie een rapport op. In dit rapport geven zij de gemeente advies. De GGD geeft aan of handhaving al dan niet nodig is. Voor handhaving op het gebied van kindcentra is per jaar 100 uur beschikbaar. In het toezichts- en handhavingsbeleid is toezicht en handhaving op kindcentra opgenomen als speerpunt. De uitgebreide rapportages over het toezicht en de handhaving van kindcentra worden vermeld in het jaarverslag kinderopvang dat aan de Inspectie van het onderwijs wordt gezonden. Doelstelling voor 2024 uit uitvoeringsprogramma GGD De toezichthouder van de GGD bezoekt namens de gemeente jaarlijks de geregistreerde kinderopvanglocaties per gemeente, de zogenaamde reguliere inspecties. Opvanglocaties die regulier geïnspecteerd worden zijn: - kinderdagverblijven - kinderdagverblijven met een registratie van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) - buitenschoolse opvang - nieuwe gastouders - steekproef bij geregistreerde gastouders. Er wordt gewerkt volgens het principe van risicogestuurd toezicht, wat betekent dat elke geregistreerde locatie wordt beoordeeld op basis van een risicoprofiel. De GGD stelt voor elk kindercentrum en gastouderbureau minstens 1 keer per jaar een risicoprofiel op aan de hand van 7 risico-indicatoren.
Hierbij wordt rekening gehouden met gegevens van voorgaande jaren. Dit omvat toenemende risicoprofielen die variëren van groen, geel en oranje tot rood. - Groen profiel: er zijn geen zorgen over de huidige situatie of de nabije toekomst. - Geel profiel: er zijn geen zorgen over de huidige situatie, maar lichte zorgen over de nabije toekomst. - Oranje profiel: er zijn lichte zorgen over zowel de huidige situatie als de nabije toekomst. - Rood profiel: er zijn zorgen of serieuze zorgen over zowel de huidige situatie als de nabije toekomst. Daarnaast voeren de toezichthouders de onvoorziene inspecties uit, waarvan drie typen zijn: 1. Het eerste type zijn de onderzoeken die voor en na registratie van een nieuwe opvanglocatie (zonder of met VVE-registratie) worden uitgevoerd. 2. Het tweede type zijn incidentele onderzoeken, waarbij n.a.v. een concrete aanleiding, zoals klachten of signalen, gekeken wordt naar de naleving van de regels. Een incidenteel onderzoek wordt ook uitgevoerd bij een aanvraag tot wijziging, bijvoorbeeld een uitbreiding van het aantal kindplaatsen of een houderwijziging. 3. Het derde type onvoorziene inspecties zijn nadere onderzoeken, die plaatsvinden als na een regulier of incidenteel onderzoek tekortkomingen zijn geconstateerd.
Het aantal onvoorziene inspecties wordt jaarlijks per gemeente geprognotiseerd, waarbij rekening gehouden wordt met de aantallen in voorafgaande jaren, landelijke en regionale ontwikkelingen. 25
Voor 2024 hield de GGD rekening met 23 onvoorziene inspecties voor de gemeente Borger-Odoorn, waarbij de steekproeven voor gastouderopvang niet waren meegenomen. Inspecties geregistreerde en nieuwe Kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus Ieder geregistreerd kinderdagverblijf (KDV), buitenschoolse opvang (BSO) en gastouderbureau (GOB) moet jaarlijks worden geïnspecteerd. Bij iedere nieuwe voorziening dient binnen 3 maanden na inschrijving in het LRK een onderzoek na registratie plaats te vinden. In 2024 heeft de GGD alle 39 geregistreerde voorzieningen geïnspecteerd, via een onderzoek na registratie of een jaarlijks onderzoek. Daarmee is 100% van de voorzieningen gecontroleerd. Inspecties voorzieningen voor gastouderopvang Jaarlijks is het verplicht om ten minste 50% van de geregistreerde VGO’s steekproefsgewijs te inspecteren. Iedere geregistreerde VGO dient minstens 1 keer per 3 jaar geïnspecteerd te worden. Op 1 januari 2024 stonden 38 VGO’s geregisterd. Hiervan zijn er 9 in de loop van het jaar uitgeschreven en niet geïnspecteerd. Het aantal VGO’s dat de basis vormt voor het percentage geïnspecteerde voorzieningen is daarom 29. De GGD heeft in het jaar 2024 18 VGO’s geïnspecteerd. Dat betekent dat de steekproef van geïnspecteerde voorzieningen 62.07% bedraagt. Handhaving De GGD heeft in 2024 57 afrondende inspecties uitgevoerd.
Bijna alle voorzieningen voldeden direct aan de geldende wet- en regelgeving. In 2 van de inspectierapporten werd de gemeente geadviseerd te handhaven. Dat betekent dat het percentage rapporten met het advies ‘handhaven’ 3.5% bedraagt. Naar aanleiding van de 2 inspectierapporten met het advies ‘handhaven’ heeft de gemeente 1 handhavingstraject ingezet. Dat betekent dat 50% van de rapporten met een handhavingsadvies door de gemeente is opgepakt.
8. Wmo Het toezicht op de kwaliteit en rechtmatigheid van de uitvoering van de Wmo 2015 is een verantwoordelijkheid die bij de gemeente ligt. Hetzelfde geldt voor het toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Jeugdwet. In de Jeugdwet is het toezicht op de kwaliteit belegd bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Daarmee is het toezicht op de kwaliteit van de jeugdhulp landelijk geregeld. In de Wmo wijst het college (volgens artikel 6.1 lid 1) personen aan die belast zijn met het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de Wmo. In 2024 waren de medewerkers van het gecontracteerde bureau Visible de door het college aangewezen personen. Hierin werkt het college van Borger-Odoorn samen met die van de gemeente Coevorden omdat de meeste inkoopprocedures ook in samenwerking zijn uitgevoerd. Volgens de in 2023 gemaakte afspraken heeft Visible preventief toezicht gehouden bij 9 aanbieders die gecontracteerd zijn voor de levering van Wmo-producten of -diensten. De aandacht lag bij aanbieders die hulp bij het huishouden en/of een vorm van begeleiding bieden. Naar aanleiding van de toezichtrapporten heeft het accountmanagement alle onderzochte aanbieders gesproken. In deze gesprekken zijn vooral de aandachtspunten uit het rapport de revue gepasseerd. Er zijn afspraken gemaakt over hoe en wanneer de aanbieder deze aandachtspunten verbetert.
In toekomstige gesprekken met deze aanbieders worden de aandachtspunten opnieuw gemonitord.
26
Ook is er in 2024 een signaalgestuurd onderzoek gestart bij een aanbieder. Het signaal betreft de duur van een dagdeel aan dagbesteding. Dit onderzoek was in 2024 nog niet afgerond. Daarnaast heeft Visible deelgenomen aan diverse overleggen en evaluaties voor advies en afstemming.
9. Participatiewet Voor toezicht en handhaving op de Participatiewet is de volgende outcome indicator geformuleerd. Doelstelling: Het bevorderen van een rechtmatige uitvoering van de Participatiewet door het actief reageren op signalen, meldingen en bij de aanvraag voor een uitkering. Acties: • De Stichting Inlichtingenbureau Gemeenten (IB) verzorgt het gegevensverkeer van de gemeente met het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Belastingdienst (BD) en de Rijksdienst voor het wegverkeer (RDW) in het kader van de bestrijding van witte fraude. Wanneer er een signaal van het inlichtingenbureau wordt ontvangen wordt er een onderzoek gestart. Het gaat om samenloopsignalen. Bijvoorbeeld wanneer iemand een uitkering ontvangt en er ook loon wordt doorgegeven aan de belastingdienst. • Men kan een melding doen bij de gemeente als het vermoeden bestaat dat een persoon met een bijstandsuitkering handelt in strijd met de Participatiewet. En daardoor misschien geen of minder recht op bijstand heeft. Er is een telefoonnummer waar naartoe kan worden gebeld om hiervan melding te maken. Deze meldingen worden door de gemeente Emmen op volgorde van binnenkomst onderzocht. • Daarnaast doet ook de politie melding wanneer zij vermoeden dat er in strijd met de Participatiewet wordt gehandeld. De meldingen van de politie zijn een prioriteit.
En gaan voor meldingen die (anoniem) telefonisch worden gedaan. Reden hiervoor is onder andere de grotere slagingskans. • Van inkomensconsulenten wordt (eventueel in samenwerking met de sociale recherche) alertheid verwacht om te voorkomen dat uitkeringen onterecht worden toegekend. De inkomensconsulent wijst aanvrager op alle aspecten die van invloed kunnen zijn op de uitkering. Meten: De uitkomsten van de signalen en meldingen worden bijgehouden door de gemeente Emmen. We hebben hierdoor inzage in de hoeveelheid meldingen die leiden tot handhaving. En in hoeveel van de gevallen geen handhaving nodig is. Door het bijhouden van de aantallen kan worden gemeten of meer, evenveel of minder signalen leiden tot handhaving dan in voorgaande jaren. Hierdoor kan worden vastgesteld of er sprake is van een toe- of afname van de naleving van de weten regelgeving. Wat wel van belang is om in het oog te houden is dat dit inzage geeft in de resultaten van reactief toezicht. Signalen van inkomensconsulenten die zien op de aanvraag worden besproken in het juridisch kwaliteitsoverleg en tot eventuele vervolgacties wordt daar besloten.
In 2024 zijn er 17 meldingen van fraude opgenomen. Hiervan zijn 14 signalen doorgezet voor onderzoek (3x themacontrole en 11x bestuursrechtelijk onderzoek). 3 signalen zijn afgeboekt als ‘niet onderzoekswaardig’. Verder zijn er nog 19 andere onderzoeken gedaan. In al deze gevallen zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd en zijn dus ook geen terugvorderingen van uitkeringen gedaan. Er zijn in totaal 13 boete-onderzoeken gedaan, waarbij in 2 gevallen een boete opgelegd is. 27
Bijlagen: -
Proces Toezicht en Handhaving
28