Jaarverslag cultuurcoach 2020 gemeente Borger-Odoorn _
Tekst van het document
Jaarverslag cultuurcoach 2021
Schilderij: Joan Daams-Felix KKBO
Erik de Vries Cultuurcoach Borger-Odoorn maart 2021
1
Inhoudsopgave Inleiding
3
Introductie cultuurcoach
5
Cultuureducatie
7
Educatieroute 75 jaar Vrijheid in Borger-Odoorn
8
Canon van Borger-Odoorn
9
Netwerk Cultuur Verbindt!
11
TT-Wandeltocht
12
Méér Muziek in de Klas
13
Vooruitzicht 2021
15
Afrekening activiteitenbudget 2020
16
2
Inleiding Dit is het verslag van mijn werkzaamheden als cultuurcoach in de gemeente Borger-Odoorn en beschrijft de periode van januari 2020 tot januari 2021. Als cultuurcoach ben je continu opzoek naar verbindingen tussen organisaties, kunstenaars, scholen en creatievelingen. Mijn doel is om deze partijen aan elkaar te koppelen en daarmee te versterken. Binnen mijn werkzaamheden werk ik samen met de beleidsmedewerker cultuur en zoek ik samenwerkingen met de domeinen sport, toerisme en vrije tijd. Vier keer per jaar verstuur ik een nieuwsbrief met hierin aandacht voor (lokale) culturele activiteiten en ontwikkelingen. Op dit moment heeft de nieuwsbrief 175 abonnees en wordt de digitale brief goed gelezen en gewaardeerd. Twee keer per maand is er een overleg met de beleidsmedewerkers cultuur Vera van Kesteren en Rachel Holwerda. Tijdens deze overleggen worden de ontwikkelingen in het culturele veld (lokaal, provinciaal en landelijk) besproken en deelt de beleidsmedewerker de laatste beleidsontwikkelingen, bijvoorbeeld op het gebied van subsidies en andere relevante onderwerpen. Voor de gemeente Borger-Odoorn was 2020 het jaar waarin er continu geanticipeerd moest worden op corona. Bijeenkomsten en evenementen zijn aangepast, verschoven of geannuleerd. Steeds weer werd van organisatoren en vrijwilligers gevraagd te acteren op ontwikkelingen.
In de meeste gevallen is dit ook gelukt. Enkele mooie voorbeelden die in 2020 aangepast zijn: de educatieroute in het kader van 75 jaar vrijheid en de TT-wandeltocht met online alternatieven. De netwerkbijeenkomsten van Netwerkgroep Cultuur Verbindt! konden gelukkig doorgaan en ook het kunstenaarscollectief KKBO adopteerde de nieuwe online overlegmethode in haar vergaderingen. Sinds 2019 heeft cultuureducatie een prominente plek op de agenda binnen het onderwijs in BorgerOdoorn. De scholen maken veelvuldig gebruik van subsidieregelingen Impuls Muziekonderwijs, Cultuureducatie met Kwaliteit en de gemeentelijke cultuurvouchers. Het primair onderwijs onderschrijft de plannen voor Méér Muziek in de Klas en ondertekende daarvoor in 2019 het Muziekakkoord Drenthe. In het afgelopen jaar heeft er twee keer een ICC-bijeenkomst plaatsgevonden, waarvan één op de locatie van OPO (Baander 2, Borger) en één digitaal. De bijeenkomsten voor het netwerk van ICC’ers worden goed bezocht. Het onderwijs is betrokken bij culturele activiteiten, scholen maken gebruik van de leerlijn Historisch Erfgoed en denken mee in de ontwikkeling van de Canon van BorgerOdoorn. Cultuureducatie leeft in het primair onderwijs en de scholen zetten hun gelden in voor deskundigheidsbevordering van leerkrachten en de samenwerking met lokale docenten en musea.
Het Hunebedcentrum, archeoloog Manja van Montvoort , Stichting OPO en de cultuurcoach werken samen aan de Canon van Borger-Odoorn. Het resultaat moet een lokaal en digitaal geschiedenisboek worden waarin in verschillende vensters de rijke historie van Borger-Odoorn wordt weergeven. De teksten van deze vensters zijn laagdrempelig en bedoeld voor het primair onderwijs in BorgerOdoorn. De gemeente Borger-Odoorn is rijk aan beeldende kunstenaars, er zijn mooie podia als Vanslag en Odeon Cultuurhuis. De Concertboerderij in Valthermond krijgt met de nieuwe eigenaren een nieuwe start onder de naam d ‘Rentmeester met naast de concertzaal ook een opnamestudio.
3
Bij het schrijven van dit jaarverslag verwonder ik me over de grote hoeveelheid culturele activiteiten die de afgelopen jaren in de gemeente gerealiseerd zijn en het enthousiasme van de kunstenaars, stichtingen, verenigingen en culturele ondernemers. De samenwerking met het onderwijs, de verenigingen, musea en ondernemers motiveert om mij ook in 2021, in te zetten voor een levendig cultureel leven voor de inwoners van Borger-Odoorn. Erik de Vries, cultuurcoach Borger-Odoorn maart 2021
4
Introductie cultuurcoach Sinds september 2020 werk ik als cultuurcoach in én voor de gemeente Borger-Odoorn. Ik volg Jacolien Quarré op die deze functie met veel plezier heeft vervuld en veel resultaten heeft geboekt.
Binnen deze mooie gemeente bevindt zich een groot aantal cultureel ondernemers, collectieven, stichtingen en (amateur) kunstenaars. Om mij voor te stellen aan deze groep is gelijk na mijn aanstelling een brochure gemaakt waarin ik iedereen uitnodig om kennis met mij te maken. Dit heeft tot veel kennismakingsgesprekken en interviews geleid met onder andere LEA, CKC Drenthe, De Muizenval, Frank Beekman, VanSlag, Popschool Borger, CBS De Borgh, Bios Dichtbij, d’Rentmeester, Odeon Cultuurhuis, KKBO, de Verrekieker, Louky Schöne en kunstenaar Hans Zabel. Logischerwijs was corona vaak het onderwerp tijdens deze kennismakinggesprekken. Welke maatregelen worden er opgelegd en welke steunpakketten zijn er beschikbaar? Er is veel gesproken over het toekomstperspectief van de verschillende partijen, maar er waren ook andere onderwerpen die de revue passeerden. Het KKBO zocht bijvoorbeeld naar mogelijkheden tot naamsbekendheid bij een jonger publiek en Odeon Cultuurhuis wilde een stevigere programmering neerzetten. Door het in kaart brengen van de verschillende partijen en hun wensen konden verschillende samenwerkingen gerealiseerd worden. Het KKBO zoekt in 2021 een samenwerking met scholen waardoor kinderen enthousiast zouden worden voor beeldende kunst en via hen ook de ouders te motiveren een lidmaatschap van het KKBO te overwegen.
Frank Beekman is organisator van de TTwandeltocht hij is gekoppeld aan theatermakers Lammie Otten en Gea Weigering. In 2020 is de Concertboerderij in Valthermond overgenomen door Elise Kerner en Chris Bol die de gerenommeerde klassieke concertzaal omgetoverd hebben tot een opnamestudio en een concertpodium onder de nieuwe naam d ‘Rentmeester. Al in een vroeg stadium is er contact geweest met Elise en Chris en is er gesproken over het onder de aandacht brengen van d’Rentmeester bij het publiek. Tijdens deze overleggen is er gekeken naar partners, zoals Podium Platteland, Up North en andere talentontwikkelingsprogramma’s en naar de mogelijkheden tot de status van van erkend leerbedrijf. 5
Organisaties als d’Rentmeester, The Bake Shop en de TT-wandeltocht hadden naast kennismaking ook behoefte aan ondersteuning met subsidieaanvragen. Zij zijn ondersteund in zowel landelijke aanvragen bij het Fonds Cultuurparticipatie, Fonds Podiumkunsten, provinciale regelingen als Podium Platteland en gemeentelijke regelingen.
6
Cultuureducatie Als cultuurcoach werk ik op het snijvlak van educatie en participatie. Binnen mijn werkzaamheden op het gebied van educatie is het geven van advies aan scholen in het primair onderwijs omtrent de regelingen Impuls Muziekonderwijs, Cultuureducatie met Kwaliteit en de gemeentelijke cultuurvouchers een belangrijk onderdeel. In de werkgroep Cultuureducatie besteed ik aandacht aan het inbedden van lokale voorstellingen in het Podiumplan (een menu met professionele voorstellingen) en de ontwikkeling van leerlijnen erfgoed. In samenwerking met de adviseur van Stichting Kunst & Cultuur (K&C) zetten we het ICC-netwerk voort om lokale voorstellingen in te bedden in het cultuurplan. Als cultuurcoach neem ik deel aan het overleg van de werkgroep cultuureducatie om te komen tot een goed podiumkunst-programma voor alle leerlingen in de gemeente. De werkgroep bestaat uit een afvaardiging van het Openbaar Primair Onderwijs (OPO) en Christelijke Kindcentra Drenthe (CKC Drenthe), Stichting Kunst & Cultuur (K&C), de beleidsmedewerker cultuur van de gemeente en de cultuurcoach. De werkgroep cultuureducatie komt twee keer per jaar samen. Tijdens deze bijeenkomsten wordt het Podiumplan, met daarin de voorstellingen voor het primair onderwijs gepresenteerd. In het schooljaar 2020/2021 zijn alle voorstellingen vanwege corona helaas afgelast.
In 2019 hebben voormalig cultuurcoach Jacolien Quarré, Gerda Toussain (OPO) en Hester Witteveen (Stichting Kunst & Cultuur) het ICC-netwerk opgericht dat twee keer per jaar bij elkaar komt. De leerkrachten spreken tijdens bijeenkomsten met elkaar over het ontwikkelen van cultuurbeleid en zij kunnen ideeën uitwisselen m.b.t. culturele activiteiten. Tijdens de bijeenkomsten is er ruimte voor deskundigheidsbevordering en de leerlijn erfgoed. Een belangrijk onderwerp tijdens de bijeenkomsten is de CMK3 regeling (Cultuureducatie met Kwaliteit). Er zijn meerdere gesprekken met scholen uit het primair onderwijs geweest. Tijdens deze gesprekken zijn de scholen voorbereid op de nieuwe CMK-regeling, waarin ook budget voor cultuuronderwijs buiten de onderwijs uren vrijgemaakt wordt. De komende jaren blijf ik deelnemen aan de bijeenkomsten en streef er naar om de deelnemers te voorzien van actuele informatie over subsidieregelingen en culturele activiteiten. Ik blijf betrokken bij de werkgroep cultuureducatie en het ICC-netwerk en leg verbindingen met culturele partners.
7
Educatieroute 75 jaar Vrijheid in Borger-Odoorn In 2020 ontwikkelden wij met partners de Educatieroute 75 jaar Vrijheid in Borger-Odoorn. Het doel van de educatieroute is de leerlingen in het primair onderwijs kennis te laten maken met de verhalen rond oorlog en oorlogsmonumenten in de gemeente. Leerlingen zouden kennismaken met de historische plekken in de gemeente en worden betrokken bij het thema ‘Vrijheid’. Helaas kon de busreis en wandeltocht vanwege corona niet plaatsvinden. De corona uitvoering van het project is verplaatst naar 2021. In overleg met de organisatie is begin 2021 besloten de route online aan te bieden op donderdag 15 april. Hierdoor verandert de invulling. Waar kinderen eerst met een oude schoolbus langs de locaties en monumenten zouden rijden, krijgen zij nu een online-programma aangeboden dat op 15 april op de scholen uitgezonden wordt via een Youtube.
Het lespakket bestaat uit de volgende onderdelen: - Film met Gijs Klompmaker (Hunebedcentrum) die langs de monumenten hopt en betrokkenen interviewt; - Online theatervoorstelling over de Tweede Wereldoorlog, aangevuld met actuele thema’s als ongelijkheid; - Interviews met medewerkers van defensie over de verschillende uniformen die gebruikt zijn in de Tweede Wereldoorlog; - Door de lokale bakker worden koekjes gebakken met dezelfde ingrediënten als 75 jaar geleden; - Film met interviews met nabestaanden over ‘goede’ Duitsers. Helaas moest de geplande voorstelling Dansen op de brug van Avignon geannuleerd worden. Naast het online lesmateriaal krijgen de kinderen een boekje waarin enkele monumenten uit de oorspronkelijke educatieroute opgenomen zijn, zodat kinderen deze route alsnog kunnen lopen. In dit boekje staan meerdere verhalen over de betekenis van de monumenten geschreven, met bijdragen van burgemeester Jan Seton en wethouder Albert Trip. Aan de subsidieverstrekkers is schriftelijk toestemming gevraagd om de verleende subsidies te gebruiken voor de nieuwe invulling van de Educatieroute. Zowel de Rabobank als de gemeente Borger-Odoorn hebben hier toestemming voor gegeven.
8
Canon van Borger-Odoorn Medio 2019 is vanuit het onderwijs de vraag gekomen om naast het aanbieden van leskisten ook digitaal lesmateriaal te presenteren aan de leerlingen. In samenspraak met het Hunebedcentrum, Stichting OPO, Historische Vereniging Carspel Odere, archeoloog Manja van Montvoort en het Huus van de Taol is in 2019 begonnen met de ontwikkeling van de Canon van Borger-Odoorn. Het doel van deze canon is leerlingen van het Primair Onderwijs te leren over de historie van hun eigen omgeving, waardoor ze waardering krijgen voor het lokale historisch erfgoed. Zo sluiten we aan bij de reeds bestaande Canon van Nederland en Drenthe. https://www.canonvannederland.nl/ De ontwikkeling van de Canon van Borger-Odoorn is in handen van een werkgroep. De werkgroep bestaat uit medewerkers van OPO, K&C, Hunebedcentrum, Historische vereniging, archeoloog Manja van Montvoort en de cultuurcoach. In 2020 zijn de volgende stappen gezet: - Onderwerpen vastgesteld met erfgoedpartners; - Projectplan geschreven; - Werkwijze besproken; - Concept Canon opgesteld als werkdocument; - Subsidieaanvraag; - Zes geschreven vensters. In 2021 is deze ontwikkeling voortgezet en zijn de eerste vensters gepresenteerd aan het ICCnetwerk. Er is voorrang gegeven aan de ontwikkeling van de volgende vensters: Tweede Wereldoorlog, Boeren, Nieuwe gemeente, Valtherschans, Glasindustrie en Picardt en Titia.
In 2020 zijn er zes vensters geschreven en gepresenteerd aan de netwerkgroep. Naar aanleiding van feedback zijn enkele vensters herschreven zodat ze meer aansluiten op de wensen vanuit het onderwijs. In het 2021 is als doel gesteld om nog zes vensters te schrijven met de volgende onderwerpen: Veen, Dorpen in het zand, Drentse Taol, Keihandel, Dorpen in het Veen en Innovatie.
9
10
Netwerk cultuur Verbindt! Om verschillende partijen in Borger-Odoorn bij elkaar te brengen is de Netwerkgroep Cultuur Verbindt! opgezet (NCV). Deze groep cultuurliefhebbers komt vier keer per jaar bijeen en bespreekt actuele thema’s als PR, subsidiemogelijkheden en zo meer. Daarnaast is er tijd en ruimte voor netwerken en het delen van kennis en ervaringen. In 2020 zijn er drie bijeenkomsten georganiseerd. De bijeenkomst in juni is door corona geannuleerd. De bijeenkomsten op 18 mei. 24 september, 26 november vonden wel plaats. Van deze drie bijeenkomsten was alleen die van september fysiek. Gelukkig worden de digitale bijeenkomsten wel goed bezocht. Waar het in de bijeenkomst van september nog over reguliere onderwerpen ging, werd er in de tweede en derde bijeenkomst veel aandacht besteed aan corona en de steunpakketten en extra subsidies. In november was Frank Beekman uitgenodigd om te vertellen over de TT-wandeltocht die georganiseerd wordt langs de oude TT-route. Vanuit deze presentatie is er een connectie gemaakt met het toerisme van Borger-Odoorn en de theatermakers Lammie Otten en Gea Weigering. Zij gaan invulling geven aan de TT-wandelroute door theater te presenteren langs de wandelroute. Daarna is ook het KKBO aangeschoven om een tentoonstelling te realiseren voor de wandelaars.
Om binding te houden met de gemeente worden beleidsmedewerkers cultuur Vera van Kesteren en Rachel Holwerda uitgenodigd evenals wethouder Albert Trip. Op 18 februari heeft Vera van Kesteren verteld over de verschillende steunpakketten en subsidies die er zijn om stichtingen, kunstenaars en ondernemers door de coronacrisis te helpen. Vanuit deze presentatie hebben Elise Kerner en Chris Bol van de d’Rentmeester en Evert Hoven van The Bake Shop (organisatie van Drentsch Peil Sessies in VanSlag) een beroep gedaan op de incidentele middelen van de gemeente Borger-Odoorn. Normaliter organiseer ik als cultuurcoach de bijeenkomsten afwisselend op het gemeentehuis en andere locaties in de gemeente, zoals dorpshuizen of culturele centra. Helaas lukte het eind 2020 en begin 2021 niet om fysieke bijeenkomsten te organiseren, hierdoor is er voor gekozen om de bijeenkomsten online via Teams te doen. In 2021 wordt een adviescommissie samengesteld die de projectvoorstellen ter bestrijding van eenzaamheid beoordeeld. Deze regeling loopt tot en met juni 2021 en geeft kunstenaars en ondernemers de mogelijkheid om een project uit te voeren dat de vereenzaming van jongeren en ouderen in de gemeente Borger-Odoorn tegengaat. De adviescommissie bestaat uit vertegenwoordigers van ouderen en jongeren uit de gemeente.
11
TT wandeltocht Frank Beekman is de drijvende kracht achter de organisatie van de TT-wandelroute langs Rolde, Schoonloo, Borger, Hooghalen, Grolloo en TT-stad Assen. Al in een vroeg stadium van de organisatie heeft Frank Beekman contact gezocht met de cultuurcoach om de plannen te bespreken. Een belangrijk doel was de betrokkenheid van de dorpen te realiseren. Na meerdere overleggen tussen Frank Beekman, Vera van Kesteren en de cultuurcoach is er voor gekozen om per TT-dorp (Rolde, Schoonloo, Borger, Hooghalen, Grolloo) en TT-stad Assen, een cultureel programma te realiseren, waar verhalen worden verteld en ruimte is voor lokale voorstellingen, exposities en andere voorstellingen. Staatbosbeheer is benaderd om de mooiste routes (enkele zijn afwijkend van de oorspronkelijke route) te verbinden aan het culturele programma in de TT dorpen: “ De mooiste Drentse natuurgebieden worden in samenwerking met Staatsbosbeheer verbonden aan het culturele programma in de toeristische TT dorpen. Er wordt dit moment ook gesproken met GarageTDI om in de natuur nog meer cultuur (theater) te integreren. IVN (Instituut voor natuureducatie) is recentelijk gestart met dergelijke culturele vormen in de natuur. Natuurbeleving in Drenthe wordt daarmee extra versterkt.
De TT-Tocht verloopt via Drenthe’s mooiste natuurgebieden met tussen Borger en Grolloo: het Unesco Geopark de Hondsrug en tussen Grolloo en Hooghalen: het Hart van Drenthe in combinatie met het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. In Assen wordt het Asserbos expliciet ingezet als ‘natuur element’ met een prachtige geschiedenis als een van de oudste bossen van Nederland.” – Projectplan Op naar 100 jaar TT . Op aanraden van Vera van Kesteren en de cultuurcoach heeft de organisatie van de TT-wandeltocht in verband met corona enkele alternatieve scenario’s bedacht waarin de uniciteit van het project overeind blijft, maar de uitwerking aangepast is. “Als er geen georganiseerde activiteiten in de zin van een cultureel programma mogen plaatsvinden in de TT dorpen dan kan dit ook verplaatst worden of op andere wijze tentoongesteld. E.e.a. in overleg met de plaatselijke culturele instellingen. Het project resulteert altijd in lokale binding (voorbereidingen), een gratis en publiekelijk podium, sociale betrokkenheid (erbij horen) en toerisme.” – Projectplan Op naar 100 jaar TT . “Indien de georganiseerde TT Wandeltocht niet mag doorgaan dan wordt de campagne en route via de toeristische sector doorgezet. Hierbij wordt het zogenaamde ‘Leisure Booqi’ ingezet. Dit zijn pocketformaat uitklapbare routekaarten met TT en toeristische informatie over de TT dorpen langs de route in uw gemeente.
Deze worden o.a. verspreidt via hotels, campings en vakantieparken.” – Projectplan Op naar 100 jaar TT . Op 27 januari is subsidieaanvraag voor het (alternatieve) projectvoorstel ingediend bij het klantcontact centrum/subsidieloket Borger-Odoorn.
12
13
Méér Muziek in de Klas Als cultuurcoach maak ik deel uit van het provinciaal overleg voor popcultuur en Méér Muziek in de Klas. Ik heb regelmatig contact met leden van de werkgroep Popcultuur en blijf zo op de hoogte van de ontwikkelingen voor jong talent en popmuziekeducatie. Als cultuurcoach ben ik betrokken bij de ontwikkelingen rond Méér Muziek in de Klas Drenthe. De scholen in de gemeente Borger-Odoorn hebben het Muziekakkoord Drenthe ondertekend. In dit akkoord is vastgelegd dat verschillende partijen zich de komende jaren in gaan zetten voor meer en beter muziekonderwijs op de Drentse basisscholen. Op donderdag 20 juni 2019 werd het Muziekakkoord Drenthe op een feestelijke bijeenkomst ondertekend. Koningin Máxima was bij de ondertekening van dit akkoord aanwezig. Twee maal per jaar organiseert K&C een netwerkbijeenkomst voor cultuurcoaches in Drenthe en Groningen. Tijdens de samenkomsten wordt kennis en informatie gedeeld, worden contacten gelegd, en blijft het netwerk op de hoogte van landelijke ontwikkelingen. De cultuurcoach is hierbij aanwezig.
14
Vooruitzicht 2021 Hoewel 2020 een jaar was waarin veel activiteiten geannuleerd zijn, lijkt er voor 2021 licht aan de horizon te zijn. In 2020 is de organisatie van enkele projecten in het water gevallen. Zo was het niet mogelijk om Bios Dichtbij te organiseren (hoewel er wel veel animo was) en lukte het nog niet goed om een aansluiting te vinden met sport en combicoaches, omdat ook veel van hun activiteiten geannuleerd of verschoven werden. Voor 2021 zijn de volgende doelstellingen opgesteld: - KKBO ondersteunen in de samenwerking met Oktober Kindermaand, waarin het KKBO meehelpt met de organisatie van workshops; - De TT-wandeltocht loopt als een rode draad door de gemeente Borger-Odoorn.
Doel is de KKBO, de Verrekieker, Vanslag en het Openlucht theater hierin te betrekken; - Drie Cultuur Verbindt bijeenkomsten organiseren waarin actuele onderwerpen besproken worden; - Organiseren van een transparant en duurzaam netwerk met culturele organisaties, makers en ondernemers; - Verbindingen leggen tussen cultuur en sport, door combicoaches te betrekken bij culturele activiteiten en vice versa; - Stimuleren en ondersteuning bieden aan een gevarieerd, duurzaam en kwalitatief cultuuraanbod binnen het primair onderwijs op basis van de behoefte vanuit de scholen; - Ondersteuning bieden aan interne cultuur coördinatoren binnen het onderwijs, in de realisatie van activiteiten en in het delen van kennis; - Bijdragen aan de ontwikkeling van het resultaatgericht cultuuronderwijs; - Lokale organisaties ondersteunen in het behalen van hun maatschappelijke doelen, als inclusiviteit, het ruimte bieden voor naschoolse opvang en het ondersteunen in de inbedding van culturele activiteiten; - Behoeftes analyseren vanuit het onderwijs op het gebied van buitenschoolse culturele activiteiten; - Analyseren van de knelpunten door corona, het opzetten van een dialoog en de terugkoppeling naar de gemeente.
- Doorontwikkelen van Bios Dichtbij (Filmhuis Borger-Odoorn); - Taalontwikkeling en sociale cohesie versterken in de gebieden rond Nieuw-Buinen en Valthermond in samenwerking met het taalhuis en de scholen; - Problematiek als gevolg van corona bespreekbaar maken en waar nodig terugkoppelen aan de gemeente; - Ontwikkeling nieuwe cultuurnota in samenwerking met het veld; - Samenwerking zoeken met het sociaal domein.
15
Afrekening activiteitenbudget 2020
Afrekening 2020 Stichting Dorpshuis Exloo BlomEducatie CANON BORGER-ODOON Stilet vormgeving folder cultuurcoach B-O Reservering activiteitenbudget 2020 voor 2021 Totaal
€48,85 €420,00 €375,46 €1655,69 €2500
16